آزمون هاي خلاقيت…………………………………………………………..45
نظريه هاي يادگيري و خلاقيت………………………………………………47
نظريه هاي علمي خلاقيت……………………………………………………48
خلاقيت و مفهوم آن…………………………………………………………..50
جايگاه خلاقيت در تعليم وتربيت…………………………………………….51
عوامل فردي مطلوب در فرايند خلاقيت…………………………………….53
ويژگي هاي شخصيتي افراد خلاق…………………………………………..53
نظريه هاي فلسفي خلاقيت در دوره باستان…………………………………54
تاثير دوره پيش از دبستان بر رشد خلاقيت…………………………………54
اهميت خلاقيت وتخيل براي کودک………………………………………….55
عوامل موثر بر خلاقيت……………………………………………………..56
روش هاي آموزش و افزايش خلاقيت ……………………………………..57
پيشينه داخلي………………………………………………………………….57
تحقيقات ديگر کشورها………………………………………………………60
نتيجه گيري…………………………………………………………………..63
فصل سوم: روش شناسي تحقيق
طرح پژوهش…………………………………………………………………65
متغيرهاي تحقيق……………………………………………………………..65
جامعه آماري…………………………………………………………………65
نمونه مورد تحقيق و روش نمونه گيري……………………………………65
ابزار پژوهش………………………………………………………………..65
روش اجرا ي پژوهش………………………………………………………66
پروتکل تمريني بازي ها……………………………………………………67
فرايند نمره گذاري………………………………………………………….69
مراحل تدوين و تعيين روايي و پايايي پرسش نامه……………………….70
روش تحليل يافته ها………………………………………………………..71
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها
آمار توصيفي…………………………………………………………….73
جدول (1-4) آمار توصيفي مربوط به ميانگين نمرات گروه آزمايش و کنترل…………………………………………………………………….73
نمودار(1-4) مقايسه نمرات پيش آزمون و پس آزمون گروه کنترل…74
جدول(2-4) مقايسه نمرات پيش آزمون و پس آزمون ابعاد خلاقيت به
تفکيک سن……………………………………………………………….75
نمودار (2-4) پيش آزمون و پس آزمون در دو گروه سني……………76
جدول(3-4) آزمون کولموگراف ، اسميرتوف…………………………78
جدول(4-4) آزمون لوين براي بررسي همساني واريانس هاي خط….78
جدول(6-4) آزمون تحليل کواريانس براي بررسي تاثير بازي هاي آموزشي
بر بعد سيالي خلاقيت…………………………………………………..79
جدول(7-4) آزمون تحليل کواريانس براي بررسي تاثير بازي هاي آموزشي
بر بعد انعطا ف پذيري…………………………………………………80
جدول (8-4) آزمون تحليل کواريانس براي بررسي تاثير بازي هاي آموزشي
بر بعد اصالت……………………………………………………………81
جدول(9-4) آزمون تحليل کواريانس براي بررسي تاثير بازي هاي آموزشي
بر بعد بسط……………………………………………………………….82
جدول(10-4) آزمون تحليل کواريانس براي بررسي تاثير بازي هاي آموزشي
بر خلاقيت کل 4تا5ساله ………………………………………………..82
جدول(11-4) آزمون تحليل کواريانس براي بررسي تاثير بازي هاي آموزشي
بر خلاقيت کل 5تا6ساله ………………………………………………..83
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
بحث در يافته هاي پژوهش……………………………………………..85
فرضيه اول……………………………………………………………….86
فرضيه دوم……………………………………………………………….86
فرضيه سوم………………………………………………………………87
فرضيه چهارم……………………………………………………………88
فرضيه پنجم……………………………………………………………..89
تفسير پژوهش……………………………………………………………89
محدوديت هاي پژوهش………………………………………………….91
پيشنهاد هاي پژوهشي……………………………………………………91
منابع فارسي …………………………………………………………….92
منابع انگليسي……………………………………………………………95
پيوست ها………………………………………………………………..96
فصل اول

کليات تحقيق
مقدمه:
کودکي اولين ومهم ترين دوره ي زندگي آدمي است، دراين دوره کودک براي نخستين بار با طبيعت ارتباط برقرار مي کند، از آنجا که در اين دوره ساختار شخصيتي ورفتاري انسان بنيان گذاشته مي شود، اين دوران را دوران سرنوشت سازومثبت دانستنه اند (مفيدي، 1383).
دوران خردسالي پيش از دبستان دوران کوتاهي است اما در شکل دادن به شخصيت کودک نقش به سزايي دارد. کودک در اين سال ها نخستين دانستني ها را در مورد محيط زندگي کسب مي کند، رابطه اش با ديگران و مناسباتش با کار شکل مي گيرد، داراي رفتار وسلوک مي گردد و خوي وسيرتش پديدار مي گردد. بازي بهترين شکل فعاليت کودک در سنين پيش از دبستان است، درجريان بازي نيروهاي روحي وجسماني کودک يعني دقت،حافظه،تصور،نظم وترتيب،چالاکي ومهارت و…رشد مي يابند (َآ.ک بوندارنکو1367،باباجان، ص7).
امروزه روانشناسان اعتقاد دارند که براي رسيدن به مراحل بالاتر رشد بايد پايه هاي اوليه رشد را جدي گرفت واگر چنانچه اولين مراحل رشد به خوبي طي نشود در مراحل بعدي کودک دچاراختلال خواهد شد (مطهري 1382،ص58).
در سال هاي پيش ازدبستان که هنوز قالب هاي آموزشي شکل نگرفته، کودک آزادي عمل بيشتري دارد و ميل به خلاقيت ونوآوري بيشتر است، چنانچه در اين سال ها به اين ميل واشتياق کودک توجه شود و جريان تعليم و تربيت را به سمت آموزش پويا سوق دهد، کودکان فعالانه در جريان آموزش شرکت کرده و با مهياشدن زمينه هاي بروز ايده هاي نو وبديع توانايي خلاقيت و آفرينندگي را در خويش باور کرده ودر دوران تحصيل اين توانايي را به کار مي گيرند (حسيني1386،ص12).
بازي يک عملکرد هدفمند است کودکان در هنگام بازي احساس رضايت مي کنند، حتي اگر اين بازي نتيجه اي هم نداشته باشد کودکان ازبازي کردن لذت مي برند، مربيان در هنگام برگزاري بازي ها بايد به اين نکته توجه داشته باشند که کودکان حق انتخاب داشته باشند( انگجي،1385،ص36).
كودك در هنگام بازي، اطلاعات مختلفي را از محيط مي گيرد، بازي در دوران پيش دبستان به مثابة منبعي قوي براي رشد و توسعة مهارت هاي ادراكي – شناختي، رواني – اجتماعي و همچنين حسي- حركتي تلقي مي شود (ار. هارت، 2002).
درهنگام بازي خلاقيت کودک افزايش مي يابد، خلاقيت يعني امکان بهره برداري نامتعارف از ابزار، بدون تاثير پذيري از عقايد ديگران. نکات اصلي را به کودکان خود بياموزيد و موقعيتي را براي او فراهم نماييد تا کودک از ايده هايش استفاده کند زيرا خلاقيت عامل کسب تجربه بيشتر است و تجربه عامل پيشرفت در زندگي آينده کودکان مي باشد (انگجي، 1385ص36).
در ميان اقسام بازي، بازي هايي که آفريده خود کودکان است و ما آن ها را بازي هاي ابتکاري يا موضوع دار و نقش دار مي ناميم اهميت ويژه اي دارند. در اين بازي ها خرد سالان آنچه را که در محيط کوچک زندگي خود از فعاليت بزرگسالان مي بينند تقليد مي کنند. بازي هاي ابتکاري به شخصيت کودک شکل مي بخشند، از اين رو وسيله پرارزشي در تربيت او محسوب مي شوند. اين بازي ها بازتابي از زندگي اند (بوندارنکو، مترجم: باباجان1367).
بازي همواره در هميشه تاريخ وجود داشته است، بازي همزادوهمنشين هميشگي نوزادان، کودکان و نوجوانان بوده است، در آثارهنري کهن اسباب بازي ها، يا کودکان در حال بازي و باماسک نمايش ديده مي شوند. از فيلسوفان قديم افلاطون و ارسطو به بازي و اهميت آن در امر آموزش و آماده سازي شغلي توجه داشته اند. برخي ديگر از انديشمندان عرصه علوم تربيتي از جمله کمينيوس، روسو، پستالوزي و به ويژه فروبل به بازي و استفاده از آن در امر آموزش اهميت مي دادند. شيلر بر اين باور بود که انسان هنگامي به راستي انسان است که به بازي بپردازد (پيترهيوز، مترجم:گنجي 1384ص15).
بيان مسئله
دردنياي امروز ارزش و اهميت والاي بازي به خصوص براي کودکان و نقشي که در جهت تجلي شخصيت واقعي کودک به عهده دارد بر هيچ کس پوشيده نيست، بررسي دانشمندان و صاحب نظران حاکي از آن است که يکي از علل مهم عصيان ها و انحرافات نوجوانان امروز اين است که از کودکي با روش صحيح بازي و انتخاب و اجراي آن به صورت مفيد و سالم آشنا نشده و به آن خو نگرفته اند، بازي فعاليت لذت بخشي است که به کودک فرصت مي دهد تا به تخيله هيجانات خود بپردازد و فشارهاي رواني خود را تخليه کند و همچنين به کودک کمک مي کند تا قدرت تخيل و خلاقيت خود رارشد دهد و محيطي براي کودک ايجاد مي کند تا به تمرين مهارت هاي اجتماعي خود بپردازد (شريدان، مترجم: توکلي 1382). هدف اصلي از گنجاندن بازي هاي کودکانه در آموزش و پرورش، پويا و خلاق بار آوردن و آفرينش انسان هايي توانا به انجام دادن کارهايي نو است، انسان هايي که کاشف و نو آور باشند (اندروز،1930، به نقل از شهرآراي، 1382).
در سال هاي 3 تا 6 سالگي کودک به فضا و زمان کافي براي فعاليت کوشش و جنبش نياز دارد و کم کم با کودکان ديگر بازي مي کند، او در انجام بازي و فعاليت هاي آزاد از خود مهارت نشان مي دهد و حس کنجکاوي خود را تقويت مي کند ولي متاسفانه در اثر دستور هاي ناشيانه بزرگسالان که از روي دلسوزي است احتمالا استعداد حرکتي خود را از دست مي دهد و ناتوان، خمود و گوشه گير بار مي آيد، پس بايد به افزايش توانايي هاي جسمي، ذهني و همچنين نيازهاي حرکتي کودکان توجه شود و ضمن فراهم ساختن امکانات حرکتي شايسته آن ها را براي انجام جنبش ها و فعاليت ها ي شايسته تشويق و ترغيب کرد (يلدايي،1371،ص12).
بازي کودکان را نمي توان به عنوان يک عمل جدا از پيوندهاي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي دانست بلکه هدف پدران و مادران، مربيان و مسئولين امر بايد اين باشد که بازي کودکان را به منزله ضرورتي بشناسد و آن را به صورت يک برنامه جدي در کنار ساير برنامه هاي اجتماعي و آموزشي خود بپذيرند و به مرحله اجرا در آورند، بازي وسيله اي قوي است که مشاوران، معلمان و والدين مي توانند از آن براي تربيت کودکان در تمام زمينه هاي رشدي استفاده نمايند اين فعاليت مي تواند با يک کودک به تنهايي و يا با گروهي از کودکان انجام گيرد (انگجي و عسکري، 1385، ص:12).
در ميان اقسام بازي، بازي هايي که آفريده خود کودکان است و ما آنها را بازي هاي ابتکاري يا موضوع دار يا نقش دار مي ناميم اهميت ويژه اي دارند، در اين بازي ها خردسالان آنچه را محيط کوچک زندگي خود از فعاليت بزرگسالان مي بينند تقليد مي کنند. بازي هاي ابتکاري به شخصيت کودک شکل مي بخشد از اين رو وسيله پر ارزشي در تربيت او محسوب مي شود، اين بازي ها بازتابي از زندگي هستند، ابتکار و خلاقيت کودکان در آفرينش موضوع بازي و در تجسس وسايل جهت عملي ساختن آن ظاهر مي گردد (بوندارنکو، مترجم: باباجان، 1367، ص:8).
امروزه افزايش جمعيت و نياز به اماکن مسکوني موجب تخريب خانه هاي ويلايي و تبديل آنها به آپارتمان گرديده است از اين رو پارک هاي عمومي و فضاي سبز اهميت بيشتري يافته اند، يکي از بزرگترين گروه هاي اجتماعي مورد نياز به فضاي سبز و پارک ها، کودکان هستند که نياز به جنب و جوش و بازي و تحرک دارند چنانچه محوطه بازي به اندازه کافي هيجان انگيز و جذاب نباشد، و سليقه و خواسته هاي آن ها ناديده گرفته شود آنها دلسرد شده و بر رشد و خلافيت کودک خلاء وارد مي شود. اماکن بازي کودکان لازم است داراي وسايلي باشند که به کودک اجازه پرش، تاب خوردن، سر خوردن، بالا رفتن و دويدن را بدهد، زماني که کودک فضاهاي مناسب براي بازي در اختيار ندارد دنياي شادي بخش و منظم او به هم ريخته و بحران هايي را براي او ايجاد مي شود، چنانچه اين بحران حاصل نگردد مي توانند سرعت رشد و تکامل همه جانبه کودک را فراهم کند و ضربه هاي جبران ناپذيري در همه جهات به کودک وارد نمايد (مطلق زاده، 1378، ص:21).
بديهي است در مورد تاثير بازيها بر کودکان نظرهاي گوناگوني ارائه شده است از جمله اين که بازيها بر رشد هوش، ميزان علاقه به درس و فعاليتها در سالهاي بالاتر و پيشرفت درسي تاثير مثبت ميگذارد و بر رفتار اجتماعي کودکان اثر سازنده دارد. از طرفي در نظام آموزش و پرورش کشور ما جايگاه بازي از ديرباز مورد بحث صاحبنظران بوده است. لذا با توجه به اين که بازي بر روي جوانب بسياري از زندگي و تعليم و تربيت کودک تاثير ميگذارد، محقق در اين پژوهش به دنبال تاثير بازيهاي آموزشي بر خلاقيت کودکان است.
اهداف پژوهش
هدف کلي:
بررسي تاثير بازي هاي آموزشي برخلاقيت کودکان پيش دبستان سنين 4تا6سال شهرستان فراشبند.
اهداف جزيي:
1-تعيين ميزان تاثير بازي هاي آموزشي بر عامل (اصالت) از عوامل چهار گانه خلاقيت در کودکان 4 تا 6 سال.
2- تعيين ميزان تاثير بازي هاي آموزشي بر عامل (سيالي) از عوامل چهار گانه خلاقيت در کودکان 4 تا 6 سال.
3- تعيين ميزان تاثير بازي هاي آموزشي بر عامل (انعطاف پذيري) از عوامل چهار گانه خلاقيت در کودکان 4 تا 6 سال.
4- تعيين ميزان تاثير بازي هاي آموزشي بر عامل (بسط) از عوامل چهار گانه خلاقيت در کودکان 4تا 6 سال.
سوالها يا فرضيههاي پژوهش
فرضيه هاي تحقيق:
1-بازي هاي آموزشي در رشد قابليت اصالت پاسخ ها و ايده هاي کودکان تاثير مثبت دارند.
2-بازي هاي آموزشي در رشد قابليت سيالي پاسخ ها و ايده هاي کودکان تاثير مثبت دارند.
3-بازي هاي آموزشي در رشد قابليت انعطاف پذيري پاسخ ها و ايده هاي کودکان تاثير مثبت دارند.
4-بازي هاي آموزشي در رشد قابليت بسط پاسخ ها و ايده هاي کودکان تاثير مثبت دارند
اهميت و ضرورت تحقيق
بازي وسيله اي است براي يادگيري، آمادگي نسبت به زندگي، ابتکار، کسب موفقيت و سرشار شدن ازشادي ونشاط، رشد اندام، اجتماعي شدن کودک، ارضاي ميل برتري جويي و خود نمايي، تسکين عواطف وبيرون ريختن ناراحتي ها، شناخت شخصيت کودک و رشد شخصيت او و مبارزه با رفتارهاي اضطرابي کودک، به طور خلاصه بازي موجبات رشد همه جانبه کودک را در بعد جسمي، عاطفي، اجتماعي، عقلي و اخلاقي را فراهم مي آورد (بهشتي، 1366، ص،31). بازي جديد ترين فعاليت براي رشد خلاقيت کودکان است، هيچ چيز به اندازه خلاقيت کودکان را سر زنده و با نشاط نمي کند، شادي، نشاط، عشق، تلاش و کوشش در نيروي خلاقيت نهفته است، اگر کمي بيشتر براي بچه ها وقت بگذاريم و به بازي آنها اهميت بدهيم و وسواس خود را براي شرکت بچه ها در فعاليت هاي رسمي و حافظه پروري کم کنيم تصميم بهتري گرفته ايم، چون خلاق ترين و پاک ترين انديشه هاي يک بزرگسال آن دسته از انديشه هايي است که به انديشه هاي کودکي شباهت دارد، زندگي فرزندان ما فقط غذا ولباس نيست برايشان وقت بگذاريم به اندازه کافي در کنار آنها حضور داشته باشيم ودر بازي آنها شريک شويم و اين نکته را بخاطر داشته باشيم که بازي بچه ها را به بازي نگيريم، چون بازي اساسي ترين کار تعليم وتربيت کودکان است (ساداتماجدي،1390).
از تماشاي بازي کودکان مي توان دريافت که بازي يک موضوع محرک و تشويق کننده است. بچه ها در اثر بازي به مقدار زيادي از نظر عاطفي ارضاء مي شوند، هر چند تفاوت هاي موجود در بازي هاي کودکان هميشه روشن و واضح نيستند يا به راحتي درک نمي شوند ولي اين احتمال وجود دارد که بتوان کار کرد هاي متمايز تري را که بازي براي کودک دارد تشخيص داد (شريدان، مترجم: توکلي1382).
کودکان ضمن بازي با همديگر خصايل زندگي جمعي را کسب مي کنند، توافق با يکديگر، احترام به انديشه هاي ساير کودکان، ابراز حسن نظر نسبت به بازي هاي ديگران و کمک همه جانبه به آنها را کسب مي کنند. خردسالان به تدريج از محيط و اشياء و پديده هاي پيرامون خود، از وسايل واسباب خانه، از کار بزرگسالان معلومات معيني جمع آوري مي کنند (بوندارنکو، مترجم: باباجان؛1367).
پژوهش هاي روان شناسي و تعليم و تربيت بيانگر آن است که آغاز خلاقيت کودکان در سنين آمادگي و پيش دبستان است در اين سنين ارتباط تازه اي ميان تفکر و عمل کودکان پديدار مي گردد و کودک براي شناخت عجايب و شگفتي هاي محيط پيرامونش تلاش بسياري را مي نمايد، اين فراگيري و شناخت بيشتر از طريق تجربه عملي صورت مي پذيرد. اين تجربه عملي يا بازي يکي از اعمال روزمره زندگي هر کودک است و کوششي است که به تمام وجود او بستگي دارد، مي توان گفت بازي مناسب ترين راه براي رشد استعداد کودک به شمار مي رود (انگجي، 1385).
کارل ديم 1معتقد است چنانچه انسان در سنين کودکي و نوجواني بازي هاي با ارزشي را آموخته باشد در بزرگسالي هرگز به بازي هاي شانسي و بي ارزش مانند قمارکردن نمي پردازد. براي پرورش نيروي جسماني و ذهني، رشد عاطفي و شخصيت کودک بايد از بازي هاي سازنده و فعاليت هاي آزاد سود برد. زيرا اين فعاليت ها به عنوان بهترين وسيله براي انتقال افکار و اعمال به کودکان و همچنين موثرترين عامل براي نشان دادن خواست ها و نيازهاي آنان شناخته شده است (يلدايي، سرخه دون: 1360، ص13).
جامعه مورد پژوهش
در اين تحقيق جامعه موردتحقيق تمام مراکز پيش دبستان(10 مركز) شهرستان فراشبند را شامل مي شود.
نمونه و روش نمونه گيري
از تمام مراکز به صورت تصادفي دو مرکز براي نمونه انتخاب مي شود واز هر مرکز 30کودک انتخاب مي شود.

ابزار اندازه گيري يا روش هاي عملي جمع آوري داده ها:
پرسش نامه فرم A خلاقيت تورنس
روش اجراي پژوهش
در اين پژوهش، روش نيمه آزمايشي ميباشد .تمام مراکز پيش دبستاني شهرستان فراشبند را به عنوان جامعه انتخاب کرده و از بين اين مراکز دو مرکز را به صورت تصادفي به عنوان نمونه انتخاب مي کنيم و از اين دو مرکز 30 دانش آموز را انتخاب کرده و يک گروه را به عنوان گروه آزمايش و گروه ديگر را به عنوان گروه کنترل انتخاب مي کنيم و سپس نحوه اجراي کار با آزمون فرم A خلاقيت تورنس را براي هر دو گروه توضيح داده و بعد از هر دو گروه پيش آزمون مي گيريم و بعد از اين کار به مدت 14جلسه بازي هاي مورد نظر را با گروه آزمايش اجرا کرده و بعد از اتمام اجراي بازي ها از هر دو گروه پس آزمون مي گيريم. بازيهاي آموزشي گروه سني 6-4 سال بر اساس اهداف آموزشي انتخاب و به کودکان هر گروه آموزشي، آموزش داده و اجرا ميشوند. گروه 5-4 سال (15نفر) و گروه 6-5 سال (15نفر) براي هر گروه 14 بازي در 14 جلسه درنظر گرفته ميشود و جلسهي ابتدايي براي معرفي و جلسه نهايي نيز براي تمرين و اصلاح اجرا صورت ميگيرد.
روش تحليل يافته ها
دراين تحقيق ازآمارتوصيفي براي تجزيه و تحليل داده ها و تحليل کواريانس براي تجزيه و تحليل استنباطي داده ها و تعيين معنا داري بين پيش آزمون و پس آزمون براي هر دو گروه استفاده مي شود.
تعريف نظري مفاهيم
بازي :
هر نوع فعاليتي که توسط کودکان به منظور تفريح انجام مي گيرد بازي ناميده مي شود. مربيان ورزش از بازي تلقي جامع تري دارند. آن ها معتقدند که: بازي عبارت است از فعاليتي که افراد با ميل و رغبت در اوقات فراغت انجام مي دهند. بازي در معناي دقيق کلمه شامل فعاليت هايي است که واجد مولفه هاي ذيل باشد: 1.اختياري 2.دلپذير 3.فاقد سازمان (انگجي،1385ص14).
بازي آموزشي:
بازي آموزشي شامل مجموعه فعاليت هاي سازمان يافته آموزشي در غالب بازي هاي انفرادي و گروهي که هدف آموزشي خاصي را دنبال مي نمايند،مثل آموزش اشکال هندسي واعداد زوج وفرد وآموزش کميت(شامل مفاهيم دور ونزديک وراست چپ وبالا وپايين) وساير آموزش هايي که با واحد کار دانش آموزان پيش دبستاني همنوايي دارد(مهجور،1380).
خلاقيت:
فعاليت پويايي است که مستلزم پردازش ذهني هشيارانه و نيمه هشيارانه است. در خلاقيت تمام مغزدرگيرمي شود. ند هرمان 2 نويسنده کتاب مغز خلاق، خلاقيت را به صورت زير تعريف مي کند: خلاقيت به معناي واقعي کلمه مستلزم خلق ايده و متجلي ساختن آن و در نتيجه وقوع يک پديده است (ادوارد لامزدين، مونيکالامزدين، ، مترجم، ارباب شيراني1386ص 17 ).
پيش دبستان:
برنامه آموزشي در دوره پيش دبستان برنامه اي است براي کودکان 3 تا 6 سال که در دوره پيش دبستان هستند. برنامه اي است کودک محور که از رويکرد بازي و فعاليت پيروي مي کند و بر رشد کلي و همه جانبه کودک متمرکزاست (کول، ترجمه مفيدي، 1380، ص19).
تعريف عملياتي مفاهيم:
بازي:
منظور از بازي در اين پژوهش بازي هاي مبتني بر واحد کار دانش آموزان و مبتني بر آموزش کلاسي کودکان پيش دبستان مي باشد. سعي مي شود از بازي هاي خلاق استفاده شود. براي مثال: استفاده از حلقه براي آموزش مسافت و دوري و نزديکي (چندين حلقه را پشت سر هم قرار داده و از بچه ها مي خواهيم که از حلقه اي به ديگر بپرند، در ضمن به تدريج فاصله حلقه ها را بيشتر مي کنيم).
بازي آموزشي:
بازي آموزشي براي آموزش به افراد، مخصوص کودکان در يک موضوع درسي خاص طراحي گرديده است، يا به آن ها کمک مي کند تا مهارتي را کسب نمايند.
خلاقيت:
نمره اي است که آزمودني از آزمون فرم A خلاقيت تورنس کسب ميکند.
پيش دبستان:
گذراندن دوره آموزش هاي پيش دبستان توسط دانش آموزان پايه اول ابتدايي در مراکز پيش دبستاني.(طرح اساس پيش آمادگي مصوب وزارت آموزش و پرورش)
فصل دوم
چارچوب نظري وادبيات پژوهش
آموزش و پرورش پيش از دبستان:
اموزش وپرورش پيش از دبستان در ساختار آموزشي بسياري از جوامع و کشورهاي پيشرفته از جايگاه بسيار ارزشمند وحساسي برخوردار است.
يافته هاي پژوهشي،نشانگر اهميت و ضرورت اين دوره ازآموزش در شکل دهي موفقيت هاي تحصيلي کودکان در سال هاي ورود به آموزش رسمي،خصوصا دوره ابتدايي مي باشد.
شناخت صحيح کودکان،يادگيري هاي غير مستقيم اصولي در اين مقطع سني بسيار اهميت دارد.تقريبا همه متخصصان تعليم و تربيت براين باورند که تجارب و يادگيري هاي دوران کودکي به عنوان مهم ترين عامل تعيين کننده شخصيت و سلامت رواني افراد جامعه به شمار مي آيد.
همه ما به اين حقيقت اذعان داريم،اولين محيطي که پايه هاي شخصيتي کودک شکل مي گيرد و رشد و شکوفايي مي يابد نهاد خانواده است.به عبارت ساده تر،نخستين مربي و معلم کودک والدين اوست.فرايند تربيت کودک در خانواده مستلزم آگاهي و شناخت والدين در مقابل رسالت خطيري است که بر عهده دارند.
بديهي است که هرچه شناخت و اطلاعات والدين در زمينه پرورش و تربيت کودکان خردسال فزوني يابد،کودکان در شرايط مناسب تري از نظر جسمي،روحي و ذهني به رشئد و پويايي خواهند رسيد.
قابل ذکر است که هرچه تعامل و همگامي بين والدين و مربيان بيشتر باشد تربيت و پرورش کودکان به درجه مطلوب تري مي رسد،لذا مساله تربيت کودک و توجه به خصوصيات جسمي و روحي و عاطفي کودکان در شمار مهم ترين مسائل تربيتي و اجتماعي قرار دارد که کمترين غفلت و تسامح،قابل چشم پوشي نيست.بايد توجه داشت که توجه به شناخت هر چه بيشتر و آموزش مناسب کودکان پيش دبستاني از نشانه هاي قوت و غناي فرهنگ و نظام آموزش ئ پرورش هر جامعه است.
بنابر اين تلاش در جهت آموزش مفاهيم و برنامه ريزي هاي لازم و ايجاد تسهيلات ضروري براي کودکان پيش دبستاني،گامي است در جهت برخورداري جامعه از سلامت جسماني و بهداشت رواني،چون ارزش و بقاي هر جامعه اي به افراد تربيت يافته،بصير و شايسته آن جامعه مربوط است(مصلحي و همکاران،1384).
تعريف آموزش و پرورش پيش از دبستان:
آموزش و پرورش پيش از دبستان عبارت است از آموزشي که از زمان تولد تا شروع اولين سال هاي دبستان يعني تا پايان شش سالگي ادامه مي يابد.در چنين سال هايي کودکان مراحل مهم و حساس زندگي خود را از جهات شخصيتي،اجتماعي و آموزشي پشت سر مي گذارند.
با توجه به خصوصيات رشد و ياد گيري کودکان،اين دوره سني در کشورهاي مختلف به گونه هاي متفاوتي طبقه بندي شده است که در اينجا به نمونه اي از متداول ترين طبقه بندي اشاره مي گردد(مفيدي،1390).

تولد تا 18 ماهگي
کودکان شيرخوار
18ماهگي تا 3 سالگي
کودکان نوپا
3سالگي تا 4سالگي
کودکان نوباوه
4سالگي تا 6سالگي
کودکان آمادگي
آدامز(1965) معتقد است که تعيين گروه سني کودکان مي تواند به مباحثه در آموزش هاي پيش دبستاني و دوران کودکي پايان دهد.سه،چهار و پنج سالگي را سنين پيش دبستاني مي شناسد(مفيدي،1381)
ظهور مراکز پيش دبستان:
در تاريخ آموزش و پرورش دوران کودکي،کودکستان ها نسبت به مهد کودک ها ريشه هاي عميق تري دارند.اگر چه آغاز رشد کودکستان ها در اروپا ثمره ي تفکر و نوشته هاي کمينيوس،پستالوزي و هربارت مي باشد ولي در حقيقت اين فردريک فروبل آلماني بود که اولين کودکستان را در سال 1837 در آلمان بنا نهاد و از همان زمان نام کودکستان “باغ کودکان” معمول گشت.
کارها و عقايد فروبل،زمينه ساز کوشش هاي مربيان ديگر و تاسيس کودکستان ها در ساير کشورها گرديد(مفيدي1372،ص34)
ايتارد3 با تاکيد بر آموزش از طريق تحريک حسي ،شالوده آموزش وپرورش کودکان عقب مانده ذهني را بويژه در برنامه هاي پيش دبستان استحکام بخشيد.مونته سوري نيز به عنوان يک پزشک درسال 1897به مساله عقب ماندگي ذهني توجه نمود.وي با مطالعه ي آثار پيشينيان اظهار مي دارد که بايد عقب ماندگان ذهني رابيشتر به عنوان يک پديده پرورشي در نظرگرفت(منبع پيشين).
اهداف آموزش وپرورش دردوره پيش از دبستان:
شناخت حواس وپرورش مهارت استفاده ازآن.
پرورش مهارت هاي زبان.
توسعه تواناييهاي جسماني.
توجه به محافظت اندامها(بهداشتي،ايمني،تغذيه اي).
شناخت محيط زيست وتوجه به حفظ آن.
درک مفاهيم اساسي علوم ورياضي.
توسعهتواناييهايذهني(مشاهده،قدرتتمرکز،طبقهبندي،استدلال،حل مساله،خلاقيت،پرسش گري و…..). شناخت فرهنگ ومساله هاي ميهني ومذهبي.
پرورش ذوق هنري ودرک زيبايي ها.
شناخت مقررات وقوانين اجتماعي وتوسعه روابط اجتماعي.
پرورش مهارت هاي زندگي (توانايي تصميم گيري،توانايي خودآگاهي ، توانايي ايجاد روابط بين فردي و…..)(دفتر برنامه ريزي وتاليف کتب درسي،1381).
توجه به رشد کودک در دوره پيش از دبستان :
کودک در سال هاي قبل از دبستان، مرحله پر جوش و خروش شخصيت خود را طي مي کند و به بازي که طبيعي ترين شيوه نمايش احساسات و تمايلات است گرايش بيشتري نشان مي دهد.
روانشناسان به ما هشدار مي دهند که نخستين سال هاي زندگي کودک مهم ترين دوره آموزشي به شمار مي روند. در صورتي که امکانات صحيح در دسترس آنان قرار گيرد شخصيت و يادگيري و هوش ، بسط و گسترش قابل ملاحظه اي مي يابد. عواملي که چگونگي رشد را تحت تاثير قرار مي دهند بي شمارند و با همديگر ارتباط متقابل دارند. تفکيک اثرات اين عوامل از يکديگر کاري بس مشکل و حتي محال است .
به همين دليل هميشه رفع و اصلاح يک رفتار ناپسند مشکل تر از طرح فعاليت هايي به منظور ايجاد يک عادت پسنديده مي باشد. در همين زمينه در قرآن کريم آمده است ” هر گاه برگردانده مي شدند به آنچه که ازآن نهي مي شدند، دوباره به آن دچار مي گشتند ” .
مارکانکو نيز معتقد است که بايد در راه تربيت صحيح تلاش کرد تا اين که بعد به تربيت مجدد پرداخت که به مراتب دشوارتر است، تربيت مجدد احتياج به قدرت بيشتر، دانش بيشتر و حوصله بيشتر دارد(مفيدي،1375).
بازي
در گذشته نه چندان دور کار روزانه مردان و زنان و حتي کودکان پايانناپذير به نظر ميرسيد. کوشش و تلاش جهت ادامه زندگي آنچنان شديد بود که توجه به بازي، هدر دادن وقت تلقي ميشد. اکنون که با پيشرفتهاي چشمگير در علم روانشناسي و علوم تربيتي و همچنين استفاده از جنبههاي آموزشي و تربيتي بازي، عقيده و نظر عمومي نسبت به اين فعاليت انسان تغيير کرده است. اطلاعات فراواني که امروزه دربار? بدن انسان و چگونگي رشد و تکامل آن به دست آوردهايم بيش از پيش ضرورت بازي را براي کودکان روشن کرده است.
صرفنظر از مسائل فوق، خواه کودکان اجازه بازي داشته باشند و يا نداشته باشند، آنان به هر حال به طرقي خود را با بازي مشغول خواهند کرد. در حقيقت بازي براي کودک مانند نفس کشيدن امري طبيعي و از ضروريات رشد است، از ديدگاه کودکان نوعي فعاليت است که براي انجام آن ،کودک حتي تحمل مشکلاتي را بر خود هموار ميکند (مقدم و ترکمان،1386).
بازي بهترين شکل فعاليت کودکان در سنين پيش از دبستان است. در جريان بازي نيروهاي جسمي و روحي کودک يعني دقت، حافظه، تصور، نظم و ترتيب به سر ميبرند و رسالت تغيير و دگرگون ساختن آن را بر عهده دارند (بوندرانکو، باباجان، 1380).
کودک از طريق بازي به شخصيتي متعادل دست پيدا ميکند و تعادل و مهارتهاي لازم را براي زندگي در کنار ديگران در محيطهاي غير از خانه و در کنار افرادي غير از والدين کسب ميکند، لذا کودک از طريق بازي به رشد اجتماعي لازم دسترسي مييابد.
کودکي که از بازي ميهراسد، هرگز رشد سالم ندارد و از لحاظ رواني بيمار است و بايد فوراً به درمان او ميپرداخت. به عقيده وودورث، حتي تخيل کودک نوعي بازي است و ميتوان گفت بازي معمولاً اگر دائما هم نباشد، شامل عامل تخيل و اختراع است (شعاري نژاد، 1385).
تعريف بازي
در فرهنگ و بستر، بازي به صورتهاي زير تعريف شده است:
1-حرکت، جنبش و فعاليت به مثابه حرکت عضلات
2-آزادي يا محدوديتي براي حرکت و جنبش
3-فعاليت يا تمرين براي سرگرمي، تفريح يا ورزش (مهجور، 1375).
بهترين توصيف براي بازي توسط گاروي در سال 1977 ارائه شده است.
1- بازي خوشايند و لذت بخش است.
2- بازي هيچ هدف بيروني ندارد و متوجه هيچگونه هدف عملي نيست، بلکه انگيزش ذهني کودک است.
3- بازي خودجوش و داوطلبانه است و بازيگر خود نوع آن را انتخاب ميکند.
4- بازي کردن مستلزم درگيري فعالانه بازيگر است (مجيب، 1377).
بازي عبارت از هر نوع فعاليتي است که براي تفريح و خوشي و بدون توجه به نتيجه نهايي صورت ميگيرد. انسان به طور داوطلبانه وارد اين فعاليت ميشود و هيچ نيروي خارجي يا اجباري در آن دخيل نيست (ايراندوست، 1378).
هر نوع فعاليتي که توسط کودکان به منظور تفريح انجام گيرد، بازي ناميده ميشود.
مربيان ورزش از بازي تلقي جامعتري دارند. آنها معتقدند که، بازي عبارت است از فعاليتي که افراد با ميل و رغبت در اوقات فراغت انجام ميدهند (انگجي، عسگري، 1385).
تاريخچه بازي
بازي را ميتوان به گذشتههاي دور حتي از بدو تولد و پيدايش انسان نسبت داد.
در حقيقت بازي جزئي از زندگي انسان از بدو تولد تا زمان مرگ است. در کل تاريخچه بشريت مندرج انسان از نظر فيزيولوژيکي نياز به جنبش و حرکت دارد و بازي خمير مايه تفکر است. تشکيل اجتماعات اوليه بشري شکل جديدي از بازي را پديد ميآورد. بازيهاي گروهي به صورت بازيهاي نمايشي از عبادت ارواح، پرسش اشياء گرفته تا رقص شکار و رقص جنگ، مجموعهاي از راههاي برآوردن نيازهاي جسماني و ذهني افراد را هم گرداند. خواه به اين مجموعه بازي نام دهيم و خواه نام ديگر، در اصل مطلب تفاوت چنداني پديد نميآيد.
رشد ذهني يا اجتماعي انسان و تسلط پيشرونده بر طبيعت امکان دستکاري در اشياء طبيعي را بوجود آورد و از آن زمان اشياء به خواست انسان تغيير شکل دادند تا بتوانند انديشه وي را در شکلدهي و بازي غناي بيشتر بخشند و روح او را راضيتر گردانند.
تشکيل اجتماعات اوليه بشري، نحوه و شکل جديدي از بازي را پديد آورد. در ابتدا بازيچه بشر، مواد و اشياء خام و طبيعي بدست آمده از طبيعت بود، قطعهاي از سنگ، به دست گرفتن آن، حرکت دادن آن و سرانجام غلتاندن و يا پرتاب کردن آن، همه نوعي بازي محسوب ميگرديد (مهجور، 1380).
بازي در ايران پيش از اسلام:
بنابر آنچه مورخان يوناني، رومي و يهودي دربار? ايران و ايرانيان نوشتهاند و بنا به مندرجات اوستا و پارهاي از کتابهاي بازمانده به زبان پهلوي، ايرانيان باستان به کودکان خويش هنرهاي گوناگون ميآموختهاند و برترين اين هنرها شامل سواري، چوگان بازي، تيراندازي، شناگري، شمشيربازي و در عصر ساساني، شطرنج بوده است.
چنانکه ميبينيم، تمام اين بازيها با زندگي آينده کودکان پيوند ناگسستني داشته و از آن روي اين هنرها و بازيها را به کودکان ميآموختهاند که بعدها در ميدان نبرد از آنها استفاده نمايند. در حقيقت بيشتر اين بازيها حالت ورزشي و جنگي داشتهاند. اما بيگمان کودکان ايراني در آن روزگا با بازيهاي گوناگون ديگري نيز آشنا بودهاند که سخن گفتن دربار? آنها نيازمند به پژوهش گستردهاي در متون بازمانده از دوران پيش از اسلام است، ولي هدف ما بيشتر جستجوي رد پاي بازيهاي ايراني در متون پارسي است
ارزش بازي ها:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

تحقيقات بيشماري در زمينه اثرات بازي و ارزشمندي آن صورت گرفته است که اغلب آنها تأکيدي است بر ارزش مثبت بازي در جنبه هاي گوناگون رشد کودکان اعم از رشد جسماني، رواني، عاطفي، اخلاقي و شناختي، نتيجه تحقيقات ومطالعات بيشمار، اهميت بازي و لزوم توجه به آن را روشن مي سازد و اين سوال پيش مي آيد که ارزش بازي چيست؟(مجيب 1379 ص24).
ارزش تربيتي:
کودک خردسال از طريق بازي کردن با انواع مختلف اسباب بازيها، موفق به شناختن شکلها، رنگها، اندازهها، جنس اشياء و اهميت آنها ميشود. بتدريج که رشد ميکند در بسياري از بازيها و ورزشها مهارت بدست ميآورد.اکتشاف، جمعآوري اشياء و ساير شکلهاي بازي در اواخر دوران کودکي اطلاعاتي را به کودک ميدهد که او نميتواند در کتابهاي مدرسهاش پيدا کند. کودک هنگام بازي درباره خودش، ديگران و رابطهاش با آنها چيزي ياد ميگيرد.


دیدگاهتان را بنویسید