توهم زا 29
محرک ها 29

تعريف متامفتامين 29
اثرات متامفتامين31
عوامل موثر در شروع مصرف مواد32
براي احساس سرخوشي32
براي احساس بهبودي 32
براي کارکردبهتر32
کنجکاوي و اينکه ديگران هم مصرف مي کنند32
رابطه پرخطرجنسي و ايدز 33
انواع درمان ها و مقايسه آن ها 34
گروه حمايت همتايان 34
جلسات12گامي 35
تحليل عود 35
حمايت اجتماعي 35
مدل ماتريکس 35
اصول راهنما در درمان ماتريکس36
رابطه مثبت و هميارانه37
ساختارانتظارات 37
مهارت هاي شناختي- رفتاري38
گروه هاي خودياري39
پيشينه پژوهش40
پژ وهش هاي داخلي40
پژوهش هاي خارجي 41
فصل سوم: روش پژوهش49

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

روش 50
معرفي متغيرها50
جامعه آماري50
نمونه و روش نمونه گيري51
ابزار پژوهش51
روش تجزيه و تحليل داده ها51
روش اجرا 52
فصل چهارم: يافته هاي پژوهش 54
آمارتوصيفي 55
آزمون سوالات 56
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري 59
بحث و نتيجه گيري 60
محدوديت هاي پژوهش63
پيشنهادها63
پيشنهاد کاربردي63
پيشنهادات پژوهشي63
منابع65
منابع فارسي65
منابع انگليسي70
پيوست ها 76
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول1-1 فهرست عناوين جلسات52
جدول 4-1- ميانگين و انحراف معيار نمرات پيش آزمون و پس آزمون و پيگيري ها گروه
آزمايش وکنترل 55
جدول 4-2- خلاصه نتايج آزمون مقايسه ميانگين هاي نمرات پس آزمون رفتارهاي پرخطرجنسي
و شرکاي جنسي 56
جدول4 -3- خلاصه نتايج آزمون مقايسه ميانگين هاي پس آزمون و مرحله پيگيري رفتارهاي
پرخطرجنسي و تعدادشرکاي جنسي57
جدول4-4 خلاصه نتايج آزمون مقايسه ميانگين هاي ميزان رفتارهاي پرخطرجنسي براساس وضعيت
تأهل در مرحله پيش آزمون57
چکيده
هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر تعيين اثربخشي روش ماتريکس بر کاهش رفتارهاي پرخطر جنسي مردان معتاد شهر کرمانشاه بود.
روش: روش پژوهش شبه آزمايشي با طرح پيش‌آزمون- پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماري پژوهش معتادان مرد شهر کرمانشاه بود که با روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شد. به آزمودني ها پرسشنامه رفتارهاي پر خطر جنسي داده شد. تعداد 24 نفر به روش تصادفي در دو گروه آزمايشي و کنترل با تعداد برابر (n=12) جايگزين شدند.
روش ماتريکس بر روي گروه آزمايشي به ‌صورت گروهي اجرا شد. گروه آزمايش به مدت 8 جلسه 90 دقيقه‌اي دوباردرهفته تحت مداخله روان درماني گروهي قرارگرفتند. بعد از اتمام جلسات از دو گروه پس آزمون به عمل آمد.
يافته‌ها: يافته‌ها نشان‌دهنده تفاوت معني‌دار ميانگين رفتارهاي پر خطر گروه آزمايش و گروه کنترل بود. نتايج آزمون هاي تحليل کواريانس نشان دادکه روش ماتريکس برکاهش رفتارهاي پرخطرجنسي و تعدادشرکاي جنسي بطور معناداري تأثيرگذاربوده است. همچنين نتايج آزمونt وابسته نشان داد تفاوت معناداري بين وضعيت تأهل در افراد پرخطر جنسي نداشته است.
نتيجه گيري: نتايج نشان دادکه روش ماتريکس احتمالاً مي‌تواند باعث کاهش رفتار پر خطر جنسي در بين معتادين شود بنابراين از اين رويکرد ممکن است بتوان براي کاهش رفتارهاي پرخطر جنسي در گروه هاي پرخطر به منظور پيشگيري از ابتلا به HIV استفاده کرد.
کليدواژگان: روش ماتريکس، رفتارهاي پرخطر جنسي، HIV ، معتادان.
فصل يکم
مقدمه پژوهش
مقدمه
در بررسي تاريخ، هيچ جامعه بشري را نميتوان يافت که با معضل مربوط به مواد مخدر دست به گريبان نباشد و شايد بتوان گفت مواد مخدر همزاد با بشر در اين جهان يافت شده و تا زماني که انسان در اين عرصه وجود دارد آن نيز پابرجا خواهد بود. مسائل مربوط به مواد مخدر تازگي نداشته و اثرات آن نيز همواره در سرنوشت ملتها و اقوام قابل جستجو است (سهرابي، هاديان، اصغرنژاد، 1387).
بزرگترين معضل اجتماعي امروز ايران، اعتياد است که مسأله و مشکل ميليونها جوان است که وارثان اصلي کشورند. امروزه اعتياد به انواع مواد مخدر و مشکلات مرتبط با آن به نحو بسيار خطرناک و تأسف باري نسل جديد کشور را تهديد مي کند. شيوع مواد مخدر و اعتياد سالهاست که يکي از گرفتاري هاي درجه اول کشور محسوب ميشود و کوششهايي که تاکنون براي مهار اين پديده صورت گرفته است به دلايل مختلف علي رغم خواست قلبي مردم و دولت موفقيتهاي اندکي در پي داشته است (سهرابي، هاديان، اصغرنژاد، 1387).
اعتياد حالت مزمن رواني و جسمي است که در اثر مصرف مکرر مواد مخدر در فرد ايجاد شده و در طي آن در فرد نياز و تمايل جسمي و روحي براي مصرف دوباره مواد مخدر به وجود ميآيد. فرد در طي اعتياد خود مصرف مواد را مرتباً افزايش داده و در اثر قطع مواد نشانگان محروميت در فرد ايجاد ميشود(سادوک و سادوک1، 2008 ؛ ترجمه رضاعي، 1388).
اعتياد کليه رفتارهاي فردي و اجتماعي را تحت شعاع قرار ميدهد و به عنوان مهمترين آسيب اجتماعي، جامعه انساني را مورد هجوم قرار داده است(هوشنگ و جزايري، 1377). معتادان به مواد مخدر جزو گروهاي پر خطر مي‌باشند(جرلايز2، 2008) بنابراين انجام مداخلاتي در جهت کاهش رفتارهاي پرخطر آنها ضروري بهنظر ميرسد زيرا اعتياد بهعنوان يك آسيب اجتماعي، شايد هيچگاه بهطور كامل ريشه‏كن نشود، اما با تدبير، انديشه و تلاش واقعي حداقل مي‏توان آسيبهاي مرتبط با آن را همچون رفتارهاي پرخطر جنسي و به تبع آن سرعت شيوع و انتقال بيماري ايدز را كاهش داد. يکي از مداخلاتي که در دهههاي اخير در زمينه ايجاد تغيير و يا کاهش در رفتارهاي نامناسب با موفقيت و استقبال زيادي همراه بوده است روش ماتريکس ميباشد که به عنوان درماني بهشکل فردي و گروهي به صورت مستقل و يا درکنار ساير درمانها در حوزههاي مختلف بهکار رفته است(مکري واختياري،1388). با توجه به مشکلاتي از قبيل ابتلا به HIV و بيماري مقاربتي که مي تواند به واسطه رفتارهاي پرخطر به استثناي خودکشي درپسران بيشتراز دختران است(ليندبرگ،بوگسس و ويليامز3،2000) و با در نظرگرفتن تعداد زياد معتادان در جهان و کشور ما و نيز با در نظر گرفتن اينکه ارتباط جنسي نامشروع، در ميان حدود نيمي از معتادان گزارش شده است(رازقي، 1999). اين پژوهش درصدد است تا با استفاده از آموزش روش ماتريکس و تأثير ممکنه آن در تسلط بر احساسات و رفتارها و نيز نقش اين روش در تصميم گيري مناسب تر، مداخله اي را در جهت کاهش رفتارهاي پر خطر جنسي در مردان معتاد انجام دهد.
بيان مسئله
با شروع قرن جديد جوامع بشري با معضل بزرگ اجتماعي – رواني سوء مصرف مواد مواجه هستند. به عبارت ديگر، سوء مصرف مواد مخدر يک پديدهي جهاني است و کمتر کشوري يافت ميشود که اين معضل در آن وجود نداشته باشد. سوء مصرف مواد مخدر، امروزه پا را از مرز اختلالات فردي و روانشناختي فراتر نهاده و به يک معضل اجتماعي تبديل شده است،که از آن با عناويني همچون طاعون قرن و بلاي خانمان سوز ياد ميشود.
طبق گزارش ستاد مبارزه با مواد مخدر پس از تصادفات دومين عامل فوت در مرگهاي مشکوک عوارض ناشي از اعتياداست (رقيبي و پورقازي، 1384). اولين گزارشي که از مصرف مواد مخدر در ايران به چاپ رسيده است مربوط به قرن 17 ميلادي ميباشد، ولي اولين آمار رسمي مکتوب به تعداد مصرفکننندگان درايران مربوط به سال 1948 ميلادي است که تعداد معتادان به ترياک را 1250000 نفراز کل جمعيت 14000000 نفرذکرکردهاند (رزاقي، رحيمي و مدني،1381).
در مطالعه بعدي که توسط مؤسسه داريوش در مورد همهگيري مصرف مواد در 28 استان کشور در سال1383 انجام گرفت، تعداد معتادان کشورکه نيازمند خدمات درماني بودند بين 1500000 نفر تا1800000 نفر برآورد شدند (نارنجيها ،1383). تخمينهاي مبتني بر گزارشهاي سازمان ملل نشان ميدهد که 5/1 الي2 درصد ازجمعيت ايران مشکل جدي يا سوء مصرف مواد مخدر دارند(محمدي،1390).
اعتياد يکي از بزگترين معضلات بزرگ جامعه ما است. اعتياد معلول عوامل و مشکلات مختلف اجتماعي، روانشاختي و بيولوژيک است. معتادان به مواد مخدر از جمله گروه هاي پرخطردر ابتلا به عفونتهاي ناشي از ويروس هاعامل هپاتيت c، هپاتيت B و ايدزهستند. از جمله رفتارهاي پر خطرافراد معتاد، مي توان به استفاده مشترک از سرنگ آلوده جهت تزريق مواد اشاره کردکه باعث انتقال عفونت هاي اشاره شده در بين اين افراد مي شود (عطايي، صالحي، جوادي، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، 1389).
از جمله ديگر رفتارهاي پرخطر در افراد معتاد مي توان به رفتارهاي پرخطر جنسي درآنها اشاره کردکه عامل مؤثري درگسترش عفونت ايدز در ساير گروه هاي اجتماعي است و اين موارد شامل شرکاي متعدد جنسي و رفتار جنسي بدون استفاده از وسايل محافظتي نظيرکاندوم است (عطايي، صالحي، جوادي، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، 1389).
هرگونه رابطه جنسي(دهاني، مهبلي و مقعدي) كه بدون استفاده از وسايل ايمني رابطه جنسي ازقبيل كاندوم مردانه يا زنانه انجام گيردكه درآن احتمال مبتلاشدن به ايدز و ديگر بيماريهايي كه ازطريق رابطه جنسي منتقل ميگردند افزايش يابد، رفتار پرخطر جنسي ناميده ميشود(سادوک و سادوک4، 2008 ؛ ترجمه رضاعي، 1388). همچنين داشتن شركاي جنسي متعدد وگذري و ازطرفي رابطه جنسي در زمان مصرف مواد مخدر، جز رفتارهاي پرخطر جنسي قرارمي گيرند(باكتينگ5، راسر6 و اسكلما7، 1999).
ضمن آنکه درتحقيقات مختلف رابطه متغير رفتارهاي پرخطرجنسي با متغيرهاي ديگري بررسي شده است از قبيل شيوع رفتارهاي جنسي پرخطر(حيدري، ميراحمدي زاده، کشتکاران، اعتمادي و لطفي،1390)، زمان و روش آموزش مسائل جنسي(جلالي، ناهيدي، اميرعلي اکبري وعلوي مجده ،1384)، لزوم ارائه آگاهي هاي جنسي لازم به افراد معتاد(عطايي، صالحي، جوادي، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، 1389)، استفاده از مدل رويکرد برنامه ريزي شده به سلامت جامعه( يزدان پناه، صفري، يوسفي، عنقا، حبيبيان، و همکاران، 1389)، تأثيرمتادون درماني در کاهش رفتارهاي پرخطرجنسي(مرسلي، 1387)، تأثير نشانگان فزون کنشي-کاهش توجه8 درگرايش به رفتارهاي پرخطرجنسي(ميکائيلي و هاشمي،1392). پيش بيني کننده هاي روانشناختي رفتارهاي پرخطرجنسي( ميکائيلي و هاشمي، 1392). همه اين تحقيقات، اهميت و گستردگي مشکل رفتارهاي پرخطرجنسي را بيان نموده اند.
شواهد نشان مي دهندکه اعتياد در حال حاضر يکي از بزرگترين و پرهزينهترين معضلات جامعه ما راتشکيل ميدهدکه هم اکنون رو به گسترش مي باشد(سبزي خوشنامي، 1390). برآوردهاي صورت گرفته نشان ميدهدكه ميزان خسارتهاي اقتصادي- اجتماعي مستقيم و غير مستقيم مواد مخدر و اعتياد و مشکلات در ارتباط با آن از قبيل انتقال و مبتلا شدن به ايدز و بيماريهاي مقاربتي و درمان آن دركشورساليانه700 ميلياردتومان ميباشدکه قسمتي از اين هزينه مربوط به بيماريهاي مرتبط با اعتياد و معتادان از قبيل بيماري ايدز و هپاتيت مي باشد(صادقي اهري، 1382(.
آمارها نشان دهنده شيوع بالاي رفتارهاي پرخطر جنسي در بين معتادان است. طبق گزارش 8/55% معتادان روابط جنس خارج از چهارچوب خانواده داشته اند(عطايي، صالحي، جوادي، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، 1389). همچنين در تحقيق نارنجي ها(1383) شيوع رفتارهاي پرخطرجنسي بين معتادان 7/42 و در پژوهشي ديگر ميزان رفتارهاي پرخطرجنسي معتادان 8/59% تخمين زده شده است(ياري، باباخاني و توکلي، 1388).
با توجه به افزايش معتادان در ايران و جهان شيوع بالاي رفتارهاي پرخطرجنسي در بين آنها و اينکه يکي از راههاي اصلي انتقال ايدز و ديگر بيماريهاي مقاربتي رفتارهاي پرخطرجنسي است(عطايي، صالحي، جوادي، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، 1389)، انجام مداخلاتي در راستاي کاهش رفتارهاي پرخطر و جلوگيري از منتقل شدن و شيوع اين قبيل بيماريها بسيار مهم ميباشد.
چون کاربردهاي مدل ماتريسي در حوزه هاي مختلف، براي درمان وابستگي به کوکايين(راوسن9، ابرت10، مک کان11 و مان12، 1986)، مصرف دارو و الکل، بهبود درشاخص هاي روان شناختي و کاهش رفتارهاي پرخطر جنسي مرتبط با انتقال ايدز( ويروس نقص ايمني انسان) (شاپ تاو13، راوسن، مک کان و ابرت، 1994؛ شاپ تاو، راوسن و لينگ14،1997) به اثبات رسيده و اين اثربخشي درمان حمايت تجربي براي استفاده از اين مدل را فراهم کرده است.
تعدادي از طرح هايي که با حمايت مالي موسسه ملي سوء مصرف مواد آمريکا اجرا شده، بيانگرآن است که شرکت کنندگان درمان شده با مدل ماتريسي، کاهش هاي آماري معناداري را در مصرف دارو و الکل، بهبودهايي را در شاخص هاي روان شناختي و کاهش رفتارهاي پرخطر جنسي مرتبط با انتقال ايدز داشتند (راوسن، 1995؛ شاپ تاو، راوسون، مک کان و ابرت، 1994؛ شاپ تاو، راوسون و لينگ، 1997).
اين موارد بررسي جنبه ها و راهکارهاي بيشتردر خصوص رفتارهاي پرخطرجنسي را مي طلبد. بنابراين در پژوهش حاضر به بررسي تأثير روش ماتريکس برکاهش رفتارهاي پرخطرجنسي مردان معتاد شهرکرمانشاه پرداخته شده است.
اهميت و ضرورت پژوهش
اعتياد درحال حاضر يکي از بزرگترين مشکلاتي است که گريبان گير انسان شده و عوارض ناشي از آن، آسيب هاي بسيار جدي اجتماعي، رواني، فردي، فرهنگي و اخلاقي ايجاد مي کند. ضمن آنکه بايد بدانيم اهميت پديده شوم اعتياد، نيازي به سخنراني و قلم فرسايي افراطي ندارد( وزارت بهداشت،1381).
از سويي ديگر امروزه شيوع بيماري هاي پرخطر جنسي تبديل به يکي از مهمترين دل نگراني هاي بشري شده و در جهان رشد تصاعدي دارد. آمارها بيانگر اين هستندکه هر روز16 تا20 هزار نفر در جهان به ايدز مبتلا مي شوند و در ايران نيز مطابق آمار موجود، تا سال 1381، تعداد 4424 نفر مبتلا به ايدز بوده اند و از اين تعداد، 365 نفر به علت رفتار جنسي پرخطر آلوده شده اند(عطايي، صالحي، جوادي، خوروش، عاطفه السادات و همکاران، 1389).
ضمن انکه استان کرمانشاه به علت تجربه مستقيم 8 سال جنگ و نيز مشکلات و محروميت هاي اقتصادي و اجتماعي و رفاهي بعد از جنگ(که همچنان ادامه هم دارد)، در حال حاضر يکي از آسيب پذيرترين استانهاي ايران است. اعتياد و رفتارهاي پرخطرجنسي، بخش کوچکي از اين مشکلات هستند. اين نکته ضرورت انجام مطالعات تخصصي و ارائه راهکارهاي علمي براي شهروندان اين استان را بيش از پيش نشان مي دهدکه اگر دراين زمينه تلاش نشود، اين تجارب تلخ، تلخ تر خواهند شد. به زبان روانشناسي، يعني شدت و فراواني آسيب هاي رواني اجتماعي دربين مردم اين استان، خارج از حد تعاملات خواهد شد.
به طور خلاصه، نگاه اجمالي به سه واژه”اعتياد و فرد معتاد”، “رفتارپرخطرجنسي” و محيط آسيب پذير(همچون شهر کرمانشاه) اين ادعا را به خوبي اثبات مي کندکه اين پژوهش و پژوهش هايي شبيه به آن، تئوري پردازي محض نيست بلکه سرمايه گذاري مستقيم براي سلامت و بهداشت رواني مردم يک جامعه است.
اهداف پژوهش
هدف اصلي
هدف پژوهش حاضر، بررسي اثربخشي روش ماتريکس برکاهش رفتارهاي پرخطرجنسي مردان معتاد شهر کرمانشاه در سال 1393 است.
اهداف فرعي
1. تعيين اثربخشي روش ماتريکس برکاهش شرکاي جنسي معتادان شهرکرمانشاه
2. تعيين تاثير وضعيت تأهل با انجام رفتارهاي پرخطرجنسي در معتادان شهر کرمانشاه
سؤالات تحقيق
1.آيا روش ماتريکس برکاهش رفتارهاي پرخطرجنسي در معتادان شهرکرمانشاه تاثيردارد ؟
2. آيا روش ماتريکس برکاهش شرکاي جنسي در معتادان شهر کرمانشاه تاثيردارد؟
3. آيا وضعيت تأهل در انجام رفتارهاي پرخطرجنسي در معتادان شهرکرمانشاه تاثيردارد؟
تعريف واژگان
تعاريف مفهومي
روش ماتريکس: نوعي روش درمان غيردارويي در افراد معتاد است که جز در موارد نادر، نياز به بستري بيماران نيست. اين روش با حضور درمانگر و بيمارانجام مي شود و بر مداخلاتي مثل آشنايي بيمار و خانواده اش با اعتياد و مواد محرک و چگونگي درمان، شناخت موقعيت هاي مشکل آفرين هر بيمار، مهارتهاي پيشگيري از وسوسه و ولع مصرف، مهارتهاي زندگي سالم و بدون مواد، افزايش بينش فرد نسبت به رفتارهايش و اصلاح آنها افزايش ماندگاري بيمار در درمان وکاهش رفتارهاي پرخطرجنسي مرتبط باانتقال ايدزداشتندتاکيد مي شود(راوسن15، 1995).
رفتار پر خطر جنسي: هرگونه رابطه جنسي(دهاني، مهبلي و مقعدي) كه بدون استفاده از وسايل ايمني رابطه جنسي از قبيل كاندوم مردانه يا زنانه انجام گيردكه درآن احتمال مبتلا شدن به ايدز و ديگر بيماري هايي كه ازطريق رابطه جنسي منتقل ميگردند افزايش يابد، رفتارپرخطرجنسي ناميده ميشود(سادوک و سادوک16، 2008 ؛ ترجمه رضاعي، 1388). همچنين داشتن شركاي جنسي متعدد وگذري و از طرفي رابطه جنسي در زمان مصرف مواد مخدر، جزء رفتارهاي پرخطرجنسي قرار مي گيرند(باكتينگ17، راسر و اسكلما18، 1999).
تعاريف عملياتي
روش ماتريکس : در اين پژوهش، روش ماتريکس پس از اجراي پيش ازآزمون در 8 جلسه يک و نيم ساعته براي گروه آزمايش اجرا خواهد شد. منظور از روش ماتريکس، فرايند مشاوره اي با عناوين آشنايي و سنجش،کليات رفتارهاي پرخطر و مختص به معتادان، انواع شروع کننده هاي دروني و بيروني، وسوسه جنسي،کار و بهبودي، شرم و گناه، تعريف معنويت، روابط جنسي اعتيادگونه و سنجش پاياني است که به صورت گروهي اجرا شد(نجفي، بيگدلي، دهشيري، رحمتيان و طباطبايي، 1391).
رفتارهاي پرخطر جنسي: در اين پژوهش، رفتارپرخطرجنسي توسط پرسشنامه رفتارهاي پرخطرجنسي(زارعي، خاکباز وکرمي، 1389) سنجيده شد.

فصل دوم
پيشينه پژوهش

پيش درآمد
پژوهش هاي فراوني در زمينه رفتارهاي پرخطرصورت گرفته است و رفتارهاي پرخطرجنسي در معتادان از مواردي است که کمتر به آن پرداخته شده است در اين فصل به مرور برخي از پژوهشهاي پيشين در اين مورد اشاره خواهيم کرد.
رفتارهاي پرخطرمهمترين عامل به خطرافتادن سلامت جامعه اند. امروزه شيوع رفتارهاي پرخطر بخصوص درنوجوانان و جوانان به يکي از مهمترين وگسترده ترين دل نگرانيهاي جوامع بشري تبديل شده و عليرغم فعاليتهاي سه دهه گذشته فقرهاي مخاطره آميز درسطح جهان داراي رشد تصاعدي بوده است. مصرف موادمخدر، خشونت و رفتارهاي جنسي عامل بسياري از مرگ و ميرهاي سنين نوجواني و اوايل بزرگسالي است(ليندبرگ19، بوگسس و ويليامز20، 2000). بسياري از رفتارهاي پرخطرجنسي از قبيل سيگار، الکل، موادمخدر و روابط جنسي نامطمئن درسنين قبل از 18سالگي اتفاق مي افتد(برگمن و اسکات21، 2001).
رفتارهاي پر خطر عبارتند از رفتارهايي که اثرات نامطلوبي بر رشد همه جانبه و سلامتي نوجوانان دارد.که مي تواند مانع موفقيتها و رشد آتي آنها گردد. اين رفتارها(مانند دعوا کردن) مي تواند منجر به صدمات فيزيکي شده و يا رفتارهايي که اثرات منفي فزاينده( مانند سوء مصرف مواد) دارند را شامل گردد. رفتارهايي پر خطر مي تواند يا ايجاد مانع براي تجربيات شاخص گروه همسالان، اثرات نامطلوبي روي معتادان بر جا گذارد( گازمن22، 2007) .
انواع و شيوع رفتارهاي پر خطر
از ميان رفتار هاي پر خطر چندين نوع خاص به دليل شيوع شان در نوجوانان امروز، مورد توجه متخصصين مي باشد . بسياري از اين رفتارهاي منجر به آمار بالاي مرگ و جراحت در ميان نوجوانان گرديده و يا اثرات منفي روي جامعه دارند که در ادامه به برخي از آنها اشاره خواهد شد( گازمن، 2007) .
رفتارهاي خود آسيب رسان ، خشونت و خود کشي
در ميان نوجوانان، خود آسيب رسان ترين رفتارها مربوط به رانندگي است. گرفتن گواهينامه يکي از هيجان انگيزترين آرزوهاي دوره نوجواني است اما متأسفانه تصادفات رانندگي يکي از دلايل فوت نوجوانان را در بر مي گيرد. بسياري از صدمات و جراحت ها با نبستن کمربند ايمني تشديد شده( و منجر به مرگ مي شود) . تقريبا 30 % نوجوانان ايالات متحده اظهار مي دارند که به ندرت از کمربند ايمني استفاده مي کنند يا اينکه هرگز استفاده نمي کنند. ترکيب مصرف الکل و رانندگي نيز در مرگ نوجوانان در اثر تصادفات رانندگي سهم عمده اي دارد. حدود 10 % نوجوانان ايالات متحده اظهار مي دارند که پس از نوشيدن الکل اقدام به رانندگي کرده اند و 36 % در حين رانندگي اقدام به نوشيدن الکل کرده اند. خبر خوب آن است که شيوع رفتارهاي پر خطر مرتبط با رانندگي در طي چهار سال گذشته کاهش قابل ملاحظه اي داشته است. با وجود اين رفتارهاي پر خطر مربوط به رانندگي يک مشکل جدي در طول دوران نوجواني است(پينکرتون وآبرامسون23، 2005 ) .
درگيري فيزيکي و پرخاشگري، گروه ديگري از رفتارهاي خودآسيب رسان را تشکيل مي دهند. اين گروه از رفتارها پس از تصادفات رانندگي دومين عاملي است که منجر به مرگ افراد بين سنين 34 – 15 سال مي شود. 36 % از نوجوانان ايالات متحده اظهار مي کنند که در طي يکسال گذشته درگيري فيزيکي داشته اند(پسران 43% و دختران 28% ) به طور مشابه هم پسران و هم دختران گزارش کرده اند سلاح گرم يا سرد حمل مي کنند ( 19% ). با وجود اين تفاوت معناداري بين حمل سلاح توسط پسران (29%) و دختران (7%) وجود دارد (پينکرتون وآبرامسون، 2005) .
نهايتاً خودکشي يکي از پر خطرترين رفتارها در ميان نوجوانان امروز است. نزديک به 17% (تقريبا از هر 5 نوجوان يک نفر) از نوجوانان در ايالات متحده اقدام به خودکشي داشته اند و 13% به طور واقعي افکار خودکشي داشته اند. در ميان نوجوانان ايالات متحده هر ساله 4/8% اقدام به خودکشي گزارش مي شود. در حال حاضر خودکشي سومين عامل مرگ و مير در ميان نوجونان سنين 15 – 24 سال مي باشد که86% از اين مرگ و ميرها به پسران و14% به دختران اختصاص دارد(گازمن24،2007)
مصرف سيگار
با اينکه در همه جوامع سعي مي شود ميزان مصرف سيگار را پائين بياورند، به نظر مي رسد که براي رسيدن به اين هدف مشکلات زيادي وجود دارد. تحقيق درباره نوجوانان 19-11 ساله نشان مي دهد که 16% آنها رسماً سيگاري هستند و ترک اين عادت نيز به نظر دشوار مي رسد تحقيقي که در سال 1995 انجام شده است، نشان مي دهد که 25% از نوجوانان ايالات کبک کانادا سيگار مي کشند که 15 % آنها بين سنين 14-12 سال و 38 % از آنها بين سنين18-15 سال قرار دارند(صرامي، قرباني و مينويي،1392).
سوء مصرف مواد
سوء مصرف مواد گروه ديگري از رفتارهايي است که صدمات طولاني مدت و فوري را در بر مي گيرد. نوشيدن الکل و سوء مصرف مواد با تصادفات رانندگي، خشونت، درگيري فيزيکي، روابط و تعاملات اجتماعي مشکل ساز و بيماريهاي مختلف در ارتباط هستند. بيش از 43% نوجوانان ايالات متحده گزارش کرده اند که الکل مي نوشند و 26% از آنها پذيرفته اند که زياد مي نوشند. تقريبا 23% از نوجوانان سيگار مي شکند و از اين ميان 4/9% سيگاري هستند( 20 تا30 روز در ماه سيگار مي کشند). مانند رفتارهاي خود آسيب رسان، شيوع مصرف الکل و سيگار در طي چهار سال گذشته کاهش يافته اما با وجود اين خطرات جدي براي سلامتي نوجوانان در پي دارد. مصرف داروهاي غير قانوني به دليل تأثيرات جسماني منفي که روي مصرف کنندگان دارد هم از نظر سلامت فردي و هم سلامت اجتماعي نگران کننده است. تأثيرات استفاده از داروهاي غير مجاز به صدمات مغزي و لطمه به اندامهاي بدني محدود نمي شود بلکه با رفتارهاي پر خطر جنسي و خشونت و رانندگي بي مهابا ارتباط نزديک پيدا مي کند. برآوردهاي اخير در ايالات متحده نشان مي دهد که 26 % از نوجوانان حشيش مصرف مي کنند و حدود 10 % قبل از 13 سالگي ازآن استفاده کرده اند. در سالهاي اخيرمصرف متامفتامين ها منجر به نگراني جدي در ايالات متحده آمريکا شده است. قيمت پايين دارو و دسترس پذيري آسان نوجوانان به اين مواد سهم قابل توجهي در شيوع سريع آن داشته است. اثرات بلند مدت، کوتاه مدت و حاد متامفتامين ها، آنها را جزء ده نگراني اول بسياري از متخصصين و سياست گزاران ساخته است. امروزه تقريبا 3% از نوجوانان پايه هشتم و پيش از 4% از نوجوانان پايه هاي دهم و دوازدهم اقدام به استفاده ازمتامفتامين ها را گزارش کرده اند(گازمن25، 2007) .
مصرف الکل
الکل، ماده مخدري است که بيشتر از مواد ديگر مصرف مي شود، نوجوانان 15 و 16 ساله آمريکايي دست کم هفته اي يک استکان الکل مي نوشند. آنهايي که 17 تا 19 سال دارند، سه استکان و 20 تا 24 ساله ها بيشتر از چهار استکان مي نوشند. طبق تحقيق کلوتيه،6/2% جوانان به طور مرتب الکل مي نوشند. به نظر مي رسد که مصرف الکل حالت عادي به خود گرفته است و برخي اعداد واقعاً وحشتناک است: بيش از 40 % نوجوانان 14-12 ساله دست کم به مناسبتهاي مختلف الکل مي نوشند(صرامي، قرباني و مينويي،1392) .
تعاريف مربوط به رفتارجنسي
رابطه جنسي
رابطه جنسي مي تواند شامل نزديکي مهبلي، نزديکي مقعدي، دهاني، استمنا، و لمس اندام هاي جنسي باشد. هرچندکه طبيعي ترين رابطه جنسي نزديک مهبلي است.
رابطه جنسي ايمن و پرخطر
رابطه جنسي ايمن به هرنوع ارتباط جنسي گفته مي شودکه احتمال انتقال بيماري و يا جراحت ازطريق آن به هيچ وجه نداشته باشد. هرگونه لمس پوستي برروي پوست سالم و بدون خراش، و رابطه جنسي انحصاري زن و شوهردرصورتي که هيچ کدام ازآنان خارج از ازدواج ارتباط جنسي نداشته و دخيل در رفتار پرخطر نظير تزريق مشترک نباشند در اين دسته قرار مي گيرد.
رابطه جنسي با خطر متوسط
شامل بوسه هاي طولاني، عميق و مربوط و هرگونه رابطه جنسي نفوذي که درآن کاندوم استفاده نشود با فردي که اطمينان کامل برسالم بودن او نيست. تنها رابطه اي که مي توان ازسالم بودن آن اطمينان داشت رابطه بين زن و شوهر است(اصفهاني، رضازاده، سيگاري، فرهودي، شيباني و همکاران،1390).
رابطه جنسي پرخطر
در رابطه جنسي پرخطر احتمال جراحت يا انتقال بيماري زياداست. هرگونه تبادل خون در رابطه جنسي غيرنفوذي و هر نوع رابطه جنسي نفوذي که در آن ازکاندوم استفاده نشود يا درست استفاده نشود پس هرنوع رابطه جنسي با فردي خارج از رابطه زناشويي رابطه پرخطرمحسوب مي شود. درضمن درصورت ابتلا يکي ازطرفين رابطه اچ اي وي، درصورت عدم استفاده از محافظ در زماني که رابطه زن وشوهرباشد رابطه پرخطر ناميده مي شود.
رفتارهاي پرخطر، رفتارهايي هستندکه سلامت و بهزيستي نوجوانان و جوانان را در معرض خطر قرار مي دهد. بر اين اساس رفتارهاي پرخطر به دوگروه تقسيم مي شوند: گروه اول شامل رفتارهايي مي شوندکه بروز آنها سلامت خود فرد را به خطر مي اندازد و گروه دوم رفتارهايي که سلامت و تندرستي ديگر افراد جامعه را تهديد مي کند. لذا از آنجايي که ميزان خطرپذيري نوجوانان و جوانان نسبت به ديگر دوره هاي سني بالاتر است، گرايش بيشتري به اين نوع رفتارها ديده مي شود. ازجمله رفتارهاي پرخطري که براي ديگران تهديدکننده مي باشد مي توان به رفتارهاي ضداجتماعي مثل دزدي، پرخاشگري، گريز از مدرسه، فرار از خانه و رفتارهاي جنسي و از جمله پرخطري که براي خود فرد خطرزا مي باشد مي توان به مصرف الکل، مصرف سيگار و روابط جنسي نامطئن اشاره کرد(بربريان، 1384).
رفتارهاي پرخطرکدامند؟
رفتارهاي جنسي پرخطر عبارتند از 1- داشتن شرکاي جنسي متعدد 2- تماس هاي جنسي نامعمول 3- متوسل شدن به خشونت درزمان تماس جنسي 4- مصرف الکل، مواد مخدر و يا روانگردان قبل از برقراري تماس جنسي 5- تماس جنسي محافظت نشده(عدم استفاده ازکاندوم).
تعارف مربوط به نوع رابطه جنسي
شريک جنسي اوليه
شريک جنسي ثابت که با تواتر مشخص با ارتباط جنسي برقرارمي شود. يکي ازنمونه هاي بارزآن روابط زناشويي است.
شريک جنسي ثانويه
شريک جنسي غيرثابت و متغيرکه با او ارتباط جنسي برقرار مي شود اين ارتباط جنسي مي تواند يا بدون انگيزه اقتصادي باشد(اسماعيل مطلق، اسلامي، احمديان، رحيمي، پرنيان و همکاران، 1391).
تماس جنسي ناسالم
اچ آي وي از طريق مايع مني و همچنين مايعي قبل از مني خارج مي شود و ترشحات دستگاه تناسلي زنان و خون افراد مبتلا به آن منتقل مي شود و افرادي که با اين ترشحات چه از طريق ارتباط با همجنس و چه از طريق ارتباط معمول جنسي تماس پيداکنند دچارعفونت اچ اي وي مي شوند. وجود بيماري مقاربتي مثل سوزاک، سفليس و همچنين زخم هاي دستگاه تناسلي خطرآلودگي را چند برابرخواهدکرد. بديهي است اگرچه هيچ يک از دو طرف رابطه جنسي به عفونت اچ اي وي مبتلا نباشد به اين بيمار، مبتلا نخواهد شد. بعضي ازگزارش ها حاکي ازآن است که از طريق روابط جنسي دهاني نيز ممکن است فرد دچارعفونت با اچ اي وي گرددکه احتمالا در اثر زخم و خونريزي از لثه مي باشد.گفتني است که احتمال انتقال اچ اي وي از مردان مبتلا به زنان در طول رابطه جنسي به مراتب بيش از انتقال اين عفونت از زنان به مردان مي باشد چون مايع مني آلوده ممکن است براي چند روز در واژن زن باقي بماند. سلولهاي ناحيه دهانه رحم نيز داراي استعداد زيادي براي سرايت اچ اي وي به بدن هستند.
بيش از75% موارد اچ اي وي از طريق داشتن روابط جنسي معمول با فرد مبتلا بوده است. اين روند در جهان به سرعت روبه رشد مي باشد و بسياري از زنان در امريکا ازطريق داشتن روابط جنسي با مردان مبتلا به عفونت اچ اي وي دچار اين بيماري مي شوند، هرچندکه اين مردان معتاد به مواد مخدر تزريقي نباشند. طبق گزارش هاي مرکز مديريت بيماري هاي وزارت بهداشت در ايران تا قبل از سال 90 اکثر موارد ابتلا به اين بيماري ازطريق اعتياد تزريقي و استفاده از سرنگ مشترک صورت گرفته است و انتقال جنسي در ابتلا به بيماري سهم کمتري را دارا بوده است الگوي رفتار جنسي به خصوص در جوانان کشورمان نشان مي دهد موج بعدي بيماري ايدز در افراد عادي جامعه(غير معتادان تزريقي) و از طريق انتقال جنسي خواهد بود و افراد بيشتري از جامعه به آن مبتلا خواهندشد.
ارتباط جنسي مقعدي و همجنس بازي از روش هايي است که موجب سرايت اچ اي وي مي گردد، به خصوص شخصي که مفعول واقع شده است، در معرض بيشتري قرار مي گيرد. زنان به علت شکل اندام جنسي و اينکه پوشش گسترده تري در تماس با مايعات آلوده جنسي دارند خطر بيشتري براي دريافت ويروس و بيمارشده دارند. نزديک جنسي در زمان عادت ماهانه زنان خطر انتقال عفونت را افزايش مي دهد.
کساني که با ساير عفونت هاي جنسي مثل سفليس وسوزاک مبتلا هستند هم خطر بيمار شدن و هم خطر بيمارکردن ديگران را بيشتر را دارند(اصفهاني، رضازاده، سيگاري، فرهودي، شيباني و همکاران،1390).
رفتارهاي جنسي پر خطر


پاسخ دهید