4-2-2-2- مرتكب87
4-2-2-3- بزه ديده89
4-2-2-4- دريافت كننده90
4-2-2-5- موضوع جرم91
4-2-2-6- وسيلة ارتكاب92
4-2-2-7- نتيجة مجرمانه93
4-2-3- عنصر رواني94
4-2-3-1- هرزه نگاري هاي عمدي95
4-2-3-2- هرزه نگاري هاي غيرعمدي102
4-3- مجازات105
4-4- هرزه نگاري در فضاي مجازي107
4-4-1- عنصر مادي107
4-4-1-1- رفتار مجرمانه107
4-4-1-1-1- توليد107
4-4-1-1-2- انتشار108
4-4-1-1-3- توزيع108
4-4-1-1-4- مورد معامله قرار دادن109
4-4-1-1-5- ذخيره109
4-4-1-1-6- نگهداري110
4-4-2- موضوع جرم110
4-4-2-1- وسيلة ارتكاب جرم111
4-4-2-2- نتيجة مجرمانه113
4-4-3- عنصر رواني113

4-5- مجازات پورنوگرافي رايانه اي114
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات
نتيجه گيري118
منابع و مآخذ124
چكيده:
بي گمان مهمترين دستاورد اينترنت و فضاي مجازي تسهيل و تيسير در امور زندگي و موضوعات اجتماعي از قبيل فرهنگ،اقتصاد،آموزش و پرورش، سياست و حکومت و… است. فضاي مجازي همانگونه که فوايد کثيري دارد بالتبع مضراتي نيز در آن مشاهده مي شود که در برخي موارد کيان خانواده را به مخاطره مي اندازد. لذا در كنار استفاده مشروع و ضروري از اينترنت برخي سوءاستفاده كنندگان و بزهكاران هم هستند كه به نيات مختلف موجبات اشاعه فساد و منكر را فراهم آورده و تهديدي براي خانواده و جامعه محسوب مي گردند. محاسن استفاده از اينترنت بر كسي پوشيده نيست و در استفاده مشروع از آن كسي حكم به حرمت آن نداد. اما معايب و خطراتي نيز در آن وجود دارد كه به استفاده نامشروع تعبير شده و دسترسي كاربران بدان موجب اشاعه فساد، اعانه اثم، هتك حرمت و … مي گردد و بر اساس آيات قرآن كريم مانند آيه 19 سوره نور و روايات كثيره از معصوم (ع) دوري از فحشا و جلوگيري از آن واجب و عامل به آن مستحق مجازات دنيوي و اخروي است. لذا فضاي مجازي (اينترنت) در صورتي كه بستري باشد براي اشاعه فساد و حرام بر حاكميت اسلامي فرض است كه به هر نحو جلوي آن را بگيرد. فقها اعمال مفسده آور را موجب تعزير و در پاره اي موارد حكم به افساد في الارض داده اند. در حقوق ايران نيز قانون مجازات اسلامي مواد 639 و 640 بدان اشاره داشته و ماده 3 قانون نحوه مجازات اشخاص فعال در امور سمعي و بصري نيز مجازات حبس، جزاي نقدي و در صورت تكرار عامل را به افساد في الارض محكوم مي نمايد. و ماده 14 قانون جرايم رايانه اي از آن به هرزه نگاري تعبير مي نمايد.
واژگان كليدي: فضاي مجازي، مصاديق فحشا،راهکارهاي پيشگيرانه، جرائم اينترنتي ورفتار مجرمانه .
مقدمه:
اخلاق جايگاه ويژه اي در زندگي فردي و اجتماعي انسانها دارد و دليل بعثت انبياء و پيشوايان ديني نيز مبتني بر اين نهاد فطري و ذاتي است “اني بعثت لاتمم مکارم الاخلاق”اعمال عبادي واجب در دين نيز تاکيدي بر حفظ ارزشهاي اخلاقي و دوري از فحشا و بي بندو باري است” ان صلاه تنهي عن الفحشاء و المنکر” اما از آنجاييکه انسان موجودي ممکن الخطاست و بروز گناه و اشتباه امري محتمل برايش است لذا در برابر گناه عقابي نيز متوجه او خواهد بود و عقاب ممکن است دنيوي و يا اخروي باشد و بسته به ميزان وقوع جرم و گناه مجازات مشخصي را متحمل مي گردد. يکي از اين مجازاتها انجام اعمال مفسده اخلاقي و فحشاء است. فحشا ممکن است در فضاي حقيقي واقع شود و يا اينکه در فضاي مجازي تحقق يابد. امروزه، ماهواره ها و تلفن هاي همراه و اينترنت فضاي جديد و وسيعي را پيش روي انسان ها قرار داده اند كه در آن همه عرصه هاي مراودات زندگي بشر مانند تجارت و معاملات اقتصادي تبادل اطلاعات علمي و آموزش در فضاي مجازي، تفريح و سرگرمي و … براحتي و در كمترين زمان در دسترس قرار مي گيرد. حتي خريد منزل و كلاس درس نيز پشت دستگاههاي رايانه مشاهده مي شود. اما اين فرزند ميمون بشر يعني اينترنت نگراني هايي را نيز متوجه خانواده ها ساخته است چرا كه بستري آماده و دامي گسترده شده براي سوءاستفاده هاي غيراخلاقي نيز در آن نهفته است. ديگر مانند گذشته والدين قادر به كنترل فرزندان خود نبوده و گوشي هاي تلفن كه از ملزومات وسايل روزمره فرزندان است به راحتي به فضاي مجازي دسترسي داشته و امكان شكار شدن جوانان توسط سايت هاي غيراخلاقي امري محتمل و نگران كننده است چرا كه در كنار مواهب دنياي مجازي سايت هاي غيراخلاقي با اغراض شيطاني كانون خانواده ها را نشانه رفته و دغدغه اي نوين در جامعه و خانواده بشمار مي آيد. در اين سايت ها انواع اعمال غيراخلاقي اعم از فيلم و عكس و … وجود داشته كه گرايش به سمت آنها اخلاق و ارزش هاي اخلاقي را معدوم مي سازد و پدران و مادران و همسران دلهره وقوع هر حادثه اي را براي عزيزان خود در دل داشته و رفع اين نگراني از وظايف دستگاههاي نظارتي و انتظامي حاكميت است. پديده هرزه نگاري يا پورنوگرافي (Pornography) از جمله جرايم غيراخلاقي و عفت عمومي است كه به معني تصاوير و محتوياتي است كه عمدتاً به قصد تحريك جنسي ارائه مي شود. اين موارد در قالب نمايش، ارائه، توليد و تجارت محتويات مستهجن است و بيشترين قربانيان آن كودكان و نوجوانان هستند.
امروزه نهادهاي بين المللي پيشگيري از جرايم سايبري (cyber Crime) تلاش نموده تا با مصداق فحشاي اينترنتي مقابله نمايد و در ايران نيز قانون جرايم رايانه اي مصوب 1388 به كمك اين مشكل شتافته است. يكي از طرق مقابله با هرزه نگاري و فحشا در محيط مجازي فيلترينگ (philtering) يا بستن آن است.اين تحقيق برآنست که به مباني فقهي و حقوقي جرم فحشا در فضاي مجازي پرداخته و راهکار مناسب جهت پيشگيري از آن را نيز ارائه دهد.
فصل اول:
كليات تحقيق
1-1- بيان مسئله:
انسان خليفه الله است و رسيدن به قرب الهي بالاترين مرتبه بندگي و بزرگترين پاداش اخروي است و رسيدن به چنين جايگاهي ممکن و ميسور نيست مگر با تزکيه اخلاقي و دوري از فحشاء و منکر و عمل به معروف. لذا اين مهم در دستورات ديني اعم از کتاب و سنت به کرات وارد شده است . خانواده کوچکترين نهاد اجتماع و معطن ظهور و بروز حسنات اخلاقي است. خانواده مهمترين ركن اجتماع و حفظ سلامت آن از مهمترين هدف حكومت هاست و توصيه هاي ديني فراواني در پاسداشت حريم خانواده و سلامت روحي و رواني آن وارد شده است و دوري از فحشا اصل لازمه حفظ نهاد مقدس خانواده است. قرآن كريم در سوره مباركه نور آيه 19 ضمن اشاره به اين موضوع اشاعه كنندگان فحشا را به عذابي دردناك در دنيا و آخرت نويد داده و در روايت پيامبر افشاء كننده منكر مانند مرتكب آن دانسته شده است بنابراين بر هر فردي لازم است كه از فحشا دوري و عامل به آن را نهي نمايد.عصر حاضر، عصر تكنولوژي و ارتباطات است و روابط انساني در فضاي مجازي بيش از فضاي حقيقي بوده و غالب كارها توسط رايانه ها و شبكه هاي مجازي صورت مي گيرد. لذا ثمرات اينترنت و محاسن فراوان آن بر كسي پوشيده نيست و جوامع مي كوشند با گسترش آن سرعت پيشرفت و مدرنيته را افزايش دهند. اما جداي از ثمرات فضاي مجازي مضراتي نيز وجود دارد كه لازم است مورد توجه قرار گيرد.
از اينترنت دو گونه استفاده را مي توان متصور شد؛ استفاده مشروع و عقلايي و استفاده نامشروع و غيرعقلايي، كه اولي از محاسن و دومي از معايب آن به شمار مي آيد. چنانچه در فضاي مجازي موجب اشاعه فساد و سوءاستفاده اخلاقي قرار گيرد در نگاه فقه و حقوق حرام و جرم بوده خصوصاً اينكه موجب مفسده و سوءاستفاده گردد مانند عرضه و نشان دادن فيلم ها و تصاوير مستهجن و تحريك آميز.
. در مباني فقهي اعمال مفسده آور موجب تعزير و در پاره اي موارد براي آن مجازات افساد في الارض را در نظر گرفته اند (شهيد اول، بي تا، ج 2، ص 143) و نيز (مكارم شيرازي، 1383، ص 61) در حقوق ايران اعلام مفسده آور به هرزه نگاري تعبير شده و ماده 3 قانون نحوه ي مجازات اشخاص كه در امور سمعي و بصري فعاليت غيرمجاز مي كنند را به حبس، جزاي نقدي و در صورت تكرار افساد في الارض محكوم مي نمايد و همچنين قانون مجازات اسلامي نيز مجازات هاي مشابهي را در نظر گرفته و نهايتاً اينكه قانون جرايم رايانه اي در ماده 14 نيز بدان اشاره داشته است. پرسش اصلي مبتني بر اين است که مصاديق فحشا و عناصر مادي و معنوي اين جرم در فضاي مجازي چيست و فرضيه اصلي مبتني بر اين است که هرگونه عمل غير اخلاقي مفسده آور که از مصاديق فحشا باشد خارج از عناصر مادي و معنوي آن جرم بوده و مجازات شديدي را در بر دارد.
1-2- پرسش هاي تحقيق:
1- مباني فقهي مجازات فساد و فحشا و هرزه نگاري در فضاي مجازي چيست؟
2-سياست کيفري قانونگذار در مقابله با جرم فحشا در فضاي مجازي چيست؟
3- راهکارهاي قانوني مقابله و پيشگيري از ارتکاب فحشا در فضاي مجازي چيست؟
1-3- فرضيات تحقيق:
1- مباني فقهي حرمت اشاعه فساد و فحشا آيات قرآن كريم و روايات معصوم (ع) بوده و شامل فيلم ها و تصاوير مستهجن شده كه در رديف اعانه اثم، هتك حرمت و ايذاي مؤمن قرار مي گيرد.
2- مجازات مجرم اخلاقي در فضاي مجازي بسته به ميزان آن شامل حبس، جزاي نقدي و در صورت تکرار قتل است و ميان جرم و ميزان مجازات رابطه برقرار است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3- مهمترين راهکار پيشگيري از فحشا در فضاي مجازي بسط کار هاي فرهنگي در عرض فيلترينگ و مسدود سازي سايت هاي مستهجن است.
1-4- اهداف و ضروريات تحقيق:
1- شرح و تعريف فضاي مجازي و چگونگي جرم انگاري اعمال كاربران در آن.
2- تبيين موضوع فحشا در فقه اماميه و حقوق ايران و قانون جرايم رايانه اي مصوب 1388.
3- بررسي راهکارها وچگونگي پيشگيري از ارتکاب فعل فحشا در فضاي مجازي .
1-5-پيشينه تحقيق:
علاوه بر کتب فقهي که در آن مساديق فحشا و اعانه بر اثم و…پرداخته و مجازات آن را برشمرده اند مي توان به آثار زير اشاره کرد:
1- آقاي عباس عنصري(1385) در کتاب جريحه دار کردن عفت عمومي در حقوق ايران به موضوع فحشا و مجازات آن در فضاي حقيقي و مجازي در فصل دوم اشاراتي داشته اند.
2- آقاي مهدي عميدي(1387)در پايان نامه کارشناسي ارشد خود تحت عنوان:مطالعه تطبيقي جرايم رايانه اي از ديدگاه فقه و حقوق كيفري ايران در بخش سوم از فصل دوم به فحشا در فضاي مجازي پرداخته اند.
3- آقاي علي صفاري (1380) در مقاله اي تحت عنوان: مباني نظري پيشگيري از وقوع جرم به موضوع راهکارهاي پيشگيري از جرم پرداخته اند.
4- آقاي حميد روشن(1391) در کتاب فيلترينگ در حقوق ايران به موضوع فيلترينگ به عنوان راهکاري مناسب در پيشگيري از فحشا در فضاي مجازي پرداخته اند.
1-6- روش تحقيق:
روش تحقيق اين مجموعه اسنادي و كتابخانه اي است كه با كمك اساتيد محترم راهنما و مشاور تدوين يافته مي يابد.
فصل دوم:
تعاريف اصطلاحات و مباحث عام
2-1- جرم
جرم پديده اي اجتماعي و جهاني است تحت عناويني چون سرپيچي، سركشي، رفتار انحرافي و ناپسند با خلقت بشر آغاز شده است. آدم و حوا، به علت ارتكاب عمل نهي شده اي از بهشت رانده شدند و پسرشان قابيل برادر خود هابيل را به قتل رساند1(قرآن كريم، سوره مائده و بقره، آيات 36 و 35 ـ 28 و 27). براي تعريف جرم هفت رويكرد در نظر گرفته شده است:
الف) رويكرد قانوني و حقوقي: جرم يك عمل عمدي و ارادي بر عليه قانون است.
ب) رويكرد قانوني و اجتماعي: جرم تخطي از معيارهاي قانوني است كه باعث رفتارهاي ضداجتماعي مي گردد.
ج) رويكرد آماري: به فراواني وقوع هر رفتار در جامعه خاص توجه دارد.
د) رويكرد برچسب زدن: جرم رفتاري است كه ديگران به آن برچسب زده اند و مجرم كسي كه برچسب خورده است.
هـ) رويكرد حقوق بشر: جرم انحراف يا انكار از حقوق بشر شناخته مي شود.
و) رويكرد بي نظمي آرماني: جرم از اين ديدگاه تعارض بين ظالم و مظلوم است2.
هنوز تعريف جامع، كامل و روشني از جرم نشده است كه مورد تأييد همگان باشد. حقوقدانان معتقدند نقض قانون رسمي جامعه توسط هر فرد جرم است3. در قانون كشور ما هر فعل يا ترك فعلي كه در قانون براي آن مجازات تعيين شده باشد جرم محسوب مي شود4. جرم شناسان نيز ناسازگاري افراد را در اجتماع، عمل ضداجتماعي و جرم مي نامند.
2-2- انواع جرايم
در قانون مجازات عمومي جرايم ارتكابي را از لحاظ نوع مجازات به جنايت، جنحه مهم، جنحه كوچك (تقصير) و خلاف تقسيم بندي شده است5. “هگن” (Hagan) انواع جرايم را به چهار دسته تقسيم بندي نموده است:
1- جرايم جنايي مانند قتل، تجاوز به عنف.
2- جرايم تعارضي مانند زيان رساندن گروهي به گروه ديگر.
3- جرايم غيرجناحي مانند مزاحمت هاي اجتماعي.
4- رفتارهاي غيراجتماعي مانند پوشيدن لباس نامناسب6.
جرايم را در برخي از متون به جرائم فردي و گروهي نيز طبقه بندي كرده اند. اهم اشكال جرائم شامل جرائم بدوي، جرائم سودجوئي، جرائم شبه قضائي، جرائم سازمان يافته و تشكيلاتي7.
در جرائم بدوي شاهد غضب و خشم و ضرب و جرح بين افراد هستيم در صورتي كه در جرائم سودجوئي ممكن است بر عليه شخص يا اموال باشد. كه نمونه بارز جرائم سودجوئي بر عليه اشخاص مانند كشتن شوهر به منظور ازدواج مجدد است و در حال دوم آن مي توان به سوزاندن انبار كالاي تاجر ورشكسته توسط خودش اشاره كرد.
قاچاق، تخلفات راهنمايي و رانندگي، خرابكاري، تخريب وسايل عمومي و … از نوع جرائم شبه قضائي محسوب مي گردد.
جرايم سازمان يافته در يك محيط و موقعيت بزهكارانه طراحي شده مانند حمله مسلحانه به بانك در صورتي كه جرائم غيرسازمان يافته در يك محيط غير بزهكارانه مانند اختلاس، اخذ رشوه در يك اداره اتفاق مي افتد كه به نام جرائم “يقه سفيدها” معروف هستند8.
2-3- هرزه نگاري
پورنوگرافي (Pornography) يا هرزه نگاري يكي از جرايم مرتبط با محتواست9 كه در تقسيم بندي حقوق موضوعه، در زمره جرايم عليه اخلاق و عفت عمومي قرار دارد. پورنوگرافي در مفهوم عام به معناي تصاوير و محتوياتي است كه عمدتاً به قصد تحريك جنسي ارائه مي شود. اين موارد در قالب نمايش، ارائه، توليد و تجارت محتويات مستهجن است. با پيدايش اينترنت، ضمن خارج شدن جرم پورنوگرافي از حالت كلاسيك10، ابزار كارآمدي براي سوءاستفاده كنندگان جنسي پديد آمده است. اين تكنولوژي مدرن ارتباطي موجب شده است حجم سوءاستفاده چند برابر شود و تعداد دريافت كنندگان تصوير و نيز حجم تصاوير مبادله شده به صورت غيرقابل تصوري افزايش يابد11.
در كشورهايي چون آمريكا كه برقراري روابط جنسي به امري عادي در محيط واقعي تبديل شده و تا حدودي، محدوديت ها در نحوه روابط جنسي كاهش يافته، واژه “سكس” بيشترين واژه اي است كه در اينترنت جستجو مي شود. طبق آماري كه چندين سال قبل تهيه شده است 25 ميليون آمريكايي از مجموع افرادي كه به اينترنت دسترسي دارند، در هر هفته ميان يك تا ده ساعت براي مراجعه به سايت هاي غيرمجاز يا سايت هاي جنسي وقت صرف مي كنند و شصت درصد از سايت هاي اينترنتي كه مورد مراجعه قرار مي گيرند، سايت هاي جنسي است12.
مارك لاسر يكي از رهايي يافتگان از چنگال اعتياد به سكس و نيز موس ـ كه مدير اجرايي اتحاديه مسيحي بازپروري معتادان به سكس است ـ معتقد است در حال حاضر، اينترنت به دليل داشتن سه ويژگي، مهمترين منبع اشاعه هرزه نگاري است. اين سه مشخصه عبارتند از:
قابليت دسترسي آسان كاربران به آن، استطاعت داشتن همگان در پرداخت بهاي آن و ناشناس ماندن مصرف كنندگان آن13.
در ميان هرزه نگاري هاي رايج، هرزه نگاري كودكان در فضاي مجازي از سه جنبه تهديدي جدي براي كودكان محسوب مي شود: اولين تهديد آن است كه امكان دارد كودكان به هرزه نگاري هاي وقيحانه در اينترنت دسترسي پيدا كنند، دومين تهديد آن است كه هرزه نگارها، هرزه نگاري كودكان را راه آساني براي فروش محصولات خود يافته اند؛ همين امر موجب شده است سوء استفاده جنسي از كودكان تا اين حد رواج يابد؛ سومين و بزرگترين تهديد براي كودكان، آن است كه بچه بازها و افراد خطرناكِ ديگر مي توانند از راه اينترنت و با مكاتبه پست الكترونيك يا چت كردن قربانيان خود را جذب كنند و آنها را در دنياي واقعي به دام بيندازند14.
در سال هاي اخير، حجم بسياري از پورنوگرافي به پورنوگرافي كودك اختصاص يافته است. محققان و قوانين كشورها نيز بيشترين توجه خود را به اين نوع پورنوگرافي اختصاص داده اند؛ زيرا كودكان در ميان ديگر بزهديدگان، موقعيت ويژه اي دارند؛ زيرا درصد بزهديده شدن آنها بسيار زياد و امكان كشف جرم و تعقيب مجرمان به مراتب كمتر و صدمات جسماني و رواني وارد بر كودكان بسيار بيشتر از بزرگسالان است كه معمولاً موجب تغيير الگوي رفتاري كودك در سنين بعدي مي شود يكي از دلايل فراواني پورنوگرافي كودكان آن است كه مجرم به راحتي مي تواند به صورت ناشناس به مكالمه و چت بپردازد و كودك نيز فارغ از هر گونه دغدغه يا انديشه از آيندة شوم در انتظار خود، به راحتي در دام مي افتد15.
2-3-1- مفهوم پورنوگرافي(pornography)
در مورد پورنوگرافي نوشته هاي بسياري وجود دارد، ولي در اين نوشته ها پورنوگرافي تعريف نشده است و اگر هم تعريف شده باشد در مورد پورنوگرافي كودك است.
پورنوگرافي (pornography) از كلمات يوناني (porno) و (graphiy) گرفته شده است و در لغت به معناي هرزه نگاري و نوشتن موارد مستهجن است (پورنو: فاحشه؛ گرافي: نگاشتن). در فرهنگ جديد اكسفورد (Axford, 2000, p. 981) پورنوگرافي به اين صورت تعريف شده است: مواد و موضوعاتي كه شامل توصيف صريح يا نمايش ارگان هاي جنسي يا فعاليت آنها به منظور تحريك جنسي است؛ اين امر، غير از احساسات زيباشناختييا عواطف است. در فرهنگ لغات پنهان (گزارش روزنامة لوموند از نخستين فرهنگ پورنوگرافي در فرانسه) آمده است: پورنوگرافي در سده هاي هيجدهم و نوزدهم ميلادي، به پژوهش ها و نوشته هايي درباره فاحشه گري گفته مي شد؛ اما به طور كلي، به هر نوع نمايش اعمال جنسي به روش فني و هنري گفته مي شود؛ نشان دادني كه همواره متوجه يك جمع مخاطب خواهد بود و در بسياري موارد هدف از آن برانگيختن شور جنسي است16(www. Mandegar.inf0). در فرهنگ حقوقي بلك (black’s Law Dictionary) نيز آمده است: نمايش محتواي فعاليت جنسي يا رفتار شهواني (همچون نوشته ها، عكس ها و فيلم ها) به قصد تحريك انگيزه هاي شهواني (Bryan, 2004, p. 1199).
در واقع مي توان گفت پورنوگرافي هر گونه نوشته، فيلم، تصوير و مطلب مربوط به امور جنسي است كه هيچ گونه ارزش ادبي، هنري، سياسي و علمي ندارد؛ به عبارت ديگر، هرزه نگاري به معناي مطالبي است كه از لحاظ جنسي آشكارند و عمدتاً به قصد تحريك جنسي ارائه مي شوند17.
قوانين ملي و بين المللي و حتي نوشته هاي حقوقي، بيشترين حمايت خود را متوجه پورنوگرافي كودكان كرده اند. در پروتكل اختياري كنوانسيون حقوق كودك، درباره فروش، فحشا و پورنوگرافي كودك، مصوب 5 مي 2000 كه مفتوح براي امضاءالحاق و پذيرش بوده و از 8 ژانويه 2002 هم قدرت اجرايي يافته است، پورنوگرافي كودك به اين صورت تعريف شده است: هر گونه نمايش، به هر طريق و وسيله، از كودك تحريك و تشويق شده به فعاليت هاي جنسي صريح، واقعي يا شبيه سازي شده يا هرگونه نمايش قسمت هاي جنسي كودك براي اهداف عمدتاً جنسي؛ گروه تخصصي اينترپل در جرايم عليه كودكان تعريف ذيل را ارائه داده است: پورنوگرافي كودك نتيجة استثمار جنسي يا تشريح كنندة استثمار جنسي تعريف كرد؛ از جمله در موارد و مطالب نوشتاري يا شنيداري كه بر ارگان ها يا رفتار جنسي كودك تمركز دارند18.
پورنوگرافي كودك را مي توان به دو نوع تقسيم كرد:
1. پورنوگرافي ديداري كه تجسم و ترسيم ديداري كودك تحريك و تشويق شده به فعاليت صريح جنسي، واقعي يا شبيه سازي شده، يا نمايش وقيحانه ارگان هاي جنسي به قصد ارضاي جنسي كاربر، شامل توليد، توزيع و يا استفاده از چنين موضوعات و موادي است.
2. پورنوگرافي شنيداري كه استفاده از هر واسط حاوي صداي كودك، واقعي يا شبيه سازي شده به قصد ارضاي جنسي كاربر، شامل توليد، توزيع و يا استفاده از چنين مواد و موضوعاتي است19.
پيش نويس نهائي كنوانسيون جرايم سايبر (cyber crime) شوراي اروپا مقرر مي دارد: پورنوگرافي كودك شامل موضوعات و مواد پورنوگرافي مي شود كه تصوير و تجسمي ديداري را از كودك تحريك و تشويق شده به رفتار صريح جنسي ارائه مي كند20.
همان طور كه ملاحظه مي شود، تمام تعاريف بر ماهيت جنسي نمايش تأكيد دارند؛ به عبارتي تصاوير ديداري از كودكان واقعي تشويق شده به اعمال جنسي يا نمايش ارگان هاي جنسي آنها براي هدف هاي بدواً جنسي است.
نكته اي كه در تعريف پورنوگرافي بايد يادآور شد اين است كه مفهوم و مصاديق پورنوگرافي با توجه به سنت ها و عرف ها و فرهنگ ها ممكن است متفاوت باشد. برخي فرهنگ ها يا سنت ها ممكن است موردي را پورنوگرافي بدانند كه در فرهنگ هاي ديگر كاملاً طبيعي باشد.
در هر حال، مي توان گفت پورنوگرافي كودك شامل يك يا چند كودك تشويق و تحريك شده به رفتار جنسي به تنهايي يا با يك يا چند بزرگسال است؛ اين اعمال ممكن است طيفي از عكس ها يا تصاوير جنسي يك يا تعدادي كودك باشد21.
آنچه در مورد پورنوگرافي غيرمجاز رايانه اي ـ اعم از پورنوگرافي بزرگسالان و پورنوگرافي كودكان ـ مورد بحث قرار مي گيرد، عبارت است از: توليد، فروش و پخش ابزار سمعي و بصري، وسايل حاوي عكس هاي هرزه، نمايش دادن ابزار و وسايل و يا تشويق و فريب كودكان و جوانان به شركت در اين نمايش.
2-3-2- پيشينه پورنوگرافي (هرزه نگاري)
پورنوگرافي از ساليان دور ـ حتي ساليان نخست زندگي انسان ـ وجود داشته است و مي توان شواهدي از آن را در طول تاريخ يافت، اما اين جرم از اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم شيوع فراوان يافت. آنچه به صورت پورنوگرافي از برخي مآخذ قديمي به دست آمده است، نشان مي دهد اين جرم در اوايل بيشتر ناظر به زنان بوده است. با فناوري صنعت چاپ و امكان نشر اين گونه موضوعات مجرمانه، نقطه عطفي در پورنوگرافي پديد آمد22.
سير تحول مجرمانه پورنوگرافي، بيانگر تغيير الگوي آن از تصوير كاغذي و عكس هاي مجلات و نشريات خاص اين گونه امور به تصاوير مستهجن متحرك، فيلم هاي ويدئويي مستهجن، اصوات مستهجن و مانند آن است. نشريات، كتاب ها، متون و تصاوير (فيلم و اسلايد) مستهجن به تدريج گسترش يافته و بيشتر نقاط جهان را فراگرفته است. در ايران با وارد شدن ويدئو در دهه شصت و گسترش استفاده از آن در دهه هفتاد، فيلم هاي مستهجن در انواع مختلف، وارد كشور شد و تكثير و استفاده از آن به صورت رايج ولي مخفيانه درآمد. به تدريج امكان ذخيرة تصوير مستهجن ميسر شد و اين امر مستلزم ذخيره سازي تصاوير ثابت و متحرك در رايانه بود. سپس در كنار ديسكت، از لوح فشرده نيز براي ذخيره سازي تصاوير استفاده شد. با ذخيره فيلم روي لوح فشرده، اين واسط ـ كه سهولت ذخيره سازي و انتقال بسيار بالايي دارد جاي فيلم هاي ويدئويي را گرفت ـ همچنين گسترش اينترنت موجب انتقال تصاوير و فيلم ها به صورت آن لاين شد. امروزه صنعت مونتاژ تصوير ـ كه قبلاً بايد غيرديجيتال انجام مي شد ـ با استفاده از نرم افزارهاي مربوط روي اينترنت توليد، تكثير و عرضه مي شود. ايجاد سايت هاي حاوي اين گونه تصاوير و فيلم ها و افزايش چشمگير آنها بر حجم معضلات افزوده است.
در مورد شروع پورنوگرافي كودكان كه نقطه تمركز مرتكبان پورنوگرافي است، بايد گفت با توجه به فضاي مختصات فضاي مجازي، دهة نود شروع اين پديده مجرمانه است؛ اما سال دقيقي را نمي توان براي آن مشخص كرد23.
2-4- اينترنت
اينترنت عبارت است از مجموعه شبكه ها و پل هاي ارتباطي سرتاسر جهان كه براي برقراري ارتباط با يكديگر از مجموعه پروتكل هاي TCP/IP استفاده مي كنند24.
در قلب اينترنت يك back bone25 از خطوط ارتباطي بسيار سريع بين گروه هاي اصلي يا رايانه اي ميزبان وجود دارد كه از هزاران سيستم رايانه اي تجاري، دولتي و آموزشي تشكيل شده است كه داده ها و پيام ها را هدايت مي كند. يك يا چند گروه اينترنتي مي توانند بدون به خطر انداختن شبكه اينترنت يا توقف ارتباطات آن به طور offline26 كار كنند، چرا كه هيچ رايانه يا شبكه منفردي آن را كنترل نمي كند.
سرمنشأ اينترنت شبكه غيرمتمركزي به نام ARPANET بود كه در سال 1969 براي سهولت بخشيدن ارتباطات در صورت سهام هسته اي توسط وزارت دفاع (ايالات متحده) ايجاد شد.
اينترنت آثار مهمي روي زندگي و كسب و كار داشته و خواهد داشت. اينترنت فراهم كنندة يك وسيله براي انتقال كل صنايع، به وجود آمدن و به چالش كشيدن رهبران آن مي باشد و در نهايت كسب و كارها و تجارت را به صورت جديد درمي آورد و مؤسسات مي توانند از اين ابزار هزارة سوم براي توسعة بازار، افزايش درآمد و بالا بودن سرعت تجارت و كسب و كار خود استفاده كنند27.
در مجموع مي توان اينترنت را به عنوان يك ابزار ارزشمند براي كمك نمودن به نيازها و خواسته هاي مشتريان تلقي نمود. اينترنت يك وسيلة عمومي و شبكه جهاني ارتباطي است كه هر شخصي مي تواند به طور مستقيم از طريق يك شبكه محلي (LAN) و با كمك يك فراهم كننده خدمات اينترنتي (ISP)، يا حتي به طور مستقيم از طريق ISP ارتباط برقرار نمايد و چون اينترنت براي همگان باز است حداقل كنترل در آن حاكم است.
به طور خلاصه امروزه مسئله اين نيست كه شركت ها و مؤسسات به انقلاب اينترنتي بپيوندند، بلكه ترجيحاً چه زمان و چگونه اين عمل انجام گيرد مطرح است28.
2-4-1- اينترنت بي سيم
نگارشي از اينترنت است كه براي استفاده در تلفن هاي بي سيم و وسايل دستي با نمايشگرهاي كوچك حافظه محدود و سرعت انتقال كمتر نسبت به رايانه هاي شخصي طراحي شده است. بيشتر سايت هاي اينترنت اطلاعات را به صورت متن ساده با تصاوير گرافيكي محدود ارائه مي كنند29.
2-4-2- اينترانت
يك شبكه خصوصي مبتني بر پروتكل هاي اينترنتي چون TCP/IP است، اما براي مديريت اطلاعات يك شبكه با سازمان طراحي مي شود. كاربردهاي آن شامل خدماتي چون توزيع سند، توزيع نرم افزار، دستيابي به بانك هاي اطلاعاتي و آموزشي مي شود. دليل انتخاب اين نام، شباهت آن به سايت وب جهاني و مبتني بودن آن بر همان تكنولوژي است، با اين تفاوت كه صرفاً درون سازماني است و به اينترنت متصل نيست. برخي از اينترانت ها دستيابي به اينترنت را نيز فراهم مي كند، اما اين گونه اتصالات از طريق Fire Walls هدايت مي شوند كه شبكه داخلي را در مقابل وب خارجي محافظت مي كند و بنابراين اينترانت شبكه هاي داخلي سازمانهاست كه دسترسي به اين شبكه ها معمولاً به اعضاء و كاركنان آن سازمان ها محدود مي شود. مزيت اصلي اينتزانت اين است كه كاربر را قادر مي سازد به اينترنت (با توضيح بالا) دسترسي داشته باشد و بدين ترتيب نيازي به پرداخت اجارة شبكه نيست30.
2-4-3- اكسترانت
اكسترانت عبارت است از ايجاد شكل گسترده تري از اينترانت يك شركت مجتمع با استفاده از تكنولوژي وب جهاني به منظور آسان شدن برقراري ارتباط بين تأمين كنندگان و مشتريان. اكسترانت به مشتريان و تأمين كنندگان امكان مي دهد تا با دستيابي محدود به اينترانت يك شركت، به شركت رابط كاري خود سرعت بخشيده و كار اين را افزايش دهند.
بنابراين اكسترانت در حقيقت توسعة اينترانت با استفاده از پروتكل هاي شبكه هاي TCP/IP است و با توجه به اينكه از طريق اينترنت انجام مي گيرد و امنيت در آن بسيار كم است، لازم است با ايجاد يك تونل امنيتي و دادن مجوزهاي الگوريتمي اين فضاي ايمن تأمين گردد كه به شبكه خصوصي مجازي معروف است31.
به درستي نمي توان تاريخ دقيقي براي شروع تجارت الكترونيكي ذكر كرد. بسياري از افراد شروع تجارت الكترونيكي را هم زمان با به وجود آمدن شبكة جهاني اينترنت مي دانند و از زمان توسعة سخت افزار الكترونيكي ارتقاء دهندة ارتباطات مي دانند. از اين رو تاريخ آن را بعضي به پايان دهة 60 ميلادي و بعضي اوايل دهة 70 ميلادي نسبت مي دهند و برخي نيز به دهة قبل از دهة 70 ميلادي اشاره دارند، ولي توسعه تجارت الكترونيكي را از 1970 ميلادي مي دانند و اعلام داشته اند كه تركيب تجارت و الكترونيك را در واقع مي توان به زماني پيوند داد كه از طريق تلگراف در قرن نوزدهم ميلادي و از طريق تلفن در اوايل قرن بيستم ميلادي مبادلة اطلاعات تجاري انجام مي گرفت، اما در مفهومي پيشرفته تر، موج توسعة اطلاعات تجاري از سال 1970 توسعه آغاز شد. در آن زمان شركت هاي بزرگي شبكه هاي رايانه اي را تشكيل دادند تا اطلاعات تجاري را ميان خود و توليد كنندگان ديگر مبادله كنند32. با ايجاد شبكه هاي رايانه اي اطلاعات تجاري با سرعتي بسيار بالا (سرعت انتقال جريانات الكترونيكي كه معادل سرعت نور است) منتقل مي شود كه اين روش مبادلة الكترونيكي داده ها (Electronic Data Interchange) EDI ناميده مي شود33. در واقع EDI روشي براي تبادل اطلاعات تجارتي متداول با قالبي شخصي از يك رايانه به رايانة ديگر است. بعضي شروع واقعي تجارت الكترونيكي را قبل از دهة 60 ميلادي و شروع واقعي آن را دهة 30 مي دانند.
2-5- جرم سايبري
اصطلاح جرم سايبري كه در بند 8 گزارش توجيهي كنوانسيون جرائم سايبري نيز به آن اشاره شده است، با فضاي سايبر ارتباط مستقيم دارد. فضاي سايبر با پيدايش شبكه هاي رايانه اي ايجاد شد و با پيدايش اينترنت گسترش يافت. بنابراين، اصطلاح جرم سايبري را نيز بعد از شناخت فضاي سايبر، متخصصان امر نامگذاري تحت اين عنوان به وجود آوردند. اولين اقدام رسمي كه در آن به صراحت به اصطلاح جرم سايبر اشاره شده، اقدام شوراي اروپا در نوامبر 1986 مبني بر تشكيل كميته ي كارشناسان برخورد با جرائم سايبر است34. شوراي اروپا در اقدامي ديگر در سال 1997 به منظور تهيه ي كنوانسيون جرائم سايبر، كميته جديدي تشكيل داد به نام كميتة متخصصان جرم در فضاي سايبر. جديدترين سند بين المللي كه در آن اصطلاح جرم سايبري مورد اشاره واقع شده كنوانسيون جرم سايبري (مصوب 23 سپتامبر 2001 بوداپست)است . تنظيم كنندگان و تصويب كنندگان كنوانسيون جرم سايبر، بدون ذكر توضيحي در مورد اصطلاح جرم سايبر، اين اصطلاح را برگزيده و در كنوانسيون مذكور و گزارش توجيهي آن، از اصطلاح جرم رايانه اي و جرائم مرتبط با رايانه استفاده نمودند. براي مثال، در كنوانسيون، موضوع يك دسته از جرائم، جرم رايانه اي، و جرم مرتبط با رايانه ناميده شده است و به موجب مواد 7 و 8 كنوانسيون، جعل و كلاهبرداري زير مجموعه ي جرائم مرتبط با رايانه محسوب مي گردد. همچنين در بند 33 گزارش توجيهي اين كنوانسيون آمده است: “هدف بخش اول اين كنوانسيون، ارتقاء و پيشرفت وسايل پيشگيري و متوقف ساختن جرائم رايانه اي (جرائم مرتبط با رايانه) از طريق ايجاد حداقل استانداردهاي مربوط به اين جرائم است.” سكوت كنوانسيون جرائم سايبر در خصوص معني و مفهوم اصطلاح “جرم سايبر” و به كارگيري اصطلاحاتي هم چون جرائم رايانه اي و جرائم مرتبط با رايانه در اين كنوانسيون و گزارش توجيهي آن، موجب برداشت هاي متفاوت از اصطلاح جرائم سايبر شده است. به اين ترتيب برخي، اصطلاح جرم سايبر را صرفاً شامل جرائمي مي دانند كه از طريق اينترنت و شبكه هاي رايانه اي ارتكاب يافته باشد (نسل دوم جرائم مرتبط با رايانه) اما دستة ديگر، تمام جرائم رايانه اي اعم از نسل اول و دوم را جزء جرائم سايبر مي دانند35.
2-6-اهداف مجرمان سايبري
همان طور كه مطرح گرديدبراي تحقق جرم، مهمترين عامل، انگيزه است كه هدف اصلي پيشگيري اجتماعي نيز همانا خنثي نمودن آن است. تا به اين طريق بتواند بستر اصلي زمينه ساز ارتكاب جرم را از بين برد، با اين وصف، لازم است پيش از هر اقدامي، نسبت به انگيزه مجرمان سايبر شناخت داشت كه آن را به طور عمومي مي توان حداقل به سه گروه تقسيم نمود36.
2-6-1- تفريح و سرگرمي
امروزه بيشتر رسانه ها و مقامات دولتي و ادارات پليس، به هر شخصي كه مرتكب جرمي مرتبط با فناوري شود، اصطلاحاً “هَكر” اطلاق مي نمايند. در واقع مرتكبان جرائم سايبري، اغلب جواناني هستند كه براي سرگرمي، براي ارضاي حس كنجكاوي، و كشف موضوعات جديد، يا آشنايي به صورت آزمون و خطا مرتكب نفوذ غيرمجاز (هك) مي شوند. عده اي از اين افراد، براي اثبات توانمندي هاي خود و شخصيت بخشيدن و يافتن جايگاهي برتر در ميان دوستان خود، تصميم مي گيرند به سيستم هاي رايانه اي نفوذ كنند، كه ديگران تاكنون موفق به اين كار نشده اند، يا حداقل خودشان تابحال نتوانسته بودند به آن نفوذ كنند. گروهي نيز به عنوان سرگرمي و بازي تلاش مي كنند با شكستن تدابير امنيتي شبكه موردنظر خود، توانمندي خود را به اثبات برسانند. با توجه به موارد مذكور، تقريباً بروز هر انگيزه اي در آنها ممكن است. لذا بر اين اساس، جرم شناسان آنها را در غالب خرده فرهنگ هاي مجرمانه مورد بررسي قرار مي دهند. اما نكته بسيار قابل توجه در مورد اين مجرمان، آن است كه هر چند افراد مذكور انگيزه هاي مختلف دارند، اما اغلب آنها براي پيشبرد اهداف خود از آموخته ها و تجربيات يكديگر كمك مي گيرند، كه اين امر، يعني تبادل تجربيات مرتكبان اينگونه جرائم بسيار خطرناك است؛ علي الخصوص چنانچه اين تبادل تجربيات بعد از تحقق جرم و دستگيري، و در زمان تحمل مجازات (حبس) صورت پذيرد. زيرا ممكن است پس از آن، براي رسيدن به اهداف خود به صورت سازمان يافته و منسجم عمل نمايند37.


دیدگاهتان را بنویسید