3-2- روش تحقيق49
3-3- ابزار گردآوري49
3-4- جامعه آماري50
3-5- روش آماري50
فصل چهارم: تجزيه و تحليل يافته
4-1- مقدمه52
4-2- تجزيه و تحليل آماري57
4-3- تجزيه و تحليل فرضيه هاي پژوهش (اطلاعات استنباطي)63
فرضيه اول63
فرضيه دوم64
فرضيه سوم65
فرضيه چهارم66
فرضيه پنجم67
فرضيه ششم68
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
5-1- مقدمه70
5-2- خلاصه تحقيق70
5-3- نتايج70
5-4- بحث و نتيجه گيري71
5-5- پيشنهادهاي پژوهشي78
5-5-1- پيشنهادهاي آموزشي78
5-5-2- پيشنهادهايي براي تحقيقات بعدي78
منابع80

منابع فارسي80
منابع انگليسي84
چكيده انگليسي86
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 4-1- توزيع فراواني گروه52
جدول 4-2- نتايج آزمون كولموگروف – اسميرنوف براي بررسي نرمال بودن توزيع نمرات62
جدول 4-3- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت انگيزش ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه63
جدول 4-4- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت تمرکز ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه64
جدول 4-5- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت اعتماد بنفس ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه65
جدول 4-6- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت تنظيم سطح انرژي ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه66
جدول 4-7- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت تصوير سازي ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه67
جدول 4-8- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت هدف گزيني ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه68
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1- فراواني ورزشکاران نخبه و غيرنخبه بر اساس سابقه فعاليت ورزشي53
نمودار 4-2- فراواني ورزشکاران نخبه و غيرنخبه بر اساس مهارت انگيزش53
نمودار 4-3- فراواني ورزشکاران نخبه و غيرنخبه بر اساس مهارت اعتماد به نفس54
نمودار 4-4- فراواني ورزشکاران نخبه و غيرنخبه بر اساس مهارت تمرکز54
نمودار 4-5- فراواني ورزشکاران نخبه و غيرنخبه بر اساس مهارت تنظيم سطح انرژي55
نمودار 4-6- فراواني ورزشکاران نخبه و غيرنخبه بر اساس مهارت تصويرسازي ذهني55
نمودار 4-7- فراواني ورزشکاران نخبه و غيرنخبه بر اساس مهارت هدف مندي56
نمودار 4-8- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت انگيزش ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه63
نمودار 4-9- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت تمرکز ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه64
نمودار 4-10- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت اعتماد بنفس ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه65
نمودار 4-11- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت تنظيم سطح انرژي ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه66
نمودار 4-12- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت تصوير سازي ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه67
نمودار 4-13- نتايج آمار توصيفي و ضريب همبستگي رگرسيون مهارت هدف گزيني ورزشکاران مرد تيرانداز نخبه و غير نخبه68
فهرست شكلها
عنوان صفحه
شکل 2-1- ارتباط بين اعتماد به نفس و عملکرد مهارتي19
شکل 2-2- رابطه بين سطح انرژي رواني و سطح عملکرد مهارتي25
شکل 2-3- رابطه بين سطح دشواري هدف و سطح انگيزش30
“اضهار نامه”
اينجانب محمود پيروزفر دانشجوي كارشناسي ارشد رشته تربيت بدني و علوم ورزشي گرايش مديريت ورزشي به شماره دانشجويي 891232966 تاييد مي نمايم كه كليه نتايج اين پايان نامه حاصل كار اينجانب و بدون هر گونه دخل و تصرف است و موارد نسخه برداري شده از آثار ديگران را با ذكر كامل مشخصات منبع ذكر نموده ام. در صورت اثبات خلاف مندرجات فوق به تشخيص دانشگاه مطابق با ضوابط و مقررات حاكم (قانون حمايت از مولفان و محققان و قانون ترجمه و تكثير كتب و نشريات و آثار صوتي، ضوابط و مقررات آموزشي، پژوهشي و انضباطي) با اينجانب رفتار خواهد شد و حق هر گونه اعتراض در خصوص احقاق حقوق مكتسب و تشخيص و تعيين تخلف و مجازات را از خويش سلب مي كنم. در ضمن مسئوليت هر گونه پاسخگويي با اشخاص اعم از حقيقي و حقوقي و مراجع ذي صلاح (اعم از اداري و قضايي) به عهده اينجانب خواهد بود و دانشگاه هيچگونه مسئوليتي در اين خصوص نخواهد داشت.
نام و نام خانوادگي: محمود پيروزفر
امضا و تاريخ:
“تاييديه”
بدينوسيله تاييد مي نمايم پايان نامه بررسي و مقايسه برخي مهارتهاي رواني تير اندازان نخبه و غير نخبه دفاع شده توسط آقاي محمود پيروزفر دانشجوي كارشناسي ارشد رشته تربيت بدني و علوم ورزشي گرايش مديريت ورزشي تحت راهنمايي اينجانب صورت گرفته و مطالب ارائه شده در اين پايان نامه حاصل كار وي بوده و بدون هر گونه دخل و تصرف است و موارد نسخه برداري شده از آثار ديگران با ذكر كامل مشخصات منبع ذكر شده است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

نام و نام خانوادگي استاد راهنما: دکتر عهديه يدالله زاده
امضا و تاريخ:
“تاييديه هيات داوران جلسه دفاع”
گروه تخصصي:
نام و نام خانوادگي دانشجو: محمود پيروزفر
عنوان پايان نامه: بررسي و مقايسه برخي مهارتهاي رواني تير اندازان نخبه و غير نخبه
رشته: تربيت بدني و علوم ورزشي
گرايش: مديريت ورزشي
رديفنام و نام خانوادگيسمتمرتبه دانشگاهيدانشگاه يا موسسه محل خدمتامضا
معاون پژوهشي
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد علوم و تحقيقات هرمزگان
چكيده تحقيق :
امروزه بحث مهارتهاي رواني در اجراي مهارتهاي ورزشي از اهميت بسزايي بر خوردار مي باشد ، در حالي كه در گذشته فقط به آمادگي جسماني ورزشكار مي پرداختند و اين خلاء ( عدم آموزش و بكار گيري مهارتهايي همچون ، انگيزش ، تمركز ،اعتماد به نفس ،تنظيم سطح انرژي رواني ، تصوير سازي ذهني ، هدف گزيني ، …..) با حضور روانشناسان در كنار تيمهاي ورزشي پر گرديده و نتايج اين تحقيق و تحقيقات گذشته همگي حاكي بر تاييد و تاكيد در بكارگيري اين مهارتها در جهت بهبود ، ارتقاء ،و ثبت ركوردهاي جديد را بهمراه داشته است. به همين منظور و اثبات اين مسئله ، تحقيق فوق به روش علي- مقايسه اي و بطور تصادفي از ورزشكاران مرد نخبه ( مسابقات ليگ كشور در سال 91 به ميزباني هيات تيراندازي زاهدان ) به تعداد 37 نفر تير اندازان نخبه در سطح ( ملي ، ليگ برتر ، ليگ دسته يك ) و كليه ورزشكاران مرد تير انداز در استان سيستان و بلوچستان كه بطور تصادفي 83 نفر از آنها انتخاب گرديدند .
كليه نمونه ها بطور تصادفي از جامعه در دسترس انتخاب گرديده اند . در اين تحقيق از پرسشنامه 60 سوالي وينتر SASI ( انستيتو ورزش استرالياي جنوبي ) استفاده گرديده است كه روايي و اعتبار آن قبلا توسط سمندر ، ( 1379 ) مورد تاييد قرار گرفته است .
واژه هاي كليدي : مديريت مهارتهاي رواني ، تير اندازان نخبه ، تيراندازان غير نخبه ، پرسشنامه 60 سوالي وينتر SASI
فصل اول
مقدمه و معرفي
1-1- مقدمه
امروزه پديده تربيت بدني و ورزش با استفاده از مفاهيم علمي و نظريات مختلف دانشمندان در خصوص نحوه آمادگي ورزشکاران جهت حضور در مسابقات، تحولي عظيم به وجود آورده است و همواره سعي مي کند تا با بهره گيري از روش هاي علمي صحيح، مقادير و نسبت هاي دقيقي از عوامل قابل اندازه گيري در ورزشکاران بدست آورد تا ميزان آمادگي آنان را محاسبه نموده و افزايش دهد. يکي از اين عوامل مهم، آمادگي رواني مي باشد که تأثير مستقيم و موثري روي آمادگي جسماني ورزشکاران دارد (فريد، 1386).
اجراي بهينه مهارت هاي ورزشي به سه فاکتور آمادگي جسماني، مهارتي و رواني وابسته است. با پيشرفت علم روان شناسي، بحث مهارت هاي رواني در اجراي مهارت هاي ورزشي از اهميت بسزايي برخوردار شده است. قبلاً به اهميت آماده سازي جسماني تأکيد مي شد در حالي که امروزه، روان شناسان بيشتر بر آماده سازي رواني توجه و تأکيد مي کنند (هالواري1، 1997). هم چنين، استفاده از مهارت هاي رواني پيشرفت قابل ملاحظه اي در عملکرد ورزشکاران حرفه اي المپيک و سطوح دانشگاهي به وجود آورده است (مارتينز2، 1987). به عقيده هکر3 (2000)، اغلب کمبودهاي رواني است که ورزشکاران نخبه را از اجراي بهينه در تمرين و مسابقات باز مي دارد نه اشتباهات و کمبودهاي فيزيکي. براي نخبه شدن ورزشکار چهار عامل اساسي مورد نياز است: استعداد جسماني، تلاش سخت، همانند سازي و آمادگي رواني. توانايي هاي جسماني و بدني براي يک ورزشکار نخبه بسيار ضروري و اساسي است ولي کافي نخواهد بود. اين توانايي ها بايستي به وسيله تمرينات مناسب و آمادگي ذهني شکوفا شوند (فريد، 1386). مهارت رواني به ويژگي هاي ذاتي يا آموخته ورزشکار اطلاق مي شود که موفقيت او را ممکن يا محتمل مي سازد. روش ها و راهبردهاي رواني نيز تمريناتي است که به کسب اين مهارت ها منتهي مي شود (واعظ موسوي، 1387). مهارت هاي رواني همچون مهارت هاي جسماني آموختني اند و با توجه به نزديک و حساس شدن رقابت ها در رشته هاي ورزشي مختلف، براي پيروز شدن نياز به آمادگي رواني است، زيرا از اين طريق است که ورزشکاران مي توانند روحيه خود را براي رقابت هاي بزرگ حفظ نموده و از اين طريق مي توانند قابليت هاي خود را در صحنه مسابقات ورزشي به اجرا بگذارد.
1-2- بيان مساله
امروزه روانشناسي ورزشي در کشورهاي پيشرفته جايگاه ويژه اي پيدا کرده است و بيش از هر زمان ديگر در عرصه ورزش بکار مي رود، به طوري که در بسياري از دانشگاه ها به عنوان رشته اي مستقل تدريس مي شود و موضوع تحقيقات فراوان قرار گرفته است، همچنين اکثر قهرمانان تيم هاي ورزشي از اين طريق براي رسيدن به آمادگي رواني بهره مي جويند (قديري، 1384). روان شناسي ورزشي از روش هاي ارزيابي روان شناختي و راهبردهاي مداخله اي براي کمک به افراد جهت نيل به عملکرد ورزشي بهتر استفاده مي کند. بنابر اين، با تجزيه و تحليل رفتار انسان در رشته هاي مختلف ورزشي ارتباط مستقيم دارد و به جنبه هاي ذهني اجرا تمرکز مي نمايد. اين رشته، به بررسي تأثير عوامل ذهني بر عملکرد ورزشي مي پردازد و بر اين موضوع که افکار و احساسات افراد اثر عميقي بر عملکرد آنها دارد، صحه مي گذارد (آقا علي نژاد، 1376). بر طبق پژوهش هاي کاکس4 (1995) ورزشکاراني که تمرين هاي مهارت هاي شناختي داشته اند در مسابقه ها از تمرکز بهتر، اعتماد به نفس و کارايي ذهني بالاتري برخوردار بوده اند و در عوض اضطراب و استرس آنان کمتر شده، هيجانات کاذب کاهش يافته و نتيجه بهتري را کسب کرده اند، پس بدون ترديد، به دست آوردن اوج عملکرد ورزشي، بدون برخورداري از مهارت هاي رواني ميسر نخواهد بود و گام مهم در اين مسير، ارزيابي مهارت هاي روان شناختي و شخصيت ورزشکاران است (آق باشلي، 1384). از آنجايي که روش هاي بدنسازي و شيوه هاي تمرين مهارت، تکامل اعجاب انگيزي يافته است، فاصله بين قهرمانان به چند هزارم ثانيه و چند ميلي متر کاهش پيدا کرده است (وينتر، 1379). اغلب ورزشکاران و مربيان و حتي تماشاگران ورزشي مسابقاتي را به خاطر دارند که در آن ها با وجود آمادگي جسماني و فني، ضعف آمادگي رواني مانع موفقيت ورزشکار يا تيم بوده است. فقدان انگيزه و تمرکز کافي، ضعف اعتماد به نفس، استرس و اضطراب مانع عملکرد مطلوب ورزشکار مي شود. بيشتر مربيان بر اين باورند که دست کم 50 در صد ورزش، ذهني يا رواني است و در ورزش هايي مانند گلف، تنيس و اسکيت هنري، اين ميزان به 80 تا 90 در صد مي رسد (واعظ موسوي، 1387). به نظر مي رسد تفاوت عملکرد قهرمانان بيش از هر زمان ديگر، به آمادگي رواني آنها مربوط باشد، چنانچه واعظ موسوي (1387) اظهار مي دارد وقتي يک بازيکن بسکتبال در تمرين، همه پنالتي ها را گل مي کند اما در مسابقه متزلزل است و نمي تواند نتيجه بگيرد چاره آن تمرين جسماني و فني نيست، بلکه او به تمرين مهارت هاي رواني نياز دارد (واعظ موسوي، 1387). به علاوه، نتايج تحقيقات متعدد نشان داده است ورزشکاراني که از آمادگي رواني برخوردارند در مسابقات موفق ترند و وظايف مشخص شان را در قالب ورزش هاي تيمي و انفرادي به خوبي انجام مي دهند و مهارت هاي رواني به آنها اجازه مي دهد تا در شرايط مسابقه از اعتماد به نفس لازم جهت اجراي عملکرد مطلوب برخوردار شوند. همچنين اين ورزشکاران داراي قوه تفکر مثبت و توان تصميم گيري بهتري نسبت به ساير ورزشکاران مي باشند، بنابراين بايستي برنامه آماده سازي رواني، همانند آماده سازي جسماني و مهارتي به صورت مدرن و هدفمند طراحي شده تا قابليت هاي رواني را نيز توسعه بخشد. به طور کلي مهارت هاي رواني مجموعه اي از تکنيک ها و روش هايي است که در جهت آمادگي رواني و در نهايت بالا بردن عملکرد ورزشي و تعديل هيجانات، افزايش تمرکز، توسعه اعتماد به نفس و بالا بردن ميزان يادگيري به کار مي رود (آقاعلي نژاد، 1376). هر چند محتواي برنامه هاي آمادگي رواني در رشته هاي مختلف ورزشي متفاوت است، به نظر مي رسد تمام اين برنامه ها موضوع هاي مشترکي دارند که از آن جمله، مي توان به مهارت هاي کنترل توجه و تمرکز، انگيزش، توسعه اعتماد به نفس، تصوير سازي ذهني، هدف گزيني و مهارت هاي خودآگاهي و عزت نفس اشاره نمود. از طرف ديگر نيمرخ آمادگي رواني بازيکنان رشته هاي مختلف ورزشي به دليل ويژگي هاي ماهيت و نوع مهارت هاي هر رشته متفاوت هستند، به عبارت ديگر سطح مطلوب و بهينه مهارت هاي رواني رشته هاي ورزشي با هم تفاوت دارند. به عنوان نمونه تحقيق مورگان (1974) روي نخبگان رشته هاي ورزشي کشتي، پاروزني و دو و ميداني نشان داد الگوي مهارت هاي رواني آنها يکسان نيست (عبدا…، 1381). به نظر مي رسد اين تفاوت حتي بين بازيکنان رشته هاي ورزشي گروهي و انفرادي نيز وجود داشته باشد. بديهي است غفلت از اين مهارت ها و عدم برنامه ريزي مناسب جهت بهبود آنها موجب تضعيف عملکرد ورزشکاران خواهد شد. بنابراين ورزشکاران بايد علاوه بر آمادگي جسماني و حرکتي و مهارتي ويژه هر رشته ورزشي، آمادگي رواني خاص آن رشته را نيز بدست آورند و اين مهم، بدون ترسيم نيمرخ و الگوي آمادگي رواني خاص هر رشته محقق نخواهد شد.
مطالعه حاضر در شناخت آمادگي رواني ورزشکاران نخبه رشته هاي مختلف ورزشي دانشگاه ها نقش موثري دارد و الگويي را براي ورزشکاران رشته هاي مختلف دانشگاهي فراهم مي کند تا آنان بتوانند علاوه بر آمادگي جسماني و مهارتي ويژه آن رشته، آمادگي رواني را نيز در خود توسعه دهند. از اين رو محقق بر آن است تا به بررسي اين مو ضوع بپردازد که آيا مهارت هاي رواني ورزشكار نخبه و غيرنخبه تيراندازي با هم تفاوت دارد يا خير؟
1-3- اهميت و ضرورت تحقيق
يکي از حوزه هاي مد نظر در روانشناسي ورزشي بهبود عملکرد ورزشي مي باشد. بهبود عملکرد ورزشي علاوه بر عوامل جسماني و مهارتي به عوامل روانشناسي عملکرد نيز وابسته است. عوامل روانشناختي شامل مباحث تمرکز، انگيزش، اعتماد به نفس، آماده سازي ذهني و هدفمندي است و بايد در نظر داشت که اين مهارت ها قابل آموزش و تمرين بوده و از طريق برنامه هاي دقيق و پيوسته مي توان آنها را بهبود بخشيد. يکي از وظايف مهم مربيان، درک ضرورت مهارت هاي ذکر شده و اقدام به آماده سازي رواني ورزشکاران براي مسابقات مهم مي باشد. تحقيقات نشان داده است که امروزه بر آماده سازي رواني توجه و تأکيد بيشتري مي شود. تجارب کسب شده حاکي از آن است که وقتي در ميادين ورزشي بزرگ با قهرماناني همتراز به لحاظ جسماني و مهارتي به رقابت مي پردازند، آمادگي رواني پيروزي را به نفع يکي از طرفين رقم خواهد زد (عبدا…، 1381). روان شناسان ورزشي، ورزش را همچون وسيله اي براي پيشرفت انسان مي بينند و علاقمند هستند که در هر ورزش يک ورزشکار به تمام نيروهاي بالقوه خود دسترسي پيدا کند (قديري، 1384). لوهر5 در سال 1986 بيان داشت به نظر نمي آيد تنها يک عامل رواني تعيين کننده موفقيت ورزشي افراد باشد، بلکه ترکيبي از متغير هاي رواني به خوبي مي تواند موفقيت در ورزشهاي مختلف را پيش بيني کند. وي با بررسي تحقيقات روان شناسي هفت عامل رواني را به عنوان شالوده ساختار سختي ذهني تعيين کرد. او عوامل رواني سختي ذهني را به شرح زير اعلام کرد: کنترل، اعتماد به نفس، کنترل انرژي دروني منفي، کنترل توجه، کنترل پندارهاي فکري و تجسم فکري، کنترل انگيزه، کنترل انرژي مثبت و کنترل نگرش. با پيشرفت علم روانشناسي بحث مهارت هاي رواني در اجراي عملکردهاي ورزشي از اهميت زيادي برخوردار شده است و در حالي که قبلاً به اهميت آماده سازي جسماني تأکيد مي گرديد، رواشناسان ورزشي، بر آماده سازي رواني ورزشکاران توجه و تأکيد مي نمايند. امروزه با استفاده از مهارت هاي رواني پيشرفت قابل ملاحظه اي در عملکرد ورزشکاران حرفه اي المپيک و دانشگاهي بوجود آمده است (سهرابي، 1373).
مهارت هاي رواني ورزشکاران يکي از مقوله هاي مورد توجه در روانشناسي ورزش مي باشد به طوري که همه کارشناسان، صاحب نظران، محققان و مربيان به اهميت تک تک مهارت هاي رواني در رسيدن ورزشکار به اوج قابليت ها و استعداد هايش واقفند. در حقيقت، هدف مهارت هاي رواني بهبود عملکرد و افزايش لذت در ورزشکاران است (وينبرگ6، 2007). تحقيقات متعددي با هدف مقايسه اثرات استفاده از اين مهارتها و متعاقب آن کسب موفقيت و يا عدم موفقيت ورزشکاران اجرا شده است، که نتايج همگي بر اين دلالت دارد که مربيان و ورزشکاران به منظور دستيابي به اهداف خود به مهارت هاي رواني بيش از مهارتهاي جسماني نياز دارند. آمادگي هاي رواني، ورزشکار را با تکنيک هايي آشنا مي سازد که بتواند بر موانع رواني و عاطفي فايق آيد (بلامن شتاين7 و همکاران، 2007). براي رسيدن به اين هدف، بسياري از ورزشکاران از هدف گزيني، تصويرسازي، آرام سازي، تمرکز و خودگفتاري استفاده مي نمايند (کرنس پن8، 2009). بلامن شتاين ، مداخلات رواني براي افزايش عملکرد ورزشکاران در مقايسه با ورزشکاراني که از اين مهارت ها استفاده نمي کنند را ثابت کرده است (بلامن شتاين و همکاران، 2007). از ويژگي هايي که در ورزشکاران موفق مي توان مشاهده نمود اعتماد به نفس بالا و انگيزه بيشتر مي باشد که اين خصوصيات در ورزشکاراني که به آمادگي هاي رواني نمي پردازند قابل مشاهده نيست (انگرليدر9، 2005). چنانچه مربي از مهارتهاي رواني در تمرينات خود غافل شود، در حقيقت شانس بزرگي را از تيم خود براي رسيدن به هدف هاي عالي سلب کرده است. ورزشکاري که بتواند حين مسابقه انگيزش، تمرکز و اعتماد به نفس خود را در حد بهينه نگه دارد، بازيکني بسيار موفق خواهد بود و يا ورزشکاري که قدرت تصوير سازي مناسب دارد و از تمرينات جسماني نيز بهره مي برد، در واقع توانسته است يک مهارت را با تمام پيچيدگي اش ملکه ذهن خود سازد و ذهن و جسم خود را در حد مطلوب هماهنگ نمايد، همچنين فردي که داراي هدف گزيني مناسب در امر ورزش مي باشد، برنامه تمريني خود را به صورت اتوماتيک در ذهن جاي مي دهد. با توجه به مطالب ذکر شده بدون ترديد بدست آوردن اوج عملکرد ورزشي بدون برخورداري از مهارت هاي رواني نظير تمرکز، هدف گزيني، توسعه اعتماد به نفس و دستيابي به انگيزه مطلوب و تصوير سازي ذهني ميسر نيست و گام اول در اين مقوله ارزيابي مهارت هاي رواني ورزشکاران است. وينبرگ اظهار مي دارد که تأثير آمادگي رواني بر برخي از ورزش هاي انفرادي (اسکيت هنري و گلف) بيشتر است و باعث بهبود عملکرد بيشتري مي شود (وينبرگ، 2007).
متاسفانه، علي رغم رشد و گسترش چشمگير علم روانشناسي و تکامل برنامه هاي آماده سازي رواني ورزشکاران در کشورهاي توسعه يافته، اين علم تا حدود زيادي در کشورمان مورد غفلت قرار گرفته است. به نظر مي رسد عمده ترين علل اين غفلت، فقدان آگاهي مربيان از چگونگي ارزيابي اين مهارت ها، آموزش آنها و آماده سازي رواني ورزشکاران باشد. باورهاي نادرستي در اين مورد وجود دارد از جمله اين که ” اين تمرينات براي کساني است که به مشکل رواني دچارند” يا اين تمرينات فقط براي ورزشکاران سطوح عالي مناسب است”، بعضي نيز بيهوده انتظار دارند که تمرين مهارت هاي رواني در کوتاه مدت، تغييرات شديدي در آن ها ايجاد کند که اين حاکي از شناخت غيرواقعي آنهاست و سرانجام برخي ديگر به کلي، مفيد بودن اين نوع تمرين ها را باور ندارند (واعظ موسوي 1387). تحقيقات تازه تري در اين زمينه نشان دهنده تأثير مثبت برنامه هاي تمرين مهارت هاي رواني است (موريس و توماس10، 2004). صنعتي منفرد (1385) اثر يک برنامه تمرين مهارت هاي رواني را بر عملکرد ورزشکاران بررسي و معلوم شد که بعضي عوامل آمادگي رواني در آنان بهبود يافته است. با وجود سودمندي هاي تمرين مهارت هاي رواني بسياري از ورزشکاران و مربيان به آن نمي پردازند که علت آن را هم بي اطلاعي از نحوه آموزش و تمرين ذاتي و تغيير ناپذير پنداشتن ويژگي هاي رواني و نداشتن وقت ذکر مي کنند (واعظ موسوي 1387). بنابراين ضرورت ايجاب مي نمايد تا تحقيقات گسترده اي در اين خصوص صورت گرفته و اطلاعات کاملي فراهم آيد. به همين منظور ارزيابي مهارتهاي رواني ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبه مي تواند اولين و مهمترين گام در جمع آوري اطلاعات مذکور و تدوين و ارايه يک برنامه بلند مدت آمادگي رواني باشد، زيرا اکثر اين ورزشکاران جوان به عنوان آينده سازان و پشتوانه هاي تيم هاي بزرگسالان محسوب مي شوند و شناسايي نقاط ضعف و قوت و برنامه ريزي جهت ارتقاء سطح آمادگي رواني آنها موجب رشد و ارتقاء قهرماني کشور خواهد شد. همچنين، نتايج اين تحقيق موضوع مهارت هاي رواني را که در متوليان تربيت بدني به کلي فراموش شده است به مسئولين ذيربط متذکر خواهد شد.
1-4- اهداف تحقيق:
1-4-1- هدف کلي:
هدف کلي اين تحقيق مقايسه برخي از مهارتهاي رواني ورزشکاران تير اندازي مرد نخبه و غير نخبه مي باشد.
1-4-2- اهداف اختصاصي تحقيق:
1- تعيين ميزان مهارت انگيزش ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
2- تعيين ميزان مهارت اعتماد به نفس ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
3- تعيين ميزان مهارت تمرکز ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
4- تعيين ميزان مهارت تنظيم سطح انرژي ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
5- تعيين ميزان مهارت تصوير سازي ذهني بين ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
6- تعيين ميزان مهارت هدف مندي ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
7- مقايسه ميزان مهارت انگيزش ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
8- مقايسه ميزان مهارت اعتماد به نفس ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
9- مقايسه ميزان مهارت تمرکز ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
10- مقايسه ميزان مهارت تنظيم سطح انرژي ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
11- مقايسه ميزان مهارت تصوير سازي ذهني ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
12- مقايسه ميزان مهارت هدف مندي ورزشكاران تيرانداز مرد نخبه و غيرنخبه
1-5- فرضيه هاي تحقيق:
1- بين مهارت انگيزش ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبهتفاوت وجود دارد.
2- بين مهارت اعتماد به نفس ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبه انفرادي تفاوت وجود دارد.
3- بين مهارت تمرکز ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبه انفرادي تفاوت وجود دارد.
4- بين مهارت تنظيم سطح انرژي ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبه انفرادي تفاوت وجود دارد.
5- بين مهارت تصوير سازي ذهني ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبه انفرادي تفاوت وجود دارد.
6- بين ميزان مهارت هدف مندي ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبه انفرادي تفاوت وجود دارد.
1-6- محدويتهاي تحقيق:
الف: محدوديتهاي تحت كنترل:
1- انتخاب ورزشكاران تيراندازي مرد نخبه و غيرنخبه به عنوان جامعه آماري
2- استفاده از پرسشنامه انستيتوي ورزشي استرالياي جنوبي ((SASI.
ب: محدوديتهاي خارج از كنترل:
1- يكسان نبودن محيط، اوضاع جغرافيايي، نژاد، تمرين و تجربه بازيكنان
2- يكسان نبودن زمان آزمون براي همه آزمودنيها
3- حالات روحي متفاوت ورزشکاران هنگام پرکردن پرسشنامه.
1-7- تعريف واژه ها و اصطلاحات
1-7-1- تعريف مفهومي:
مهارت هاي رواني:
مهارت هايي مانند تمرکز، کنترل سطح انرِژي رواني ،انگيزش، دلتنگي اعتماد به نفس و هدف چيني که اکتسابي بوده همانند تمرينات جسماني نياز به ممارست منظم دارند (وينتر، 1379).
يکي از وظايف روان شناسان ورزشي براي سود بردن از مهارت هاي رواني در ارتقاء عملکرد ورزشي خويش آماده نگهداشتن ورزشکار از نظر رواني است (واعظ، 1387).
نيمرخ رواني:
الگوي مشخص پاسخ هايي است که يک فرد يا يک گروه ارائه مي دهند و پيش بيني مي شود در شرايط معين بيشتر بروز کند (وينتر، 1379).
انگيزش:
حالتي دروني که همراه با انرژي يا نيروست و ورزشکار را براي رسيدن به يک خواسته مانند قهرمان شدن به اجراي رفتاري مانند تمرين شديد وا مي دارد (وينتر، 1374).
اعتماد به نفس:
باور موقتي يا درجه اي از اطمينان به توانايي خود در يک لحظه خاص براي اجراي يک عمل است. اعتماد به نفس به قابليت ها مهارت هاي فرد و شيوه اجراي تکليف بستگي دارد (واعظ، 1387).
تمرکز:
يک فعاليت شناختي براي نگه داري کانون توجه ذهني و بدني بر اجراي تکليف حرکتي مي باشد. هم چنين توانايي ورزشکار در توجه به مرتبط ترين محرک (مانند حرکت بازيکن مقابل) و ناديده گرفتن ساير محرک هاست (وينتر، 1379).
سطح انرژي:
سطحي از فعاليت و بيداري ذهني و بدني است که کار مايه فعاليت هاي ذهني و اساس انگيزش را فراهم مي کند (وينتر، 1379).
تصوير سازي ذهني:
رمز گذاري نمادين اطلاعات به شکل تصوير در ذهن و شامل فکر کردن درباره عملکرد و احساس هاست. همچنين در آن اطلاعات گردآوري شده با همه حس ها (بينايي، شنوايي، بساوايي، بويايي، چشايي و حس عمقي) شرکت دارند (وينتر، 1379).
هدف مندي:
به معناي داشتن برنامه اي منظم و طبقه بندي شده از نظر ترتيب اهداف و تلاش براي رسيدن به آنهاست . بهتر شدن عملکرد، افزايش انگيزش دروني، بهتر شدن تمرکز، بهتر شدن اعتماد به نفس و کاهش اضطراب از مزاياي تعيين هدف است (وينتر، 1379).
ورزشکار نخبه:
در اين تحقيق به ورزشکاراني اطلاق مي شود که به عنوان نفرات اصلي تيم به مرحله نهايي (فينال يا رده بندي) راه يافته اند.
ورزشکار غير نخبه:
در اين تحقيق به ورزشکاراني اطلاق مي شود که به عنوان نفرات اصلي تيم بوده اما به مرحله نهايي (فينال يا رده بندي) راه نيافته اند.
1-7-2- تعريف عملياتي:
انگيزش:
نمره اي اسـت که آزمودنـي از سـؤالات 1، تا 10 پرسشنامه انستيتوي استرالياي جنوبي کسب مي کند.
اعتماد بنفس:
نمره اي اسـت که آزمودنـي از سـؤالات 11تا 20 پرسشنامه انستيتوي استرالياي جنوبي کسب مي کند.
تمرکز:
نمره اي اسـت که آزمودنـي از سـؤالات 21تا 30 پرسشنامه انستيتوي استرالياي جنوبي کسب مي کند.
سطح انرژي:
نمره اي اسـت که آزمودنـي از سـؤالات 31 تا 40 پرسشنامه انستيتوي استرالياي جنوبي کسب مي کند.
تصوير سازي ذهني:
نمره اي اسـت که آزمودنـي از سـؤالات 41 تا 50 پرسشنامه انستيتوي استرالياي جنوبي کسب مي کند.
هدف مندي:
نمره اي اسـت که آزمودنـي از سـؤالات 51 تا 60 پرسشنامه انستيتوي استرالياي جنوبي کسب مي کند.
فصل دوم
مروري بر ادبيات پيشينه تحقيق
2-1- مقدمه
توسعه معلومات و کشف مجهولات هر علم، مستلزم انجام مطالعه و پژوهش علمي مي باشد. بايد اذعان داشت که اصول و قوانين علمي ، بطور عمده از طريق پژوهش و تحقيق حاصل شده است . اگر کمي عميق بينديشيم، درمي يابيم که کليد رشد و ترقي چشمگير جوامع پيشرفته در جهات مختلف علمي، تحقيقات و بررسي هاي مستند و دقيق آنها بوده است. در همين راستا، تربيت بدني نيز به عنوان يک علم، براي حفظ پويايي و يافتن نقاط مجهول نيازمند پژوهش در ابعاد مختلف مي باشد و اجراي طرح هاي پژوهشي در زمينه هاي مختلف تربيت بدني مي تواند نقش موثري در ارتقاء اين علم داشته باشد.
بدون ترديد، شناخت دانش و تجربيات گذشته، از ضروريات يک تحقيق علمي به شمار مي رود. آگاهي از اين تجربيات معلوم مي دارد که اين موضوع، از چه زماني و به چه ترتيبي در جامعه به صورت مساله در آمده و متعاقب آن چه تحولي را در پي داشته است. کسب اطلاع از آنچه در گذشته روي داده است، توام با دانش موجود، ضمن افزايش آگاهي محقق از موضوع مورد تحقيق، استواري و استحکام يافته هاي جديد را براي افزايش بهره وري علمي تضمين مي نمايد. همچنين اصلاح نقاط ضعف و تقويت نقاط قوت، نيازمند اطلاع دقيق از نتايج تحقيقات گذشته دارد تا بتوان با بررسي همه جانبه آنها، پيشنهادهايي اصولي و دقيق جهت بهبود و پيشرفت امور ارايه نمود.
بنابراين در اين بخش ابتدا ادبيات و مباني نظري مهارتهاي رواني بيان شده است و در بخش پيشينه تحقيق، چکيده اي از نتايج تحقيقات مشابه به انجام شده در داخل و خارج از کشور ارائه گرديده است.
2-2- مباني نظري تحقيق
2-2-1- مهارت هاي رواني
با پيشرفت علم روانشناسي بحث مهارتهاي رواني در اجراي مهارت هاي ورزشي از اهميت به سزايي برخوردار شده است و در حالي که قبلاً به اهميت آماده سازي جسماني تأکيد مي شد، امروزه روانشناسان ورزشي ، مربيان و ورزشکاران هرچه بيشتر براي آماده سازي رواني توجه و تأکيد مي نمايند (هوگز11، 1990). هر مولفه رواني مي تواند جنبه هاي فني و جسماني فعاليتهاي حرکتي را تحت الشعاع قرار دهند. در هر کدام از رشته هاي ورزشي، موفقيت يا عدم موفقيت يک ورزشکار، از ترکيبي از ظرفيتهاي جسماني (مثل قدرت، سرعت، تعادل و هماهنگي) و ظرفيتهاي رواني (مثل تمرکز، اعتماد به نفس و مديريت اضطراب) منتج مي گردد. بسياري از مربيان اذعان دارند که حداقل 50 درصد فعايتهاي ورزشي، به عوامل و ظرفيتهاي رواني بستگي دارد و در بعضي از رشته هاي ورزشي مثل گلف، تنيس و اسکيت اين رقم به 80 تا 90 درصد مي رسد. جيمي کورنز ـ که در ضريب هوشي نام آور است ـ گفته است که تنيس حرفه اي به 95 درصد ظرفيت رواني احتياج دارد. هم اکنون بسياري از ورزشکاران ده تا بيست ساعت از اوقات خود را صرف تمرينات جسماني مي کنند و اوقات بسيار کمي را به تمرينات رواني اختصاص مي دهند. اين امر نمي تواند تناسب خوبي را براي موفقيت ورزشکاران ايجاد کند (دباغيان، 1379).
بطور کلي مهارتهاي رواني باعث بروز احساس پيشرفت در ورزشکار مي شود و به ورزشکار اجازه مي دهد تا درهنگام مسابقه، اعتماد به نفس پيدا کند. همچنين اطلاعاتي را براي او فراهم مي آورد که باعث آماده شدن بدن براي اجراي بهينه فرد مي شود (کاکس، 1996).
کوکس معتقد است ورزشکاراني که داراي مهارتهاي رواني و جسماني هستند تا حد امکان در مسابقات ورزشي خود موفق مي باشند و وظايفشان را در ورزش هاي تيمي و انفرادي به خوبي انجام مي دهند (دانگ12، 1994) . همچنين روان شناسان ورزشي از جمله ماي13 و همکاران در سال 1985، مورگان و پولک14 در سال 1977، اليگو در سال 1968، و مربيان و ورزشکاران در سالهاي اخير به اين نتيجه رسيده اند که براي رسيدن به اهدافشان به مهارتهاي رواني بيشتر از مهارت هاي جسماني نياز دارند (ماهوني15، 1989). مهارتهاي رواني يا مهارتهاي ذهني، مجموعه اي از حالت ها (مانند انگيزش)، توانايي ها (مانند تصوير سازي ذهني) و برنامه ريزي ها (مانند تعيين هدف) مي باشند که علاوه بر افزودن بهزيستي رواني به عملکرد بهتر ورزشکار کمک مي کنند. همانطور که قبلاً هم گفته شد مهارتهاي رواني آموخته شده و با تمرين بهتر مي شوند (واعظ، 1379) . چند تحقيق به مقايسه اثرات استفاده از اين مهارتها و متعاقب آن کسب موفقيت يا عدم موفقيت ورزشکاران پرداخته است. تحقيقات گولد و وينبرگ16 در سال 1995 نشان داد ورزشکاراني که از مهارتهاي رواني استفاده مي کنند بهتر مي توانند تمرکز کنند، از اعتماد به نفس بالايي برخوردارند، کارايي ذهني آنها بالا مي رودو کمتر دچار هيجان مي شوند و به طبع در عملکردشان موفق ترند، همچنين اين ورزشکاران داراي قوه تفکر مثبت و قوه تصميم گيري بهتري نسبت به ساير ورزشکاران مي باشند (گولد17، 1981). اگر مهارتهاي رواني تا اين حد مي توانند در موفقيت ورزشکار سهيم باشند، اين سوال مطرح مي شد که چرا ورزشکاران اوقات کمي را براي تقويت مهارت هاي رواني و به تبع آن رشد فعاليت هاي جسماني صرف مي کنند؟ در پاسخ به اين سوال سه دليل عمده که چرا مهارتهاي رواني مورد غفلت مربيان و ورزشکاران قرار گرفته است، مورد بررسي قرار مي گيرد.
دليل اول : عدم اطلاع
بسياري از ورزشکاران و مربيان واقعاً نمي توانند که مهارتهاي رواني را به چه نحو آموزش دهند و يا آنها را تمرين کنند. مثلاً بسياري از مربيان ، تمرکز حواس را با فرياد زدن (حواست و جمع کن) آموزش مي دهند. نکته اساسي در اين است که ورزشکار به چگونگي تمرکز حواس آشنايي دارد ولي آن را به کار نمي گيرد. يکي ديگر از تمرينات عمومي مربيان به ورزشکاران اين است که به آنها مي گويند (ريلکس و راحت باش) اين مربيان غافل هستند که بدون تمرين مهارتهاي آرميدگي، ورزشکاران را در اين وضعيت ريلکس قرار دادن کار ساده اي نيست.
دليل دوم: شناخت صحيح از مهارتهاي رواني
به نظر مي رسد کودک همراه با مهارتهاي رواني پا به عرصه جهان مي گذارند و اين تفکر که قهرمانان، قهرمان به دنيا مي آيند درست نباشد. علي رغم فرضيه هاي محققان و بسياري از ورزشکاران که قهرمانان بصورت مادر زادي از موهبت صلابت رواني برخوردار بوده و حس رقابت، بخشي از شخصيت آنها است، اين فرضيه مورد قبول همگان واقع نشده است. البته همه انسانها با مجموعه اي متفاوت از خصوصيات جسماني و رواني به دنيا مي آيند، امامهارت با توجه به تجربيات ما در طول زندگي، پديده اي ياد گرفتني و قابل رشد و بهبود است.


دیدگاهتان را بنویسید