3-3-1- آشنايي اوّليه40
3-3-2- اهداف بررسي‌هاي علمي به‌روش‌هاي چند‌متغيره:41
3-3-3-کاربرد روش‌هاي چند‌ متغيره:41
3-3-4-الگوهاي رگرسيون خطّي چند‌متغيره:42
3-3-4-1-الگوي رگرسيوني خطّي چند‌متغيره با متغيرهاي توضيحي ثابت:42
3-3-4-2- الگوي رگرسيوني خطّي چند‌متغيره با متغيرهاي توضيحي تصادفي:44
3-3-5- همبستگي:44
3-3-5-1- ضريب همبستگي ساده يا پيرسون:46
3-3-5-2- برآورد پارامتر?:46
3-3-6- بررسي تأثير شاخص‌هاي شخصي-‌اجتماعي بر پارامترهاي مديريتي-‌اقتصادي:49
3-3-6-1- نحوه‌ي نمره‌دهي به شاخص‌هاي شخصي و اجتماعي:49
3-3-7- بررسي تأثير راهبردهاي مديريتي تغذيه اي :51
3-3-8- بررسي تأثير راهبردهاي مديريتي غير تغذيه اي:51
3-3-9درمان و هزينه‌هاي بيماري:52
4- فصل چهارم (نتايج و بحث)54
4-1-گروه‌بندي مزارع پرورش گاو‌شيري:54
4-2-خصوصيات اجتماعي و شخصي مالکان گاوداري‌ها:55
4-2-1-سن:55
4-2-2-تجربه‌ي کاري:56
4-2-3-تحصيلات:58
4-3-وضعيت صفات توليدي و توليد مثلي مورد بررسي در گلّه‌هاي صنعتي گاوشيري شهرستان گرگان59
4-4-بررسي تأثير راهبردهاي مديريتي موثّر بر پيشگيري از لنگش بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي، اقتصادي و مديريتي:60
4-4-1-راهبردهاي تغذيه‌اي:60
4-4-1-1-رعايت نسبت مناسب علوفه به کنسانتره:60
4-4-1-2-استفاده يا عدم استفاده از فيدر:62
4-4-1-3-استفاده از سديم بي‌کربنات:64
4-4-1-4-استفاده از بيوتين:67
4-4-1-5-استفاده از مکمل‌هاي معدني و ويتاميني در دوره انتقال:69
4-4-1-6-استفاده از جيره‌هاي کاملاً مخلوط:71
4-5-اثر عوامل غير تغذيه‌اي بر روي شاخص‌هاي توليدي، توليد مثلي و اقتصادي:74
4-5-1-اثر جنس بستر:74
4-5-2-تعداد دفعات جمع‌آوري فضولات بستر:77
4-5-3-مدّت زمان ايستادن گاو براي شيردوشي:79
4-5-4-تعداد دفعات شيردوشي در روز:81
4-5-5-بهداشت سم، روش‌هاي سم‌چيني و نحوه درمان لنگش:84
4-5-6-اهميت دادن به انتخاب اسپرم مناسب جهت اصلاح ساختار دست و پا در دراز مدّت:86
4-5-7-استفاده از حوضچه ضدعفوني و نوع مواد مصرفي89
4-6-روش درمان لنگش:91
4-7-همبستگي‌هاي مهم بين شاخص‌هاي توليدي در مزارع پرورش گاو شيري شهرستان گرگان:93
4-8- نتيجه گيري و پيشنهادات95
منابع و مآخذ97
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-1 اهداف گله هاي گاو شيري و سطح مورد نظر براي اقدامات دامپزشکي(محبي،1390)3
جدول 1-2 پيامدهاي بيماري‌ها و زير ساخت‌هاي نامناسب در گاوداري‌هاي شيري(محبي،1390)4
جدول 1-3 آماردام و توليدات دامي استان گلستان در سال9112
جدول 1-4 ميزان توليد محصولات دامي وميزان مصرف و مازاد بر مصرف استان9112
جدول 2-1 برخي از ناهنجاري هاي متابوليک و سبب هاي آن ها(محبي، 1384)15
جدول 2-2 عوارض و پيامدهاي ناشي از اسيدوز شکمبه در گاوهاي شيري27
جدول3-1- نحوه‌ي امتيازدهي به شاخص‌هاي شخصي و اجتماعي50
جدول4-1- تقسيم‌بندي دامداري‌ها به گروه‌هاي با ظرفيت‌هاي مختلف54
جدول4-2- فرآواني گروه‌هاي سني مالکان دامداري‌هاي مورد بررسي56
جدول4-3- وضعيت تجربه‌ي کاري در دامداري‌هاي مورد بررسي57
جدول4-4- وضعيت دامداري‌هاي مورد بررسي از نظر متغير ميزان تحصيلات مالک58
جدول 4-5- وضعيت صفات توليدي و توليد مثلي در گلّه‌هاي صنعتي شهرستان گرگان59
جدول4-6- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي براي متغير اهميّت فيبر جيره و نسبت آن با کنسانتره60
جدول 4-7- تأثير رعايت نسبت مناسب علوفه به کنسانتره بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …61
جدول4-8- ضرايب همبستگي بين رعايت نسبت مناسب علوفه به کنسانتره و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …62
جدول 4-9- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي براي متغير استفاده از فيدر62
جدول 4-10- تأثير استفاده از فيدر بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …63
جدول4-11- ضرايب همبستگي بين بکارگيري فيدر و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …64
جدول 4-12- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي براي استفاده از بي‌کربنات‌سديم64
جدول 4-13- تأثير استفاده از بي‌کربنات‌سديم بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …66
جدول4-14- ضرايب همبستگي بين استفاده از بي کربنات سديم و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …67
جدول 4-15- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي براي استفاده از بيوتين67
جدول 4-16- تأثير استفاده از بيوتين بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …68
جدول4-17- ضرايب همبستگي بين استفاده از بيوتين و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …69
جدول 4-18- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي براي استفاده از مکمل‌هاي ويتاميني و معدني جهت پيشگيري از لنگش69
جدول4-19- تأثير استفاده از مکمل‌هاي ويتاميني و معدني جهت پيشگيري از لنگش بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …70
جدول4-20- ضرايب همبستگي بين استفاده از مکمل‌هاي ويتاميني و معدني جهت پيشگيري از لنگش و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …71
جدول 4-21- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي براي استفاده از مکمل‌هاي ويتاميني و معدني جهت پيشگيري از لنگش72
جدول4-22- تأثير استفاده از جيره‌هاي کاملاً مخلوط جهت پيشگيري از لنگش بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …73
جدول4-23- ضرايب همبستگي بين استفاده از جيره‌هاي کاملاً مخلوط جهت پيشگيري از لنگش و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …74
جدول 4-24- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر جنس بستر جايگاه نگهداري گاو شيري74
جدول4-25- تأثير جنس بستر بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …76
جدول4-26- ضرايب همبستگي بين جنس بستر جايگاه نگهداري گاوهاي شيري و متغيرهاي توليدي،..77
جدول 4-27- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر تعداد دفعات جمع‌آوري فضولات بستر77
جدول4-28- تأثير تعداد دفعات جمع‌آوري فضولات بستر بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …78
جدول4-29- ضرايب همبستگي بين جنس بستر جايگاه نگهداري گاوهاي شيري و متغيرهاي توليدي…79
جدول 4-30- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر مدّت زمان ايستادن گاو براي شيردوشي79
جدول4-31- تأثير مدّت زمان ايستادن گاو براي شيردوشي بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …80
جدول4-32- ضرايب همبستگي بين مدّت زمان ايستادن گاوهاي شيري براي شيردوشي و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …81
جدول 4-33- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر تعداد دفعات دوشش در روز82
جدول4-34- تأثير تعداد دفعات شيردوشي گاوها بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …82
جدول4-35- ضرايب همبستگي بين تعداد دفعات شيردوشي و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …83
جدول 4-36- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر تعداد دفعات سم چيني در سال84
جدول4-37- تأثير تعداد دفعات سم‌چيني در سال بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …85
جدول4-38- ضرايب همبستگي بين تعداد دفعات سم‌چيني در سال و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …86
جدول 4-39- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر اهميّت دادن به انتخاب اسپرم مناسب جهت اصلاح ساختار دست و پا86
جدول4-40- تأثير اهميت دادن به انتخاب اسپرم مناسب جهت اصلاح ساختار دست و پا بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …87
جدول4-41- ضرايب همبستگي بين انتخاب اسپرم مناسب و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …88
جدول 4-42- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر استفاده از حوضچه ضدعفوني و نوع مواد مصرفي89
جدول4-43- تأثير استفاده از حوضچه ضدّعفوني سم بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …90
جدول4-44- ضرايب همبستگي بين استفاده از حوضچه ضدّعفوني سم و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …91
جدول 4-45- فرآواني گروه‌هاي مورد بررسي از نظر روش درمان لنگش91
جدول4-46- تأثير تعداد روش درماني لنگش بر روي پارامترهاي توليدي، توليد مثلي و …92
جدول4-47- ضرايب همبستگي بين روش درماني لنگش و متغيرهاي توليدي، توليد مثلي و …93
جدول4-48-همبستگي بين صفات توليدي و توليد مثلي در سطح گلّه‌هاي مورد بررسي شهرستان گرگان94
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل3-1 -نماي شماتيک از انواع روابط همبستگي بين متغيرها46
شکل 4-1-نمودار ظرفيت گاوداري‌هاي مورد مطالعه55
شکل 4-2- نمودار وضعيت سنّي دامداران56
شکل 4-3 تجربه کاري مالکان مزرعه57
شکل 4-4- وضعيت سطح سواد در بين گاوداران شهرستان گرگان58
فصل اول-کليات تحقيق
1-1-مقدمه:
مديريت گلّه‌هاي بزرگ گاو شيري در حال حاضر امري دشوار است و نياز به آگاهي و دانسته‌هاي مختلف در زمينه‌هاي علمي گوناگون دارد. مديريت دقيق، فشرده و پويا، انتخاب‌هاي شايسته ژنتيکي، تغذيه ريرمغذّي‌ها، سيستم‌هاي شيردوشي دقيق و کارا، الگوهاي بهداشت مناسب و تأسيساتي که راحتي حيوان را تأمين کند از اجزاء لازم يک واحد گاوداري مدرن و سودده امروزي است. هر کدام از شاخه‌هاي يادشده در مديريت صنعت گاوهاي شيري مستلزم حوزه گسترده‌اي از اطلاعات مي‌باشد که مديران واحدها بايد به آن دسترسي داشته باشند تا بتوانند زمينه‌هاي سوددهي در واحدهاي گاو شيري را فراهم سازند. در برخي از حوزه‌هاي اين صنعت، عليرغم تلاش‌هاي علمي گسترده‌اي که صورت گرفته است، نتايج نااميد کننده بوده است. فرآيند توليد مثل از جفتگيري طبيعي تا کلونينگ پيش رفته است و ليکن نتايج آماري توليد مثل رضايت‌بخش نيست. تأسيسات و جايگاه‌ها اصلاح شده‌اند، با اين حال لنگش هنوز معضلي اساسي در واحدهاي پرورش گاو شيري است، نکات بهداشتي با ريزبيني مورد توجه و بازنگري قرار گرفته است ولي هنوز ورم پستان براي اقتصاد يک واحد پرورشي تهديدي جدّي تلقي مي‌شود. با اين وجود، هنوز تلاش براي دسترسي به سطوح بالاتر توليد با دقّت و استمرار بيشتر و استفاده از فناوري‌هاي نو صورت مي‌گيرد که اين باعث دشواري بيشتر در کنترل تعادل فيزيولوژيکي حيوان در فضاي پرورشي مي‌شود. بنابراين، به نظر مي‌رسد مديران واحدهاي پرورش گاو شيري بايد هر چه بيشتر به يافته‌هاي علمي و فناوري‌هاي جديد جهت غلبه بر مشکلات موجود دست يابند(ناصريان و همکاران،1385).
پرورش گاو شيري امروزه روش ساده‌اي براي کسب درآمد نيست. اين حرفه، به صنعتي پيچيده و پويا تبديل شده است که اهداف، جهت گيري‌ها و روش‌هاي اجرايي ويژه‌ي خود را دارد و چه بسا با بحران نيز رو به رو شود. همانند صنايع ديگر، اين صنعت نيز به همکاري و هماهنگي گستره‌ي وسيعي از مشاغل، کنترل عملکرد و کنترل کيفيت نياز دارد تا عمده‌ترين محصول آن، يعني شير، با قيمت و کيفيتي خوب و قابل رقابت توليد گردد. در ميان مشاغلي که صنعت گاو شيري به آن‌ها نياز دارد، دامپزشکي از مشاغل کليدي است که از ديرباز خدمات ارزنده‌اي ارائه داده است. خدمات درماني، به شکل متعارف، تنها يکي از راه‌هاي ارائه‌ي خدمات دامپزشکي به اين صنعت پيچيده است. اهداف ويژه‌ي صنعت گاو شيري (جدول 1-1) ايجاب مي‌کنند که در کنار خدمات متعارف درماني، به شکل فراگيري ريشه‌يابي، کنترل، پيشگيري و حتّي پيش‌بيني بيماري‌ها در سطح گلّه مورد توجه قرار گيرند و همواره براي جلوگيري يا کاهش خسارات اقتصادي آمادگي لازم وجود داشته باشد(محبي،1390).
1-2-مهم‌ترين اهداف صنعت گاو شيري و موانع دستيابي به آن‌ها:
1-2-1-توليد شير
در شرايط توليدي کشور، ميانگين روزانه‌ي توليد شير بايد بيش از 34 کيلوگرم باشد تا فعاليت پرورش گاو شيري مقرون به صرفه باشد. بدين منظور، شير هر گاو در اوج توليد يعني حدود 2 ماه بعد از زايمان، براي گاوهاي بالغ( شکم سوم به بعد) بايد حداقل 48 کيلوگرم و در گاوهاي شکم اول و دوم به ترتيب 75% و 85% گاوهاي بالغ باشد. پس از رسيدن به اوج، توليد بايد به آرامي کاهش يابد (در گاوهاي بالغ 6% و در گاوهاي شکم اول 3% در ماه) (هاشمي و شکرفروش، 1386).
1-2-2-کيفيت شير
درصد چربي و پروتئين، و تعداد سلول‌هاي سوماتيک (و يا بار ميکروبي) شاخص‌هاي کيفي شير هستند و بر قيمت شير تأثير دارند. وجود بقاياي دارويي در شير که ممکن است با درمان‌هاي متداول رخ دهد از نظر بهداشت عمومي مورد قبول نيست و مي‌تواند سبب شود که کارخانه‌هاي فرآوري شير از خريد آن خودداري ورزند(هاشمي و شکرفروش، 1386).
1-2-3-توليد مثل
براي توليد شير، توليد مثل الزامي است . در گله‌هاي شيري، چنانچه هر گاو سالي يکبار زايمان کند (فاصله‌ي زايش‌ها 365 روز باشد)، توليد در حداکثر خود خواهد بود و از نظر اقتصادي ، بهترين وضعيت ايجاد مي‌شود. اگر فاصله‌ي زايش‌ها طولاني شود، هر گاو در عمر اقتصادي خود، شير کمتري توليد مي‌کنند و تعداد گوساله‌ي کمتري نيز به دنيا مي‌آورد(محبي،1390).
جدول 1-1 اهداف گله هاي گاو شيري و سطح مورد نظر براي اقدامات دامپزشکي(محبي،1390)
هدفسطح اقدامتوليد شير
ميانگين روزانه‌ي گلّه (kg)
اوج توليد گاوهاي بالغ (kg)
اوج توليد گاوهاي شکم اول (kg)
نسبت توليد گاوهاي شکم اول به سايرين
34
48
36
75/0 تا 80/0
کمتر از 32
کمتر از 5/44
کمتر از 34
کمتر از 75/0 يا بيشتر از 80/0کيفيت شير و ورم پستان
ميانگين سلول‌هاي سوماتيک شير مخزن (در ميلي ليتر)

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

عفونت جديد (%)
گاوهاي داراي سلول‌هاي سوماتيک بيش از 200.000 (%)
ورم پستان باليني (در صد در ماه)
توليد مثل
فاصله‌ي زايش ها (روز)
ميانگين روزهاي شيردهي
ميانگين روزهاي خشک
کمتر از 200.000
کمتر از 5
کمتر از 20
کمتر از 2
405-365
160
55
بيشتر از 300.000
بيشتر از 10
بيشتر از 20
بيشتر از 3
بيشتر از 405
بيشتر از 180
کمتر از 40 يا بيشتر از 70بيماري‌ها (رخداد در دوره ي شيردهي )(%)
سخت‌زايي
هيپوکلسمي
جفت‌ماندگي
متريت
جابجايي شير دان
کتوز
کيست‌هاي تخمداني
لنگش
7
کمتر از 2
کمتر از 10
کمتر از 10
کمتر از 2
کمتر از 5
کمتر از 8
کمتر از 5
بيشتر از 10
بيشتر از 5
بيشتر از 15
بيشتر از 15
بيشتر از 5
بيشتر از 10
بيشتر از 15
بيشتر از 10
1-3-موانع دستيابي به اهداف
دستيابي به اهداف ذکرشده ساده نيست. در عمل موانع زيادي بر سر راه توليد قرار دارند که بيماري‌ها (عفوني و غير عفوني) از عمده‌ترين آن‌ها هستند. بيماري‌ها ممکن است به شکل تحت باليني خسارت وارد کنند و شکل باليني آن‌ها توجه چنداني را به خود جلب نکند. زيرساخت‌هاي نامناسب در گاوداري نيز مي‌توانند از موانع دستيابي به اهداف باشند، زيرا ممکن است از سويي زمينه را براي بروز بيماري‌ها آماده کنند و افزون بر آن، بررسي‌هاي اپيدميولوژيک يا عمليات کنترل و پيشگيري را دشوار سازند(محبي،1390).
جدول 1-2 پيامدهاي بيماري‌ها و زير ساخت‌هاي نامناسب در گاوداري‌هاي شيري(محبي،1390)
گاو متناسب با توان ژنتيکي خود به اهداف توليد نمي‌رسد.
توليد پس از رسيدن به اوج، به سرعت کاهش مي‌يابد.
کيفيت شير پايين مي‌آيد يا اجبار به مصرف گسترده‌ي داروها، مشکل بقاياي دارويي در شير را سبب مي‌شود.
باروري گاوها کم و فاصله‌ي زايش‌ها طولاني مي‌شود.
حذف اجباري گاوها از گله افزايش مي‌يابد.
گوساله‌هاي کمتري به دنيا مي‌آيند و يا مرگ و مير گوساله‌ها بيشتر مي‌شود.
برنامه‌هاي حذف و جايگزيني نابسامان مي‌شوند.
در زمينه‌ي فروش و صدور محصولات و فرآورده‌هاي دامي محدوديت‌هايي ايجاد مي‌شود.
مخاطراتي از نظر بهداشت عمومي در جوامع انساني پديد مي‌آيد.
هزينه‌هاي توليد افزايش مي‌يابد.
1-3-1-بيماري‌ها
بيماري‌ها، چه عفوني و چه غير عفوني، بسته به جمعيّت حساس و ميزان شيوع، بر يک يا چند هدف از اهداف صنعت گاو شيري در زمينه‌ي توليد شير، کيفيت شير، توليد مثل، پرورش تليسه و غيره اثر منفي مي‌گذارند(آقاميري،1387).
برخي از بيماري‌هاي عفوني چند عاملي هستند يعني بر اثر همراهي يا هم‌افزايي دو يا چند عامل بيماري‌زا همراه با اثر عوامل مستعدکننده پديد مي‌آيند. ممکن است وجود عامل بيماري‌زا در بدن به تنهايي نتواند سبب بيماري شود و تأثير عوامل مستعدکننده نيز ضروري باشد. عوامل مستعدکننده مي‌توانند به محيط و شرايط زندگي حيوان يا خود حيوان وابسته باشند. تشخيص و مديريت بيماري‌هاي چندعاملي مي‌تواند دشوار باشد زيرا تعيين سهم عوامل بيماري‌زا و يا عوامل مستعدکننده آسان نيست(آقاميري،1387).
از بيماري‌هاي غير عفوني، مي‌توان به بيماري‌هاي وابسته به تغذيه (متابوليک، گوارشي، کمبودها) اشاره کرد که چند عاملي هستند و بيشتر به شکل تحت باليني شمار زيادي از حيوانات گلّه را درگير مي‌کنند. بيماري‌هاي متابوليک خود عوامل مستعد‌کننده‌ي بيماري‌هاي عفوني به شمار مي‌روند و خسارات ناشي از آن‌ها از چالش‌هاي مهم صنعت گاو شيري است. برخي از عوامل مستعد کننده‌ي بيماري‌هاي متابوليک، مستقيم يا غير مستقيم عوامل مستعد کننده‌ي بيماري‌هاي عفوني نيز هستند(آقاميري،1387).
1-3-2-زيرساخت‌ها
براي دستيابي به توليد خوب، بايد زيرساخت‌هاي پرورش گاو شيري در زمينه‌هاي گوناگون فراهم باشد. مهارت‌هاي مديريتي، آسايش دام، جايگاه، تغذيه، مديريت توليد مثل، استفاده‌ي هماهنگ و هدفمند از نيروهاي متخصص، کنترل عملکرد، کنترل کيفيت شير، ژنتيک و اصلاح نژاد، بازاريابي و فروش محصولات، تأمين نهاده‌ها و … همه در شمار زير ساخت‌هاي صنعت گاو شيري هستند. تشخيص بيماري‌ها و اقدام مؤثّر براي کنترل و پيشگيري از آن‌ها از ديگر مواردي است که به زير ساخت‌هاي ويژه‌ي خود نياز دارد. فراهم‌نبودن يا کاستي در زير ساخت‌ها مي‌تواند بر تأثير عوامل مستعدکننده بيفزايد، سبب بروز بيماري‌ها شود، عمليات کنترل و پيشگيري را دشوار سازد و يا بر توليد شير و کيفيت آن، توليد مثل گلّه و پرورش تليسه‌ها (اهداف اصلي صنعت گاو شيري) اثر منفي بگذارد(محبي فاني و همکاران،1389).
1-3-3-عوامل مستعدکننده – پيوند با زيرساخت‌ها
عوامل مستعدکننده را مي‌توان در محيط و شرايط زندگي حيوان، روش‌هاي مديريتي و نيز خود حيوان (ميزبان) جستجو کرد. آفتاب، دماي محيط، تهويه و کيفيت هوا (گرد و غبار، گازهاي سمي، رطوبت) باد، باران، برف، جمعيّت گلّه، ازدحام، سطح راحتي جايگاه‌ها، دسترسي به غذا و آب، سطح آلودگي و رطوبت بستر، سطح مراقبت از حيوانات، روش مهار حيوانات و راهکارهاي مديريتي مي‌توانند حساسيت حيوانات را افزايش داده، به تنهايي يا همراه با هم، دام را در معرض ابتلا به بيماري قرار دهند(محبي فاني و همکاران،1389).
1-3-4-شرايط جايگاه‌ها
بيماري‌هاي تنفسي، اسهال، ورم پستان، بيماري‌هاي متابوليک، رفتارهاي غيرطبيعي، آشکار نشدن رفتارهاي فحلي (از عوامل کم باروري)، لنگش، آسيب‌هاي فيزيکي و … از مواردي هستند که شرايط نامناسب جايگاه‌ها در بروز آن‌ها نقش دارند(محبي، 1387).
1-3-5-توپوگرافي، آب و هوا و شرايط منطقه
رخداد و گسترش برخي از بيماري‌ها به شرايط ويژه‌ي منطقه بستگي دارد. دما و رطوبت هوا مي‌توانند سبب بقاي عوامل بيماري‌زا در بيرون از بدن و فعاليت ناقلين بيولوژيک آن‌ها (حشرات، کنه‌ها و….) گردند. همراه با اين عوامل، باد نيز مي‌تواند عوامل بيماري‌زا يا ناقلين آن‌ها را جا به جا کند. جابجايي و چراي حيوانات در منطقه يا در اطراف گاوداري‌ها مي تواند سبب گسترش بيماري‌ها شود(محبي، 1390).
1-3-6-سطح پاکيزگي و شرايط بهداشتي
محيط پاکيزه و خشک (به بيان بهتر، کم رطوبت) در کاهش وقوع بيماري‌هايي چون يون، ورم پستان، درماتيت پاپيلوماتوس بين انگشتي و لپتوسپيروز نقش دارد(محبي، 1390).
1-3-7-اندازه‌ي گله
هر چه اندازه‌ي گله بزرگ‌تر باشد حفظ استانداردهاي پاکيزگي و بهداشت و رسيدگي به حيوانات دشوارتر مي‌شود. در گله‌هاي بزرگ ممکن است جمعيّت حيوانات در پاره‌اي از گروه‌ها يا شايد در کلّ گله، از گنجايش حقيقي گله بيشتر شود(محبي فاني و همکاران، 1389).
1-3-8-تراکم و ازدحام
تراکم بيش از اندازه زمينه‌ي بروز بيماري‌ها از جمله بيماري‌هاي تنفسي، ورم پستان محيطي، بيماري‌هاي متابوليک و کاهش رشد تليسه‌ها را فراهم مي‌کنند(محبي فاني و همکاران، 1389).
1-3-9-وضعيت تغذيه
رخداد بيماري‌هاي متابوليک، کمبودها و برخي از بيماري‌هاي گوارشي به وضعيت جيره‌ي غذايي گاوها بستگي دارد. برخي از کمبودهاي تغذيه‌اي در وقوع بيماري‌هاي عفوني نيز نقش دارند(محبي فاني و همکاران، 1389).
1-4- تعريف مساله (مبتني برسابقه تحقيق):
لنگش عبارت است از التهاب لايه‌ها و برآمدگي‌هاي درون سم. لايه‌هاي بافتي به صورت چين‌هايي سازماندهي شده‌اند که فعاليّت آن‌ها در جهت گرفتن فشار سم هنگام تماس با زمين است. يک عمل مهم ديگر اين بافت‌ها، توليد بافت شاخي ديواره سم و پاشنه است. هر عاملي که جريان خون را به اين ورقه‌ها يا برآمدگي‌ها قطع کند، منجر به آسيب اين بافت‌ها شده و توانايي آن‌ها را براي گرفتن شوک يا توليد بافت شاخي مرغوب مختل مي‌سازد( قرباني، 1382).
امروزه لنگش در گاو شيري به عنوان يکي از عمده‌ترين مشکلات دامپروري‌هاي صنعتي به شمار آمده که با خسارت اقتصادي قابل‌‌توجه همراه مي‌‌باشد. بيشتر موارد لنگش در گاو به علّت ابتلا انگشت به جراحت‌هاي مختلف بوده که چنانچه به‌موقع تشخيص و درمان نشوند مي‌توانند توسعه يافته و منجر به آسيب نسوج عمقي‌تر مانند ساختارهاي سينوويالي، اوتار و رباطات انگشتي و حتّي استخوان گردد. در موارد عفونت‌هاي عمقي انگشت (به علت نکروز نسوج نرم و سخت) درمان‌هاي ضد‌ّميکروبي به‌تنهايي نتيجه لازم را در‌پي نخواهد داشت و لذا به حذف زودرس دام ختم مي‌شود. در اين ارتباط داشتن دلايل روشن بر حذف دام نکته‌اي بسيار مهم مي‌باشد (نوري و همکاران، 1389).
لنگش به عنوان سومين عامل ضررهاي اقتصادي در گله‌هاي گاو شيري شناخته مي‌شود، هر‌چند نظر به تأثير لنگش روي پستان و عملکرد توليد‌مثلي امروزه برخي از محققين تأثير آن را بالاتر از ورم پستان و ناباوري، به عنوان مهمترين عامل در ضرردهي گله‌هاي گاو شيري مي‌شناسند(گارد، 1999).
به طور‌کلّي رهيافت‌هاي گوناگوني براي مطالعه لنگش بکار گرفته شده است مثلاً در پاره‌اي از تحقيقات، لنگش به شکل گله‌اي و يا ارزيابي درجه‌بندي حرکتي گاو مشخص مي‌گردد و يا به گزارش موارد ضايعات در سم گاو اکتفا مي‌گردد. آنچه مسلّم است رخداد ضايعه ارتباط مستقيمي با نحوه‌ي نگهداري، شرايط آب و هوايي، ميزان توليد و همچنين وجود اجرام بيماري‌زا در منطقه دارد و بدين‌ترتيب فراواني بيماري‌هاي مختلف در گزارش‌هاي مختلف متفاوت است(مولينگ و گرينوف، 2006).
از آنجا که شناخت عوامل منجر به حذف گاوهاي مبتلا به لنگش، مي‌تواند به قضاوت مديريتي و بهداشتي در دامپروري‌ها کمک بسزايي نمايد، لذا مطالعات در اين زمينه و روشنگري اين عوامل اهميّت خاص پيدا مي‌کند (نلسون وکتل، 2001).
در مقايسه با گذشته امروزه گاوهاي شيري با چالش‌هاي مختلف محيطي و مديريتي روبرو هستند. جيره‌هاي پر انرژي، ساخت کف بهاربندها با بتون، به طور مداوم در معرض شرايط نامساعد قرار گرفتن و حتّي افزايش وزن بدن، عوامل تهديد‌کننده‌اي هستند که احتمال لنگش را افزايش مي‌دهند (قرباني، 1382).
لنگش يک ضايعه چند‌علّتي است و تحت تأثير فاکتورهايي از قبيل شرايط نگهداري، مديريت تغذيه‌اي مزرعه و فاکتورهاي فردي مي‌باشد (کلارکسن و همکاران، 1993).
اثرات لنگش زماني بيشتر مورد توجه قرار مي‌گيرد که با اثر بر روي شرايط فيزيولوژيک بدن، باعث واکنش‌هاي منفي در ساير ارگان‌ها بخصوص دستگاه توليدمثل مي‌شود (هرناندز و همکاران، 2006).
زيان‌هاي اقتصادي ناشي از لنگش در بريتانيا در سال 78-1977 بالغ بر5/15 ميليون پوند برآورد شده است، هر چند ميزان اين ضررها توسط اسلمونت (1990) بالغ بر 2/89 ميليون پوند در سال برآورد شد. طيّ همين بررسي‌ها در انگلستان (ويتاکرو همکاران، 1983) ميزان ضررهاي حاصل از کاهش توليد شير را 35 ميليون پوند در سال تخمين زده‌اند.
بيشتر زيان‌هاي اقتصادي ناشي از لنگش به علّت حذف زود هنگام دام، هزينه‌هاي درمان، کاهش توليد شير، کاهش راندمان توليدمثلي، افزايش فاصله گوساله زايي و قطع توليد شير مي‌باشد. (انتينگ و همکاران، 1997) همچنين درد باعث افزايش ميزان حذف به دليل کاهش توليد مي‌شود(راجالا و همکاران، 1999).
از اثرات غير مستقيم لنگش مي‌توان به کاهش توليد شير، کم‌شدن ارزش لاشه حذف‌شده، افزايش هزينه‌هاي درمان و روش‌هاي کنترل و پيشگيري، افزايش هزينه‌ي کارگري واتلاف وقت و نيروي کاري، هزينه‌ي حذف شير به دليل تجويز آنتي‌بيوتيک‌هاي عمومي اشاره کرد. علاوه بر اين به خاطر درد و ناراحتي ناشي از لنگش، اين عارضه از نظر آسايش و رفاه دام‌ها نيز حائز اهميّت مي‌باشد(گاربارينو و همکاران، 2005).
1-5-اهداف تحقيق:
بررسي تأثير راهبردهاي مديريتي بکارگرفته شده جهت پيشگيري از لنگش در گاوداري‌هاي صنعتي شهرستان گرگان از اهداف اصلي اين پژوهش است.
1-6-مشخصات جغرافيايي استان:
استان گلستان در محدودهي جغرافيايي ?? درجه تا ?? درجه طول شرقي و ????? تا ????? عرض شمالي و در بين استان‌هاي مازندران، سمنان و خراسان شمالي قرار دارد و مرکز آن شهر گرگان است.حد شمالي اين استان محدود به جمهوري ترکمنستان و بخش غربي استان محدود به درياي خزر است. مساحت اين استان بالغ بر ??437.7 کيلومتر مربع (??? درصد از کل مساحت کشور) و با شيب كلي به طرف استان خراسان شمالي بوده و بتدريج به ارتفاعات قسمت غرب استان خراسان شمالي منتهي مي‌گردد. تمام قسمت جنوبي و جنوب شرقي و قسمتي از شرق دشت گرگان را جنگل فرا گرفته است که عبارتند از جنگل‌هاي کوهستاني که در ارتفاع بيش از 800 متر از سطح دريا قرار دارند. اين جنگل‌ها از گلوگاه شروع شده و ارتفاع خط‌الرأس آن‌ها به 75 الي 1000 متر ميرسد. جنگل‌هاي مرطوب دامنه‌هاي شمالي البرز در مشرق به جنگل‌هاي مينودشت و گلستان مي‌رسد. قله گاوکشان‌کوه از مهم‌ترين قله‌هاي استان گلستان و ارتفاع آن ?8?? متر است. مراتع عمدهي قشلاقي استان در جلگه گرگان است که بين رودخانه گرگان و مرکز ترکمنستان قرار دارند.
کشاورزي به عنوان محور استقلال، جايگاه ويژهاي در اقتصاد ملّي داشته و زيربخش دام و طيور با توليد محصولات استراتژيك و مهم (شير،گوشت قرمز ، گوشت مرغ ، تخم مرغ و عسل) به عنوان تأمين‌كنندهي اصلي پروتئين حيواني مورد نياز جامعه، مسئوليت خطيري در حفظ سلامت جامعه دارد. زير بخش دام و طيور در استان با حدود 322/63 هزار واحد توليدي و اشتغال 732/78هزار نفر و 134/4 ميليون واحد دامي و 672916 تن توليدات دامي با ارزش 17066 ميليارد ريال و ارزش سرمايه گذاريهاي انجام‌شده به ميزان 33626 ميليارد ريال جايگاه مناسبي در کشور داشته است. در استان گلستان حدود 000/430 هکتار اراضي جنگلي، 000/860 هکتار مرتع و بيش از 000/630 هکتار اراضي زراعي است که تحت کاربري کشت بيش از 72 نوع محصول زراعي و باغي ميباشد. محصـولات زراعـي غـالب استان شامل: گندم، جو، برنج، پنبه، سويا، کلزا، آفتابگردان و ساير دانه‌هاي روغني، سيب‌زميني و ذرت و نباتات علوفهاي از جمله ذرت علوفهاي ميباشد(آمارنامه کشاورزي سازمان جهاد کشاورزي استان گلستان، 1391).
1-7-پتانسيل‌هاي استان گلستان دربخش دام و طيور:
1- حاصلخيز بودن اراضي استان سبب مي‌شود تا كشت انواع نباتات علوفه‌اي منجمله ذرت، سويا، يونجه، شبدر و … ميسر گردد و نيز از فرآورده‌هاي فرعي آن‌ها(كنجاله‌ها) و پس‌چر مزارع كشاورزي منابع عظيم خوراك دام و طيور تأمين گردد.
2- توليد بيش از 4 ميليون تن خوراک دام وطيور از منابع غذايي خوراك دام استان.
3- سرمايه‌گذاري انبوه و ايجاد صنايع تبديلي شير و گوشت، كارخانجات خوراك دام و طيور چرم و پوست و همچنين وجود مراكز جمع‌آوري شير فعال به تعداد 100 واحد به ظرفيت فعال520 تن روزانه
4- وجود زمينه توسعه در استان با توجه به تعداد كثير فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي دامپروري و دامپزشكي و همچنين وجود دانشكدههاي علوم دامي در گرگان و گنبد کاووس.
5- وجود 25 كارخانه خوراك دام و طيور با ظرفيت اسمي2/884هزار تن سالانه و 6 كارخانه مكمل‌سازي با ظرفيت اسمي 30100 تن در سال.
6- وجود تشكلهاي مردمي شامل 40 تعاوني دامداري، 4 تعاوني پرورش اسب، اتحاديه دامداران استان، اتحاديه عشايري و اتحاديه گاوداران و اسب‌داران و 10 تعاوني مرغداري و اتحاديه مرغداران استان و 4 تعاوني زنبورداري.
7- وجود مزيتهاي خاص مانند همجواري با كشورهاي آسياي ميانه و فاصله كم با مراكز عمده مصرف.
8- وجود 43 فارم پرورش مرغ مادر گوشتي به ظرفيت 312/1ميليون قطعه و 5 واحد كارخانه
جوجه كشي با ظرفيت توليد 705/7ميليون تخم مرغ در هر دوره 21 روزه.
9- وجود 10 واحد كشتارگاه صنعتي طيور فعال با ظرفيت اسمي 28500 قطعه درساعت.
10- وجود ايستگاههاي پرورش و اصلاح نژاد گوسفندداري شيرنگ و زنبور عسل بندرگز كه پايگاه مناسب جهت امور زيربنايي و پشتيباني طرحهاي دامپروري مي‌باشند.
11- وجود انواع دام و طيور و زنبور عسل در استان شامل 777 واحد مرغ گوشتي به ظرفيت 261/19ميليون قطعه در هر دوره و 25(18+7) واحد مرغ تخمگذار و پرورش پولت به ظرفيت 2471 هزار قطعه و 93214 فروند كندوي عسل و1131940رأس گوسفند و 125900 رأس بز و 32360 رأس گاو اصيل و 325900 رأس گاو دورگ و 29060 رأس گاو بومي و 2030 رأس گاو ميش و 2640 نفر شتر و 76300 سر تك سميان.
12- وجود بيش از 860 هزار هكتار مرتع و همچنين 730 هزار رأس دام عشايري با توليد4906 تن گوشت قرمز.
13- امكان بهره ‌برداري از توان تخصصي، علمي و تجربي نيروهاي بخش خصوصي و دولتي در امر آموزش، نظير تلقيح مصنوعي، كار و دانش و آموزشهاي ترويجي روستائي.
14- مجاورت با درياي خزر و وجود منابع قابل توجه توليدات دريايي مانند ماهي كيلكا و … كه مي‌تواند به عنوان بخشي از غذاي طيور استفاده گردد.
جدول 1-3 آماردام و توليدات دامي استان گلستان در سال91
نوع دام
شهرستانگوسفند
وبرهبزوبزغالهگاو وگوسالهگاوميششترتك سميانجمعاصيلدورگبوميجمع تعداددام1131940125900323603259002906020302640763001726130جمع واحددامي113194094425307420211835011624011165118803433504134770توليدشير(تن)5986172810223936349974771191——482120درصد سهم بري در شير1.2436/.21.2175.391.5525/.——100توليدگوشت(تن)8455716262419533137811688—32910درصد سهم بري در گوشت25.692.187.9759.354.1935/.27/.—100

جدول 1-4 ميزان توليد محصولات دامي وميزان مصرف و مازاد بر مصرف استان91
عنوانتوليد91 (تن)مصرف سرانه (کيلوگرم)مصرف استان (تن)مازاد و کمبود(تن)گوشت قرمز3291013.5236259285گوشت مرغ130000244356086440تخم مرغ2700010.7194207580عسل8200.6301121301-شير482120130227500254620جمع کل672850178.83315226357624
فصل دوم
بررسي منابع

2-1-اهميت ناهنجاري هاي متابوليک
ناهنجاري هاي متابوليک در موارد زيادي به شکل تحت باليني و بدون نشانه‌هاي آشکار، شمار زيادي از حيوانات گله را درگير مي‌کنند و از راه‌هاي گوناگون سبب زيان اقتصادي مي‌شوند که شامل موارد زير مي‌شوند(رادوستيتس، 2001):
1-کاهش توليد
2-کاهش اجزاي اقتصادي شير (چربي و پروتئين)
3-کاهش باروري و افزايش فاصله‌ي زايش‌ها
4-افزايش نسبت تلقيح به آبستني
5-تحميل هزينه‌هاي تشخيص و درمان
6-افزايش موارد حذف گاوها از گله
2-2-عوامل مؤثر در ايجاد ناهنجاري هاي متابوليک
کاستي‌هاي جيره: اشتباهات کوچک در جيره‌ي غذايي، به ويژه در مراحل حساس چرخه‌ي شيردهي، ممکن است دشواري‌هاي بزرگي را در پي داشته باشد. با اين وجود چنانچه در ريشه‌يابي، درمان و برنامه‌ريزي براي پيشگيري از بيماري‌هاي متابوليک تنها به کاستي‌هاي جيره بسنده شود راه درستي پيموده نشده است(رادوستيتس، 2001).
سطح توليد: گاهي سطح توليد دام به حدّي زياد است که حتّي با برنامه‌هاي مناسب تغذيه‌اي نيز احتمال بروز برخي از ناهنجاري هاي متابوليک وجود دارد(محبي، 1384).
گروه بندي: اگر گاوها به درستي گروه‌بندي نشوند، بر اساس نيازشان تغذيه نخواهند شد و پيشگيري از ناهنجاري هاي متابوليک آن‌ها دشوار خواهد بود(محبي، 1384).
شرايط جايگاه‌ها: گاوها هميشه بايد به سادگي و بدون نياز به رقابت، به غذا، آب و مکان مناسبي براي استراحت دسترسي داشته باشند. کاستي در هر يک از اين موارد، مصرف غذا را کاهش مي‌دهد و امکان ابتلاي گاو به ناهنجاري هاي متابوليک را بيشتر مي‌کند(رادوستيتس،2001).
دماي محيط : مصرف غذا در هواي گرم کمتر و در هواي سرد بيشتر مي‌شود. در اين موارد اگر پيش‌بيني‌هاي لازم صورت نپذيرد احتمال ابتلاي دام به ناهنجاري هاي متابوليک بيشتر مي‌شود(محبي، 1384).
آماده‌سازي و توزيع غذا: اگر فرمولاسيون غذا درست باشد، ولي آماده‌سازي و توزيع آن درست نباشد، امکان کاهش مصرف غذا و يا مورد استفاده قرار نگرفتن بخشي از مواد مغذي و در پي آن بروز ناهنجاري هاي متابوليک وجود دارد(رادوستيتس،2001).
جدول 2-1 برخي از ناهنجاري هاي متابوليک و سبب هاي آن ها(محبي، 1384)
بيماري (يا تشخيص اوليه)سبب‌شناسي (مهم‌ترين نابساماني‌هاي تغذيه اي)بيماري‌هاي همراه (يا پيامدها)کمبودازديادکتوزانرژي، پروتئينانرژي، فيبرتب شير، جفت‌ماندگي، جابه‌جايي شيردان، سندرم کبد چرب، ناباروريتب شيرکلسيم، منيزيمکلسيم، فسفر، پتاسيم، ويتامين Dسخت‌زايي، جفت‌ماندگي، کتوز، جابه‌جايي شيردان، ورم پستانجابجايي شيردانفيبر (غذاهاي خشبي) کلسيمانرژي (غلات)متريت، ورم‌پستان، تب شير، کتوزسندرم کبد چرب-انرژيتب شير، ورم‌پستان، متريت، کتوزاسيدوز حاد شکمبه-انرژي (غلات)رومنيت، لامينيتاسيدوز تحت حاد شکمبهفيبرانرژي (غلات)رومنيت، لامينيت، کتوز، ناباروريسخت‌زاييانرژي، پروتئينانرژيتب شير، سندرم، کبد چرب، ناباروريمتريت و تأخير در باز سازي رحمکلسيم؛ کبالت، ويتامين D، سلنيمانرژيجفت‌ماندگي، سندرم کبد چرب، ناباروريجفت‌ماندگيانرژي، پروتئين، سلنيم، ويتامين هاي A و E ، مس، يد، فسفرانرژي، پتاسيم، کلسيم، فسفرتب شير، کتوز، سندرم کبد چربناباروريانرژي، پروتئين ، فسفرانرژي، پروتئينکتوز، سندرم کبد چرب، اسيدوز تحت حاد شکمبه
2-3-لنگش:
لامينيت و لنگش ناشي از آن، در واقع از پيامدهاي مهم اسيدوز تحت حاد شکمبه است که از چند هفته تا چند ماه پس از حمله‌ي بيماري، گاو را درگير مي‌سازد. لامينيت وضعيتي است که در آن رگ‌هاي خوني ظريف بافت زاينده در بخش شاخي سم آسيب مي‌بينند. بر اثر اسيدوز تحت حادّ شکمبه، شماري از ميکروارگانيسم‌ها مي‌ميرند و از پيکره‌ي آن‌ها اندوتوکسين‌ها رها مي‌شود. با توجه به عبور سريع‌تر غذا از شکمبه در اين بيماري، گمان مي‌رود که اندوتوکسين‌ها در سکوم نيز از تخمير نامناسب نشاسته پديد مي‌آيند. به هرحال، اين مواد پس از جذب سبب اتساع آرتريول‌هاي سم و فشار خون در آن‌ها مي‌شوند. به دنبال آن، ديواره‌ي رگ‌ها آسيب مي‌بينند که ادم و خونريزي به درون بافت شاخي کف سم و ايسکمي سلول هاي اپيدرمي بافت شاخي سم را در پي دارد. تا زماني که نابساماني اوليه در شکمبه وجود داشته باشد اين تغييرات ادامه مي‌يابد. بافت شاخي‌اي که در سم‌هاي مبتلا به لامينيت شکل مي‌گيرد، نرم و مستعد آسيب‌هاي فيزيکي و عفونت مي‌باشد. آبسه و زخم کف سم از جمله پيامدهاي لامينيت است. لنگش ناشي از لامينيت، سبب کاهش مصرف غذا و پيامدهاي آن از جمله تشديد موازنه‌ي منفي انرژي مي‌شود. پيشگيري از لامينيت و لنگش حاصل از آن بر پيشگيري از اسيدوز تحت حاد شکمبه مبتني است(محبي،1384).
لنگش به معني التهاب بافت عروقي مي‌باشد. لنگش يك بيماري غيرعفوني است. زماني که دام در اثر اين عارضه دچار مشکل در راه رفتن مي‌شود، تمام فعاليت‌هاي حياتي آن تحت‌الشعاع قرار مي‌گيرد؛ کمتر به سمت آخور وآبشخور مي‎‌رود، رفتن به سمت شيردوشي براي دام درد‌آور است، ايستادن براي دام مشکل است و اين عوامل باعث کاهش امتياز بدني و وزن و توليد شير مي‌شود و باروري نيز کاهش مي‌يابد. ممکن است لنگيدن دام به علت مشکل در بخش‌هاي بالاتر اندام حرکتي باشد که ضرب‌خوردگي وشکستگي‌هايي که در پاهاي جلويي وعقبي رخ مي‌دهد؛ باعث لنگيدن دام مي‌شود که خود اين ضرب‌خوردگي‌ها يا به علت کمبود عناصر معدني موجود در استخوان است و يا به علت نامناسب‌بودن بستر و ريل‌هاي انتقال و جايگاه شيردوشي نامناسب مي‌باشد. لنگش پس از ورم پستان دومين بيماري پر هزينه گاوداري‌ها است که به شدت عملکرد اقتصادي واحد را تحت تأثير قرار مي‌دهد. هر مورد لنگش باعث کاهش حدود 320 کيلوگرم شير در هر دوره شيرواري مي‌شود و مي‌تواند در صد بالائي از حذف‌هاي اجباري گله را به خود اختصاص دهد(اندرسون و جان،1996).
2-4-مکانيزم توسعه لنگش
فاز اول: فاز فعال‌سازي اوليه:
اين فاز با کاهش Ph درشکمبه آغاز مي‌شود و باعث فعال‌شدن مکانيزم تغيير رگ مي‌گردد که اين امر سبب افزايش ميزان جريان کلّ خون به سم مي‌شود، بسته به عامل شروع‌کننده، اندوتوکسين‌ها و هيستامين مي‌تواند آزاد شود که اين مواد سبب افزايش انقباض وانبساط رگ‌ها مي‌شود و در ادامه سبب گسترش مسيرهاي رگي غيرفيزيولوژيک مي‌گردد، بعلاوه فشارخون را افزايش مي‌دهد. افزايش فشارخون سبب افزايش نفوذپذيري ديواره مويرگ مي‌شود که در نهايت سبب تخريب آن مي‌گردد. رگهاي صدمه ديده سرم را به بيرون هدايت مي‌کنند که سبب ادم و خونريزي داخلي مي‌شود(دور و همکاران،1997).
فاز دوم:
در نتيجه فاز اول يک تخريب مکانيکي رخ مي‌دهد که باسيستم رگي درارتباط است. يک ادم رگي اتفاق افتاده وکم‌خوني موضعي منجر به کاهش تراکم خون دربافت‌هاي اطراف انگشتان مي‌شود، که اين امر سبب کاهش اکسيژن دراين بافت‌ها مي‌شود و منجر به کاهش موادّ مغذي مي‌گردد که به سلول‌هاي اپيدرم مي‌رسد. کم‌خوني موضعي خود مي‌تواند سبب افزايش بيشتري درتشکيل شانت گردد. زخم، استرس، اعمال ويژه‌اي که سبب آزادسازي هورمون‌ها وموادّ شيميايي مي‌شود مي‌توانند سبب تشکيل شانت شوند. متعاقب وقايع گذشته، در نتيجه افزايش فشار خون نفوذپذيري رگ‌ها در انگشتان افزايش مي‌يابد و سبب ادم وکم‌خوني موضعي مي‌گردد. اين سيکل تا زماني که مشکل اوليه وجود دارد تکرار مي‌گردد(اسچافر، 1998).
فاز سوم:
در فاز سوم در نتيجه تخريب مکانيکي مرتبط با سيستم رگي و موادّ مغذي کمي که به سلول‌هاي اپيدرم مي‌رسد، لايه زاينده در اپيدرم شکسته مي‌شود و در نهايت اين وقايع سبب تجزيه کوريوم و شکسته‌شدن ناحيه لامينار مرتبط با محل اتصال اپيدرمي مي‌گردد(اسچافر، 1998).
فاز چهارم:


پاسخ دهید