اين تحقيق را ضمن تشکر و سپاس بيکران، تقديم مي نمايم به :
محضر ارزشمند پدر و مادر عزيزم به خاطر همه تلاشهاي محبت آميزي که در دوران مختلف زندگي ام انجام داده اند و بامهرباني چگونه زيستن را به من آموخته اند…

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده ………………………………………………………………………………………………… 1
1فصل اول : کليات پژوهش2
1-1مقدمه3
1-2اهميت موضوع:3
1-3بيان مساله4
1-4هدف5
1-5فرضيه ها و سوالات6
1-6روش کار6
1-7تعريف واژه ها واطلاعات7
2فصل دوم: پيشينه تحقيق8
2-1بخش اول:مباني نظري تحقيق9
2-1-1مقدمه9
2-1-2سازمان آموزش وپرورش10
2-1-3سازمان نوسازي مدارس11
2-1-4مقاوم سازي:12
2-1-4-1قيمت:12
2-1-4-2کاربري:12
2-1-4-3زيبايي:13
2-1-4-4لرزه خيزي منطقه:13
2-1-5بهسازي لرزه اي14
2-1-6مطالعات بهسازي لرزه اي16
2-1-6-1ارزيابي آسيب پذيري16
2-1-6-2تهيه طرح بهسازي18
2-1-6-3اجراي طرح بهسازي لرزه اي19
2-1-7تدوين الگوهاي جديد در مقاومسازي مدارس ايران19
2-1-7-1بهسازي نسبي مدارس کشور توسط ديوار برشي21
2-1-7-2بهسازي نسبي مدارس کشور به روش شاتکريت پيراموني21
2-1-7-3بهسازي نسبي مدارس کشور به روش ايجاد کلاس ايمن22
2-1-7-4روشهاي بهسازي مدارس کشور -روش تسليح مغزه22
2-1-8جمع بندي مطالب23
2-2ادبيات تحقيق23
2-2-1مقدمه23
2-2-1-1تاريخچه انجام مطالعات مقاومسازي (بهسازي لرزه اي)درجهان24
2-2-1-2تاريخچه انجام مطالعات مقاومسازي (بهسازي لرزه اي) درايران24
2-2-2خلاصه تحقيقات انجام شده25
2-3جمع بندي34
3فصل سوم:روش شناسي تحقيق37
3-1مقدمه38
3-2روش تحقيق38
3-3جامعه آماري41
3-4حجم نمونه وروش اندازه گيري41
3-5ابزارگردآوري داده ها42
3-6روايي وپايايي ابزارپژوهش43
3-6-1روايي43
3-6-2پايايي43
3-7روشهاي آماري44
4فصل چهارم:نتايج وبحث45
4-1مقدمه46
4-2نحوه اجراي پروژه ها ي مقاومسازي در سازمان نوسازي مدارس46
4-2-1تصويب پروژه وتخصيص اعتبار46
4-2-2طراحي پروژه وتهيه براوردهاي مالي47
4-2-3انتخاب پيمانکار وانعقاد قرارداد47
4-2-4اجراي پروژه47
4-2-5اتمام قراردادوتحويل پروژه48
4-3استخراج چالش ها وراهکارهابا توجه به نظرات خبرگان و مطالعه ادبيات موضوع48
4-4تحليل وبررسي چالشهاي شناسايي شده48
4-4-1بررسي متغيرهاي جمعيت شناختي49
4-4-1-1مشخصات جامعه آماري از نظر سطح تحصيلات49
4-4-1-2مشخصات جامعه آماري از نظر رشته تحصيلي51
4-4-1-3مشخصات جامعه آماري از نظر سابقه همکاري با نوسازي مدارس53
4-5آمار توصيفي مربوط به هر يک از چالش ها55
4-5-1فراواني هريک از چالش ها57
4-5-2ميانگين اولويتهاي استان يزد66
4-5-3فراواني چالشهاي کارشناسان مقاومسازي ساير استانها68
4-5-4ميانگين اولويتهاي کشوري74
4-6بررسي پايايي پرسشنامه76
4-6-1آزمون نسبت براي بررسي وضعيت هر چالش76
5فصل پنجم:نتيجه گيري و پيشنهادات82
5-1مقدمه83
5-2چالش هاي شناسايي شده و راهکارهاي پيشنهادي83
5-2-1عدم وجود فهرست بهاي تخصصي83
5-2-2عدم انجام آموزش پيمانکاران وناظران جهت اجراي مقاومسازي84
5-2-3عدم تسلط کارشناسان بر مسايل فني84
5-2-4عدم هماهنگي اوليه با آموزش وپرورش84
5-2-5نبود سيستم مناسب ارزيابي وانتخاب پيمانکاران85
5-2-6تخصيص نامناسب اعتبارات عمراني85
5-3جمع بندي86
5-4پيشنهاداتي براي تحقيقات آتي86
6منابع وماخذ87
7پيوست90

فهرست جداول
جدول ‏4-1: نتايج به دست آمده براي هر يک از چالش ها براي کارشناسان يزد55
جدول ‏4-2: درصد فراواني کسب شده جهت هر يک از چالش هاکارشناسان يزد57

جدول ‏4-3: درصد فراواني کسب شده جهت هر يک از چالش هاي پيمانکاران60
جدول ‏4-4: درصد فراواني کسب شده جهت هر يک از چالش هاي مشاوران63
جدول ‏4-5:ميانگين اولويتهاي استان يزد66
جدول ‏4-6 : درصد فراواني کسب شده چالش هااز جانب کارشناسان ساير استانها68
جدول ‏4-7:مقايسه درصد فراواني کارشناسان استان يزد وساير استانها71
جدول ‏4-8:ميانگين نظرات ساير استانهاواستان يزد براي تعيين اولويت ها74
جدول ‏4-9: مقادير آلفاي کرونباخ جهت هر يک از پرسشنامه ها76
جدول ‏4-10: نتايج آزمون نسبت براي هر يک از چالش هاي کارشناسان استان يزد78
جدول ‏4-11: نتايج آزمون نسبت براي هر يک از چالش هاي کارشناسان ساير استانها80

فهرست اشکال
شکل ‏2-1:نحوه فرايند مطالعات مقاومسازي[10]19
شکل ‏2-2:ميزان درصد انواع اسکلت ساختمان مدارس[8]20
شکل ‏2-3: ديتايل اجرايي بهسازي بروش ديوار برشي(دستوالعمل1-2266)21
شکل ‏2-4: ديتايل اجرايي بهسازي بروش شاتکريت پيراموني(دستورالعمل2- 2266 )22
شکل ‏2-5: زمان تحول در صنعت ساخت وساز در ايران25
شکل ‏3-1: نمودار فرايندتحقيق41
شکل ‏4-1: مشخصات جامعه آماري مشاوران از نظر سطح تحصيلات49
شکل ‏4-2: مشخصات جامعه آماري پيمانکار از نظر سطح تحصيلات50
شکل ‏4-3: مشخصات جامعه آماري کارشناسان استان يزد از نظر سطح تحصيلات50
شکل ‏4-4:مشخصات جامعه آماري کارشناسان ساير استانها از نظر سطح تحصيلات51
شکل ‏4-5: مشخصات جامعه آماري مشاوران از نظر رشته تحصيلي51
شکل ‏4-6: مشخصات جامعه آماري پيمانکاران از نظر رشته تحصيلي52
شکل ‏4-7: مشخصات جامعه آماري کارشناسان استان يزد از نظر رشته تحصيلي52
شکل ‏4-8: مشخصات جامعه آماري مشاوران از نظر سابقه همکاري با سازمان53
شکل ‏4-9: مشخصات جامعه آماري پيمانکاران از نظر سابقه همکاري با سازمان53
شکل ‏4-10:مشخصات جامعه آماري کارشناسان يزد از نظر سابقه همکاري با سازمان54
شکل ‏4-11: مشخصات جامعه آماري کارشناسان ساير استانها از نظر سابقه همکاري با سازمان54
شکل ‏4-12:نمودار ستوني مربوط به درصد فراواني هر يک از چالش ها کارشناسان يزد59
شکل ‏4-13:نمودار ستوني مربوط به درصد فراواني هر يک از چالش هاي پيمانکاران62
شکل ‏4-14: نمودار ستوني مربوط به درصد فراواني هر يک از چالش هاي مشاوران65
شکل ‏4-15 :ميانگين اولويتهاي چالشها در بين کارشناسان استان يزد67
شکل ‏4-16: نمودار ستوني مربوط به درصدفراواني هر يک از چالش ها کارشناسان ساير استانها70
شکل ‏4-17:مقايسه نظرات کارشناسان استان يزد وساير استانها73
شکل ‏4-18:نمودار ميانگين اولويتهاي کارشناسان استان يزد با ساير استانها(کشوري)75

1 فصل اول : کليات پژوهش

1-1 مقدمه
زلزله يک پديده طبيعي است که تأثيرات گسترده‌اي بر زندگي بشري دارد. متأسفانه کشور ايران در حال حاضر درصدر کشورهايي است که وقوع زمين‌لرزه در آن با تلفات بالايي همراه است. زلزله خيز بودن اکثر نقاط کشور و بالا بودن ميزان خطر لرزه پذيري مناطق مختلف، مساله ديگري است که اهميت مساله کيفيت را در ساخت و سازها دو چندان مي کند.در کشور ما در فاصله زماني هر 10 سال، يک زلزله با بزرگي بيش از 5/6 ريشتر رخ مي دهد و اين خود زنگ خطري براي همه دست اندرکاران ساخت و ساز مي باشد.آيين نامه2800، مدارس را در زمره ساختمان هاي با اهميت زياد در نظر گرفته و ضريب ايمني بالاتري را براي فضاهاي آموزشي، نسبت به ساختمان هاي ديگر، اعمال مي کند.[1]با توجه به حضور هزاران معلم و دانش آموز در اين فضاها، توجه به استحکام سازه اي ساختمان مدارس از اهميت بالايي برخوردار است.
اجراي بهسازي لرزه اي ساختمانهاي آموزشي يکي از اولويتهاي اصلي دولت بعد از وقوع زلزله بم به شمار ميرود. اين واقعه توجه دولتمردان را به اين نکته جلب کرد که بهسازي ساختمانهاي آموزشي در كشور ايران يك ضرورت تاريخي است كه اگر پاسخ مناسب به آن داده نشود درمقابل نسلهاي آتي كشور كه متاثر از اين حادثه ميگردند مسئول خواهند بود. لذا اين امر منجربه تخصيص اعتبارات دربخشهاي مختلف كشور به منظوربهسازي شريانهاي اساسي وساختمانهاي عمومي كشورازجمله طرح تخريب وبازسازي وبهسازي مدارس فرسوده كشورگرديد. درراستاي تحقق اين امر سازمان نوسازي مدارس کشوربعنوان متولي امر مقدس مدرسه سازي ؛ مقاوم‌سازي مدارس موجود وهمچنين ارتقاء ضريب ايمني مدارس در دست اجرا را در دستور کار خود قرار داده است[2]. با توجه به اهميت بالاي اين موضوع , بررسي مشکلات پيش آمده در مسير بهسازي لرزه اي(مقاومسازي) واولويت بندي کردن آنان وارائه راهکار در مورد آن از ضروريات امر مي باشد که مادر اين تحقيق برانيم به اين مهم دست يابيم.
1-2 اهميت موضوع:
از اقدامات مهم و تأثيرگذار در کاهش خطرپذيري کشور در برابر زلزله،تخريب بازسازي و بهسازي لرزه‌اي ( مقاوم‌سازي) ساختمان‌هاي موجود است که چند سالي است که در دستور کار قرار گرفته و با حمايت دولت و مجلس شوراي اسلامي، اعتبار مناسبي براي مقاوم‌ سازي و بازسازي مدارس خطرآفرين کشور اختصاص يافته است .تجربه واقعه اندوهناک زلزله شهر تاريخي بم علاوه بر اينکه واقعيت فاجعه ناشي از فرسودگي وقدمت ساختمانها را آشکار نمود؛متذکر گرديد که مدارس احداثي سالهاي اخيرمي تواند بعنوان پايگاه امن ومقاوم وماندگار در امر امداد وکمک رساني زلزله زدگان ويا بازماندگان ديگر حوادث غير مترقبه مورد استفاده قرار گيرد.با اين اوصاف بودجه اي در اختيار سازمان نوسازي مدارس کشور قرار گرفت تا براي تخريب وبازسازي ومقاوم سازي مدارس بدون استحکام در سراسر کشور هزينه نمايند.
از سال 85 سازمان نوسازي مدارس بعنوان متولي اين امر قدم به ميدان گذاشته وتاکنون ساختمانهاي آموزشي زيادي رادر سطح کشور مقاوم نموده که گاها” بعلت عوامل مختلفي اين امر متوقف ويا به کندي پيش رفته است.با توجه به اهميت بالاي اين موضوع عنوان تحقيق بررسي مشکلات پيش آمده در اين مسير وارائه راهکار در مورد آن مي باشد. در ريشه يابي علت اين مساله، عموما هر يک از طرفين درگير در ساخت پروژه، ديگري را مقصر مي داند. کارفرما و مشاور، پيمانکار را مسئول اين مساله مي دانند و پيمانکار آن دو را. اما براي اصلاح اين وضعيت بايد همه جوانب را در نظر گرفت. مسائل اساسي و بنياديني نيز وجود دارد که از حيطه اختيارات طرفين خارج است. براي گرداوري مشکلات از ايده ونظرات مسئولين مقاومسازي نوسازي هاي مراکز استان ومسئولين وپيمانکاران دست اندرکار استفاده وبه تفسير و ارائه راهکار جهت آن مي پردازيم.
1-3 بيان مساله
در حال حاضر متولي اصلي طرح مقاومسازي ,تخريب بازسازي مدارس کشور سازمان نوسازي,توسعه وتجهيز مدارس کشور به شمار ميرود.در طي سالهاي گذشته از سال1385فعاليتهاي مختلفي در خصوص اجراي مقاومسازي توسط آن سازمان صورت پذيرفته که به صورت خلاصه در ادامه آمده است.
در اين تحقيق برآنيم تا از ايده ونظرات مسئولين مقاومسازي ادارات نوسازي استا نها و مسئولين و پيمانکاران دست اندرکاربهره مند شده تا در مورد مشکلات اين طرح ؛به طور مثال همکاري بهره برداران مدارس، عدم تخصيص بودجه، مشکلات اجرايي، عدم تجربه پيمانکاران آگاهي کاقي بدست آوريم.در اين بررسي مطمئنا مشکلات در شرايط جغرافيايي و زماني متفاوت و براي همه مدارس يکسان نخواهد بود وحتي نوع اسکلت و اجراي طرح بهسازي لرزهاي نيز باعث مغايرتهايي خواهد شدکه بايد به آن توجه نمود.
در ضمن در حين مراحل اجرايي پروژه از مطالعه تا اجرا نيز مسائل غير قابل پيش بيني بوجود خواهد آمد که کل مسير پروژه را تحت الشعاع قرار خواهد دادکه با بررسي آن مي توان به برنامه ريزي دقيقي دست يافت.
در اين پژوهش سعي شده است با نگاهي جامع نگر، چالشها و مشکلات پيش روي اجراي مقاومسازي فضاهاي آموزشي در سازمان نوسازي مدارس شناسايي واولويت بندي نمايد. اين پژوهش مي تواند به مسئولين سازمان نوسازي مدارس کشور، ادارات کل نوسازي مدارس استانها و بخصوص اداره کل نوسازي مدارس استان يزد کمک کند تا با شناسايي و اولويت بندي مشکلات فراروي مقاومسازي و بکارگيري تمهيدات لازم، از بروز آنها پيشگيري نموده و يا نسبت به رفع آنها اقدام نمايند.
نتايج اين پروژه همچنين مي تواند به مديران سازمانهاي دولتي و غير دولتي مانند راه و شهرسازي، بنياد مسکن و… که در آينده به سمت مقاومسازي پروژه هاي مهم دولتي پيش ميروند ؛ياري رسانده و در راستاي بالابردن کيفيت پروژه ها و دستيابي به اهداف کيفي با حداقل هزينه و در کمترين زمان، ياري رساند.
1-4 هدف
بدليل نياز مبرم کشور به انجام پروژه هاي مقاومسازي وحجم سرمايه گذاري دولتي وخيرين در نوسازي مدارس ؛بايد به مشکلات پيشروي اين سيستم واقف شده وجهت رفع آنان اهتمام بورزيم .در واقع اين مورد نقش حياتي وکليدي در پيشبرد پروژه هاي مقاومسازي آتي را به سوي موفقيت ايفا ميکند.باتوجه به موارد فوق با اجراي اين تحقيق مي توان به موارد زير دسترسي پيدا نمود:
* شناسايي عوامل موثر در اجراي مقاومسازي ساختمانهاي آموزشي
* بررسي وشناخت چالشها ومشکلات اجراي مقاومسازي مدارس
* اولويت بندي عوامل موثر در بروز مشکلات با توجه به عوامل بيروني ودروني سازماني
* ارائه راهکارهاي پيشنهادي جهت رفع مشکلات وچالشهاي بوجود آمده در مقاومسازي مدارس

1-5 فرضيه ها و سوالات
اين پژوهش فرضيه خاصي را مورد آزمون قرار نمي دهد و به دنبال يافتن پاسخي براي سوالات تحقيق است.
سوالات پژوهشي که در اين تحقيق دنبال مي شوند عبارتند از:
* مهمترين پارامترها در روند اجراي مقاومسازي چيست؟
* مشکلات پيش روي عوامل اجرايي ، در مورد هر مرحله از اجراي مقاومسازي ساختمانهاي آموزشي کدامند؟
* اهميت اين مشکلات از نظر عوامل درگير در اين پروژه ها، تا چه اندازه مي باشد؟
* چه راهکارهايي براي کاهش يا حل اين مشکلات مي توان ارائه داد؟
* آيا ديدگاه عوامل بهره بردار در روند اجرا وحل چالشها تاثير دارد؟
1-6 روش کار
اين پژوهش شناسايي عوامل تاثيرگذار بر اجراي مقاومسازي پروژه هاي آموزشي در سازمان نوسازي مدارس را مدنظر دارد. در طي اين فرايند تلاش مي شود با نگاهي همه جانبه و کل نگر، مشکلات و چالشهاي پيش روي اجراي مقاومسازي، شناسايي گردد.
اطلاعات مورد استفاده در اين پژوهش به دو دسته قابل تقسيم است. دسته اوّل؛ اطلاعات مرتبط با مباني تئوريك و ادبيّات پژوهش بوده كه با مطالعه مقاله ها و تحقيقات مختلف موجود در اينترنت و نشريه هاي گوناگون از طريق مطالعات كتابخانه اي فراهم مي شود. دسته دوّم؛ اطلاعات مربوط به آسيب شناسي و شناسايي نقاط قوت و ضعف اجراي مقاومسازي ساختمانهاي آموزشي است که بر اساس آن بتوان مشکلات را اولويت بندي کرد که اين اطلاعات از طريق پرسشنامه ومصاحبه و همچنين مطالعات کتابخانه اي تهيّه ميگردد. بعبارت ديگر براي گردآوري اطلاعات، از نظرات کارشناسان مقاومسازي اداره نوسازي مدارس استانها وپيمانکاران ومسئولين در قالب مدل تجزيه و تحليل، نقاط ضعف و قوت مراحل اجراي مقاومسازي استفاده ميگردد. سپس به بحث و بررسي اولويتها پرداخته ودلايل بوجود آمدن آنها را توضيح داده و بعد از آن به ارائه راهکار پرداخته مي شود. محدوده بررسي اين تحقيق ، اداره کل نوسازي مدارس استان يزد وتعدادي از کارشناسان مقاومسازي استانهاي ديگر مي باشد و پروژه ها در طول چرخه اجرايي ارزيابي مي شوند، تا نحوه برخورد با مسائل، بيشتر روشن گردد. قابل ذکر است چنانچه بتوان به مشکلات اصلي دست يافت ميتوان با ارائه راه حل مسير راه پروژه هاي ديگر بهسازي را هموار نمود.
1-7 تعريف واژه ها واطلاعات
پروژه: مجموعه فعاليت هاي انجام شده براي ايجاد يک محصول، خدمت و يا نتيجه در يک چارچوب زماني مشخص و به صورت موقت.
مديريت کيفيت پروژه: مديريت کيفيت پروژه، شامل مجموعه فعاليت هاي مديريتي است که مشخص کننده مسئوليت ها، اهداف و سياست هاي کيفي،در جهت تامين نيازهايي که پروژه آنها را بر عهده گرفته است، مي باشد.
بهسازي لرزه اي: مقاوم سازي ساختمانهاي موجود در برابربار جانبي ناشي از زلزله مي باشدکه طبق نشريه 360 سازمان مديريت وبرنامه ريزي کشور وبا رعايت ضوابط آيين نامه زلزله ايران استاندارد84-2800 صورت ميگيرد بعبارتي انتظار مي رود مدارس بعدازبهسازي لرزه اي چنانچه در معرض زلزله اي که احتمال وقوع آن در 50 سال آينده 10%مي باشد قرار گيرد؛بميزاني مورد خسارت واقع گردد که خسارت جاني در بر نداشته باشد.
مقاوم سازي:در علم مهندسي عمران به مفهوم بالا بردن مقاومت يک ساختمان در برابر نيروهاي وارده است که امروزه اين اصطلاح بيشتر در مورد نيروي زلزله بکار ميرود.

2 فصل دوم: پيشينه تحقيق

2-1 بخش اول:مباني نظري تحقيق
2-1-1 مقدمه
انسان از آغاز خلقت همواره با موضوع بلاياي طبيعي مواجه بوده و تلاش نموده است تا اين حوادث و سوانح طبيعت رامديريت و كنترل نمايد و زندگي خود را از اين خطرات، ايمن و محفوظ دارد . در ميان بلاياي طبيعي، زلزله از ويژگي هاي خاصي برخوردار بوده و در قرن گذشته با توجه به عوامل زير اهميت بيشتري به مديريت بحران زلزله داده شده است:
1. افزايش تعداد شهرها در نقاط مختلف كه بسياري در مناطق فعال لرزه خيز واقعند.
2. گسترش و توسعه شهرها به گون هاي كه گسل هاي زيادي در داخل شهرها قرار گرفته اند.
3. افزايش تراكم جمعيت شهرها كه باعث افزايش تعداد قربانيان زلزله گرديده است.
4. افزايش كمي وكيفي تاسيسات و امكانات مختلف شهري، كه باعث افزايش سرمايه گذاري انسان در شهرها وگسترش خسارات مالي ناشي از زلزله شده است.
5. پيشرفت دانش لرزه شناسي و مهندسي زلزله، كه بشر را قادر به ثبت اطلاعات زلزله هاي گذشته و تجزيه وتحليل هرچه دقيق تر آن ها نموده است.
ايران از نظر خطرلرزه خيزي در منطقه ي فعال جهان قرار دارد و به گواهي اطلاعات مستند علمي و مشاهدات قرن بيستم از خطرپذيرترين مناطق جهان در اثر زمين لرزه هاي پرقدرت محسوب مي شود. در سال هاي اخير به طور متوسط هر پنج سال يك زمين لرزه با صدمات جاني و مالي بسيار بالا در نقطه اي از كشور رخ داده است و درحال حاضر ايران در صدركشورهايي است كه وقوع زلزله در آن با تلفات جاني بالا همراه است . گرچه جلوگيري كامل از خسارات ناشي اززلزله هاي شديد بسيار دشوار است ليكن با افزايش سطح اطلاعات در رابطه با لرزه خيزي كشور، آموزش همگاني و ترويج فرهنگ ايمني، شناسايي و مطالعه دقيق وضعيت آسيب پذيري مستحدثات (ساختمان ها، تاسيسات زيربنايي و شريان هاي حياتي و ايمن سازي و مقاوم سازي صحيح و اصولي آن ها، مي توان تا حد مطلوب تلفات و خسارات ناشي از زلزه هاي آتي را كاهش داد . بر همين اساس پروژه هاي مقاوم سازي و بهسازي ساختمان هاي مهم، تاسيسات زير بنايي و شريان هاي حياتي كشور در دستور بخش هاي مختلف دولت قرار گرفت. [3]
با بررسي زلزله هاي سده اخير به اين نتيجه خواهيم رسيد كه ايران در هر ده سال با يك فاجعه انساني روبروگرديده است كه زلزله بم، منجيل، طبس، بوئين زهرا از اين جمله اند. همچنين در هر2 سال ايران با يك زلزله5/6 ريشتر روبرو بوده است. كه بر اين اساس طبق محاسبات رايج، احتمال وقوع حداقل يك زلزله بابزرگاي بيش از 5/6ريشتر در كشور در يك دوره 10 ساله نزديك به 99 % خواهد بود. به اين معنا كه مسئولين امر در آيندهاي نه چندان دور بايد منتظر خبر جديدي 1384 ) سيلاخور ( 1385 ) بعد از زلزله بم ( 1382 ) حاكي از صحت براورد احتمال99 درصدي زلزله در 10 سال آتي است كه پيش از اين محقق گرديده است. [4]
تجربه واقعه اندوهناک زلزله شهر تاريخي بم علاوه بر اينکه واقعبت فاجعه ناشي از فرسودگي وقدمت ساختمانها را آشکار نمود؛متذکر گرديد که مدارس احداثي سالهاي اخيرمي تواند بعنوان پايگاه امن ومقاوم وماندگار در امر امداد وکمک رساني زلزله زدگان ويا بازماندگان ديگر حوادث غير مترقبه مورد استفاده قرار گيرد با اين اوصاف لايحه اي تحت عنوان تخريب وبازسازي مدارس غير استاندارد ومقاوم سازي مدارس بدون استحکام از سوي دولت به مجلس تقديم گرديد نهايتا”در جلسه علني 30/1/85 پس از بررسي ؛تصويب وبه دولت اجازه داده شدمبلغ 3.954.000.000دلاربمدت 4سال از سال 85- 88 از محل ذخيره ارزي برداشت ودر اختيار سازمان نوسازي مدارس کشور قرار داده تا براي تخريب وبازسازي 131935باب کلاس خطرآفرين ومقاوم سازي 126010باب کلاس بدون استحکام در سراسر کشور هزينه نمايند. [4]
درراستاي تحقق اين امر سازمان نوسازي مدارس کشور بعنوان متولي امر مقدس مدرسه سازي ؛ مقاوم‌سازي مدارس موجود وهمچنين ارتقاء ضريب ايمني مدارس در دست اجرا را در دستور کار خود قرار داده است.
با بررسي روند موجود در بهسازي مدارس كشور و با فرض مقاومسازي1000 مدرسه در سال، تحقق هدف ايجاد مدارسي ايمن و عاري از خطر در زلزله بيش از 40 سال به طول خواهد انجاميد و در اين سالها مطمئنا” ملت ما رنج و محنت زلزله هاي زيادي را بايد بر دوش كشند. اكنون ضرورت تسريع در روند بهسازي در كليه بخشهاي كشور روشن است و مطمئنا رويكردهاي فعلي در مطالعات و اجرا ,توان پاسخگويي به اين نياز اساسي را ندارد.
در اين تحقيق با مرور تحقيقات انجام شده در رابطه با عوامل موفقيت و شکست پروژه هاي مقاومسازي و مشکلات و موانع پيش روي ، سعي گرديد چالش هاي بالقوه فراروي سازمان نوسازي مدارس، در رابطه با تحقق اجراي پروژه ها را شناسايي واولويت بندي گردد و راهکارهايي براي بهبود وضع کيفي پروژه ها، پيشنهاد شود.
2-1-2 سازمان آموزش وپرورش
سازمان آموزش و پرورش از مهمترين و گسترده ترين سازمانهاي اجتماعي است كه مسئوليت انتخاب و انتقال ارزشها و آداب و رسوم را به نسل آينده بر عهده دارد. اين سازمان، نه تنها به طور مستقيم در رشد دانش آموزان مؤثر است، بلكه باعث افزايش ميزان توليد سرانه و توليد ناخالص ملي در هر كشور مي گردد. در واقع مي توان آموزش و پرورش را، زير بناي توسعه اجتماعي، اقتصادي، سياسي و فرهنگي هر جامعه دانست.[5]
بررسي عوامل مؤثربر پيشرفت وترقي جوامع پيشرفته نشان مي‌دهد كه همه اين كشورها، آموزش و پرورش توانمند و كارآمدي داشته اند. يکي از عوامل موثر تربيتي در آموزش و پرورش نوين، چگونگي معماري، کالبد و فضاي مدرسه است. در تعليم و تربيت جديد،فضاي کالبدي مدرسه بايد چنان باشد که،به عنوان عاملي زنده و پويا در کيفيت فعاليت هاي آموزشي و تربيتي دانش آموزان ايفاي نقش مي کند.[6]توجه به فضاهاي فيزيکي مي تواند نشاط،انگيزه و روحيه دانش آموز را افزايش دهد،زيرا مدرسه،خانه دوم دانش آموز است و او ساعت هاي بسياري را در آن سپري مي کند. اگر فضاهاي فيزيکي از نظر شکل،زيبايي،نور،صدا و ….که لازمه سلامت و آرامش روح و جسم است، مناسب نباشند، به مکان هايي کسالت آور تبديل مي گردند و براي دانش آموز غيرقابل تحمل مي شوند.اهميت فضاهاي فيزيکي از آن رو است که مي تواند بر تربيت اجتماعي، ديني و علمي کودکان تأثير بگذارد.[5]
2-1-3 سازمان نوسازي مدارس
سالانه در کشور ما صد ها پروژه عمراني طراحي و اجرا مي شود و ميليارد ها ريال توسط دستگاه هاي اجرايي صرف ساخت و ساز مي گردد. وزارت آموزش و پرورش فعاليت هاي مربوط به ساخت و تجهيز فضاهاي آموزشي و پرورشي خود را از طريق سازمان نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس کشور انجام مي دهد. قانون تأسيس سازمان نوسازي مدارس كشور، به عنوان سازمان وابسته به وزارت آموزش و پرورش در ارديبهشت سال 1354به تصويب مجلس وقت رسيد و اين سازمان از اوايل سال 1355 رسماً كار خود را آغاز كرد. در وظايف اين سازمان احداث،توسعه، ترميم و نوسازي ساختما نهاي مدارس و تهيه تجهيزات مورد نياز مدارس پيشبيني شده است. سازمان نوسازي مدارس،در حقيقت معاونت عمراني وزارت آموزش و پرورش تلقي مي گردد و متشكل از دفتر مركزي و 31 نماينده در استان هاي مختلف كشور است. نقش دفتر مركزي سياست گذاري كلان، برنامه ريزي، راهبري و مديريت نمايندگي هاي سراسر كشور است. پس ازتعيين اهداف و چشم اندازهاي موردنظر در مقوله نوسازي و مقاوم سازي مدارس و تخصيص اعتبار لازم، نمايندگي هاي استان ها كه بازوي اجرايي دفتر مركزي محسوب مي گردند، اقدام به عملياتي نمودن پروژه هاي موردنظر طبق الگوهاي از پيش تعيين شده مي نمايند. [4]
2-1-4 مقاوم سازي:
مقاومت فاکتور بسيار مهمي در امر مقاوم سازي است.يک سازه ضعيف را مي توان با افزايش مقاومت اعضاي موجود ،يا با اضافه کردن اعضاي جديد که مقاومت کل سازه را افزايش مي دهند تقويت نمود.نکته قابل توجه در انتخاب روش مناسب بهسازي لرزه اي يک سازه ، اطمينان داشتن از اين مطلب است که مسيرهاي بارهاي لرزه اي طوري تغيير نمي کند که مسايل جديدي را براي سازه به وجود آورد و اين کار ،مستلزم ارزيابي دقيق سختي اجزاي موجود و اجزايي است که به سازه اضافه مي شوند.
براي اينکه اجزاي اضافه شده به سازه به طور موثري در عملکرد سازه سهيم باشند بايد نسبت اجزاي مقاوم در برابر بارهاي جانبي ،به اندازه کافي داراي سختي باشند تا مقدار کافي داراي سختي باشد تا مقدار کافي نيروي جذب کرده و از سيستم باربر جانبي موجود دور مي کند.موقعيت اجزاي اضافه شده و همچنين مقدار افزايش سختي سازه نيز داراي اهميت است .
شکل پذيري: شکل پذيري قابليت جذب ،اتلاف انرژي و حفظ تاب باربري يک سازه است وقتي که تحت تاثير تغيير مکان هاي غير خطي چرخه اي ناشي از زلزله قرار مي گيرد.شکل پذيري فاکتور بسيار مهمي در امر بهسازي لرزه اي است. [7]
در مجموع چهار پارامتر در انجام مقاومسازي نقش دارد:
2-1-4-1 قيمت:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در بحث مقاوم سازي ، مساله قيمت بسيار حائز اهميت است به طوري که در انتخاب بين دو يا چند گزينه معادل مقاوم سازي ،معيار قيمت تعين کننده است . در ارزيابي دو يا چند روش مقاوم سازي يا بهسازي لرزه اي ،بايد قيمت تمام حالت هاي ممکن را در نظر گرفت .براي مثال يک ساختمان اسکلت فلزي با سقف مرکب و داراي بادبندهاي فولادي را در نظر بگيريد که ظرفيت باربري جانبي سيستم بادبني و مقاومت برشي در صفحه ديافراگم آن کافي نيست . با وجودي که مي توان همزمان بادبند و ديافراگم را تقويت کرد اقتصادي تر است که به قاب هاي داخلي بادندهاي جديدي اضافه شود تا برش ديافراگم کاهش يافته و به مقدرا نياز برسد. اگر اضافه کردن بادبند بدونه اضافه کردن نيروي اضافي و بدونه تاثير منفي روي کاربري ساختمان باشد ،ممکن است بسيار اقتصادي تر از روش هاي تقويت ديافراگم باشد.
2-1-4-2 کاربري:
با توجه به اهميت کاربري ساختمان،در طراحي تغييرات سازي بايد توجه خاصي داشت که اين تغييرات ،کاربري سازه را مخدوش نکند،براي مثال ، اگر نياز باشد که يک ديوار برش جديد يا يک سيستم مهار بندي هم محور به يک ساختمان اضافه شودبايد آنرا طوري قرار داد که حداقل تاثير منفي را روي دسترسي ها و خروجي هاي ساختمان داشته باشد.
2-1-4-3 زيبايي:
گاهي انتخاب روش مقاوم سازي تحت تاثير حفظ زيباي سازه قرار مي گيرد . در بعضي ساختمانها ،نماها ،ورودي هاو پنجره هاي وجود دارد که ممکن است نظر معماري با اهميت بوده ، و حفظ آنها ضروري باشد. نور طبيعي ساختمان به علت پر کردن بازشوها ،پنجره ها يا نورگير سقف ها يا نصب مهاربندي در محل باز شوها کاهش مي يابد ،ممکن است از نظر معماري و ساکنين ساختمان قابل قبول نباشد، بنابراين حفظ خصوصيات معماري ساختمان طرح و محل سيستم مهار بندي جديد را تحميل مي کند . در بسياري از موارد نمي توان به همه اين ملاحضات توجه کرد .با اين حال با مشخص شدن هزينه هاي اضافي که بايد براي حفظ خصوصيات معماري پرداخت شود . کارفرما مي تواند تصميم درستي در اين زمينه اتخاذ کند.
2-1-4-4 لرزه خيزي منطقه:
آيين نامه طرح ساختمان در برابر زلزله ويرايش سوم(استاندارد 2800 ) ايران را از نظر زلزله خيزي به چهار منطقه تقسيم کرده است ،که داراي خطر نسبي خيلي زياد ،زياد،متوسط و کم مي باشد.مقاوم سازي لرزه اي براي ساختمانهاي قديمي که قبل از پيدايش آيين نامه لرزه اي ساخته شده اند يا در شرايطي ساخته شده اند که آيين نامه الزامات خود را تغيير داده ،ضروري است (به عنوان نمونه آيين نامه 2800 ويرايش سوم نسبت به ويرايش دوم براي برخي ساختمانها نيروهاي لرزه اي بيشتري در نظر گرفته است).
با اين حال ،چون اين ساختمانها در طي زمان در برابر بارهاي باد و زلزله ايستا بوده اند ، بايد اطمينان داشت که تا حدي ،ظرفيت ذاتي براي مقابله با نيروهاي لرزه اي را دارند.مشخص است که سازه هاي واقع شده در پهنه خطر نسبي کم زلزله ، نسبت به سازه هاي واقع در پهنه خطر نسبي زياد ،با احتمال کمتري نياز به مقاوم سازي دارند و روش هاي مقاوم سازي لرزه اي براي ساختمان هاي موجود که در ناحيه خطر نسبي کم قرار دارند ،براي نواحي با خطر نسبي زياد مناسب نمي باشد[7].


دیدگاهتان را بنویسید