2- 4- 7- اثرات اتيلن روي ظاهر ميوه……………………………………………………………………………………………………………………………………… 25
2- 4- 8- اثرات اتيلن روي بافت ميوه……………………………………………………………………………………………………………………………………… 25
2- 4- 9- تأثير اتيلن روي عطر و طعم ميوه……………………………………………………………………………………………………………………………… 26
2- 4- 10- اثرات اتيلن روي فنول کل و ظرفيت آنتي اکسيداني…………………………………………………………………………………………… 26

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2- 5- اتفن………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 27
صفحه فهرست مطالب عنوان
2- 6- سنتز فلاونوئيد در انگور………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 28
2- 6- 1- تجمع فلاونوئيدها در حبه انگور……………………………………………………………………………………………………………………………….. 29
2- 6- 2- تجمع فلاونوئيد در بذر انگور……………………………………………………………………………………………………………………………………. 30
2- 6- 3- مسير بيوسنتز فلاونوئيد در انگور ……………………………………………………………………………………………………………………………. 31
فصل سوم: مواد و روش ها
3- 1- ماده گياهي و تيمار حلقه برداري……………………………………………………………………………………………………………………………………. 34
3- 2- تيمار اتفن………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 34
3- 3- طرح آزمايشي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 34
3- 4- آزمون‌هاي كيفي ميوه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 35
3- 4-1- اندازه‌گيري مواد جامد قابل حل كل عصاره ميوه (TSS)…………………………………………………………………………………………. 35
3- 4-2- اندازه‌گيري اسيدهاي قابل تيتراسيون (TA)…………………………………………………………………………………………………………….. 35
3- 4-3- اندازه گيري ضريب رسيدگي ميوه (TSS/TA)………………………………………………………………………………………………………. 36
3- 4-4- اندازه گيري pH آب ميوه………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 36
3- 4- 5- تعيين سفتي بافت ميوه…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 36
3- 4- 6- اندازه گيري رنگ ميوه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 37
3- 4- 7- اندازه گيري محتواي فنل كل………………………………………………………………………………………………………………………………….. 37
3- 4- 7- 1- تهيه محلول كربنات سديم………………………………………………………………………………………………………………………………….. 38
3- 4- 7- 2- رسم منحني استاندارد اسيد گاليك……………………………………………………………………………………………………………………. 38
3- 4- 8- تعيين ميزان فعاليت آنتي اکسيدان کل عصاره ميوه……………………………………………………………………………………………….. 39
3- 4- 9- اندازه گيري ريزش حبه…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 40
3- 4- 10- اندازه گيري طول و عرض خوشه……………………………………………………………………………………………………………………………. 40
صفحه فهرست مطالب عنوان
3- 4- 11- اندازه گيري وزن بيست حبه و خوشه……………………………………………………………………………………………………………………. 40
3- 5- تجزيه و تحليل داده‌ها…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 40
فصل چهارم: نتايج
4- 1- نتايج حلقه برداري و محلول پاشي اتفن و اثر متقابل آنها بر صفات کمي و کيفي اندازه گيري شده ميوه انگور ريش بابا قرمز در زمان برداشت…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 41
4- 2- مواد جامد محلول……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 43
4- 3- اسيدهاي قابل تيتراسيون……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 43
4- 4- ضريب رسيدگي ميوه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 44
4- 5- pH آب ميوه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 45
4- 6- طول خوشه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 45
4- 7- عرض خوشه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 45
4- 8- وزن 20 حبه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 46
4- 9- وزن خوشه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 46
4- 10- ريزش حبه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 47
4- 11- سفتي بافت حبه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..48
4- 12- ترکيبات فنولي کل……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 49
4- 13- آنتي اکسيدان کل…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 49
4- 14- تغييرات رنگ ميوه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 50
فصل پنجم: بحث
5- 1- مواد جامد محلول،اسيديته کل، pH آب ميوه و ضريب رسيدگي…………………………………………………………………………………. 53
5- 2- طول و عرض خوشه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 55
صفحه فهرست مطالب عنوان
5- 3- وزن بيست حبه و خوشه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 55
5- 4- ريزش حبه و سفتي بافت………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 56
5- 5- ترکيبات فنولي و آنتي اکسيدان کل………………………………………………………………………………………………………………………………. 58
5- 6- رنگ ميوه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 60
5- 7- نتيجه گيري کلي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 62
پيشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 63
فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 64
صفحه فهرست شکل ها عنوان
شکل 1-1- توزيع سطح بارور انگور استانها نسبت به کل کشور سال 1387 (وزارت جهاد کشاورزي، 1387)………………………….4
شکل 1- 2- ساختار رسيده حبه انگور، بخش برش زده روي محور طولي و مرکزي براي نشان دادن بخش داخلي………………… 5
شکل 1- 3- دياگرام يک نمونه الگوي رشد دابل سيگموئيد حبه انگور، از گلدهي تا برداشت…………………………………………………… 6
شکل 2- 1- برداشتن نوار كامل پوست تنه انگور…………………………………………………………………………………………………………………….. 11
شکل 2- 2- وسايل مورد استفاده براي حلقه برداري انگور……………………………………………………………………………………………………….11
شکل 2- 3- مسير پيشنهادي براي سنتز تارتاريک اسيد از آسکوربيک اسيد در انگور………………………………………………………….. 17
شکل 2- 4- متابوليسم ماليک اسيد در انگور……………………………………………………………………………………………………………………………. 19
شکل 2- 5- ساختار اتيلن…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 20
شکل 2- 6- مسير بيوسنتز و تنظيم اتيلن………………………………………………………………………………………………………………………………… 23
شکل 2- 7- مسير بيوسنتز فلاونوئيد در انگور…………………………………………………………………………………………………………………………. 32
شکل 3-1- دياگرام فضاي رنگي هانتر (L, a, b)……………………………………………………………………………………………………………………. 37
صفحه فهرست نمودار ها عنوان
نمودار 3-1- منحني جذب استاندارد اسيد گاليک…………………………………………………………………………………………………………………… 39
نمودار 3-2- منحني جذب استاندارد سولفات آهن…………………………………………………………………………………………………………………… 40
نمودار 4- 1- اثر متقابل حلقه برداري و اتفن بر ميزان مواد جامد محلول ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز………………………………. 43
نمودار 4- 2- اثر حلقه برداري بر محتواي اسيدهاي قابل تيتراسيون ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز……………………………………… 44
نمودار 4-3- اثر غلظت اتفن بر محتواي اسيدهاي قابل تيتراسيون ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز………………………………………….. 44
نمودار 4- 4- اثر حلقه برداري بر ضريب رسيدگي ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز…………………………………………………………………… 45
نمودار 4- 5- اثر غلظت اتفن بر ضريب رسيدگي ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز……………………………………………………………………… 45
نمودار 4- 6- اثر حلقه برداري بر وزن 20 حبه انگور رقم ريش بابا قرمز………………………………………………………………………………… 46
نمودار 4- 7- اثر حلقه برداري بر وزن خوشه انگور رقم ريش بابا قرمز…………………………………………………………………………………… 47
نمودار 4- 8- اثر حلقه برداري بر ريزش حبه انگور رقم ريش بابا قرمز…………………………………………………………………………………… 47
نمودار 4- 9- اثر غلظت اتفن بر ريزش حبه انگور رقم ريش بابا قرمز………………………………………………………………………………………. 48
نمودار 4- 10- اثر غلظت اتفن بر سفتي بافت ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز…………………………………………………………………………… 48
نمودار 4- 11- اثر متقابل حلقه برداري و اتفن بر ميزان ترکيبات فنولي کل ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز………………………….. 49
نمودار 4- 12- اثر متقابل حلقه برداري و اتفن بر ميزان آنتي اکسيدان کل ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز……………………………. 50
نمودار 4- 13- اثر حلقه برداري بر شاخص L رنگ ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز……………………………………………………………….. 51
نمودار 4- 14- اثر حلقه برداري بر شاخص a/b رنگ ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز……………………………………………………………. 51
نمودار 4- 15- اثر اتفن بر شاخص L رنگ ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز…………………………………………………………………………… 52
نمودار 4- 16- اثر اتفن بر شاخص a/b رنگ ميوه انگور رقم ريش بابا قرمز………………………………………………………………………… 52
صفحه فهرست جداول عنوان
جدول 1-1 ميزان مواد غذايي در هر 100 گرم انگور اروپايي و آمريکايي…………………………………………………………………………………… 3
جدول 4-1- جدول تجزيه واريانس اثر تيمار حلقه برداري و اتفن و اثر متقابل آنها بر صفات کمي و کيفي انگور رقم
ريش بابا قرمز………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 42
جدول 4-2- جدول تجزيه واريانس اثر تيمار حلقه برداري و اتفن و اثر متقابل آنها بر صفات کمي و کيفي انگور رقم
ريش بابا قرمز………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 42
جدول 4-3- جدول تجزيه واريانس اثر تيمار حلقه برداري و اتفن و اثر متقابل آنها بر شاخص هاي رنگ انگور رقم
ريش بابا قرمز………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 50
اثر تيمارهاي حلقه برداري و اتفن بر صفات کمي و کيفي انگور رقم ‘ريش بابا قرمز’
چکيده
انگور رقم ريش بابا، يکي از محبوب ترين ارقام تازه خوري کشت شده در ايران است، اما بطور معمول حبه ها از رنگ ضعيفي برخوردارند. در اين پژوهش اثر تيمارهاي حلقه برداري و اتفن روي صفات کمي و کيفي انگور رقم ‘ريش بابا قرمز’ مورد بررسي قرار گرفت. آزمايش به صورت فاکتوريل در قالب طرح پايه بلوک هاي کامل تصادفي با 3 تکرار انجام شد. بدين منظور حلقه برداري بر روي شاخه هاي سال جاري حامل خوشه در دو سطح (حلقه برداري و بدون حلقه برداري ) و محلول پاشي با اتفن در سه سطح ( صفر، 150 و 300 ميلي گرم در ليتر ) بر روي خوشه ها در مرحله تغيير رنگ حبه اعمال شد. پارامترهاي ارزيابي شده شامل ميزان مواد جامد محلول، اسيديته قابل تيتراسيون، ضريب رسيدگي، pH عصاره ميوه، طول و عرض خوشه، وزن 20 حبه و خوشه، ريزش حبه، سفتي بافت، آنتي اکسيدان کل، ترکيبات فنولي کل و رنگ حبه ها بود. نتايج بدست آمده نشان داد کم ترين ميزان مواد جامد محلول و ضريب رسيدگي در تيمار شاهد بدست آمد. تيمارهاي حلقه برداري و اتفن به طور معني داري اسيديته قابل تيتراسيون را کاهش داد. تيمارهاي حلقه برداري و اتفن روي pH عصاره ميوه، طول و عرض خوشه اثر معني داري نداشت. بيشترين ميزان وزن حبه و خوشه در تيمار حلقه برداري بدست آمد، در صورتي که تيمار اتفن بر وزن حبه وخوشه موثر نبود. تيمار حلقه برداري بطور معني داري باعث کاهش ريزش حبه شد در حالي که تيمار 150 ميلي گرم در ليتر اتفن ريزش حبه را در مقايسه با شاهد افزايش داد. تيمار اتفن سفتي بافت حبه را کاهش داد در صورتي که تيمار حلقه برداري بر اين ويژگي اثر معني داري نداشت. محلول پاشي اتفن و حلقه برداري اثر معني داري بر ميزان آنتي اکسيدان کل، ترکيبات فنولي کل و ميزان رنگ حبه ها داشت. تيمار حلقه برداري بالاترين سطح آنتي اکسيدان کل را بوجود آورد. تيمار حلقه برداري با 300 ميلي گرم در ليتر بالاترين مقدار فنول هاي کل را بوجود آورد. تيمار اتفن 150 ميلي گرم در ليتر کمترين مقدار روشنايي و بيشترين نسبت قرمزي به سبزي را بوجود آورد. کاربرد حلقه برداري و اتفن، تجمع رنگدانه را در پوست حبه هاي انگور افزايش مي دهد و رسيدن ميوه را تسريع مي کند و اين امر براي جلوگيري از ترک خوردگي توسط باران نيز مهم است. نتايج اين پژوهش نشان داد که استفاده از حلقه برداري و اتفن مي تواند به عنوان راهبرد موُثري در تکنولوژي قبل از برداشت ميوه انگور معرفي گردد. مطابق با نتايج، چنانچه حلقه برداري و مواد اتيلن زا (اتفن) با غلظت بهينه و در زمان مناسب بر روي انگور رقم ريش بابا قرمز بکار برده شود رنگ و کيفيت مطلوب در ميوه حاصل خواهد شد.
کليد واژه ها: انگور، حلقه برداري، اتفن، خواص کمي و کيفي، ترکيبات فنولي کل، آنتي اکسيدان کل، رنگ ميوه
فصل اول
مقدمه و کليات
1-1- اهميت محصولات کشاورزي در تأمين سلامتي انسان
ميوه ها و سبزي ها از مهمترين منابع غذايي بشر و در حقيقت تأمين کننده ويتامين هاي مورد نياز بدن بوده و براي حفظ سلامتي انسان ضروري هستند. همچنين محصولات با ارزشي هستند که حتي در زمين هاي کوچک نيز سود اقتصادي خوبي دارند (Shahi et al., 2003). در تغديه انسان سه مطلب اساسي مورد توجه است: نخست اين که غذا بايد از نظر کمي بتواند احتياجات بدن از نظر کالري (در ارتباط با فعاليت بدني) را برطرف نموده و موجب رفع گرسنگي شود. دوم، غذا بايد از نظر کيفي متعادل باشد؛ بدين معني که مقادير کافي از پروتئين ها، ويتامين ها، مواد معدني و غيره را، که بدن ممکن است در اثر کمبود هر يک از آنها مبتلا به سوء تغذيه شود، تأمين کند. سوم، داراي اثرات سوء نباشد. ميوه ها و سبزي ها به عنوان گروه مهمي از مواد غذايي، مي توانند براي رسيدن به هر سه هدف فوق کمک کنند، ولي روشن است که اهميت يک سبزي يا ميوه خاص بستگي به ترکيبات ويژه موجود در آن دارد. ميوه ها و سبزي ها به عنوان بخش مهمي از منابع غذايي انسان از اهميت ويژه اي برخوردارند و بشر از همان ابتداي پيدايش جهت تأمين قسمتي از غذاي خود از اين محصولات استفاده مي کرده است. امروزه، استفاده از فرآورده هاي باغباني در رژيم غذايي به طور گسترده اي مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش هاي علم نوين تغذيه ثابت کرده است که مصرف ميوه و سبزي سبب پيشگيري از ابتلاء به بسياري از بيماري هاي رايج مي شود. بنابراين، در کشورهاي توسعه يافته مردم در رژيم غذايي خود از ميوه و سبزي بيش از فرآورده هاي دامي استفاده مي کنند (اثني عشري و زکايي خسروشاهي، 1387).
1-2- منشا و تاريخچه انگور
انگور يکي از مهمترين ميوه هايي است که از زمان هاي بسيار قديم مورد استفاده بشر قرار گرفته است. ارقام تجاري انگور عمدتاً از گونه ويتيس وينيفرا1 بوده که منشا آن منطقه اي در جنوب اروپا بين درياي سياه و درياي خزر گزارش شده است (ظهوري و همکاران، 1385). تاريخچه کشت انگور در ايران از حدود 2000 سال قبل از ميلاد معمول بوده و به ويژه در دوران هخامنشي از محصولات فرعي آن استفاده مي گرديد. با توجه به اينکه موطن اصلي انگور را مناطق بين درياي سياه و درياي خزر معرفي نموده اند، بنابراين قسمت شمالي ايران خاستگاه انگور بشمار مي آيد و گونه هاي وحشي آن در مناطق ذکر شده موجود مي باشد.
1-3- مشخصات گياه شناسي انگور
انگور به لحاظ گياه شناسي متعلق به خانواده ويتاسه2 بوده که حاوي 10 جنس مي باشد و ارقام تجاري انگور در جنس ويتيس3 قرار دارند. جنس ويتيس تنها جنس مطلوب از لحاظ اقتصادي و خوراکي است که داراي دو زير جنس موسکادينا با40=n2 و ائوويتيس 38=n2 (جليلي مرندي، 1388) و چندين گونه مهم از جمله ويتيس وينيفرا4 يا انگورهاي اروپايي، ويتيس آمورنسيس5 يا انگورهاي آسيايي و انگورهاي آمريکايي مانند ويتيس ريپاريا6 و ويتيس لابروسکا7 مي باشد. انگورهاي مورد کشت و کار در ايران از نوع انگورهاي وينيفرا (اروپايي) مي باشند (جليلي مرندي 1384؛Hulme, 1970 ). انگور درختچه اي خزاندار، بندرت هميشه سبز و بالارونده، بوسيله پيچکها با مغز ساقه قهوه اي است که در محل بندها بوسيله ديافراگم قطع گرديده و داراي برگ هاي ساده، دندانه دار معمولاً کنگره اي بندرت مرکب پنجه اي، گل هاي کامل و ميوه از نوع سته مي باشد (رسول زادگان، 1375).
1-4- رقم ريش بابا قرمز
رقمي است قوي با رشد متوسط، بارآوري منظم و زياد، با شاخه هاي خشبي کلفت و نسبتاً طويل با مقطع دايره اي شکل، ترد و آبدار با سفتي زياد، درصد قند متوسط (8/17 درصد) و ميزان اسيد (65/4 گرم در ليتر).به علت ضخيمي پوست حبه براي تهيه ي آونگ (ملاخ) مورد استفاده قرار مي گيرد (عليزاده، 1383).
1- 5- ارزش غذايي و اهميت اقتصادي انگور
ارزش انگور به لحاظ قابليت مصرف آن به طرق مختلف از جمله تازه خوري و تهيه کشمش، کنسانتره، آب ميوه، فرآورده
هاي تخميري، مربا، شيره و روغن هسته انگور بسيار بالاست و از اين لحاظ نقش مهمي در اقتصاد کشورهاي توليد کننده ايفا مي کند. علاوه بر اين، فرآورده هاي ديگري چون اتانول و آنتوسيانين نيز از انگور تهيه مي شود (Carreno et al., 1997). تقريباً 71% از توليد انگور براي شراب، 27% به صورت تازه خوري و 2% به صورت ميوه خشک شده مورد استفاده قرار مي گيرد (Kunkee and Goswell, 1996). انگور از مرحله غوره يعني زماني که ميوه در اوج رشد و نمو است تا مرحله کاملاً رسيده و بعد از آن قابل استفاده مي باشد (مختاريان و همکاران، 1379). جدول 1-1 ميزان مواد غذايي در هر 100 گرم انگور اروپايي و آمريکايي را نشان مي دهد.
جدول 1-1 ميزان مواد غذايي در هر 100 گرم انگور اروپايي و آمريکايي (از وزارت کشاورزي ايالت متحده،
خدمات پژوهشي کشاورزي، 2005).
ترکيبات در 100 گرمواحدماده غذاييانگورهاي آمريکاييانگورهاي اروپايي3/815/80گرمآب6769کيلو کالريانرژي63/072/0گرمپروتئين35/016/0گرمچربي9/09/0گرمفيبر1/171/18گرمکربوهيدرات1410ميلي گرمکلسيم29/036/0ميلي گرمآهن57ميلي گرممنيزيم1020ميلي گرمفسفر191191ميلي گرمپتاسيم22ميلي گرمسديم04/007/0ميلي گرمروي04/013/0ميلي گرممس72/071/0ميلي گرممنگنز48/10ميلي گرمويتامين ث09/007/0ميلي گرمتيامين06/007/0ميلي گرمريبوفلاوين30/019/0ميلي گرمنياسين11/009/0ميلي گرمويتامين B619/019/0ميلي گرمويتامينE50/057/0گرماسيدهاي آمينه131111mcgکارتنوئيدها1-6- ميزان توليد انگور در جهان
بر اساس آخرين اطلاعات منتشره از سوي سازمان خوار و بار جهاني مقدار کل توليد انگور در جهان در سال 2009 برابر 67557199 تن بوده است. در بين کشورهاي جهان ايتاليا با توليد 8242500 تن رتبه اول، چين با توليد 8039091 تن رتبه دوم و آمريکا نيز با توليد 4611660 تن، رتبه سوم توليد جهاني را داراست. بر طبق اين آمار، ايران با توليد 1876850 تن مقام دهم را به خود اختصاص داده است (FAO, 2009).
1-7- سطح زير کشت انگور در ايران

سطح زير کشت تاکستان هاي کشور در سال 1387 با احتساب درختان پراکنده انگور حدود 302 هزار هکتار بوده که 1/92 درصد آن درختان بارور مو مي باشند (وزارت جهاد کشاورزي، 1387). استان فارس با سهم 8/20 درصد از سطح بارور تاکستان هاي کشور در جايگاه نخست قرار دارد. استان هاي خراسان رضوي، قزوين، آذربايجان غربي، زنجان، همدان و آذربايجان شرقي به ترتيب با 2/12، 2/11، 4/7، 7، 1/6 و 9/5 درصد سهم به ترتيب در رتبه هاي بعدي قرار گرفته اند (وزارت جهاد کشاورزي، 1387).
شکل 1-1: توزيع سطح بارور انگور استانها نسبت به کل کشور سال 1387 (وزارت جهاد کشاورزي، 1387)
1-8- آناتومي حبه انگور
ميوه انگور به صورت يک حبه است که حبه ها با اتصال به ساقه از طريق دم8، خوشه را تشکيل مي دهند. قسمت هاي اصلي يک حبه شامل پوست، گوشت و دانه يا جنين رشد نيافته مي باشد (شکل 1).
شکل 1- 2- ساختار رسيده حبه انگور، بخش برش زده روي محور طولي و مرکزي براي نشان دادن بخش داخلي (Coombe, 2001).
خارجي ترين لايه حبه، پوست که 5 تا 10 درصد وزن آن را شامل مي شود داراي اپيدرم خارجي و 6 تا 10 لايه دروني با ديواره هاي ضخيم مي باشد (Winkler et al., 1974). تعداد اين لايه ها و حجم سلول هاي تشکيل دهنده آن به رقم انگور بستگي دارد. اپيدرم خارجي پوست با لايه هايي از سلول هاي مرده به نام لايه کوتيکول با خاصيت آبگريزي پوشانده شده است و مواد تشکيل دهنده آن شامل مواد رنگي (رنگدانه هاي قرمز و زرد)، تانين، مواد معطر، پتاسيم و ساير مواد معدني است. گوشت ميوه حدود 80 تا 90 درصد وزني حبه را تشکيل مي دهد. اين بخش شامل 25 تا 30 لايه سلول پر از عصاره و شيره گياهي است که در زير پوست قرار دارند. دانه ها در مرکز حبه قرار دارند و تعداد آنها بين 2 تا 4 عدد است (Ollat et al., 2002).

1- 9- دوره هاي رشد و رسيدن انگور
همزمان با رشد حبه، بروز تغييرات در اندازه، ترکيبات، رنگ، بافت و طعم آغاز مي شود. مشخص شده که روند تغييرات قطر، طول و وزن حبه ها در ارقام دانه دار از نوع سيگموئيد مضاعف9 و در ارقام انگور بيدانه، از نوع سيگموئيد ساده10 مي باشد (Coombe, 1992). در انگور هاي دانه دار، رشد و نمو دانه شامل سه مرحله مجزا (رشد سريع، فاز تاخيري و رشد نهايي است) ولي در انگورهاي بيدانه فاز تاخيري خيلي واضح نيست. هر کدام از مراحل متوالي با فاز کاهشي يا توقف رشد از هم جدا مي گردند. به طوري که رشد حبه هاي انگور را مي توان در سه مرحله مجزاي زير بررسي کرد (Conde et al., 2007).
شکل 1- 3- دياگرام يک نمونه الگوي رشد دابل سيگموئيد حبه انگور، از گلدهي تا برداشت (Coombe, 2001).
1-9-1- مرحله اول: رشد سريع حبه
رشد سريع حبه ها بلافاصله پس از گلدهي در يک فاصله زماني قابل مشاهده است. در طي اين مدت رشد حبه ها توأماً حاصل از تقسيم و رشد سلولي بوده و بافت حبه سفت و رنگ آن در حضور کلروفيل سبز مي باشد. از طرفي ميزان قند در حد پايين بوده در صورتي که مقدار اسيدهاي آلي در حال افزايش است. چندين ترکيب ديگر مثل مواد معدني، آمينو اسيدها، ريز مغذي ها وترکيبات آروماتيک در طي مرحله اول رشد حبه تجمع مي يابند و کيفيت حبه انگور را تحت تاثير قرار مي دهند (Conde et al., 2007). براي اکثر رقم ها اين مرحله حدود 3 تا 4 هفته طول مي کشد.
1-9-2- مرحله دوم: توقف در رشد حبه
رشدحبه در اين مرحله به طور محسوس پايين بوده و تجمع اسيدهاي آلي به بيش ترين مقدار خود مي رسد. با وجود آنکه حبه سفتي خود را حفظ مي کند ولي ناپديد شدن کلروفيل شروع مي شود. طول اين دوره وابسته به فصل و رقم انگور بوده و از 1 تا 6 هفته متغير است.
1-9-3- مرحله سوم: رسيدن ميوه
از سرگيري دومين مرحله رشد سريع و آغاز رسيدن در ابتداي اين مرحله صورت مي گيرد. در ابتداي اين مرحله تغييراتي رخ مي دهد که از آنها با عبارات (تغيير رنگ حبه) يا عبارت فرانسوي (وريزن)11 به معني آغاز تغييرات در رنگ، عموماً براي تشريح تغييرات قابل توجه استفاده مي شود. علاوه بر آن در اين مرحله حبه نرم تر شده و کلروفيل خود را از دست مي دهد و در رقم هاي رنگي، رنگدانه ها در پوست نمايان مي شود. از طرفي تجمع قند آغاز شده و اسيدهاي آلي کاهش مي يابد و اجزاء معطر و طعم دار نيز در ميوه ظاهر مي گردد. رشد ميوه در اين مرحله محدود به رشد سلولي بوده و مدت آن حدود 6 تا 8 هفته طول مي کشد. در مرحله رسيدگي تغييرات زيادي اتفاق افتاده که نه تنها باعث بهبود کيفيت ميوه نمي شود، بلکه ميوه ها سريعاً مقاومت خود را به حمل و نقل، آلودگي هاي قارچي، کاهش مقدار آب و ساير صدمات از دست مي دهند. در تعدادي از ارقام حساسيت به ريزش حبه افزايش مي يابد. در اين مرحله مقدار فروکتوز از گلوکز بيشتر است (Coombe, 1992).
1-10- رسيدن انگور و معيار آن
رسيدن، علاوه از آنکه پديده ي مهم در زندگي ميوه مي باشد در آن، اندامي غير قابل خوراکي و در حال بلوغ فيزيولوزيکي به حالتي پسنديده از نظر بويايي و چشايي تبديل شده و آن نشانه پايان نمو و آغاز پيري و به طور طبيعي رويدادي برگشت ناپذير است (راحمي، 1384). برداشت به موقع محصولات کشاورزي بويژه سبزي ها و ميوه ها از حساسيت بسيار زيادي برخوردار است. از يک طرف سبب ايجاد فاصله زماني مناسب بين برداشت محصولات مختلف و فرصت کافي براي مصرف، تبديل و فرآوري و نگهداري آنها شده و از طرف ديگر با برداشت به موقع کيفيت آنها به حداکثر رسيده و قابليت مصرف، تبديل و نگهداري خوبي پيدا مي کنند (مسکوکي و همکاران،1385). انگور از جمله ميوه هاي نافرازگرا12 مي باشد يعني اينکه تمام دوره رسيدن را در روي درخت طي مي کند و پس از جدا شدن از آن روند رسيدن ميوه متوقف مي شود (راحمي، 1384؛ زمردي، 1384). بنابراين تعيين زمان برداشت انگور براي مصارف گوناگون داراي اهميت زيادي است. اگر ميوه نارس باشد اسيد آن زياد و رنگ و طعم خوبي نداشته و اگر بيش از حد رسيده باشد وارد مرحله پيري شده و کيفيت ميوه و محصولات فرآوري آن پايين مي آيد (زمردي، 1384). معيارهاي سنتي رسيدن انگور رنگ و مزه ي آن است در صورتي که مبناي معيارهاي علمي و استاندارد، ميزان ترکيبات شيميايي آن مي باشد. مقدار مواد جامد محلول و يا نسبت مواد جامد محلول به اسيد دو معيار سنجش رسيدن انگور مي باشد که بيشتر معيار دوم به عنوان شاخص رسيدن13 در بين کارشناسان شناخته مي شود (مسکوکي و همکاران، 1385؛ زمردي، 1384؛ Kader, 1999). کادر 14 (1999)، کم ترين مقدار نسبت بريکس به اسيد در حين رسيدن انگور را عدد 20 و کم ترين مقدار درجه ي بريکس با توجه به نوع محصول و محل برداشت را در محدوده ي 14 تا 5/17 درصد اعلام کرده است. اندازه ي عددي شاخص رسيدن، با توجه به موارد مصرف انگور از جمله تازه خوري، توليد آب ميوه و کشمش متفاوت است (مسکوکي و همکاران، 1385). اين شاخص بسته به رقم و شرايط آب و هوايي در انگورهاي تازه خوري 20 و در انگورهايي که براي تهيه ي کشمش استفاده مي شود 35 در نظر گرفته مي شود (زمردي، 1384). شاخص هاي رسيدن از طريق آناليزهاي شيميايي پپيچيده ترکيات معطر، ترکيبات فنلي، ترکيبات رنگي، قندها، اسيدها و pH بدست مي آيد. البته نمي توان فقط از يک شاخص استفاده نمود. ويژگي هاي عادي بلوغ مانند قند، اسيد و pH مشخصات رسيدن در يک رقم با رقم ديگر فرق مي کند. ترکيبات شيميايي انگور به آرايش ژنتيکي ارقام وابسته بوده و تحت تأثير شرايط محيطي و عمليات زراعي قرار مي گيرد (Waston, 2003).
1-11- هدف از انجام تحقيق
انگور يکي از مهمترين ميوه هاي خوراکي بوده که داراي موارد مصرف گسترده اي از تازه خوري، مربا، آب انگور، توليد کشمش، شيره انگور و ژل را دارد. با توجه به اينکه رقم ريش بابا قرمز براي تازه خوري استفاده مي شود و درصد قند متوسطي دارد مي توان با کاربرد تکنيک حلقه برداري و محلول پاشي اتفن درصد قند آن را افزايش داد. علاوه بر اين با توجه به ريزش حبه ها در انگور رقم ريش بابا قرمز، با استفاده از تکنيک حلقه برداري مي توان درصد ريزش حبه را کاهش داد. در مناطقي از کشورمان که فصل رشد کوتاه و يا پاييزهاي زودرس دارند و همچنين در ارقامي از انگور که به روش خوابيده پرورش داده ميشوند، کيفيت لازم و توسعه رنگ براي رسيدن کامل انگور فراهم نميشود که با استفاده از کاربرد تکنيک حلقه برداري و اتفن مي توان اين مشکل را برطرف نمود.
فصل دوم
بررسي منابع
2- 1- اهميت کاربرد تکنيک حلقه برداري و اتفن
انگور جزء ميوه هاي نافرازگرا مي باشد و خصوصيات کمي و کيفي ميوه متأثر از تعداد زيادي فاکتورهاي زنده و غير زنده مي باشد. بنابراين، هرگونه تلاشي که بتواند انجام شود براي حفظ ميوه هاي انگور با خصوصيات کيفي بالا مانند: اندازه حبه، وزن، استحکام، شدت رنگ و يکنواختي خوشه، پس از برداشت و در طول بازاريابي براي توليد کنندگان انگور در جهت بازگشت سرمايه بسيار مهم خواهد بود (Marzouk and Kassem, 2011). راهکارهاي مختلفي در جهت ارتقاء کمي و کيفي محصول انگور ارائه شده است. در اين راستا عملياتي نظير اعمال سيستم صحيحي از هرس خشک، هرس سبز، تنک گل و خوشه و کم کردن تعداد حبه ها در خوشه راهکارهايي هستند که پيشنهاد شده اند (ناظميه، 1372؛ نجاتيان، 1374). علاوه بر موارد ذکر شده عملياتي نظير حلقه برداري، کاربرد هورمون هايي نظير اتفن و جيبرلين ها در سال هاي اخير به عنوان راه هاي موثر در افزايش کيفيت و کميت محصول انگور شناخته شده اند (Bhujbal and chaudhari, 1993). حلقه برداري عبارتست از برداشتن يک لايه از پوست که شامل آوندهاي آبکش نيز باشد که معمولاً عرض حدود 5-2 ميليمتر را شامل شده و ضخامت آن به حدي بايد باشد که صدمه اي به چوب نرساند. عمل حلقه برداري، براي مدتي کوتاه و موقت از انتقال مواد غذايي و هورمون هاي دروني ساخته شده از برگها به ساير نقاط مصرف کننده جلوگيري کرده و در طي اين مدت احتمال مي رود اين مواد صرفاً صرف تغذيه همان شاخه حلقه برداري شده مي شود که از رقابت سرشاخه هاي جوان و ساير بخش هاي گياهي در مصرف مواد غذايي با خوشه ها و اعضاي بارده جلوگيري مي شود و در پي آن علاوه بر افزايش درصد ميوه بندي، وزن حبه ها نيز افزايش مي يابد (Brown et al., 1988).
اتيلن يکي از عواملي است که بر روي کيفيت ميوه و شدت رنگ موثر مي باشد و اتفن از سال 1970 براي بهبود رنگ و تسريع بلوغ انگورها استفاده شده است (Cantina et al., 2007). در گياهان اين ترکيب، اتيلن آزاد کرده و به عنوان يک تنظيم کننده طبيعي رشد گياهي، مسئول فعاليت فيزيولوژيکي محصول است. اتفن کاربرد هاي مختلفي براي محصولات کشاورزي دارد. براي مثال تحريک گلدهي، بازدارنده رشد رويشي و به عنوان عامل تنک، القاء مقاومت به سرمازدگي و بيماري ها، بهبود رسيدگي و بلوغ و بهبود رنگ ميوه مورد استفاده قرار مي گيرد (De Wilde, 1971). تحقيقات نشان داده اند که اتفن رنگ قرمز ارقام رنگي انگور را افزايش مي دهد. گزارشات مبني بر مصرف اتيلن و يا ترکيبات آزاد کننده اتيلن از جمله اتفن حاکي از آن است که اين ترکيبات باعث تسريع مرحله تغيير رنگ حبه هاي انگور مي گردد (El – Kereamy et al., 2003)، اما اين به شرطي است که در دوره کوتاهي بلافاصله قبل از زمان طبيعي شروع رسيدگي حبه ها مصرف گردد (Chrvin et al., 2006 ).
2- 2- حلقه برداري
در طي ساليان متمادي پرورش دهندگان انگورهاي روميزي براي بهبود کيفيت و بازار پسندي ميوه ها و تسريع و پيش رس کردن انگور روشهاي مختلفي را ابداع کرده اند. حلقه برداري يکي از اين روشهاست که براي افزايش تشکيل ميوه، افزايش اندازه حبه، بهبود رنگ گيري و تسريع در رسيدگي ميوه انگور به کار مي رود (دولتي بانه، 1381). حلقه برداري شامل برداشتن نوار باريکي از پوست تنه، بازو، شاخه بارده يکساله و اسپورها مي باشد (شکل 2-1). اين عمل باعث بروز فعاليت هاي فيزيولوژيکي متفاوتي شده که مي تواند روي کميت و کيفيت ميوه انگور تاثير بگذارد. با برداشته شدن يک نوار کامل از پوست (محل آوندهاي آبکش) براي مدتي حرکت طبيعي مواد غذايي ساخته شده در برگها به سمت پايين حلقه متوقف مي شود و ميزان مواد هيدروکربنه و تعدادي از هورمونهاي رشد در محل بالاي زخم حلقه افزايش مي يابند و در طي اين مدت احتمال مي رود اين مواد صرفاً صرف تغذيه همان شاخه حلقه برداري شده مي شود که از رقابت سرشاخه هاي جوان و ساير بخش هاي گياهي در مصرف مواد غذايي با خوشه ها و اعضاي بارده جلوگيري مي شود و در پي آن علاوه بر افزايش درصد ميوه بندي، وزن حبه ها نيز افزايش مي يابد (Brown et al., 1988). باقي گذاشتن قسمت کوچکي از پوست در محل حلقه برداري باعث برقراري ارتباط و تبادل مواد غذايي بين قسمت هاي بالا و پايين زخم شده و اثرات مفيد اين روش را شديداً کاهش مي دهد بر اين اساس بايستي حلقه اي کامل از پوست عضو مورد نظر برداشته شود. بعد از التيام محل زخم اثرات حلقه برداري سريعاً کاهش مي يابد. مرحله اي از رشد تاک که در آن عمل حلقه برداري انجام مي گيرد به طور حتم مهمترين عامل تعيين کننده نوع و شدت اثر روي تاک مي باشد (دولتي بانه، 1381).
شکل 2- 1- برداشتن نوار كامل پوست تنه انگور
2- 2- 1- نحوه حلقه برداري
معمولاً از چاقو هاي دو تيغه تيز با فاصله 4 ميلي متر از هم براي اين کار استفاده مي شود (شکل 2-2). در حلقه برداري فقط پوست شاخه و يا تنه به طور کامل برداشته مي شود و نبايستي آسيبي به بافت چوب وارد گردد.
شکل 2- 2- وسايل مورد استفاده براي حلقه برداري انگور
2-2- 2- اهداف حلقه برداري


دیدگاهتان را بنویسید