5-4-2- ابعاد و سنجش دينداري اسلامي41
5-2- مدل پيشنهادي نهايي پژوهش44
6-2- مکان مورد مطالعه45
1-6-2- شهر مشهد45
7-2- پيشينه پژوهش47
فصل سوم: روش تحقيق49
مقدمه50
1-3-روش تحقيق50
2-3-متغيرهاي تحقيق51
3-3-روش‌هاي جمع‌آوري اطلاعات51
1-3-3-مطالعات کتابخانه‌اي52
2-3-3-تحقيقات ميداني52
4-3-روايي و پايايي پرسشنامه56
الف) تعيين روايي (اعتبار) پرسشنامه56
ب-تعيين پايايي (قابليت اعتماد) پرسشنامه56
5-3- قلمرو تحقيق57
1-5-3- قلمرو موضوعي تحقيق57
2-5-3- قلمرو مکاني تحقيق57
6-3-جامعه و نمونه آماري57
1-6-3-جامعة آماري57
7-3-نمونه آماري و روش محاسبه حجم نمونه58
8-3-روش‌هاي تجزيه و تحليل اطلاعات60
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها61
مقدمه62
1-4- توصيف ويژگي‌هاي جمعيت شناختي اعضاي نمونه62
1-1-4- توزيع جنسيتي پاسخ دهندگان63
2-1-4- توزيع سني پاسخ دهندگان64
3-1-4- سطح تحصيلات65
4-1-4- ارتباط شغلي پاسخ دهندگان با گردشگري66
5-1-4- وضعيت تأهل پاسخ دهندگان67
6-1-4- مدت سکونت پاسخ دهندگان در مشهد68
تحليل آمار توصيفي69
2-4- آزمون آلفاي کرونباخ جهت سنجش پايايي پرسشنامه69
3-4- آزمون همبستگي70
4-4- سؤالات و فرضيه‌هاي پژوهش70
سؤال اصلي پژوهش70
سؤالات فرعي پژوهش70
فرضيه اصلي پژوهش71
فرضيه‌هاي فرعي پژوهش71
5-4- پاسخ به سؤالات و آزمون فرضيات پژوهش71
1-5-4- سؤال اصلي71
2-5-4- سؤالات فرعي:72
6-4- تحليل‌هاي تکيملي73
1-6-4- سطح دينداري اجتماعي جامعه ميزبان73
2-6-4- سطح دينداري شريعتي (فردي) جامعه ميزبان75
3-6-4- رابطه بين دينداري و مشارکت جامعه محلي75
4-6-4- رابطه بين دينداري و ادراک از ناهنجاري‌هاي اجتماعي76
5-6-4- ديدگاه جامعه ميزبان به حضور گردشگران78
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادها79
مقدمه80
1-5- دينداري و اثرات اجتماعي و فرهنگي گردشگري80
2-5- دينداري و مشارکت جامعه ميزبان در گردشگري81
3-5- دينداري و ناهنجاري‌هاي اجتماعي ناشي از توسعه گردشگري81
4-5- سطح دينداري اجتماعي جامعه ميزبان82
5-5- سطح دينداري فردي جامعه ميزبان82
6-5- پاسخ به سؤالات پژوهش82
7-5- توانمندسازي و ظرفيت سازي جامعه ميزبان83
8-5- نتيجه‌گيري83
9-5- پيشنهادات کاربردي85
10-5- پيشنهادات براي پژوهش‌هاي آتي85
منابع86
پيوست‌هاI
پيوست الفII

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پيوست ب – جمعيت شهر مشهد براساس اطلاعات سرشماري نفوس و مسکن سال 1390 به تفکيک مناطق، نواحي و محلاتII
پيوست پ – تعداد و مساحت پارک‌هاي مشهدVIII
پيوست ت- پرسشنامهIX
پيوست ث- نتايج آماري از SPSS 21XII
پيوست ج- اطلاعات جمعيت شناختي SPSS 21XVIII
فهرست جدول‌ها
جدول 1-2- تعاريف مختلف فرهنگ031
جدول 2-2- شاخص‌هاي سنجش اثرات اجتماعي و فرهنگي گردشگري035
جدول 3-2- بعدشناسي دين042
جدول 4-2- مدل سنجش دينداري در ايران043
جدول 5-2- شاخصهاي سنجش دينداري044
جدول 6-2- برآورد جمعيت شهر مشهد بر اساس اطلاعات سرشماري نفوس و مسکن سال 1385 و 1390 به تفکيک مناطق046
جدول 1-3- رابطه سؤالات پرسشنامه با عوامل تحقيق (دينداري اسلامي)053
جدول 2-3- رابطه سوا لات پرسشنامه با عوامل تحقيق (اثرات فرهنگي و اجتماعي گردشگري)054
جدول 3-3- جمعيت جامعه آماري تحقيق058
جدول 4-3- تعداد پرسشنامه توزيعي هر منطقه060
جدول 1-4- توزيع جنسيتي پاسخ دهندگان063
جدول 2-4- توزيع سني پاسخ دهندگان064
جدول 3-4- توزيع سطح تحصيلات پاسخ‌دهندگان065
جدول 4-4- توزيع ارتباط شغلي پاسخ دهندگان با گردشگري066
جدول 5-4- توزيع وضعيت تأهل پاسخ دهندگان067
جدول 6-4- مدت سکونت پاسخ دهندگان در مشهد068
جدول 7-4- سنجش پايايي پرسشنامه با استفاده از آلفاي کرونباخ 069
جدول 8-4- نتايج آزمون سنجش معناداري رابطه دينداري اسلامي و ادراک اثرات فرهنگي و اجتماعي گردشگري072
جدول 9-4- نتايج آزمون سنجش معناداري رابطه دينداري اسلامي و ادراک اثرات اجتماعي گردشگري072
جدول 10-4- نتايج آزمون سنجش معناداري رابطه دينداري اسلامي و ادراک اثرات فرهنگي گردشگري 073
جدول 11-4- شاخص‌هاي دينداري اجتماعي جامعه ميزبان074
جدول 12-4- دينداري اجتماعي جامعه ميزبان (آزمون تي استيودنت تک نمونهاي)074
جدول 13-4- شاخص‌هاي دينداري شريعتي (فردي) جامعه ميزبان075
جدول 14-4- دينداري (شريعتي) فردي جامعه ميزبان (آزمون تي استيودنت تک نمونه‌اي)075
جدول 15-4- شاخص‌هاي مؤلفه مشارکت جامعه محلي075
جدول 16-4- ادراک جامعه ميزبان از مؤلفه مشارکت جامعه محلي (آزمون تي استيودنت تک نمونهاي)076
جدول 17-4- رابطه دينداري و مشارکت جامعه ميزبان076
جدول 18-4- شاخص‌هاي مؤلفه ناهنجاري‌هاي اجتماعي 076
جدول 19-4- ادراک جامعه ميزبان از مؤلفه ناهنجاري‌هاي اجتماعي (آزمون تي استيودنت تک نمونهاي)077
جدول 20-4- رابطه دينداري و ناهنجاري‌هاي اجتماعي077
جدول 21-4- ادراک جامعه ميزبان از حضور گردشگران (آزمون تي استيودنت تک نمونهاي)078
جدول 22-4- رابطه دينداري و نگرش جامعه محلي نسبت به حضور گردشگران078
فهرست نمودارها
نمودار 1-4- توزيع جنسيتي پاسخ دهندگان063
نمودار 2-4- توزيع سني پاسخ دهندگان064
نمودار 3-4- توزيع پاسخ دهندگان بر اساس سطح تحصيلات065
نمودار 4-4- توزيع ارتباط شغلي پاسخ دهندگان با گردشگري066
نمودار 5-4- توزيع وضعيت تأهل پاسخ دهندگان067
نمودار 6-4- توزيع پاسخ دهندگان بر اساس مدت سکونت068
فهرست شکل‌ها
شکل 1-1- چارچوب مفهومي تأثير دينداري اسلامي روي ادراک اثرات فرهنگي اجتماعي گردشگري08
شکل 1-2- چرخه حيات مقصد019
شکل 2-2- چارچوب مفهومي تأثير دينداري اسلامي روي ادراک اثرات فرهنگي اجتماعي گردشگري045
فصل اول: کليات تحقيق
مقدمه
ادراک جامعه ميزبان از اثراتي که جنبه‌هاي مختلف زندگي را تحت تأثير قرار مي‌دهند، رقم زننده نوع واکنش آن‌ها نسبت به توسعه گردشگري در يک منطقه مي‌باشد. از طرفي عوامل مختلفي وجود دارند که بر ادراک جامعه از اثرات و در نتيجه ايجاد نگرش مثبت و يا منفي نسبت به توسعه گردشگري اثر مي‌گذارند که اين عوامل نيز مواردي ملموس و ناملموس را در برمي‌گيرد. در صورتي که توسعه گردشگري بدون توجه به فضاي فرهنگي و اجتماعي حاکم بر جامعه صورت گيرد، ممکن است عدم استقبال از سوي جامعه ميزبان را به اتهام زيرپا گذاشتن و ناديده گرفتن عوامل فرهنگي و اجتماعي در پي داشته باشد. از آنجا که دامنه و نوع آرمان‌هاي يک جامعه که چشم انداز و آينده‌اي که آن جامعه در پي رسيدن به آن مي‌باشد را مشخص مي‌کند، تعيين مي‌کند که در راستاي اين آرمان‌ها و آينده، چه تغييراتي صحيح و قابل قبول و پيش برنده به سوي آن آينده هستند و با چه تغييراتي بايد مقابله کرد و در واقع نوع جهت‌گيري جامعه ميزبان در قبال اثرات گردشگري و چگونگي ادراکشان از اثرات فرهنگي اجتماعي را رقم مي‌زند؛ بنابراين توجه به خاستگاه فرهنگ در يک جامعه اسلامي که جهان‌بيني ديني آن جامعه است و آرمان‌هاي آن جامعه که چگونگي ادراک ساکنان را رقم مي‌زند و دامنه پذيرش تغييرات را تعيين مي‌کند، در بررسي ادراک و نگرش ساکنين جامعه ميزبان با دينداري اسلامي اهميت پيدا مي‌کند. از اين ديدگاه، گردشگري علاوه بر اينکه باعث تغييرات مثبت و منفي فرهنگي و اجتماعي مي‌گردد، در دامنه آرمان‌هاي برخاسته از جهان‌بيني ديني افراد، مي‌تواند به تغييرات فرهنگي و اجتماعي جامعه ميزبان، شامل تغيير در سيستم‌هاي ارزشي، سبک زندگي سنتي، ارتباطات خانوادگي، رفتار فردي يا ساختار اجتماعي، کمک کند. حضور گردشگران در يک مقصد گردشگري و تعامل آن‌ها با جامعه ميزبان، منجر به تغييراتي در کيفيت زندگي افراد و جامعه ميزبان، نگرش‌ها، الگوهاي رفتاري و آئين‌هاي جامعه مي‌گردد. اين پژوهش با مورد بررسي قرار دادن رابطه بين دينداري اسلامي افراد با ادراک آنان از اثرات فرهنگي و اجتماعي گردشگري، با کمک گرفتن از مدل‌هاي مختلف ارائه شده، به دنبال بررسي اين اثرگذاري و بررسي مديريت کارآمد آن مي‌باشد.
در اين فصل کلياتي پيرامون تحقيق، ضرورت و اهميت بررسي آن، اهداف، سؤالات و مدل نظري تحقيق بيان شده است.
بيان مسئله
صنعت گردشگري به مهمان‌نوازي جامعه محلي وابسته است. براي ايجاد يک تصوير مثبت از مقصد، يک ميزبان شاد که دائماً جملات مثبتي را بر زبان مي‌آورد ضروري است (اسنايث و هالي1، 1999) و از آنجا که نگرش ميزبان بر رضايت بازديدکننده و تکرار بازديد اثر مي‌گذارد (شلدون و آبنوجا2، 2001)، بنابراين، اندازه‌گيري ادراک جامعه ميزبان از توسعه صنعت گردشگري نقش حياتي در موفقيت آينده يک مقصد گردشگري بازي مي‌کند(کاظمي، 1382).
عکس‌العمل جامعه نسبت به گردشگري ممکن است از کشوري به کشور ديگر تفاوت داشته باشد. در برخي از کشورهاي اسلامي، صنعت گردشگري به عنوان پتانسيلي براي نقض ارزش‌ها و سنت‌هاي فرهنگي اسلامي نگريسته مي‌شود، و به اين ترتيب يکي از اولويت‌هاي اصلي توسعه محسوب نمي‌گردد (عزيز3، 1995). برخي به خاطر اينکه درباره تأثيرات ثبت شده گردشگري و پيامدهاي آن روي جامعه محلي نگران هستند، ترجيح مي‌دهند که گردشگران غير مسلمان نداشته باشند. اين نگرش که گردشگران، مصرف‌کنندگان بيش از حد مشروبات الکلي، غذا و منابع طبيعي هستند، و اين‌ها مي‌توانند به عنوان علت نگرش‌هاي منفي در ميان ساکنان نسبت به گردشگران استناد مي‌شوند (گاسلينگ4، 2002). با اين حال، ملل اسلامي نبايد به صورت همگن ديده شوند. با وجود اين که آن‌ها عقايد مذهبي مشابه دارند، تفسير از اسلام، فرهنگ خود و نقش جامعه محلي و همچنين سطح دخالت دولت در آن‌ها متفاوت است(اسماعيلي، 1376).
گراسپيچ5(2005) رفتار گردشگري معيني را که برخلاف ارزش‌ها و سنت‌هاي مذهبي مي‌رود و ممکن است باعث شود برخي گروه‌هاي مذهبي به بيگانه‌ستيزي روي آورند را رد نمي‌کند. اين حرکت ممکن است تهديدي براي صنعت گردشگري باشد. شايد يکي از بزرگ‌ترين تهديدات براي گردشگري در کشورهاي مسلمان رشد اين نگرش که اسلام وابسته به تروريسم است، باشد. با وجود اين که عزيز (2005) معتقد است که اسلام هيچ خصومت مستقيم يا ممانعتي نسبت به گردشگري ندارد، خطرات بالقوه اين صنعت نسبت به نقض ارزش‌ها و سنت‌هاي فرهنگي اسلامي بايد از مسائل مهم در نظر گرفته شود.
مدارک و شواهد نشان مي‌دهد که رابطه بسيار قوي بين مردم مذهبي و نگراني بيشتر براي استانداردهاي اخلاقي (وبي و فليک،6 1980)، محافظه کار بودن (بارتون و وگان7، 1976) و داشتن نگرش‌هاي سنتي (ويلک، بورنت و هوول8، 1986) وجود دارد. بنابراين، مي‌توان آن را مسلم فرض کرد که سطح دينداري اسلامي مي‌تواند بر روي ادراک از صنعت گردشگري، و به ويژه در ارتباط با اثرات اجتماعي و فرهنگي گردشگري تأثير داشته باشد (موسي و فراهاني9، 2012). در تحقيقي که زماني فراهاني در ماسوله (2008)، بر روي نگرش و ادراکات جامعه نسبت به گردشگري انجام داد، نشان داد که گردشگري به عنوان يک عامل عمده توسعه ماسوله توسط 79.6 درصد از جمعيت نمونه‌برداري ديده مي‌شود. وي همچنين بيان مي‌کند که با توجه به نگرش ساکنين نسبت به توسعه گردشگري در اين منطقه، اکثريت آن‌ها (83.6?) با آن موافق‌اند. با وجود اين پتانسيل بالا نسبت به حمايت از گردشگري و با توجه به اسلامي بودن کشور ايران، و با توجه به اينکه دين يکي از مؤلفه‌هاي تأثيرگذار در اعتقاد و رفتار افراد است (طباطبايي، 1374)، اين مطالعه در پي اندازه‌گيري ارتباط بين سطح دينداري اسلامي و ادراک از پيامدهاي اجتماعي فرهنگي گردشگري در ايران مي‌باشد تا از اين طريق با روشن شدن چگونگي تأثير اسلام بر ادراک جامعه ميزبان از پيامدهاي گردشگري، راهکارهايي در جهت مديريت و برنامه‌ريزي اين رابطه و در جهت تقويت گردشگري همراه با تعاملي سازنده با دين، کمک مي‌کند.
در نهايت اينکه اين پژوهش به دنبال پاسخ به اين سؤال است که: آيا رابطه معناداري بين دينداري اسلامي افراد جامعه ميزبان و نگرش آنان نسبت به اثرات فرهنگي و اجتماعي گردشگري وجود دارد؟

اهميت و ضرورت موضوع
تأثيرات اجتماعي و فرهنگي شامل تعداد زيادي از اثرات مشاهده شده، ناشي از گردشگري که از سوي ساکنان درک شده، مي‌باشد (کرامپتون و آپ10، 1994). اندازه‌گيري و کمي کردن پيامدها به خاطر اينکه اين پيامدها در طول زمان و به تدريج رخ مي‌دهند، مشکل مي‌باشد. ماتيسون و وال متذکر مي‌شوند که تمايز روشني بين پديده‌هاي اجتماعي و فرهنگي وجود ندارد و بسياري از نظريه‌پردازان پيامدهاي اجتماعي فرهنگي را درزمينهاي وسيع طبقه‌بندي مي‌کنند. برداشت‌هاي مختلف از اثرات گردشگري توسط ساکنان مختلف مي‌تواند بينشي نسبت به ماهيت و درجه اثرات گردشگري را در يک مقصد توريستي ارائه کند. بنابراين تعجب‌آور نيست که پژوهش در مورد نگرش شهروندان نسبت به توسعه صنعت گردشگري همچنان به عنوان يک موضوع مورد توجه باشد (ويور و لاوتون11، 2001).
نگرش جوامع ميزبان و برداشت نسبت به توسعه گردشگري و گردشگران به طور مداوم بين منفي و مثبت در نوسان است (پيزام12، 1978). هرناندز و همکاران13(1996)، استدلال مي‌کنند که نه تنها ساکنان مختلف ممکن است نگرش‌هاي متفاوتي در مورد گردشگري داشته باشند، بلکه هر فرد از ساکنين به تنهايي نيز ممکن است يک نگرش متناقض داشته باشد.
توسعه صنعت گردشگري مي‌تواند به رفاه جامعه ميزبان کمک مثبت و همچنين منفي بکند. از جمله مزاياي اجتماعي و فرهنگي گردشگري توسعه و تبادل فرهنگي، تغيير اجتماعي، بهبود تصوير جامعه ميزبان، بهبود بهداشت عمومي، بهبود اجتماعي و سازگاري، آموزش و پرورش و حفاظت مي‌باشد. از طرف ديگر، هزينه‌هاي اجتماعي و فرهنگي عبارت از بي‌ارزش ساختن و تخريب فرهنگي، بي‌ثباتي اجتماعي، جرائم، مصرف‌گرايي، تغييرات در قانون و نظم اجتماعي، روابط تجاري شده ميزبان- بازديدکننده و تغييرات در ارزش‌هاي سنتي مي‌باشند (لئو و وار14، 1986).
امبايوا15 (2003)، با مورد بررسي قرار دادن اثرات اجتماعي و فرهنگي توسعه صنعت گردشگري در دلتاي اوکاوانگو (بوتسوانا)، نشان داد که بهبود خدمات مختلف محلي، توسعه زيرساخت‌ها، و مشارکت جوامع محلي در گردشگري جامعه‌محور و مديريت منابع طبيعي، از اثرات مثبت اجتماعي و فرهنگي هستند. از اين طريق، اشتغال ايجاد مي‌شود و فرهنگ سنتي حفاظت‌شده و تازگي مي‌يابد. از جمله اثرات منفي مشاهده شده شامل نژادپرستي، تغيير مکان جوامع سنتي، شکستن ساختار و روابط سنتي خانواده، افزايش جرم و جنايت، فحشا مي‌باشد.
برانت و کورنتي16(1999)، اظهار داشته‌اند که گردشگري منجر به سرمايه‌گذاري بيشتر در آموزش و پرورش، پيشرفت در مراقبت‌هاي بهداشتي، خدمات اجتماعي و امکانات فراغتي مي‌شود. همچنين آن‌ها ادعا کرده‌اند که گردشگري به افزايش درک از جرم و جنايت کمک کرده است. شلدون و وار17(1984)، پي برده‌اند که پيامدهاي بالقوه منفي گردشگري به عنوان تابعي از نسبت بين گردشگران و شهروندان است. نسبت بالاتر گردشگران به ساکنان، ادراک بالاتر مشکلات اجتماعي و زيست‌محيطي که گردشگري باعث آن در جامعه مي‌شود را به دنبال دارد. بنابراين، گردشگري مي‌تواند مزاياي اجتماعي فرهنگي عظيم و همچنين هزينه‌هاي ويران‌کننده‌اي در برداشته باشد که براي درک بهتر نگرش جوامع ميزبان نسبت به گردشگري بايد باهم موردمطالعه قرار گيرند.
اگرچه محققان پيامدهاي اجتماعي فرهنگي منفي و مثبت بسياري را ذکر کرده‌اند، اما آن‌ها در اين‌که کدام يک از اين‌ها در ابعاد پيامدهاي گردشگري مي‌گنجد اتفاق نظر ندارند. اين تفاوت‌ها ممکن است درنتيجه منحصر به فرد بودن هر مطالعه، شامل “مختصات منحصر به فرد” مربوط به آن مورد مطالعه، که استنتاج “اعتبار در سراسر جهان” را دشوار مي‌سازد، باشد
چندين متغير اجتماعي- جمعيت شناختي به عنوان عوامل اثرگذارنده بر ادراک پيامدهاي اجتماعي فرهنگي گردشگري در ميان ساکنان محلي مشاهده شده است. در ميان آن‌ها تعامل در کسب و کار گردشگري (آندرسک و همکاران18، 2005)، متولد شدن در منطقه مورد مطالعه، تعلق مکاني و هويت مکان (گو و رايان19، 2008)، و فاصله از مرکز گردشگري وجود دارد (شلدون و وار، 1984). عوامل ديگري که بر ادراک پيامدهاي اجتماعي و فرهنگي گردشگري تأثير مي‌گذارند، مشارکت در تصميم‌گيري، سطح دانش در مورد صنعت، و سطح تماس با گردشگران، سطح مشارکت و کنترل جامعه ميزبان، تعداد و نوع گردشگران بازديدکننده از منطقه، نسبت بين گردشگران و ساکنان و اهميت گردشگري در توسعه اقتصادي هستند (ليندبرگ و جانسون20، 1997).
اگرچه دين و دينداري عوامل شناخته شده‌اي هستند که رفتار در موقعيت‌هاي مختلف اجتماعي را تحت تأثير قرار داده(جوادي آملي، 1372؛ طباطبايي، 1417)، با اين حال تحقيقات بسيار کمي به بررسي ارتباط بين آن‌ها و اثرات گردشگري پرداخته است. دين به عنوان يک مفهوم به مسائل متنوعي در ادبيات پژوهشي گردشگري ارتباط دارد. پژوهشگران عمدتاً تمايل به تمرکز بر روي تعدادي از نگراني‌هاي نظري و عملي از جمله برنامه‌ريزي‌هاي زيارت يا گردشگري مذهبي(مخلصي، 1376)، مديريت و تفسير مکان‌هاي مقدس، پيامدهاي گردشگري بر روي مکان‌هاي مذهبي(نجفي، 1376)، اثرات اقتصادي ناشي از گردشگري مذهبي، انگيزه و الگوهاي سفر گردشگران مذهبي و مراسم مذهبي دارند. با اين حال، تاکنون تلاشي کمي براي بررسي تأثير دينداري به طور کلي و يا به طور خاص دينداري اسلامي، بر ادراک تأثيرات اجتماعي و فرهنگي گردشگري صورت گرفته است.
به طور خلاصه، مطالعات انجام شده بر روي اثرات اجتماعي و فرهنگي بسياري از اثرات مثبت و منفي ممکن که مي‌تواند از صنعت گردشگري به دست آيد را ذکر کرده‌اند. با اين حال، آن‌ها در مورد آنچه به منزله ابعاد تأثيرات اجتماعي و فرهنگي شمرده مي‌شود، اتفاق نظر ندارند. اين ممکن است در نتيجه منحصر به فرد بودن هر مطالعه که اغلب ابعاد منحصر به فردي را براي هدف خاصي مورد بررسي قرار مي‌دهد، باشد. مطالعات به صورت وسيعي پيامدهاي عناصر جغرافيايي و اجتماعي-جمعيت شناختي را بر ادراک از پيامدهاي اجتماعي و فرهنگي مورد بررسي قرار داده‌اند. با اين حال، همان‌طور که گفته شد، کمتر مطالعه‌اي که به بررسي تأثير دينداري اسلامي بر ادراک از پيامدهاي اجتماعي و فرهنگي گردشگري پرداخته باشد، انجام گرفته است.
مدل نظري تحقيق
دين متغير مستقل اين مطالعه است. در داخل دينداري ساختارهاي اصلي مورد تحقيق، عقيده اسلامي، عمل اسلامي و اخلاق اسلامي مي‌باشد(طباطبايي، 1417). دو متغير اول ابعاد زيربنايي دينداري هستند که در ادبيات مربوطه به دست آمده‌اند. آن‌ها مباني دينداري اسلامي بر اساس قران و حديث هستند(مصباح يزدي، 1378). محققان محدوده دينداري را در 2 تا 7 بعد سنجيده‌اند. عقايد ديني شامل باورهاي دروني و شخصي، چارچوب‌ها، مفاهيم و ديدگاه‌هاي ديني است. از سوي ديگر، اعمال مذهبي، بروني بوده و تأثيرات قابل مشاهده از ايمان مانند مطالعه کتاب مقدس، نماز، سنت‌ها و آداب و رسوم مي‌باشد.
در ميان محققين، استفاده از سه بعد دينداري معمول‌تر است. با اين حال، همه آن‌ها در دو بعد اشاره شده توافق دارند: اعتقاد و عمل. اما در مورد بعد سوم به خاطر وجود عناصر متفاوت در سنجش، تفاوت نام‌گذاري وجود دارد. از بعد سوم با عناويني چون تجربه ديني و معنويت نام ‌برده شده است. تيليوم و بلگيوميدي21 (2009)، ابعاد دينداري اسلامي را با استفاده از متون ديني اسلامي- قران و حديث-، مورد سنجش قرار داده‌اند. از مجموع 60 آيتم دينداري اسلامي، 4 بعد اصلي دينداري اسلامي به دست آمد. اين‌ها شامل اعتقاد مذهبي، اعمال مذهبي، و غني‌سازي مذهبي (آموزش مادام‌العمر) هستند. هرچند مي‌توان گفت که غني‌سازي مذهبي از اجزاي اعمال اسلامي مي‌باشد.
به طور خلاصه مي‌توان گفت که استفاده از دو و سه بعد براي سنجش دينداري اسلامي رايج‌تر است. تفاوت در آن‌ها عمدتاً در نتيجه عناصر متفاوت استفاده شده در اندازه‌گيري‌هايشان است. بر اساس بررسي‌هاي انجام گرفته، در نهايت، مدل زير که مدل به کار گرفته شده توسط زماني فراهاني(2012)، همراه با تغييراتي که زيرشاخه‌هاي دينداري در آن بر اساس مدل شجاعي‌زند(1385) مي‌باشد اقتباس شده است (شکل 1-1).
شکل 1-1- چارچوب مفهومي تأثير دينداري اسلامي روي ادراک اثرات فرهنگي اجتماعي گردشگري
(اقتباس از Zamani-Farahani, Ghazali Musa, 2012)
سؤالات پژوهش
سؤال اصلي پژوهش
– آيا رابطه‌اي بين دينداري اسلامي مردم محلي شهر مشهد با ادراک آنان از اثرات فرهنگي اجتماعي گردشگري وجود دارد؟
سؤالات فرعي پژوهش
– آيا رابطه‌اي بين دينداري اسلامي مردم محلي شهر مشهد با ادراک آنان از اثرات اجتماعي گردشگري وجود دارد؟
– آيا رابطه‌اي بين دينداري اسلامي مردم محلي شهر مشهد با ادراک آنان از به اثرات فرهنگي گردشگري وجود دارد؟
در اين پژوهش 3 هدف زير دنبال مي‌شود
1) شناسايي سطح دينداري اسلامي در ميان ساکنان محلي در منطقه موردمطالعه
2) بررسي ادراک جامعه ميزبان نسبت به پيامدهاي اجتماعي فرهنگي توسعه گردشگري
3) شناسايي اثر دينداري اسلامي (عقايد اسلامي و عمل اسلامي) بر ادراک افراد جامعه ميزبان از پيامدهاي فرهنگي اجتماعي گردشگري
فرضيه‌هاي پژوهش
فرضيه اصلي پژوهش
– دينداري اسلامي افراد جامعه ميزبان اثر معناداري بر ادراک آنان از پيامدهاي فرهنگي اجتماعي توسعه گردشگري دارد.
فرضيه‌هاي فرعي پژوهش
– دينداري اسلامي در افراد جامعه ميزبان اثر معناداري بر ادراک آنان از پيامدهاي اجتماعي توسعه گردشگري دارد.
– دينداري اسلامي در افراد جامعه ميزبان اثر معناداري بر ادراک آنان از پيامدهاي فرهنگي توسعه گردشگري دارد.
روش‌شناسي تحقيق
اين تحقيق، به لحاظ هدف از نوع تحقيقات کاربردي است، زيرا به دنبال بررسي رابطه دينداري و ادراک افراد بومي منطقه از اثرات اجتماعي فرهنگي گردشگري مي‌باشد تا با ارزيابي نتايج به دست آمده و ارائه پيشنهاد‌هاي لازم، بستر مناسب‌تري براي توسعه گردشگري در تعامل با دين ايجاد کند. از نوع تحقيقات مقطعي و از نظر روش گردآوري داده‌ها، پيمايشي توصيفي – همبستگي خواهد بود، زيرا وضع موجود را مطالعه و ارتباط بين متغيرها را از طريق مراجعه به جامعه ميزبان بررسي مي‌کند. از لحاظ ماهيت داده‌ها در گروه تحقيقات کيفي که با استفاده از طيف ليکرت کمّي شده، جاي مي‌گيرد.

روش گردآوري داده‌ها و ابزار مورد استفاده براي آن
روش گردآوري اطلاعات مبتني بر اطلاعات اوليه و ثانويه مي‌باشد. مباني نظري و پيشينه تحقيق با مطالعه کتب، پايان‌نامه‌ها، مقالات فارسي و لاتين و منابع علمي اينترنتي مرتبط تدوين شده است. بخش ميداني آن از طريق پرسشنامه تکميل شده است. در اين مطالعه از پرسشنامه به عنوان ابزار سنجش استفاده شده است.
روش‌هاي نمونه‌گيري و تخمين حجم جامعه
در اين تحقيق براي انتخاب نمونه، از روش نمونه‌گيري خوشه‌اي تصادفي استفاده مي‌شود. اين نوع نمونه‌گيري شبيه نمونه‌گيري تصادفي ساده است با اين تفاوت که در نمونه‌گيري خوشه‌اي به‌جاي افراد، گروه‌ها به‌صورت تصادفي انتخاب مي‌شوند.
جهت محاسبه حجم نمونه موردنياز براي پژوهش از فرمول کوکران براي تعيين حجم نمونه استفاده گرديد:
پس از جاي گذاري مقادير در فرمول بالا، تعداد اعضاء نمونه تقريباً 385 نفر به دست آمد. براي به دست آوردن تعداد داده‌هاي مناسب حدود 400 پرسشنامه توزيع شد، که نحوه انتخاب گروه‌ها و توزيع پرسشنامه در ادامه توضيح داده مي‌شود. با توجه به اينکه در اين پژوهش از جامعه آماري به روش تصادفي خوشه‌اي نمونه‌گيري شده است، از بين 13 منطقه کلان‌شهر مشهد، با توجه به اينکه در اين پژوهش قصد سنجش دو موضوع سطح دينداري افراد و ادراک افراد از اثرات فرهنگي اجتماعي گردشگري مدنظر است، مناطقي که داراي بيشترين تعداد مساجد بوده است (براي رعايت اينکه نمونه انتخابي و معرفي ويژگي‌هاي کل جامعه به لحاظ دينداري باشد) و سپس از بين اين مناطق، مناطقي را که داراي بيشترين تعداد جاذبه مهم گردشگري بوده‌اند (براي رعايت اينکه نمونه انتخابي و معرفي ويژگي‌هاي کل جامعه به لحاظ آشنايي با اثرات گردشگري باشد)، انتخاب شده‌اند. بدين ترتيب در مجموع از بين 13 منطقه کلان شهر مشهد، مناطق ايکس تا زد به عنوان نمونه بر اساس روش خوشه بندي، انتخاب گرديد. بر اين اساس با توجه به اينکه هر يک از مناطق داراي چه تعداد جمعيت نسبت به کل جمعيت اين 4 منطقه مي‌باشد، تعداد پرسشنامه توزيعي براي هر منطقه تعيين و توزيع گرديد.
روش‌هاي تحليل داده‌ها
تجزيه و تحليل داده‌ها در اين پژوهش با استفاده از آمار توصيفي و آمار استنباطي انجام شده است. براي سنجش پايايي پرسشنامه‌ها از آزمون آلفاي کرونباخ استفاده شده است. در سطح آمار توصيفي از شاخص‌هايي چون فراواني و فراواني نسبي و نمودارهاي آن براي پرسش‌هاي جمعيت شناختي؛ و در سطح آمار استنباطي براي سنجش رابطه بين ابعاد از روش‌هاي همبستگي؛ که براي اين منظور از نرم افزار SPSS استفاده خواهد شد.
قلمرو تحقيق
موضوعي: در حوزه عوامل مؤثر بر ادراک از اثرات گردشگري است و بدين منظور به بررسي رابطه دينداري و ادراک مردم محلي منطقه از اثرات اجتماعي و فرهنگي پرداخته است.
مکاني: ساکنين مناطق 13 گانه کلان‌شهر مشهد
شرح مفاهيم و واژگان اختصاصي
– دين: برنامه زندگي که بر اصل اعتقادي استوار است(طباطبايي، 1378).
– اثرات گردشگري: اثرات گردشگري حاصل تعاملات پيچيده ميان مقصد، صنعت و گردشگران است و در آن فضاهاي گسترده و پوياي اقتصادي، اجتماعي و سياسي‌اي که رخ مي‌دهد، بايد بررسي شود، و معمولاً تحت سه عنوان کلي اثرات اقتصادي، اثرات کالبدي (زيست‌محيطي) و اثرات اجتماعي- فرهنگي مورد بررسي قرار مي‌گيرند(شارپلي و تلفر، 1391).
– اثرات اجتماعي فرهنگي گردشگري: اثرات ناشي از رابطه مستقيم و غير مستقيم گردشگران بر روي جامعه ميزبان در نتيجه تعامل با صنعت گردشگري؛ جامعه ميزبان در مقابل ميهمان و تهيه کنندگان خدمات، اغلب ضعيفتر و در نتيجه تحت نفوذ قرار ميگيرند. اين اثرات هميشه آشکار نميشوند، اندازهگيريشان مشکل و بسته به قضاوت ارزشي، اغلب غير مستقيم و همچنين گاهي به سختي قابل شناسايي هستند(برنامه محيطي سازمان ملل متحد22).
– ادراک: فرايند تعبير و تفسير محرکهاي محيطي(رضائيان، 1389).
– جامعه محلي (جامعه ميزبان): ساکنين بومي مقاصد گردشگري که ممکن است فرهنگ، محيط زيست و ارزش‌هاي آن‌ها تحت تأثير گردشگران قرار گيرد (هم به شکل بد و هم به شکل مطلوب)(ضيايي و ميرزايي، 1390).
محدوديت‌هاي تحقيق
– کمبود سوابق تحقيق
– عوامل مؤثر ديگر غير از دينداري بر اثرات فرهنگي و اجتماعي گردشگري
– مشکلات در جمع آوري داده‌هاي تحقيق
فصل دوم: ادبيات پژوهش
مقدمه
در اين فصل براي رسيدن به شاخصهايي جهت مورد بررسي قراردادن متغيرهاي مستقل و وابسته تحقيق، تحقيقات صورت گرفته در زمينه بررسي متغيرهاي تحقيقات مورد بررسي قرار گرفته و بر اساس آن جدولي از مولفهها و شاخصهايي جهت طراحي پرسشنامه نهايي و سنجش متغيرهاي تحقيق تهيه گرديده است. با توجه به اينکه در نهايت، توسعه پايدار گردشگري مدنظر بوده است، ايتدا به بررسي توسعه پايدار گردشگري و سپس اثرات گردشگري و به دنبال آن اثرات ادراک شده اجتماعي و فرهنگي گردشگري به طور خاص مورد بررسي قرار گرفته سر انجام موضوع دينداري و ابعاد آن که متغير مستقل اين مطالعه است تشريح گرديده است. در پايان در کنار مدل نهايي پژوهش، جدول شاخصهاي مورد بررسي ارائه گرديده است.
1-2- توسعه پايدارگردشگري
1-1-2- تعريف توسعه پايدار گردشگري
سازمان جهاني جهانگردي در تعريف مفهومي خود از توسعه پايدار گردشگري، بيان مي‌کند که توسعه پايدار گردشگري سه مؤلفه زير را دربرمي‌گيرد (سازمان جهاني جهانگردي23، 2005):
1) استفاده بهينه از منابع زيست محيطي، حفظ فرآيندهاي ضروري زيست محيطي و کمک به حفظ ميراث طبيعي و تنوع زيستي.
2) احترام به اصالت اجتماعي و فرهنگي جوامع ميزبان، صرفه جويي در مصرف و حفظ ميراث فرهنگي و ارزش‌هاي سنتي، و کمک به درک بين فرهنگي.
3) حصول اطمينان از قابليت دوام، عمليات اقتصادي دراز مدت، ارائه کمک هزينه‌هاي اجتماعي و اقتصادي به تمام سهامداران که به صورت عادلانه توزيع شده، از جمله اشتغال پايدار و فرصت‌هاي درآمدي و خدمات اجتماعي براي جوامع ميزبان، و کمک به کاهش فقر.
لوئيس در توضيح اين مطلب، بيان مي‌کند که گردشگري پايدار، يک گردشگريست که نيازهاي کنوني گردشگران و جامعه ميزبان را برآورده سازد، در حالي که فرصت‌هاي پيش رو را پشتيباني کند و بهبود بخشد. گردشگري پايدار به عنوان يک راهنما در مديريت همه منابع، به گونه اي که نيازهاي اجتماعي، اقتصادي و زيبايي شناختي در کنار حفظ يکپارچگي فرهنگي، فرآيندهاي اساسي زيست محيطي، تنوع زيستي و سيستم‌هاي حمايت از زندگي برآورده گردد، عمل مي‌کند (لوئيس24، 2005).
بنابراين توسعه پايدار گردشگري نيز که در راستاي اصول توسعه پايدار مي‌باشد، محوري دوگانه (مردم و اکوسيستم) دارد و در صورتي پايدار خواهد بود که:
1. کيفيت زندگي انسان را بهبود بخشد (به دنبال داشتن رفاه انسان).
2. قابليت زيست و تنوع کره زمين را حفظ کند (به دنبال داشتن رفاه اکوسيستم).
2-1-2- اهميت پايداري توسعه گردشگري
توجه به گردشگري پايدار با شناسايي اثرات بالقوه گردشگري انبوه و توجه به اثرات فعاليت‌هاي گردشگري بر اقتصاد، محيط زيست و فرهنگ جامعه ميزبان و هم چنين رشد غيرقابل کنترل گردشگري انبوه که باعث تهي‌سازي و تخريب منابع طبيعي، اجتماعي و فرهنگي شده و اثرات مخربي همانند تخريب ميراث و فرهنگ سنتي و محلي، از بين رفتن هويت محلي، افزايش ميزان جرائم، ازدحام و شلوغي و ديگر مسائل زيست محيطي را در مناطق ميزبان برجاي نهاده بود، آغاز شد. به دنبال آن در صنعت گردشگري پارادايم گردشگري پايدار به عنوان تنها راه حل نجات طبيعت و انسان نمود پيدا کرد. پارادايم گردشگري پايدار، گردشگري را در غالب مرزها بررسي کرده و رابطه مثلث وار ميان جامعه ميزبان و سرزمين آن را از يک سو و جامعه ميهمان يعني گردشگران را از سويي ديگر با صنعت گردشگري برقرار مي‌سازد و قصد دارد فشار و بحران موجود بين سه ضلع مثلث را تعديل کرده و در طولاني مدت موازنه اي را برقرار سازد(رکن الدين افتخاري، مهدوي و پورطاهري، 1390). با توجه به اين که پارادايم گردشگري پايدار بيش از حد گردشگري محور از نظر مقياس و حوزه بود و گاهي در تضاد با توسعه پايدار عمل مي‌نمود، براي جبران اين نقص، از سال 1992 بعد از کنفرانس ريو پارادايم توسعه پايدار گردشگري که در آن گردشگري به مثابه يک چرخه براي توسعه پايدار تلقي مي‌گردد و اصول اساسي توسعه پايدار يعني پايداري زيست محيطي، پايداري عوامل فرهنگي و اجتماعي و پايداري اقتصادي(امين بيدختي، جوهري و عليزاده، 1392) مدنظر مي‌باشد، در جهت پوشش دادن همه ابعاد و زمينه‌هاي توسعه پايدار مطرح گرديد.
3-1-2- توسعه پايدار گردشگري و مشارکت جامعه ميزبان
همانطور که در اصول توسعه پايدار گردشگري مطرح شده است، برنامه ريزي توسعه و فعاليت‌هاي جهانگردي بايد همه‌جانبه، جامع و در برگيرنده همه بخش‌ها باشد تا سازمان‌هاي مختلف دولتي، شرکت‌هاي خصوصي، گروه‌هاي شهروند و افراد بتوانند در آن شرکت کنند و از مزاياي بالقوه آن بهره‌مند شوند. پژوهش‌هايي که درباره ماهيت جهانگردي انجام مي‌شود و اطلاعات مربوط به محيط فرهنگي و انساني يک مکان بايد در دسترس جامعه ميزبان قرار گيرد و پيش از هر گونه اقدام براي توسعه اين صنعت در يک مکان بايد مردم آن مکان و ساير سازمان‌ها به طور کامل از اين اطلاعات آگاه شوند تا بتوانند به شيوه‌اي مؤثر در امر توسعه و گسترش اين صنعت همکاري کنند و بدين گونه يکايک افراد و کل جامعه از آن بهره‌مند شوند (گلوب 9025). آندرک و مک گي بيان مي‌کنند که ادراک ساکنين از اثرات گردشگري، ملاحظه‌اي مهم براي توسعه پايدار و عملکرد موفق گردشگري به شمار مي‌آيد (مک گي و آندرک26، 2004).
با توجه به آنچه بيان شد، توسعه پايدار گردشگري با مشارکت جامعه ميزبان و حمايت آن‌ها از توسعه و با ارزيابي اثرات گردشگري ميسر مي‌شود. در بخش‌هاي مربوط به اثرات گردشگري و مشارکت جامعه ميزبان، نقش مشارکت جامعه ميزبان در توسعه پايدار و نياز به ارزيابي اثراتي که جامعه ميزبان از گردشگري مي‌پذيرد، مطرح خواهد شد.
4-1-2- توسعه پايدار گردشگري و اثرات فرهنگي – اجتماعي گردشگري
همان طور که اشاره شد، در رويکرد توسعه پايدار گردشگري به سه نوع اثرات گردشگري توجه مي‌شود که اثرات فرهنگي – اجتماعي، اثرات زيست محيطي و اثرات اقتصادي را در برمي‌گيرد. بدون اندازه‌گيري اين اثرات که بر محيط و جوامع ميزبان واقع مي‌شود، نمي‌توان به مديريت توسعه و دست‌يابي به توسعه پايدار گردشگري نائل شد. از آنجا که اين پژوهش به دنبال رابطه بين دينداري اسلامي و ادراک جامعه ميزبان از اثرات فرهنگي – اجتماعي مي‌باشد، پس از مطرح کردن اثرات زيست محيطي و اثرات اقتصادي، به بررسي تفصيلي اثرات فرهنگي – اجتماعي پرداخته خواهد شد.
در رويکرد توسعه پايدار گردشگري، پايداري اجتماعي – فرهنگي با معيارهايي همانند رعايت حقوق زمين و مردم محلي، رعايت زندگي شرافتمندانه، افزايش رضايتمندي مردم، توانمندسازي و مشارکت فعالانه مردم در توسعه، رعايت روابط جنسيتي (حقوق زنان) و رعايت حقوق کار مشخص مي‌شود (دوئيم27، 2005) که با ارزيابي و اندازه‌گيري عملکرد و اثرات اجتماعي – فرهنگي محقق مي‌گردد.
2-2- مشارکت جامعه ميزبان در توسعه پايدار گردشگري
يکي از مباحثي که در راستاي توسعه پايدار گردشگري اهيمت پيدا مي‌کند و جدايي ناپذير از گردشگري است، موضوع جامعه و گردشگري است که در آن به مباحث گردشگري جامعه محور، گردشگري حامي فقرا، مشارکت جامعه ميزبان و موضوعاتي از اين دست که نقش اجتماع را در ارتباط با گردشگري و بالعکس بررسي مي‌کند، پرداخته مي‌شود.
گرچه رويکردهاي متفاوتي نسبت به جامعه ميزبان در گردشگري در طول زمان به صورت ذيل در پيش گرفته شده است:
1. به جامعه ميزبان به عنوان افرادي نگريسته مي‌شد که مزاحم پيشرفت توسعه و رشد گردشگري مي‌باشند.
2. به جامعه ميزبان به عنوان افرادي که بايد در خدمت گردشگران بوده و وظيفه‌شان ارائه خدمات به گردشگران است و حق با گردشگران است نگريسته مي‌شد.
3. از دهه 1990 به بعد به جامعه محلي به عنوان بزرگ‌ترين جاذبه و جاذبه اصلي که دليل گردشگري مي‌باشد نگريسته مي‌شود.
ليکن با مطرح شدن رويکر سوم در گردشگري، آنچه اهميت پيدا مي‌کند اين است که در اين رويکرد جديد جامعه ميزبان هم به عنوان جاذبه اصلي و دليل سفر مطرح مي‌شود و هم به عنوان يکي از ارکاني که در تصميم‌گيري براي مشارکت در گردشگري بايد سهيم باشد؛ و در واقع نحوه پذيرا بودن گردشگر در هر منطقه نشان‌دهنده چگونگي واکنش افراد و جامعه به گردشگري مي‌باشد و اين مشارکت جامعه و نوع نگرش جامعه به گردشگريست که نقشي تعيين کننده در توسعه پيدا مي‌کند(شارپلي و تلفر، 1391). به طور همزمان از دهه 1990 به بعد از سوي جوامع ميزبان به اين ديد به گردشگران نگريسته شد که سبزتر شده‌اند و تمايل به مصرف گردشگري به شيوه‌هاي مسئولانه‌تر دارند.
1-2-2- اهميت مشارکت جامعه ميزبان
توسعه موفقيت‌آميز گردشگري مستلزم ميهمان‌نوازي و استقبال از طرف جامعه ميزبان و حمايت آنان مي‌باشد (جوروسکي و گورسوي28، 2004). به‌طوري‌که بدرفتاري، بي‌علاقگي و سوءظن جامعه محلي، نهايتاً به گردشگران منتقل خواهد شد و عدم تمايل گردشگران به بازديد مجدد از مقصدهاي مذکور را در پي خواهد داشت. بدين‌سان درک واکنش جامعه محلي و عواملي که بر روي اين طرز تفکر تأثير مي‌گذارند، به‌منظور دستيابي به مشارکت و حمايت مطلوب جامعه روستايي از توسعه گردشگري امري ضروري به شمار مي‌آيد(علي‌قلي‌زاده‌فيروز‌جايي، قدمي و رمضان‌زاده‌لسبويي، 1389). مشارکت دادن آحاد جامعه در فرايندهاي توسعه، به معناي قدرت دادن به ضعيف‌ترين و فقيرترين افراد جامعه به منظور تشويق و ترغيب آن‌ها در اجراي برنامه‌ها و طرح‌ها و قرار دادن اين گروه در متن آن است(ضيائي، ابراهيمي و حاجي غلام سريزدي، 1392). برنامه‌ريزي گردشگري بر اساس مشارکت اجتماع محلي به دو دليل ضروري است: اول، در سطح تجربي، اگر توسعه گردشگري با اهداف و آرزوهاي اجتماع محلي سازگاري نداشته باشد، در هنگامي که علايق افراد بيروني در گردشگري محلي غالب است، يا در هنگامي که آستانه تحمل ساکنان نسبت به گردشگري و گردشگران پايين است، تضادهايي به وجود مي‌آيد که در نهايت منجر به تضعيف گردشگري مي‌شود. دوم، ساکنان محلي از حق اخلاقي براي مشارکت در توسعه فعاليتي برخوردارند که هم منافع و هم هزينه‌هايي را براي آن‌ها به همراه دارد(ضيائي و ديگران، 1392).
پردو و همکاران در پژوهشي با عنوان “حمايت ساکنين از توسعه گردشگري در نواحي روستايي” که در نواحي روستايي کلرادو انجام گرفته است، بيان کرده‌اند که بين حمايت از توسعه گردشگري بيشتر به طور مثبت و منفي با اثرات مثبت و منفي درک شده از گردشگري رابطه وجود دارد (پردو و همکارن29، 1990). اگر جامعه ميزبان بر اين باور باشد که توسعه گردشگري در حال تخريب محيط اجتماعي و فيزيکي آن‌ها است و گردشگران عامل اين روند هستند، ممکن است کيفيت تعاملات ميان ساکنان و گردشگران دچار تنزل شود(علي‌قلي‌زاده‌فيروز‌جايي و ديگران، 1389).
2-2-2- نحوه مشارکت جامعه ميزبان در مراحل توسعه مقصد گردشگري
باتلر30 (2004)، سير تکاملي توسعه گردشگري در يک مقصد را به صورت چرخه حيات مقصد ارائه کرده است. اين چرخه تکاملي از مرحله اکتشاف شروع مي‌شود و رو به پيشرفت مي‌گذارد، ولي چنانچه به موقع براي پيشگيري از اثرات منفي آن اقدام نشود، به سقوط منتهي مي‌گردد. مراحل چرخه تکاملي عبارت‌اند از:


دیدگاهتان را بنویسید