1-10- برداشت…………………………………………………………………………………………………………………………… 29
1-10-1- کاسبرگ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 29
1-10-2- شاخ و برگ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 31
1-10-3- فيبر……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 31
1-10-4- دانه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 32
1-10-5- خشک کردن ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 32
1-10-6- عملکرد ………………………………………………………………………………………………………………………… 33
فصل دوم بررسي منابع ………………………………………………………………………………………………………………. 35
2- ترکيبات شيميايي چاي ترش………………………………………………………………………………………………………. 36
2-1- ترکيبات شيميايي دانه…………………………………………………………………………………………………………………………… 36
2-1-1- چربي …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 36
2-1-2-پروتئين ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 37
2-2- ترکيبات شيميايي کاسبرگ…………………………………………………………………………………………………………………… 37
2-2-1-موسيلاژ ، پکتين …………………………………………………………………………………………………………………………………………… 37
2-2-2-آنتوسيانين …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 38
2-3- کاربردهاي چاي ترش……………………………………………………………………………………………………………………….. 38
2-4- اهميت چاي ترش در صنعت …………………………………………………………………………………………………………….. 40
2-4-1- صنايع غذايي ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 40
2-4-2- صنايع ديگر ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 41
2-5- ترکيب شيميايي چاي مکي………………………………………………………………………………………………………………….. 43
2-5-1- کاسبرگ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 43
2-5-1-1- موسيلاژ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 43
2-5-1-2-آنتوسيانين………………………………………………………………………………………………………………………………………… 44
2-5-2- دانه ……………………………………………………………………………………………………………………………………. 44
2-5-2-1- چربي دانه………………………………………………………………………………………………………………………………………. 44
2-5-2-2- پروتئين دانه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 45
2-5-3- ساير ترکيبات……………………………………………………………………………………………………………………………………… 46
2-6- تاثير کود روي بر گياهان ………………………………………………………………………………………………………….. 46
2-7- تاثير کود نيتروژن بر گياهان ……………………………………………………………………………………………………. 49
فصل سوم مواد و روشها…………………………………………………………………………………….. 53
3-1- موقعيت جغرافيايي محل اجراي آزمايش……………………………………………………………………………………. 54
3-2- شرايط خاک محل اجراي آزمايش……………………………………………………………………………………… 56
3-3-مشخصات آب آبياري……………………………………………………………………………………………………….. 56
3-4- عمليات زراعي……………………………………………………………………………………………………………….. 57
3-5 – مشخصات طرح( آزمايش) ………………………………………………………………………………………………….. 58
3-6- صفات مورد اندازه گيري……………………………………………………………………………………………………….. 58
3-7 – تجزيه آماري……………………………………………………………………………………………………………………….. 59
3-7 -1 – متغيرهاي مورد بررسي ……………………………………………………………………………………………………………………… 59
3-7-1-1- ارتفاع بوته……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 60
3-7-1-2- قطر ساقه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 60
3-7-1-3- تعداد کاسبرگ در هر بوته …………………………………………………………………………………………………………………………………. 60
3-7-1-4- قطر کاسبرگ …………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 60
3-7-1-5- وزن تر بوته………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 60
3-7-1-6- وزن خشک بوته…………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 61
3-7-1-7- وزن تر کاسبرگ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 61
3-7-1-8- وزن هزار دانه………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 61
3-7-1-9- وزن خشک کاسبرگ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 61
3-7-1-10- تعداد شاخه هاي فرعي…………………………………………………………………………………………………………………………….. 61
3-7-1-11- ميزان موسيلاژ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 62
3-7-1-11-1- روش استخراج موسيلاژ……………………………………………………………………………………………………………………………… 62
3-7-1-11-2- روش تعيين مقدار پروتئين………………………………………………………………………………………………………………………….. 63
3-7-1-11-3- سديم وپتاسيم،کلسيم منزيم وفسفر………………………………………………………………………………………………………………. 66
فصل چهارم نتايج و بحث…………………………………………………………………………………. 68
4-1- ويژگي کمي……………………………………………………………………………………………………….. 69
4-1-1- قطر ساقه اصلي…………………………………………………………………………………………………………….. 69
4-1-2- وزن تر برگ ………………………………………………………………………………………………………………… 72
4-1-3- وزن خشک برگ…………………………………………………………………………………………………………… 74
4-1-4- وزن تر کاسبرگ …………………………………………………………………………………………………………… 77
4-1-5- وزن خشک کاسبرگ …………………………………………………………………………………………………….. 80
4-1-6- وزن تر بوته …………………………………………………………………………………………………………………. 82
4-1-7- وزن خشک بوته ……………………………………………………………………………………………………………. 85
4-1-8- ارتفاع بوته ……………………………………………………………………………………………………………………. 87
4-1-9- عملکرد موسيلاژ …………………………………………………………………………………………………………………. 90
4-1-10- وزن هزاردانه ………………………………………………………………………………………………………………. 92
4-2- ويژگي هاي فيزيولوژيک …………………………………………………………………………………….. 96
4-2-1- درصد رطوبت نسبي برگ…………………………………………………………………………………………………..96
4-2-2-درصد موسيلاژ ………………………………………………………………………………………………………………..99
4-2-3-شاخص کلروفيل برگ ……………………………………………………………………………………………………. 101
4-2-4- درصد پروتئين دانه ……………………………………………………………………………………………………… 102
4-3- عناصر معدني …………………………………………………………………………………………………. 102
4-3-1- پتاسيم …………………………………………………………………………………………………………………………….. 102
4-3-2- سديم ……………………………………………………………………………………………………………………….. 103
4-3-3- فسفر ………………………………………………………………………………………………………………………………. 103
4-3-4- کلسيم …………………………………………………………………………………………………………………………….. 104
4-3-5- منيزيم …………………………………………………………………………………………………………………………….. 104
4-4- نتيجه گيري …………………………………………………………………………………………………… 106
4-5- پيشنهادات ……………………………………………………………………………………………………. 107
منابع مورد استفاده…………………………………………………………………………………………………… 108
خلاصه انگليسي…………………………………………………………………………………………………….. 118
فهرست اشکال و نمودارها
عنوان صفحه
شکل 3-1- زمين کشت چاي ترش در مزرعه تحقيقات دانشگاه آزاد جيرفت………………………………………………. 55
شکل 3-2- زمين در حال كرت بندي جهت کشت چاي ترش در مزرعه تحقيقات دانشگاه آزاد جيرفت…………. 58
شکل3-3- اندازه گيري موسيلاژ در آزمايشگاه دانشگاه آزاد جيرفت…………………………………………………………….. 62
نمودار 1- ميزان تاثير کود نيتروژن بر رشد قطر ساقه چاي ترش…………………………………………………………………… 70
نمودار 2- ميزان تاثير کود روي بر رشد قطرساقه چاي ترش………………………………………………………………………… 71
نمودار 3- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر رشد قطر ساقه چاي ترش…………………………………………….. 71
نمودار 4- ميزان تاثير کود نيتروژن بر وزن تر برگ چاي ترش……………………………………………………………………… 73
نمودار 5- ميزان تاثير کود روي بر وزن تر برگ چاي ترش………………………………………………………………………….. 73
نمودار 6- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر وزن تر برگ چاي ترش………………………………………………… 74
نمودار 7- ميزان تاثير کود نيتروژن بر وزن خشک برگ چاي ترش………………………………………………………………… 75
نمودار 8- ميزان تاثير کود روي بر وزن خشک برگ چاي ترش……………………………………………………………………. 76
نمودار 9- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر وزن خشک برگ چاي ترش………………………………………….. 76
نمودار 10- ميزان تاثير کود نيتروژن بر وزن تر کاسبرگ چاي ترش……………………………………………………………….. 78
نمودار 11- ميزان تاثير کود روي بر وزن تر کاسبرگ چاي ترش……………………………………………………………………. 79
نمودار 12- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر وزن تر کاسبرگ چاي ترش………………………………………….. 79
نمودار 13- ميزان تاثير کود نيتروژن بر وزن خشک کاسبرگ چاي ترش………………………………………………………….. 81

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نمودار 14- ميزان تاثير کود روي بر وزن تر کاسبرگ چاي ترش…………………………………………………………………….. 81
نمودار15- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر وزن خشک کاسبرگ چاي ترش…………………………………….. 82
نمودار 16- ميزان تاثير کود نيتروژن بر وزن تر بوته چاي ترش………………………………………………………………………. 83
نمودار 17- ميزان تاثير کود روي بر وزن تر بوته چاي ترش……………………………………………………………………………. 84
نمودار 18- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر وزن تر بوته چاي ترش………………………………………………….. 84
نمودار 19- ميزان تاثير کود نيتروژن بر وزن خشک بوته چاي ترش…………………………………………………………………. 86
نمودار 20- ميزان تاثير کود روي بر وزن خشک بوته چاي ترش……………………………………………………………………. 86
نمودار 21 – ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر وزن خشک بوته چاي ترش………………………………………… 87
نمودار22 – ميزان تاثير کود نيتروژن بر ارتفاع بوته چاي ترش……………………………………………………………………….. 88
نمودار 23- ميزان تاثير کود روي بر ارتفاع بوته چاي ترش……………………………………………………………………………. 89
نمودار 24- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر ارتفاع بوته چاي ترش………………………………………………….. 89
نمودار 25- ميزان تاثير کود نيتروژن بر عملکرد موسيلاژ چاي ترش………………………………………………………………… 91
نمودار 26- ميزان تاثير کود روي بر عملکرد موسيلاژ چاي ترش……………………………………………………………………. 91
نمودار 27- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر عملکرد موسيلاژ چاي ترش………………………………………… 92
نمودار 28- ميزان تاثير کود نيتروژن بر وزن هزار دانه چاي ترش……………………………………………………………………. 93
نمودار 29- ميزان تاثير کود روي بر وزن هزار دانه چاي ترش………………………………………………………………………… 94
نمودار 30- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر وزن هزار دانه چاي ترش………………………………………….. 94
نمودار 31- ميزان تاثير کود نيتروژن بر رطوبت نسبي برگ چاي ترش……………………………………………………………… 97
نمودار 32- ميزان تاثير کود روي بر رطوبت نسبي برگ چاي ترش…………………………………………………………………. 98
نمودار 33- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر رطوبت نسبي برگ چاي ترش………………………………………. 98
نمودار 34- ميزان تاثير کود نيتروژن بر درصد موسيلاژ کاسبرگ چاي ترش……………………………………………………… 100
نمودار 35- ميزان تاثير کود روي بر درصد موسيلاژ کاسبرگ چاي ترش…………………………………………………………. 100
نمودار 36- ميزان تاثير مخلوط کود نيتروژن و روي بر درصد موسيلاژ کاسبرگ چاي ترش………………………………… 101
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1-ترکيب کنجاله دانه چاي ترش بر حسب گرم در کيلو گرم ماده خشک و درصد………………………….. 42
جدول 2-2-ترکيب اسيد هاي آمينه ضروري کنجاله دانه چاي ترش (بر حسب گرم بر کيلوگرم پروتئين)………… 42
جدول 3-1- وضعيت اقليمي محل اجراي آزمايش در شهرستان جيرفت در سال 1389………………………………….. 54
جدول 3-2 برخي خصوصيات فيزيکي و شيميايي خاک قطعه آزمايشي…………………………………………………………. 56
جدول 3-3- برخي خصوصيات شيميايي آب آبياري مزرعه آزمايشي……………………………………………………………. 57
جدول 3-4- ضرايب تبديل ازت به پروتئين………………………………………………………………………………………………. 66
جدول 4-1- خلاصه نتايج آناليز واريانس تاثير کود نيتروژن و کود روي و مخلوط کود نيتروزن و روي بر صفات کمي مورد اندازه گيري ( ميانگين مربعات)………………………………………………………………………………………. 95
جدول 4-2- خلاصه نتايج آناليز واريانس تاثير کود نيتروژن و کود روي و مخلوط کود نيتروژن و روي بر صفات فيزيولوژيک مورد اندازه گيري ( ميانگين مربعات)…………………………………………………………………………… 105
مقدمه
خداوند متعال هيچ چيز را بدون فايده نيافريده و در هر مخلوقي حکمتي نهفته است از جمله نعمات خدادادي ، گياهان دارويي مي باشند که از قديم الايام بشر با آنها آشنا گشته و جهت معالجات بيماران خود مورد استفاده قرار داده است (اميدبيگي 1376). پيشرفت هاي علمي طي دو دهه اخير، اهميت و نقش گياهان دارويي را در تامين نيازهاي بشر به ويژه در حيطه درمان دوچندان ساخته است . امروزه با بهره گيري از روشها و فنون تخصصي ، مهمترين مواد و ترکيبهاي شفا بخش بکار گرفته مي شود . اثرات جانبي داروهاي شيميايي و الزامات زيست محيطي و روند تدريجي گرايش به سوي فرآورده هاي طبيعي سبب شده اند تا به گياهان دارويي توجه بيشتري شود . بررسي ها نشان داده اند که جايگزيني داروهاي شيميايي در سطح دنيا به سرعت رو به توسعه و گسترش است .
کشورهاي مختلف با بهره گيري از توانهاي بالقوه خود از جمله تنوع پوشش گياهي ، تنوع اقليمي و ارزان بودن انرژي و نيروي کارگري و وجود تکنولوژي هاي برتر و … سهم خود را از تجارت جهاني گياهان دارويي مي گيرند به طوري که کشوري مانند کانادا خود را غول خفته گياهان دارويي مي داند .
همچنين به دليل اثبات عوارض جانبي داروهاي شيميايي و تمايل بشر به استفاده هرچه بيشتر محصولات طبيعي به منظور حفظ سلامت خويش ، مشکلات سيستم دارويي مدرن مانند هزينه هاي بالا ، استفاده از منابع غير تجديد شونده مانند منابع فسيلي و آلودگي محيط توسط صنايع دارويي و ناتواني بشر براي ساخت برخي از مواد دارويي که به طور طبيعي در گياهان وجود دارد باعث توجه بيشتر به گياهان دارويي گرديده است .
افزايش جمعيت ايران و نياز مبرم صنايع داروسازي به گياهان دارويي به عنوان مواد اوليه توليد دارو ، ناتواني در توليد مصنوعي پاره اي از داروهاي حياتي توسط صنايع داروسازي و همچنين اهميت مواد موثره گياهان دارويي در صنايع غذايي ، آرايشي و بهداشتي باعث شده که توجه و تحقيق پيرامون اين دسته گياهان از نقطه نظر کشت ، توليد و مصرف از اهميت خاصي برخوردار باشد .
با توجه به اينکه کيفيت و کميت ماده موثره گياه داروئي تحت تاثير مديريت زراعي اعمال شده قرار مي گيرد ، لازم است اين شرايط مورد توجه واقع شود. نظر به اينکه سازگاري گياه چاي مکي با شرايط آب و هواي منطقه جيرفت اين تحقيق در جهت حصول به اهداف زير در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه آزاد اسلامي جيرفت انجام خواهد شد.
1-تعيين بهترين سطح محلول پاشي کود نيتروژن جهت دستيابي به بالاترين عملکرد کمي و کيفي گياه چاي ترش.
2-تعيين تأثير محلول پاشي روي و تأثير آن بر عملکرد کمي و کيفي گياه چاي ترش .
3-تعيين اثرات متقابل محلول پاشي کود نيتروژن و روي بر عملکرد کمي و کيفي گياه چاي ترش.
4-تعيين تأثير محلول پاشي عنصر روي بر ميزان جذب ديگر عناصر در گياه چاي ترش.
روند رو به افزايش مصرف گياهان داروئي به عنوان مواد اوليه توليد داروهاي گياهي بدون توسعه روشهاي مناسب کاشت و مديريت برنامه ريزي صحيح پيامدي نگران کننده يعني تخريب طبيعت را در خواهد دانست.
توليد زراعي وکشت گياهان داروئي بايد در سطوح زراعي و امثال آن و همچنين فرآوري صنعتي آنها توسط متخصصان مربوط صورت گيرد واز منابع طبيعي به عنوان الگو و مدل به منظور توليد انبوه مواد داروئي در کشت و صنعت بهره برداري گردد. در صورت فقدان استانداردهاي کنترل کيفيت و عدم رعايت دستورالعمل هاي بين المللي استاندارد و جنبه هاي قانوني تجارت گياهان داروئي قادر به راه يابي به بازار پرسود تجارت اين گياهان نخواهيم بود . بدين منظور ، توليد گياهان – چه به صورت خام و يا به شکل فرآوري شده -با حفظ کيفيت و استاندارد بالا ،امري ضروري به نظر مي رسد . در اين راستا ، بررسي عمليات زراعي مانند زمان کشت ،نحوه تکثير ،تغذيه و مديريت آن ،زمان برداشت و مراقبتهاي پس از برداشت در خصوص گياهان داروئي ،نقش مهمي را در افزايش محصول وکيفيت آن خواهد داشت ،به طوري که ،توجه نکردن به هر يک از موارد فوق خسارتهاي جبران ناپذيري را متوجه توليد کنندگان گياهان داروئي وداروهاي گياهان خواهد نمود.
با توجه به اينکه نيتروژن عنصري ضروري و اساسي براي گياهان محسوب ميگرددو باعناصري نظير کربن ،اکسيژن ،هيدروژن و حتي گوگرد ترکيب شده و مواد بسيار ارزشمندي نظير آمينو اسيد،نوکلوئيک اسيدها و آلکالوئيدها و بازهاي را توليد مي نمايد.وجود کلروفيل به عنوان مکاني براي جذب نور و سنتز مواد لازم براي رشد و نمو گياهان وابسته به اين عنصر ،حياتي مي باشد.تقسيط كود مصرفي و اسپري كردن ، علاوه بر افزايش كيفيت محصول، بهترين راه براي جلوگيري از اتلاف كودها و آلودگيهاي ناشي از مصرف زياد آن ها مي باشد. اسپري كردن كود اوره عملكرد اسانس بادرنجبويه را نسبت به شاهد افزايش داد.در تحقيقاتي كه (مرداني نژاد و همكاران 1380) برروي گياه اسطوخودوس انجام دادند نتيجه گرفتند كه اثرمقادير مختلف نيتروژن بر تعداد ساقه هاي فرعي اسطوخودوس معني دار مي باشد.از آنجايي که مديريت کشاورزي گياه چاي ترش به دليل خواص داروئي متعدد و منحصر به فرد آن لازم بوده و علي رغم داشتن شرايط آب و هوايي مناسب و سازگار با نيازهاي رشدي اين گياه در جنوب ايران .تحقيقات مناسبي در رابطه با اثرات تغذيه ايي با محلول پاشي عناصر بر روي آن صورت نگرفته است.با توجه به اهميت بالاي داروئي اين گياه و سازگاري با اقليم جنوبي کشور اين تحقيق به منظور مطالعه بررسي تأثيرات سطوح مختلف محلول پاشي نيتروژن و روي بر عملکرد کمي و کيفي گياه چاي ترش ( Hibiscus Sabdariffa) صورت مي گيرد. لذا ضرورت انجام چنين تحقيقي کاملاً احساس مي شود.
فصل اول
كليات
1-1- خاستگاه و اهميت چاي ترش
چاي ترش با نام علمي( Hibiscus Sabdariffa) از خانواده مالواسه ، در نقاط مختلف دنيا با نام هاي متفاوتي خوانده مي شود. در ايران به نام‌هاي چاي مکي يا چاي مکه، چاي قرمز و چاي ترش شناخته مي شود. يکي از مهمترين خواص چاي قرمز، شباهت ترکيبات آن با انسولين است و به همين جهت اين گياه خواص ضد ديابتي هم دارد. چاي ترش گياهي دو منظوره است که اجزاي مختلف آن ميوه، فيبر، چوب مورد استفاده قرار مي گيرد. به طور کلي در بسياري از کشورها، کاسبرگ اين گياه به خاطر خواص دارويي و همچنين در صنايع غذايي استفاده مي شود و الياف و چوب آن در توليد خمير کاغذ مورد استفاده قرار مي گيرد. بيش از 300 گونه از اين گياه در سراسر جهان در مناطق گرمسير و نيمه گرمسير يافت مي شود. موطن اصلي اين گياه غرب آفريقا است و امروزه در سطح وسيعي در غرب آفريقا، آسيا، استراليا از هند تا مالزي، اتريش، آمريکاي مرکزي و بسياري از کشور‍ هاي گرمسير کشت مي شود. دانه ها ي آن توسط برده هاي آفريقايي به دنياي جديد آورده شده است.
نام هاي محلي علاوه بر روسل (Roselle )در نواحي انگليسي زبان ،روزل (rozelle )سورل (sorrel) ، سورل قرمز(red sorrel) ،سورل جاما يکايي ( Jamaica sorrel) ، سورل هندي(India sorrel) ، سورل گينه اي (Guninea sorrel) ، سورسور (sour- sour) ،گياه ژله اي سلطنتي (plant Queensland jelly)) ،اکراي ژله اي (jelly okra) ، بوته ليمويي lemon dush)) و کارنبري فلوريدايي (cranberry Florida) نيز مي باشد .
1-2- آمار سطح زيرکشت ، ميزان توليد و عملکرد چاي ترش
اين گياه در نواحي توليد كننده به نام روسل در ساوانا نيجريه از بيشترين محبوبيت و پذيرش برخوردار است و در اين منطقه به صورت گياه زراعي كشت مي شود .(مورتن1،1987)(ابراهيم،1998) خوراكي بودن كاسبرگها در جاوا در سال 1687 ثبت شده است. روسل در برزيل در قرن 17 و در جامائيكا در سال 1707 و در گواتمالا در سال 1840 كشت مي شده است .(مورتن،1987)در سال 1909 حدود 6/1 هكتار در كوئيزلند كشت مي شده است. در ايسلند شخصي به نام مايو و گياه شناسان ديگر تخمين زدند كه در ايسلند و هاوايي سطح زير كشت روسل 81 هكتارمي باشد. چاي مكي بومي ايران نمي باشد و كشت اين گياه در ايران در سيستان و بلوچستان گزارش شده است (خورسندي ، سيد هادي 1380).
1-3- مشخصات گياهشناسي چاي ترش
در منابع علمي از دو واريته چاي مکيHibiscus sabdariffa)) بنام هاي واريته آلتيزيما (altissima) و واريته سابداريفا ( sabdariffa) بيش از بقيه نامبرده مي شود . واريته آلتيزيما گياهي کم شاخه و يکساله با ارتفاعي تا 8/4 متر مي باشد که جهت فيبر ، در هند ، هند شرقي ، نيجريه و تا حدودي در آمريکاي مرکزي کشت مي شود. ساقه هاي اين واريته سبز يا قرمز و برگهاي آن سبز ، گاهي با رگبرگهاي قرمز مي باشند . گلهاي آن زرد و کاسبرگهايش قرمز يا سبز ، غير گوشتي و داراي خار زياد مي باشند و استفاده غذايي ندارند ( ابيد2 و همکاران ، 1995 ).
اين تيپ از گياه با کنف ،H. canna binus اشتباه شده است که تا حدودي به آن شبيه است ولي منبع فيبري پر بازده تري مي باشد.در يک مقايسه بين دو گونه گياه فيبري H. Canna binus وH. sabdariffa در هندوستان ، عنوان گرديد که انواع چاي فيبري با خصوصيات زير مشخص مي شوند . سرعت رشد کند ، نياز به دوره رويشي طولاني 180 تا 237 روز و وقتي که در بنگال غربي در تاريخهاي مناسب اواسط مارچ ( اسفند) تا اواسط مي ( ارديبهشت ) کشت مي شود ، صرفنظر از تاريخ کاشت ، قبل از دومين هفته نوامبر بالغ نمي شوند و انواع H. cannna binas سريع الرشد هستند و 135 تا 165 روز به حداکثر رشد رويشي مي رسند و تغيير قابل توجهي در رفتاربلوغ نشان مي دهند .
در مجموع علي رغم سرعت رشد کند و دير بالغ شدن ، ارقامH. Sabdariffa مرجع هستند چون آنها فوق العاده به خشکي مقاومند و نيز مي توانند بارندگي هاي پيوسته را که ماندابي ايجاد نمي کنند تحمل کنند . واريته سابداريفا گياهي کوتاهتر و انبوه تر است داراي کاسبرگهاي خوراکي و نيز محصول فيبر مي باشد . بطور کلي واريته سابداريفا بفرم درختچه اي تا ارتفاع m 4/2 با ساقه هاي صاف يا نسبتاً صاف ، استوانه اي و نوعاً قرمز مي باشد . گياهي پايا ، داراي ساقه اي قوي و برگهاي بزرگ و منفرد با رگبرگهاي پنجه اي است . برگها متناوب و از 5/12- 5/7 سانتي متر طول ، سبز رنگ با رگبرگهاي قرمز و دمبرگهاي کوتاه يا بلند هستند . برگهاي جوانه هاي نوشکفته و برگهاي بالايي گياهان مسن تر ساده هستند . برگهاي پايين تر 3 تا 5 حتي 7 لوبي عميق مي باشند ، کناره هاي برگها ….. مي باشند . سطح تحتاني پهنک آن که 3 لوب مشخص دارد، کاملاً بي کرک ولي سطح فوقاني آن پوشيده از تار است . دمبرگ درازي نيز پهنک برگ را به ساقه متصل مي سازد .(لچامو،1980) گلها که به صورت منفرد در زواياي برگ ايجاد مي شوند تا cm5/2 طول دارند و به رنگ زرد يا نخودي رنگ با يک خال مرکزي (چشم) خرمايي رنگ يا سرخ مي باشند . گلبرگها سفيد با مرکز قرمز رنگ در پايه ميله پرچم واقع شده اند . و زمانيکه در انتهاي روز پژمرده مي شوند رنگ آنها بنفش مي گردد.
کاسبرگ به رنگ قرمز مي باشد و از 5 سپال با يک اپي کاليکس 8 تا 12 اسليمي (حلقه اي مرکب از قطعات کاسبرگ مانند در خارج حلقه کاسبرگ بعضي از گياهان تشکيل يافته و پيرامون پايه مي باشد که شروع به بزرگ شدن ، گوشتي شدن ، انحنا يافتن همراه با آبدار شدن مي نمايند و 2/3 تا 7/5 سانتي متر طول داشته و کپسولهاي مخملي بسته با طول 25/1 تا 2 سانتي متر را در بر مي گيرند ).
کپسولهاي 5 برچه اي بوده و در هر برچه 2 رديف دانه وجود دارد که در هر رديف 3 تا 4 دانه قهوه اي روشن کليوي شکل با 3 تا 5 سانتي متر طول و کاملاً کرک دار وجود دارد. زماني که کپسول بالغ شده و خشک شده قهوه اي رنگ مي شود و دانه ها مي افتند . کاسبرگ ، ساقه ها و برگ ها ترش ميباشند و از لحاظ مزه و بو به کرامبري Vaccinium spp) ) شباهت دارند.
چاي مکي داراي ساقه اي عمودي است که دو نوع شاخه بر روي آن قرار دارند :
1- شاخه هاي رويشي (Monopodia ) که شبيه ساقه اصلي بوده و در آن مريستمهاي انتهايي اوليه توليد شاخه فرعي مي کنند .
2- شاخه هاي ميوه ده (Sympodia ) که در هر گره با يک جوانه گل محدود مي شود و رشد شاخه با يک شاخه فرعي ادامه مي يابد .
جوانه زني بذر گياه چاي مکي به صورت آپي ژيل ( برون زميني ) مي باشد و در هنگام استقرار ريشه محور زير لپه ( هيپوکوتيل ) به صورت يک خميدگي شروع به رشد کرده خاک را شکافته جوانه انتهايي را حين عبور از خاک که توسط لپه ها احاطه شده به سطح خاک مي آورد .
داراي يک ريشه راست و عميق و قابل نفوذ است ( دوک ، 1983 ) .
1-4- اکولوژي توليد چاي ترش
بهترين نواحي كشت اين گياه نقاطي است كه داراي 125 ميلي متر بارندگي و حداقل دمايي 15 درجه سانتي گراد در اول فصل رشد باشد. آب وهواي مطلوب باعث رشد سريع و منظم مي شود در اين نواحي درجه حرارت نبايد كمتراز 21 درجه سانتي گراد براي 4 تا 8 ماه باشد. زمان كشت گياه بسته به نوع استفاده آن فرق مي كند ،اگر منظور توليد كاسبرگ باشد كشت از ارديبهشت تا اواخر خرداد ماه انجام مي شود و اگر منظور استفاده از شاخ و برگ آن باشد كشت در اسفند ماه صورت مي گيرد .
مرکز تنوع ژنومي اين گياه چاي ترش در آفريقا مي باشد ( ويلسون ، 1994 ) . گفته مي شود که دانه ها توسط برده هاي آفريقايي به دنياي جديد آورده شده اند . روسل در قرن 17 در برزيل و در سال 1707 در جامائيکا کشت مي شده است . اين گياه به طور گسترده اي در مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري هر دو نيمکره پراکنده شده است و در بسياري از نواحي هند و چين غربي و آمريکاي مرکزي اهلي شده است . همچنين چاي مکي بومي هند تا مالزي نيز مي باشد و در آنجا کشت مي شود .
1-4-1- درجه حرارت
درجه حرارت مناسب براي جوانه زني بذر 35 – 25 درجه سانتي گراد و 12 ساعت روشنايي و 12 ساعت تاريكي مي باشد.چاي مكي به يخبندان بسيار حساس ، و در نواحي گرمسيري و نيمه گرمسيري تا ارتفاع 900 متري از سطح دريا بيشترين رشد را دارد. درجه حرارت مناسب براي رشد 5/27 -5/12 درجه سانتي گراد است .اين گياه به متوسط دما 15 درجه سانتي گراد در زمستان و 28 درجه سانتي گراد در تابستان نياز دارد . محدوده دمايي مناسب براي رشد بين36- 10 درجه سانتي گراد و اپتيمم دما بين 32- 16 درجه سانتي گراد است .چاي ترش به يخبندان حساس مي باشد و بيشترين رشد را در نواحي گرمسيري و نيمه گرمسيري دارد.

1-4-2- نور
چاي مكي گياهي روز كوتاه كه به تغييرات طول روز بسيار حساس است . گلدهي وقتي روزها كوتاهتر مي شونداتفاق مي افتد ، تعيين تاريخ كاشت بيشتر تحت تاثير طول روز و كمتر تحت تاثير نياز رطوبتي قرار مي گيرد. اين گياه از نظر واكنش نسبت به طول روز يك گياه آمبي فتوپريوديك است ( يعني گلدهي آن هم در روزهاي كوتاه و هم در روزهاي فوق العاده بلند انجام مي گيرد). گلدهي اين گياه در شرايط روز كوتاه و نور مداوم القاء مي شود. اين گياه فتوپريوديسم مشخص دارد و در محيط هاي مناسب كشت در روزهاي كوتاه با 11 ساعت گلدهي مي كند. گل دادن با كوتاه شدن روزها و كاهش شدت نور تحريك مي شود.
1-4- 3- رطوبت
اين گياه دوره هاي خشكي را تحمل مي كند و دوره هاي خشكي در ماههاي آخر رشد مطلوب مي باشد جايي كه بارندگي كم و ناكافي باشد آبياري به طور منظم مي تواند نتيجه موثري داشته باشد. ميزان بارندگي ساليانه مناسب براي رشد 3500 – 500 ميلي متر است و مناسب ترين بين 3000 – 1000 ميلي متر است. بعضي واريته ها محصول رضايت بخشي را در نواحي گرم و مرطوب مي دهند، اگر چه اغلب آنها اندكي به خشكي مقاومند. آبياري به طور منظم در نقاطي كه اين ميزان بارندگي وجود ندارد ضروري مي باشد. معمولا در اين نقاط زمان آبياري هر 10 تا 15 روز در طي كشت مي باشد.

1-4-4- خاك
اين گياه در تمام خاكها، سبك(شني)، متوسط (لومي)، سنگين(رسي) البته با داشتن زهكشي مناسب خوب استفاده مي كند و همچنين از نظرpH مي تواند خاكهاي اسيدي، خنثي، قليايي را تحمل كند. اين گياه خاك فقير را بخوبي تحمل مي كند و در خاكهاي لومي شني با هوموس مناسب به خوبي رشد مي كند. بيشتر ترجيح داده مي شود در خاك كود داده شده با زهكشي مناسب كشت داده شود .اين گياه به يك خاك نفوذپذير نياز دارد. خاك لومي شني كه داراي هوموس باشد مناسب است. بنابراين با خاكهاي متنوعي سازگار است و به شرايط غرقابي يا آب ايستادگي متحمل نخواهد بود.pH مناسب براي اين گياه 5/8 – 5/4 و اپتيمم بين 5/7 – 5/5 مي باشد.
1-5-آفات و بيماريها
1-5-1 -حشرات
شپشك ها بسيار حائز اهميت مي باشند. شپشك ها بهترين زمان سمپاشي براي كنترل آنها در بهار زمانيكه جوان هستند و حركت مي كنند مي باشد . سمپاشي بايد در زمانيكه شپشك ها سفيد و كوچك هستند شروع شود و از اسفات و فن پيروکسي ميت و يك محلول شوينده ضعيف استفاده شود .استفاده از دي متوات ها نيز براي كنترل آنها موثر مي باشد. در استراليا سه گونه سوسك با نام هاي علميbreweri Nisotra ، Lagris cyanea، Rhyparida disco Punctulata به برگهاي جوان حمله مي كنند.روسل سفيد به شدت توسط سوسك كاكائو با نام علمي Steirastoma breve مورد حمله قرار مي گيرد. اما در ترينيداد كشت مخلوط با روسل قرمز ميزان آلودگي را كاهش داده است. آفات كم اهميت مانند پولك داران يا فلس داران با نام علمي Hemichionaspis aspidistrae ،Coccus hesperidum شاخه ها و ساقه ها را مورد حمله قرار مي دهند . شته زرد، با نام علمي Aphis gossypii ، كه به برگها،گلها و جوانه ها خسارت مي زند . شته ها حشراتي مكنده با بدني نرم هستند كه مي توان توسط صابون مايع 1 قاشق غذا خوري در گالن يا با فشار شديد آب آنها را از بين برد. آفت غوزه پنبه با نام علمي ( Dysdercus suturellus ) به كاسبرگهاي رسيده خسارت وارد مي كند. . چاي مكي به آفت كشها بسيار حساس است. بهترين زمان اسپري آفت كش ها اوايل صبح يا غروب آفتاب در دماي كمتر از 27 درجه سانتيگراد مي باشد . و بايد هر دو سطح برگ سمپاشي شوند . گياهان بايستي 2-1 روز قبل از سمپاشي آبياري شوند . مالاتيون و متوميل براي چاي مكي مضر هستند . بيشتر آفات چاي مكي را مي توان بوسيله 1 قاشق از اسفات 75 درصد يا 2/1 قاشق از فلووانيليت حل شده در يك گالن آب كنترل نمود.
آفت برگ خوار
حشره اي به نام maconellic ccus hirsutus مي باشد و از مريستم انتهايي و برگ چاي ترش تغذيه مي کند. جهت کنترل آن از سموم پاراتيون 4 درصد و يا از فنيتروتيون 4 درصد استفاده مي شود
سوسک برگ خوار
اين حشره به نام isotra orbiculatate N مي باشد و از برگ چاي ترش تغذيه مي کند و از آفات مهم در کشور هندوستان مي باشد.
آفت Pseudococcusvirgatus
يكي از مهم ترين آفات چاي مكي در بنگلادش مي باشد. آلودگي مزرعه در تير آغاز و جمعيت آفت در نيمه آخر مرداد به اوج خود مي رسد . و شدت خسارت اين آفت بيشتر از 85- 65 درصد مي باشد. در طي فصل زراعي دو نسل دارد . زمستان را روي Hibiscus cestrum nocturnum ، Esculentus و يكسري گياهان زينتي بسر مي برد.
كنترل: دشمنان طبيعي آن لارو شكارچيان Spalgis epius و Scymnus castaneus هستند . مصرف ديازينون نتايج قابل توجهي داشته است.
زنجرك Amrasca biguttula
اين زنجرك چاي مكي را مورد حمله قرار مي دهد . نمف ها و بالغين زير برگ ها مستقر شده و شيره گياهي را مي مكند. علائم : برگهاي آلوده چروكيده شده و در آخر زرد مي شوند . لبه برگها قرمز يا قهوه اي شده و گياهان آلوده كوتوله مي شوند. مبارزه : جلوگيري از كاشت گياهان خانواده مالواسه (Malvace) ، سولاناسه (Solanace ) در جوار هم خودداري شود.
استفاده از متيل ديمتيونEc 20 در 500 ميلي ليتر در ايکر، دي متوات امولسيون شونده 30 درصد به ميزان 300 ميلي ليتر در ايکر ، مونوكروتوفوس wsc36(کنستانتره قابل حل در آب) در 400 ميليتر در ايکر مخلوط با mc5/0 صابون مايع در هر ليتر از محلولهاي اسپري
كرم خاردار پنبه Earias insalana
از آفات مهم H.Sabdariffa مي باشد . ميزبان هاي ديگر آن كتان و ذرت مي باشد . اين آفت عمدتاً به ميوه حمله مي كند و بيشتر از 20 درصد خسارت به كپسولهاي چاي مكي مي زند. در فلوريدا سفيدك هاي سطحي مي بايست كنترل شوند همچنين Phoma sabdariffae خساراتي را ايجاد مي كند . همچنين توسط عوامل ذيل از جمله Aecidium hibiscisurattense، Alternaria macrospora، Cercospora abelmoschi، Phytophthora parasitica ، Sclerotium rolfsll مورد حمله قرار مي گيرد. گياهاني كه توسط بيماريهاي لكه برگي مورد حمله قرار مي گيرند با بكارگيري قارچ كش ها، كنترل مي شوند.
1-5-2- باكتريها
باكتري Bacillus solanacearum از روسل جداسازي شده است. در بين ساير آفات كه به روسل حمله مي كنند مي توانيم از Anomis erosa، Cosmophila erosa، Nistora gemella ،Phenacoccus hirsutus ،Tectocoris diophthalmus نام ببريم .
1-5-3 – ويروس ها
گياهان روسل توسط تعدادي از ويروس ها مورد حمله قرار مي گيرد از جمله ويروس ها پيچيدگي برگ پنبه، ويروس موزائيك زردي رگبرگ.
1-5-4 – قارچها
1-5-4 -1- پوسيدگي ريشه


دیدگاهتان را بنویسید