3-4- بازبيني اعتبار پرسشنامه60

3-4-1- تحليل عاملي تائيدي60
3-5- معرفي جامعه‌، تعيين حجم نمونه و روش نمونه‌گيري65
3-5-1- معرفي نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي65
3-5-2- معرفي جامعه و زيرجامعه‌ها66
3-5-3- تعيين حجم نمونه67
3-5-4- اجراي نمونه‌گيري69
3-6- معرفي وضعيت جمعيت‌شناختي (دموگرافي) نمونه69
فصل چهارم تجزيه و تحليل داده‌ها75
4-1- مقدمه76
4-2- تحليل عاملي تائيدي (و اکتشافي)77
4-2-1- تحليل عاملي تائيدي براي رفتار شهروندي سازماني77
4-2-2- تحليل عاملي تائيدي براي هوش هيجاني85
4-3- توصيف ابعاد مختلف دو متغير اصلي100
4-3-1- توصيف ابعاد مختلف رفتار شهروندي سازماني101
4-3-2-توصيف ابعاد مختلف هوش هيجاني106
4-4- استنباط معناداري اثر عوامل گوناگون بر دو حوزه‌ي تحقيق111
4-4-1- استنباط معناداري اثر عوامل گوناگون بر رفتار شهروندي سازماني111
4-4-2- استنباط معناداري اثر عوامل گوناگون بر هوش هيجاني116
4-5- تحليل همبستگي119
4-5-1- تحليل همبستگي اسکالر بين دو حوزه120
4-5-2- تحليل همبستگي برداري بين دو حوزه121
4-5-3- تحليل همبستگي متعارف بين بردارهاي دو حوزه124
فصل پنجم بحث و نتيجه گيري132
5-1- يافته‌هاي تحقيق133
5-2- پاسخ به سوالات تحقيق134
5-3- مشکلات و موانع تحقيق135
5-4- پيشنهادات135
منابع136
پيوست138
فهرست جداول
جدول2-1 :ظهور مفهوم هوش هيجاني23
جدول2-2: مؤلفه‌هاي هوش هيجاني از ديدگاه گولمن29
جدول شماره 2-3 خلاصه مدلهاي هوش هيجاني39
جدول 2-4- سير تکاملي متغيرهاي رفتار شهروندي سازماني41
جدول3-1: پرسشنامه‌ي ارگان و کونوسکي سنجه‌ي رفتار شهروندي سازماني57
جدول3-2: پرسشنامه‌ي ماير و سالووي سنجه‌ي هوش هيجاني58
جدول 3-3: حجم تفکيکي جامعه66
جدول 3-4: حجم تفکيکي جامعه و مقدمات محاسبه‌ي حجم نمونه67
جدول 3-5: حجم نمونه68
جدول 3-6: بافت جمعيتي نمونه72
جدول4-1: پايايي پرسشنامه‌ي رفتار شهروندي سازماني77
جدول4-2: شاخص KMO و آزمون بارتلت رفتار شهروندي سازماني78
جدول 4-3: ماتريس بارهاي عاملي در گام اول در حوزه‌ي رفتار شهروندي سازماني79
جدول 4-4: ماتريس بارهاي عاملي دوران‌يافته در گام اول در حوزه‌ي رفتار شهروندي سازماني81
جدول 4-5: ماتريس بارهاي عاملي دوران‌يافته در گام دوم در حوزه‌ي رفتار شهروندي سازماني82
جدول 4-6: ماتريس بارهاي عاملي دوران‌يافته در گام دوم در حوزه‌ي رفتار شهروندي سازماني (نهايي)83
جدول4-7: شرح ساختار عاملي و ابعاد مختلف حوزه‌ي رفتار شهروندي سازماني84
جدول4-8: پايايي پرسشنامه‌ي هوش هيجاني86
جدول4-9: شاخص KMO و آزمون بارتلت هوش هيجاني86
جدول 4-10: ماتريس بارهاي عاملي در گام اول در حوزه‌ي هوش هيجاني86
جدول 4-11: ماتريس بارهاي عاملي دوران‌يافته در گام اول در حوزه‌ي هوش هيجاني88
جدول4-12: محاسبه‌ي دقت در تحليل عاملي اکتشافي هوش هيجاني90
جدول 4-13: ماتريس بارهاي عاملي در گام دوم (اکتشاف) در حوزه‌ي هوش هيجاني91
جدول 4-14: ماتريس بارهاي عاملي دوران‌يافته در گام دوم (اکتشاف) در حوزه‌ي هوش هيجاني93
جدول 4-15: ماتريس بارهاي عاملي در گام سوم (حذف متغيرهاي6 و 21) در حوزه‌ي هوش هيجاني95
جدول 4-16: ماتريس بارهاي عاملي دوران‌يافته در گام سوم در حوزه‌ي هوش هيجاني (نهايي)96
جدول4-17: شرح ساختار عاملي و ابعاد مختلف حوزه‌ي هوش هيجاني98
جدول 4-18: آمار توصيفي رفتار شهروندي سازماني101
جدول 4-19: آمار توصيفي هوش هيجاني106
جدول4-20: تحليل واريانس تاثير عوامل و ابعاد گوناگون بر رفتار شهروندي سازماني111
جدول4-21: پس‌آزمون دانکن براي عامل محل خدمت بر رفتار شهروندي سازماني112
جدول4-22: تحليل‌هاي واريانس يک بُعدي براي محل خدمت بر رفتار شهروندي سازماني113
جدول4-23: پس‌آزمون دانکن براي عامل محل خدمت بر نزاکت114
جدول4-24: پس‌آزمون دانکن براي عامل محل خدمت بر وجدان کاري114
جدول4-25: پس‌آزمون دانکن براي عامل محل خدمت بر جوانمردي115
جدول4-26: تحليل واريانس تاثير عوامل و ابعاد گوناگون بر هوش هيجاني117
جدول 4-27: آزمون‌هاي tي زوجي به عنوان پس‌آزمون معناداري اثر عامل تکرار بر هوش هيجاني118
جدول 4-28: ضرايب همبستگي نمونه و استنباط مربوطه120
جدول 4-29: ضرايب همبستگي و استنباط آن در درايه‌هاي ماتريس همبستگي نمونه121
جدول 4-30: ضرايب همبستگي و استنباط آن در درايه‌هاي ماتريس همبستگي در نمونه‌ي اصفهان122
جدول 4-31: ضرايب همبستگي و استنباط آن در درايه‌هاي ماتريس همبستگي نمونه‌ي تهران122
جدول 4-32: ضرايب همبستگي و استنباط آن در درايه‌هاي ماتريس همبستگي نمونه‌ي خراسان رضوي123

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول 4-33: ضرايب همبستگي متعارف در نمونه بين دو حوزه131
فهرست اشکال
شکل1-2-متغيرهاي تحقيق از مدل استاندارد هوش هيجاني ماير و سالووي و مدل استاندارد رفتار شهروندي سازماني اورگان7
شكل 2-1: مدل هوش هيجاني ماير و سالوي(1997) منبع:( استايس و برون ،2004 ، ص 6)33
شكل شماره 2-2 مدل هوش هيجاني بار- آن35
شکل 2-3 متغيرهاي تحقيق از مدل استاندارد هوش هيجاني ماير و سالووي و مدل استاندارد رفتار شهروندي سازماني اورگان52
شکل3-1: ترکيب سني نمونه70
شکل 3-2: وضعيت اشتغال اعضاي نمونه71
شکل 3-3: سطح تحصيلات پاسخ‌گويان71
شکل 3-4: ميزان سابقه‌ي کار پاسخگويان در سازمان اوقاف72
شکل4-1: نمودار غربال تحليل عاملي رفتار شهروندي سازماني79
شکل4-2: نمودار غربال تحليل عاملي هوش هيجاني90
شکل4-3: نمودار جعبه‌اي خوشه‌اي براي ابعاد مختلف دو حوزه‌ي رفتار شهروندي سازماني و هوش هيجاني101
شکل 4-4: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات نزاکت در کل نمونه103
شکل 4-5: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات وجدان کاري در کل نمونه103
شکل 4-6: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات نوع‌دوستي در کل نمونه104
شکل 4-7: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات جوانمردي در کل نمونه104
شکل 4-8: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات آداب اجتماعي در کل نمونه105
شکل 4-9: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات برايند رفتار شهروندي سازماني در کل نمونه105
شکل 4-10: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات کنترل در کل نمونه108
شکل 4-11: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات آگاهي و ادراک بيروني در کل نمونه108
شکل 4-12: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات تسهيل ادراکي در کل نمونه109
شکل 4-13: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات تسهيل کنترلي در کل نمونه109
شکل 4-14: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات ادراک دروني در کل نمونه110
شکل 4-15: نمودار هيستوگرام (بافت‌نگار) نمرات برايند هوش هيجاني در کل نمونه110
شکل 4-16: نمودار ميله‌اي خوشه‌اي ابعاد مختلف رفتار شهروندي سازماني در سه منطقه116
شکل 4-17: نمودار ميله‌اي اندازه‌ي ابعاد مختلف هوش هيجاني119
فصل اول
کليات تحقيق
1-1- مقدمه
امروزه بسياري ازسازمانها دستخوش تغييرند و هرگونه تغيير نيازمند کارکنان و مديراني است که انطباق پذير بوده و با تغييرها سازگار شوند. در اين ميان تعامل اجتماعي به شيوه اي شايسته وثمربخش براي بيشتر مديران و رهبران به عنوان عنصر کليدي در مديريت تغييرهاي سازماني اهميت فزاينده اي دارد.بررسيها نشان داده است که گوي رقابت آينده را مديراني خواهند برد که بتوانند به طور اثربخش ونتيجه بخش با منابع انساني خود ارتباط برقرارکنند. دراين زمينه هوش هيجاني يکي ازمولفه هايي است که مي تواند به ميزان زيادي درروابط مديران با اعضاي سازمان نقش مهمي ايفا کندو به گفته گلمن1 (1998) شرط حتمي واجتناب ناپذير درسازمان به حساب مي آيد. اخيرابرخي ازدانشمندان نيز دريافته‌اند که هوش هيجاني بااهميت تراز بهره هوشي (IQ) براي يک مدير ورهبر است .
هوش هيجاني به عنوان نوعي هوش تبيين شده است که هم شامل درک دقيق هيجانهاي خود شخص و هم تعبير دقيق حالات هيجاني ديگران است. هوش هيجاني ، فرد را از نظرهيجاني ارزيابي مي کند، به اين معني که فرد به چه ميزاني ازهيجانها واحساسهاي خود آگاهي دارد وچگونه آنها راکنترل واداره مي کند. نکته قابل توجه درراستاي هوش هيجاني اين است که تواناييهاي هوش هيجاني ذاتي نيستند، آنها مي توانند آموخته شوند .
هوش هيجاني ، ظرفيت يا توانايي سازماندهي احساسات و عواطف خود و ديگران، براي برانگيختن، و کنترل مؤثر احساسات خود و استفاده از آن ها در روابط با ديگران است (Goleman,1998). هوش هيجاني شامل مجموعه اي از هيجانات، دانش اجتماعي و توانمندي هايي است كه قدر ت كلي ما را در جهتي كه بتوانيم به عوامل و فشارهاي محيطي پاسخ مناسب دهيم هدايت و تقويت ميكند و سبب عملكرد بهينه در چهار حيطه زير مي گردد: خود آگاهي (درك توانايي هاي خود و ابراز آنها)؛ آگاهي اجتماعي (آگاهي نسبت به ديگران و درك توانايي هاي آنها و همدلي)؛ مديريت رابطه؛ و خود مديريتي (Goleman et al,2002).
رفتار شهروندي سازماني يكي از ابعاد مهم سازمان ها و ادارات دولتي است. كارمندان سازمان ها مي توانند نقش مهمي در ارتقا و كيفيت سازمان خود را ايفا كنند. آنان با رفتار هاي نوع دوستانه و جوانمردانه، همراه با ادب و مهرباني، خوش خويي و حس وظيفه شناسي به افزايش كيفيت سازمان خود كمك موثري خواهند كرد. به عبارت ديگر رفتار شهروندي سازماني يكي از شاخص هايي است كه موجب عملكرد بهتر كاركنان مي شود و سازمان را به سوي تحقق اهدافش سوق مي دهد.
با توجه به موارد گفته شده، در اين فصل به بررسي كليات تحقيق پرداخته شده است. ابتدا مساله اصلي تحقيق بيان گرديد و سپس اهميت و ضرورت تحقيق مورد بررسي قرار گرفت و در ادامه به اهداف اساسي تحقيق، سوالات تحقيق و فرضيات تحقيق، چارچوب نظري تحقيق، مدل تحقيق و جنبه جديد بودن و نوآوري تحقيق، قلمرو تحقيق، موانع ومحدوديتهاي تحقيق پرداخته شده و در انتها نيز واژه ها و اصطلاحات تخصصي تحقيق تعريف شد.
1-2-بيان مسئله
موفقيت در زندگي شخصي و حرفه اي هر شخص به توانايي وي براي استدلال در مورد تجارب هيجاني2، مسائل داراي بار هيجاني و ارائه پاسخ به شيوه هاي سازگارانه از لحاظ هيجاني نسبت به نتايج مبتني از استدلال درباره گذشته، حال و آينده وابسته استSalovey et al., 2002)).
در دنياي پويا و رقابتي امروز احتمالاً سازمان هايي موفق هستند که بتوانند به طور صحيح هيجان ها و احساسات کارمندان و نيروي انساني خود را به درستي مديريت کنند(Goleman,2000). رسيدن اين امر در گرو شناسايي و سنجش ميزان مهارت هاي هيجاني کارکنان سازمان ها است (شعباني و همکاران، 1390).
سير بررسي ادبيات رشته مديريت نشان مي‌دهد نظريه‌پردازان همواره به شيو‌ه‌هاي مختلف ارتباطهايي را بين فعاليتهاي فراتر از نقش رسمي نيروي انساني سازمان و اثربخشي سازماني يافته‌اند. اورگان3 در سال 1988 رفتار شهروندي سازماني را مشابه اظهارات ديگر نظريه‌پردازان مجموعه فعاليتهاي مازاد نقشهاي رسمي كاركنان دانست كه موجب بهبود اثربخشي سازماني مي شوند. از آن به بعد و در طول سه دهه اخير، به طور مستمر رفتار شهروندي بيشتر مورد تأكيد محققان قرار گرفته و واكاوي شده است. بر اين اساس، مطالعات بي‌شماري با هدف شناسايي عوامل مختلف مؤثر بر رفتار شهروندي سازماني انجام شده است و عوامل مختلفي، اعم از فردي و سازماني، بدين منظور معرفي شده‌اند. يكي از عواملي كه مي‌تواند بر رفتار شهروندي سازماني مؤثر باشد، هوش هيجاني است.
سازمان هاي دولتي به‌عنوان يکي از مهم‌ترين سيستم‌هاي خدماتي جامعه، امروزه با تحولات شگفت‌انگيز رقابتي اداره مي‌شوند. درچنين شرايطي مديران فرصت چنداني براي کنترل کارکنان در اختيار ندارند زيرا بيش‌ترين وقت و نيروي آنان مي‌بايست صرف شناسايي محيط داخلي در مواجه با چالش‌هاي خارجي سازمان گردد. در نتيجه ساير وظايف روزمره مي‌بايست به عهده کارکنان واگذار گردد. کارکنان سازمان در صورتي مي توانند به‌خوبي از عهده وظايف محوله برآيند که از مهارت، دانش و توانايي لازم برخوردار بوده و اهداف سازمان را به خوبي بشناسند ( Tseng et. all, 2006:63).
از آنجا که محقق از نزديک با فضاي سازمان اوقاف و امور خيريه آشنايي نسبي داشته و از سوي ديگر فقدان انجام تحقيقي جامع و كامل با توجه به ضرورت و اهميت آن منجر شد تا به مطالعه اين مقوله پرداخته و کم کم اين مهم دغدغه محقق شد که از وضعيت هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني آگاهي علمي يافته و لذا محقق تصميم گرفت تا تحقيقي با عنوان ” بررسي ارتباط هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني در کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه در استان هاي اصفهان, تهران و خراسان رضوي ” انجام دهد.
‎1-3- اهميت پژوهش
دنياي كنوني با شتاب فزاينده‌اي در حال صنعتي شدن است. اين امر ضرورت نوآوري، انعطاف‌پذيري، بهره‌وري و پاسخگويي را براي بقا و موفقيت سازمانها بيشتر مي‌‌كند. از اين رو، استانداردهاي جديدي بايد براي سازمانها تدوين گردد تا پاسخگوي چالشهاي جهاني بوده و زمينة مناسبي را براي كاركنان فراهم كند تا بتوانند از مناسب‌ترين مهارتها برخوردار باشند. از اين رو، روانشناسان تأكيد دارند كاركنان سازمانها بايد فراتر از وظايف رسمي خود عمل كنند. با توجه به تعامل فراوان و رو در رو با مشتري و همچنين ماهيت خدمات، اين مفهوم در بخشهاي خدماتي اهميت بيشتري دارد (Garg & Rastogi, 2006). يكي از مهارتهايي كه مي‌تواند به كاركنان در اين راه كمك كند، رفتار شهروندي سازماني (OCB) است. اين مقوله به رفتارهاي فردي اشاره دارد كه برخاسته از بصيرت افراد بوده و علاوه بر اين‌كه كارايي و اثر بخشي عملكرد سازمان را افزايش مي دهند، مستقيم و به صورت صريح، از طريق سيستم رسمي پاداش تشويق نمي شوند (Organ , 1988)(Burns & Carpenter, 2008) . رفتار شهروندي سازماني، حركت كردن به وراي حداقل عملكرد مورد انتظار است (Burns & Carpenter, 2008)(Moran , 2003). از سوي ديگر، تحقيقات دانشمندان گوناگون مانند گلمن، بوياتزيس4 و همكارانش و … نشان مي‌دهد، يكي از عواملي كه نقش بسيار مهمي در انجام موفق وظايف شغلي دارد، هوش هيجاني است .(Goleman, 1998) (Goleman, 1995) (Boyatzis et al 2000). افراد داراي هوش هيجاني بالا، هنرتعامل ومهارت كنترل واداره احساسات ديگران را دارا هستند. اين مهارتها محبوبيت، قوه رهبري و نفوذ شخصي راتقويت ميكند و فرد رادر هرگونه فعاليت اجتماعي وارتباط صميمانه باديگران، موفق مينمايد.چنين افرادي باشناخت وبصيرت دروني كه نسبت به تمايلات عاطفي خودوديگران دارند،بهترين عملكردرادرموقعيتهاي مختلف زندگي بروزميدهند (عيوضي 1385).
همة آنچه در بالا بدان اشاره شد، به خوبي گواه اين مهم است كه هوش هيجاني مي‌تواند به عنوان يكي از پيش نيازهاي توفيق كاركنان در بروز رفتار شهروندي سازماني، قلمداد شود. بر اساس اين فرضيه، اين پژوهش در صدد است تا ارتباط و همبستگي بين هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني را در سازمان اوقاف و امور خيريه ي 3 استان اصفهان ، تهران و خراسان رضوي را بسنجد.
1-4-اهداف پژوهش
هدف اصلي:
بررسي ارتباط بين هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني در کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه استان هاي اصفهان, تهران و خراسان رضوي.
اهداف فرعي (جزئي):
بررسي ارتباط ابعاد مختلف رفتار شهروندي سازماني و هوش هيجاني در کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه استان هاي اصفهان, تهران و خراسان رضوي.
بررسي تفاوت عملكرد متغيرهاي رفتارشهروندي سازماني و هوش هيجاني در کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه استان‌هاي تهران ، اصفهان و خراسان رضوي.
بررسي تاثير وضعيت شغلي (مانند سابقه کار و..) بر چگونگي رفتار شهروندي سازماني و هوش هيجاني در کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه استان‌هاي تهران ، اصفهان و خراسان رضوي.
1-5-سوالات پژوهش
سوال اصلي:
آيا بين رفتار سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف رابطه‌ي معناداري وجود دارد؟
سوالات فرعي:
آيا ابعاد مختلف رفتار شهروندي سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف با هم در ارتباط هستند؟
آيا متغيرهاي رفتارشهروندي سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف و امور خيريه در استان‌هاي تهران ، اصفهان و خراسان رضوي در مجموعه‌ي سازمان اوقاف به شکلي متفاوت عمل مي‌کنند؟
آيا وضعيت شغلي (مانند سابقه کار و..) بر چگونگي رفتار شهروندي سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف به شکلي معنادار موثر است؟
1-6-فرضيات پژوهش
فرضيه اصلي:
بين رفتار سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف رابطه‌ي معناداري وجود دارد.
فرضيه هاي فرعي:
ابعاد مختلف رفتار شهروندي سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف با هم در ارتباط هستند.
متغيرهاي رفتارشهروندي سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف و امور خيريه در استان‌هاي تهران ، اصفهان و خراسان رضوي در مجموعه‌ي سازمان اوقاف به شکلي متفاوت عمل مي‌کنند.
وضعيت شغلي (مانند سابقه کار و..) بر چگونگي رفتار شهروندي سازماني و هوش هيجاني در سازمان اوقاف به شکلي معنادار موثر است.
1-7- چارچوب نظري تحقيق:
چارچوب نظري تحقيق در واقع ابتدا و انتهاي تحقيق و يك منبع هدايت كننده است. از آنجا كه چارچوب نظري تحقيق بايد بتواند رابطه منسجم و معني داري ميان مفاهيم و فرضيه هاي تحقيق برقرار نمايد تا بدان وسيله محقق را به سمت پاسخ ها هدايت نمايد، از اينرو براي ساخت چنين چارچوبي پيمودن مراحل زير لازم مي باشد:
اول ) تعريف مسئله تحقيق
دوم) طرح سؤالات تحقيق
سوم) ذكر متغيرهاي مؤثر در هريك از سؤالات تحقيق
چهارم) صورتبندي فرضيه هاي هريك از سؤالات تحقيق
پنجم) تدوين مدل تحقيق
در پژوهش حاضر به دنبال بررسي ارتباط بين هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه در استان هاي اصفهان, تهران و خراسان رضوي هستيم.
شکل1-2-متغيرهاي تحقيق از مدل استاندارد هوش هيجاني ماير و سالووي و مدل استاندارد رفتار شهروندي سازماني اورگان
1-8- مدل تحقيق
هدف تحقيق حاضر بررسي تاثير بررسي تاثير هوش هيجاني بر رفتار شهروندي سازماني مي باشد، که جهت انجام اين تحقيق از مدل استاندارد هوش هيجاني ماير و سالووي و مدل استاندارد رفتار شهروندي سازماني اورگان استفاده شده است.
متغيرهاي تحقيق در قالب مدل زير ترسيم شده است
1-9- جنبه جديد بودن و نوآوري تحقيق
از جمله ويژگي هاي يک تحقيق جديد و نو بودن آن است(سرمد و همکاران، 1388). در حوزه هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني به صورت مجزا در جامعه هاي آماري مختلف تحقيقات متعددي انجام شده اما بر اساس مطالعات انجام شده تا کنون پژوهشي در زمينه بررسي تاثير هوش هيجاني بر فرايند هاي مديريت دانش در کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه و به صورت مقايسه اي در 3 استان اصفهان، تهران و خراسان رضوي صورت نگرفته است که از يک جنبه موجب جديد بودن و نوآوري تحقيق حاضر شده و از سويي ديگر جهت هر چه بيشتر کاربردي بودن اين تحقيق تلاش شده تا از روش هاي آماريكاربردي و مدل هاي نوين و به روز استفاده شود و در نهايت استفاده از منابع فارسي و لاتين جديد و به روز جنبه جديد بودن و نوآوري تحقيق حاضر را پررنگ تر مي نمايد.
1-10- قلمرو تحقيق
الف) قلمرو موضوعي :
اين تحقيق از لحاظ قلمرو موضوعي در حيطه مباحث مديريت منابع انساني و مباني سازمان مي باشد.
ب) قلمرو مکاني :
قلمرو مكاني تحقيق شامل کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه در استان هاي اصفهان, تهران و خراسان رضوي مي‌باشد .
ج) قلمرو زماني :
پژوهش حاضر از نظر قلمرو زماني مربوط به سال 1391 هجري شمسي ميباشد.
1-11- موانع ومحدوديتهاي تحقيق :
هر پژوهشي همواره با مشکلات و محدوديت هايي روبرو مي شود و از محدوديت هاي اين پژوهش مي توان عوامل زير را ذکر کرد:
برخي از محققين بر اين باورند که پرسش نامه با توجه به ويژگي هاي منحصر به فرد نمي تواند تمايلات و نظرات افراد را بسنجد..
عدم وجود مطالعه اي جامع در اين زمينه در تحقيقات مختلف داخلي و قبلي جهت استفاده محقق در تمام مراحل اجراي كار تحقيقاتي اعم از تدوين پروپوزال، تهيه پرسشنامه ، آناليز آماري و غيره از ديگر محدوديت هاي تحقيق حاضر مي باشد.
عدم رغبت كافي برخي افراد مورد پژوهش براي پاسخگويي به سوالات كه كاملا تخصصي طرح شده، مي تواند به عنوان محدوديتي ديگر تلقي شود.
از ديگر محدوديت ها مي توان به محدوديت زماني تحقيق اشاره نمود، زيرا دانشجو موظف است که بر طبق قوانين آموزش دانشگاه در خصوص سنوات تحصيلي رفتار نمايد. محدويت زماني مانع پرداختن عميق به همه موانع مديريت منابع انساني و علل و پيشينه آن موانع مي باشد.
با توجه به اينكه جمع آوري داده ها از 3 استان اصفهان، تهران و خراسان رضوي صورت مي گيرد، ممكن است در انجام نمونه گيري با مشكلاتي روبرو شويم.
1-12- شرح واژه ها و اصطلاحات تحقيق:
1) هوش هيجاني :
هوش هيجاني يك هوش غير شناختي است كه از نظر تاريخي، ريشه در مفهوم هوش اجتماعي دارد و نخستين بار ثرانديك (1920) آن را مطرح كرد. به عقيدة ثرانديك، هوش هيجاني توانايي مهم مديريت انسانها براي عمل به شيوه‌اي خردمندانه در روابط انساني است . هوش هيجاني ، ظرفيت يا توانايي سازماندهي احساسات و عواطف خود و ديگران، براي برانگيختن، و کنترل مؤثر احساسات خود و استفاده از آن ها در روابط با ديگران است (گلمن، ???? ). سالووي و ماير (1990) نخستين افرادي بودند كه هوش هيجاني را زيرمجموعه‌اي از هوش اجتماعي تعريف كردند كه شامل توانايي كنترل احساسها و هيجانهاي خويش و ديگران، تشخيص احساسها و هيجانها در خود و ديگران و استفاده از اين اطلاعات براي هدايت، تفكر و اقدامها خود فرد است .
2) رفتار شهروندي سازماني
اورگان براي نخستين بار از عنوان رفتار شهروندي سازماني (OCB) استفاده كرد و آن را مجموعه اي از رفتارهاي فردي ناشي از بصيرت افراد دانست كه موجب ارتقاي عملكرد مؤثر سازمان شده و به صورت مستقيم، صريح و روشن، پرداخت و پاداشي به ازاي آن صورت نمي‌پذيرد. به طور كلي، رفتار شهروندي سازماني عبارت است از: مجموعه‌اي از رفتارهاي داوطلبانه و اختياري كه بخشي از وظايف رسمي فرد نيست، با وجود اين توسط وي انجام و باعث بهبود مؤثر وظايف و نقشهاي سازمان‌مي‌‌شود (اسلامي و سيار، 1386).
فصل دوم
مباني نظري و پيشينه تحقيق

2-1- مقدمه
برخي از حوزه‌هاي حرفه‌اي روان‌شناسي بيش از حوزه‌هاي ديگر مورد توجه و اقبال عمومي واقع گرديده‌اند. از جمله‌ي آن‌ها حوز‌ه‌ي هوش هيجاني را مي‌توان نام برد. در سالهاي گذشته هوش هيجاني عنوان بسياري از کتابها و مجلات پرفروش و مقاله‌هاي روزنامه‌هاي مشهور و پرخواننده در خارج از کشور را به خود اختصاص داده و در مورد آن پژوهشهاي علمي گوناگوني صورت پذيرفته است. درباره‌ي دلايل اين علاقه و جلب توجه، تبيين‌هاي گوناگوني به عمل آمده است. يکي از اساسي‌ترين مسائل زندگي مدرن امروزي، حل مسائل و مشکلات انساني است تا فني، و از اين به بعد ما مجبوريم که مشکلات انساني را بسيار بيشتر از مشکلات فني مورد توجه قرار دهيم. هوش هيجاني مدعي است که مي‌تواند حداقل برخي از مشکلات زندگي بشر امروزي را که در اصطلاح تعارض بين آن‌چه که انسان احساس مي‌کند و آن‌چه که به آن فکر مي‌کند حل و فصل نمايد.
مفهوم هوش هيجاني در برگيرنده‌ي اين فرضيه است که بسياري از افراد که از تحصيلات عالي برخوردار نمي‌باشند، ولي از هوش هيجاني بالايي برخوردارند، زندگي شاد و موفقيت‌آميزي را تجربه مي‌نمايند. يکي ديگر از دلايلي که هوش هيجاني مورد توجه واقع گرديده، اين است که اين سازه، مفهوم کلاسيک و سنتي هوش و روش‌هاي ارزيابي آن‌ها را زير سئوال برده و در مورد سودمندي آن‌ها اشکال‌هاي جدي مطرح ساخته است. در نهايت بسياري از نويسندگان مقاله‌هاي روزنامه‌ها راجع به توانايي‌هاي بالقوه هوش هيجاني و اثرات آن بر زندگي عادي و روزمره‌ي انسان قلم‌فرسايي نموده‌اند که به هر حال اين بحث‌ها سبب گرديده، اين باور قديمي که ماهيت انسان را در تعارض مداوم بين قلب و مغز مي‌داند، به چالش کشيده شود و در مورد درستي آن شک و ابهام به وجود آيد. علاوه بر اين سبب گرديده تا مردم به اين باور برسند که هوش هيجاني مي‌تواند سبب افزايش ميزان سلامتي، رفاه و آسايش عمومي، ثروت، موفقيت، عشق و شادي گردد. درمورد اين ادعاها، لازم است تا ارزيابي‌هاي دقيق و علمي صورت بگيرد تا درستي و نادرستي آن‌ها مشخص گردد.
در فصل اول به بيان کليات تحقيق توجه شد، در اين فصل محقق بر آن است که با توجه به موضوع که مبتني بر ” بررسي ارتباط هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني کارکنان سازمان اوقاف و امور خيريه در استان هاي اصفهان, تهران و خراسان رضوي ” است، به بيان تعاريف، نظرات، مفاهيم مرتبط و تاريخچه و … هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني از منظر محققان اين حوزه پرداخته شده و در نهايت در شعب منطقه غرب بانک ملت شهر تهران، تاثير هوش هيجاني بر فرايند هاي مديريت دانش در کارکنان مورد بررسي قرار گرفته است، لذا در اين فصل مباني نظري و پيشينه پژوهش در سه بخش به شرح زير گنجانده شده است:
الف: مباني نظري هوش هيجاني.
ب: مباني نظري رفتار شهروندي سازماني.
ج: پيشينه پژوهشهاي انجام شده در زمينه هوش هيجاني و رفتار شهروندي سازماني ، که در دو بخش پژوهش هاي انجام شده در داخل کشور و پژوهش هاي انجام شده در خارج از کشور مورد مطالعه قرار مي گيرد.
2-2- بخش اول: هوش هيجاني
هوش در لغت به معني عقل، خرد، فهم، زرنگي و شعور(پختگي) است، ولي به بكار افتادن مجموعه استعداد هاي عالي ذهن و توانايي حل مسئله نيز اطلاق مي شود كه اولين بار توسط چارلز اسپيرمن روانشناس انگليسي مورد مطالعه علمي قرار گرفت. انجمن روانشناسان آمريكا در سال 1995 هوش را اين طور تعريف كرده است: توانايي فهم مسائل پيچيده، انطباق مؤثر با تغييرات محيطي، يادگيري به دنبال تجربيات، استفاده از اشكال مختلف استدلال و فايق آمدن بر مشكلات از طريق تفكر. هوش به طور كلي مجموعه استعداد هايي است كه موجب يادگيري، شناخت، يادآوري اطلاعات در فرد شده و توانايي حل مسئله و سازگاري فرد را با محيط زندگي فراهم مي نمايد. هوش همان تفاوت فردي است و مشخص مي كند چگونه برخي افراد نسبت به ديگري در تحصيل يا زمينه هاي ديگر موفق ترند. بعضي از روانشناسان ترجيح مي دهند به جاي هوش “توانايي ذهني” را به كار ببرند، يعني اگر فردي بتواند مسئوليت خود را به نحو مطلوب انجام دهد و توان كشف و حل مسئله را داشته باشد، او داراي بالاترين هوش است. تا اواخر قرن بيستم فقط هوش عقلي يا شناختي يا منطقي يا IQ يا بهره هوشي يا ضريب هوشي (مانند سرعت انجام كار؛ داشتن حافظه؛ حسابگر بودن؛ درس خواندن) مطرح بود ولي از سال 1995 دانيل گلمن هوش هيجاني را تشريح نمود كه عامل سازگاري كننده در موقعيت هاي مختلف زندگي بوده و 80% عامل موفقيت انسان است. هوش عقلي كف موفقيت و هوش هيجاني سقف موفقيت فرد را تضمين مي‌كنند. هوش عقلي در كشف و اختراعات و هوش هيجاني در مديريت زندگي بيشترين كاركرد را دارند.
2-2-1- انواع هوش
هاوارد گاردنر5 استاد شناخت و آموزش در دانشگاه هاروارد معتقد است هوش يک کميت واحد قابل اندازه‌گيري نيست، بلکه دربرگيرنده 11 توانش است که حوزه‌هايي همچون زبان، منطق، جنبش و موسيقي را شامل مي‌شود. دو دهه پيش که نظريه هوش‌هاي چندگانه مطرح شد، آثاري به همراه داشت که بسيار فراتر از محيط‌هاي دانشگاهي طنين‌انداز شد. صاحبان صنايع نيز مشتاقانه از نظريات گاردنر استقبال کردند. آنان از مدت‌ها قبل متوجه شده بودند که داشتن بهره هوشي بالا ضرورتاً باعث نمي‌شود شخص کارمند مولد يا خلاقي باشد. حالا پس از گذشت 23 سال، وي نظريات علمي جديدي مطرح کرده است. او در کتاب جديد خود با عنوان پنج ذهن براي قرن بيست و يکم، استدلال مي‌کند قرن بيست و يکم به کساني تعلق دارد که مي‌توانند به شيوه‌اي خاص بينديشند.
کساني که نمي‌توانند توانايي‌هاي شناختي را پرورش دهند، با آينده‌اي تاريک روبه‌رو هستند که سرنوشتشان در دست نيروهايي خواهد بود که اين مسائل را نمي‌توانند درک کنند. اين قبيل افراد زير بار اطلاعات غرق مي‌شوند، نمي‌توانند در محيط کار موفق باشند و نمي‌توانند تصميم‌هاي عاقلانه‌اي در امور شخصي و حرفه‌اي خود بگيرند.

2-2-2- هوش چندگانه چيست؟
هنگامي که واژه هوش به گوش ما مي‌خورد معمولاً مفهوم ضريب‌هوشي ( IQ ) به ذهنمان مي‌آيد. هوش معمولاً به عنوان توانائي‌هاي بالقوه عقلاني تعريف مي‌شود. چيزي که ما با آن زاده مي‌شويم، چيزي که قابل اندازه‌گيري است و ظرفيتي که تغيير دادن آن دشوار است. امّا در سال‌هاي اخير ديدگاه‌هاي ديگري نسبت به هوش پديد آمده است. يکي از اين ديدگاه‌ها، نظريه هوش چندگانه است که توسط هاوارد گاردنر، روان‌شناس دانشگاه هاوارد، ارائه گشته است.
بر طبق اين نظريه، ديدگاه‌هاي روان‌سنجي سنتي نسبت به هوش، بسيار محدود و ضعيف است. گاردنر نظريه‌اش را نخستين بار در کتاب قاب‌هاي ذهني: نظريه هوش چندگانه، در سال 1983 ارائه کرد. به عقيده او همه انسان‌ها داراي انواع مختلفي از هوش هستند. طبق نظريه گاردنر، براي به دست آوردن تمام قابليت‌ها و استعدادهاي يک فرد، نبايد تنها به بررسي ضريب هوشي پرداخت بلکه انواع هوش‌هاي ديگر او مثل هوش موسيقيايي، هوش درون فردي، هوش تصويري-فضايي و هوش کلامي- زباني نيز بايد در نظر گرفته شود.
نظريه گاردنر با انتقاداتي از سوي روان‌شناسان و مربيان روبرو گشته است. منتقدان مي‌گويند تعريف گاردنر از هوش بسيار وسيع و گسترده است و يازده نوع هوشي که او تعريف کرده فقط نشانگر استعدادها، خصوصيات شخصيتي و توانائي‌هاست. از ديگر نقاط ضعف نظريه گاردنر مي‌توان به کمبود پژوهش‌هاي عملي پشتيبان آن اشاره کرد.
اما با وجود اين، نظريه هوش چندگانه محبوبيت زيادي در بين مربيان و آموزشگران پيدا کرده است و بسياري از معلمان از اين نظريه در انتخاب شيوه تدريس خود استفاده مي‌کنند.

انواع مختلف هوش از نظر پروفسور هاوارد گاردنر عبارتست از:
1-هوش زباني: افراد داراي اين هوش توانمندي هايي چون صحبت كردن، تفسير، ترجمه كردن، سخنراني، تدريس، ويراستري، وكالت، مشاوره و كتابداري را دارا مي‌ باشند.
ويژگي‌هاي هوش کلامي- زباني
• مهارت در به يادآوردن اطلاعات نوشته يا گفته شده
• لذت بردن از خواندن و نوشتن
• مهارت در مباحثه يا صحبت‌هاي متقاعد کننده
• توانائي در توضيح دادن مسائل
• استفاده از شوخ‌طبعي به هنگام بيان داستان‌ها
انتخاب‌هاي شغلي
• نويسنده/ روزنامه‌نگار
• وکيل
• معلم
2-هوش منطق رياضي: اين افراد تواناييها‌يي چون محاسبه كردن، حسابداري، تحقيق، آمارگيري، حسابرسي، استدلال كردن، تجزيه و تحليل، طبقه بندي و مرتب كردن را دارا هستند و در مشاغل مرتبط اولويت دارند.
نقاط قوت- تحليل مسائل و عمليات رياضي
کساني که هوش منطقي- رياضي بالايي دارند در استدلال، شناسايي الگوها و تحليل منطقي مسائل قوي هستند. اين افراد به تفکر درباره مفهوم اعداد، روابط والگوها علاقه‌مندند.
ويژگي‌هاي هوش منطقي- رياضي
• مهارت زياد در حل مساله
• لذت بردن از تفکر درباره ايده‌هاي انتزاعي
• علاقه‌مندي به انجام آزمايش‌هاي علمي
• مهارت در انجام محاسبات پيچيده
انتخاب‌هاي شغلي
• دانشمند
• رياضيدان
• برنامه‌نويس رايانه
• مهندس
• حسابدار
3-هوش تجسمي فضايي يا هوش بصري: دارندگان اين هوش استعدادهايي همچون نقاشي، تجسم كردن، انديشيدن در تصوير، طراحي، تصوير سازي، رسم كردن، نقشه كشي، عكاسي و فيلم سازي را دارند. اين افراد براي مشاغل معماري، نقشه كسي، گرافيك، عكاسي و دكوراسيون اولويت دارند.
ويژگي‌هاي هوش تصويري-فضايي
• لذت بردن از خواندن و نوشتن
• مهارت در درست کردن پازل
• مهارت در تفسير عکس، گراف و نمودار
• لذت بردن از رسم، نقاشي و هنرهاي تجسمي
• تشخيص راحت الگوها
انتخاب‌هاي شغلي
• معمار
• هنرمند
• مهندس
4-هوش موسيقيايي: اين افراد استعداد هايي براي نواختن، آواز خواني، رهبري اركستر، آهنگ سازي گوش دادن دارند و در مشاغل مرتبط اولويت دارند.
نقاط قوت: ريتم و موسيقي
کساني که هوش موسيقيايي بالايي دارند در فکر کردن به الگوها، ريتم‌ها و صداها قوي هستند. اين افراد از موسيقي لذت مي‌برند و معمولاً در نواختن سازهاي موسيقي و آهنگسازي مهارت دارند.
ويژگي‌هاي هوش موسيقيايي
• لذت بردن از آوارخواني و نواختن سازهاي موسيقي
• تشخيص آسان الگوها و نت‌هاي موسيقي
• توانايي به خاطرسپردن آهنگ‌ها و ملودي‌ها
• درک عميق از ساختار، ريتم و نت‌هاي موسيقي
انتخاب‌هاي شغلي
• موسيقيدان
• آهنگساز
• خواننده
• معلم موسيقي
• رهبر ارکستر
5-هوش جسمي حركتي: افراد اين هوش توانمندي هايي چون بلند كردن، حمل كردن، توزيع، تعمير، نصب، تقليد كردن حركات، با اشاره فهماندن و دسته بندي فيزيكي را دارند. اين افراد در مشاغلي چون جراح، كشاورزي، جواهرسازي، كارگر كارخانه، مكانيك، ورزشكار و صنعتگر اولويت دارند.
نقاط قوت: تحرک فيزيکي، کنترل حرکات
کساني که هوش اندامي- جنبشي بالايي دارند در حرکت‌هاي بدني، انجام عمليات و کنترل فيزيکي قوي هستند. اين افراد در هماهنگ سازي چشم و دست مهارت دارند و افراد چالاک وتردستي هستند.
ويژگي‌هاي هوش اندامي- جنبشي
• مهارت در ورزش و رقص
• لذت بردن از ساختن چيزها با دست
• هماهنگي فيزيکي عالي
• به خاطر سپردن چيزها از طريق انجام دادن آن‌ها، به جاي گوش کردن يا ديدن
انتخاب‌هاي شغلي
• رقصنده
• هنرپيشه
• مجسمه‌ساز
• پيمانکار
6-هوش اجتماعي(ميان فردي):افراد اين هوش توانمندي هايي چون مهمانداري،همدلي كردن، ارتباط داشتن، تدريس، تجارت، مربيگري، مشاوره و راهنمايي، تشويق و تبليغ، وساطت و و مصاحبه كردن دارند و در مشاغلي چون مدير مدرسه، داور، جامعه شناس، پرستار، مددكار، مدير روابط عمومي، فروشنده و منشي گري اولويت داند.
نقاط قوت: ارتباط برقرار کردن و درک ديگران
کساني که هوش ميان فردي بالايي دارند در تعامل با ديگران و درک آن‌ها قوي هستند.اين افراد در سنجش هيجانات، انگيزه‌ها، تمايلات و منظور کساني که دور و برشان هستند مهارت دارند.
ويژگي‌هاي هوش ميان فردي
• مهارت در برقراري ارتباط کلامي
• مهارت در ارتباط غيرکلامي
• نگاه کردن به موقعيت‌ها از زواياي مختلف
• ايجاد روابط مثبت با ديگران
• مهارت در فرو نشاندن اختلافات در داخل گروه‌ها
انتخاب‌هاي شغلي
• روان‌شناسي
• فيلسوف
• مشاور
• فروشنده
• سياستمدار
7-هوش درون فردي:استعداد اين افراد در تصميم گيري، به تنهايي كار كردن، خود راشناساندن، آشنا شدن، برنامه ريزي، سازماندهي، تشخيص موقعيت و خود شناسي موقعيت و خودشناسي بالاست و در مشاغل درماني، كارآفريني، مديريت پرو‍‍‍‍‍‍‍‍ژه و روانشناسي اولويت دارند.
نقاط قوت: درون نگري و خودآزمايي
کساني که هوش درون فردي بالايي دارند، آگاهي خوبي از وضعيت هيجاني، احساسات و انگيزه‌هاي خود دارند. اين افراد از خودآزمايي، تخيل روزانه، کند و کاو کردن روابط خود با ديگران و برآورد توانائي‌هاي فردي خود لذت مي‌برند.
ويژگي‌هاي هوش درون فردي
• مهارت در تحليل نقاط قوت و ضعف خود
• لذت بردن از تجزيه و تحليل نظريه‌ها وايده‌ها
• خودآگاهي زياد
• داشتن درک روشن از ريشه انگيزه‌ها و احساسات خود
انتخاب‌هاي شغلي
• فيلسوف
• نويسنده
• نظريه‌پرداز
• دانشمند
8-هوش طبيعت گرايي:اين افراد استعداد و حساسيت بيشتري براي شناخت پديده هايي طبيعت دارند و مسائل زيست محيطي و اقليمي كنجكاو هستند.
نقاط قوت: يافتن الگوها و روابطي که با طبيعت وجود دارد
هوش طبيعت‌گرا آخرين نوع هوشي است که گاردنر درنظريه خود به هفت نوع قبلي افزوده و با مقاومت و مخالفت بيشتري نسبت به بقيه روبرو گرديده است. به گفته گاردنر، کساني که داراي هوش طبيعت‌گراي بالايي هستند، سازگاري بيشتري با طبيعت دارند و معمولاً به پرورش، کشف محيط و يادگيري درباره موجودات علاقه‌مندند. اين افراد به سرعت از جزئي‌ترين تغييرات در محيط‌شان آگاه مي‌شوند.


دیدگاهتان را بنویسید