2-3-5-4. کرم‌هاي محافظت دست و بدن hand and body protective21
2-3-5-5. کرم‌هاي محو شونده vanishing creams22
2-3-5-6. کرم‌هاي عمومي all- purposal cream22
2-3-5-7. کلد کرم‌ها و کرم‌هاي پاک کننده22
2-4. دلايل عدم موفقيت در فرمولاسيون کرم‌ها22
2-5. پرورش شترمرغ23
2-5-1. شترمرغ23
2-5-2. انواع شترمرغ24
2-5-3. تاريخچه کاربرد روغن شترمرغ24
2-6. ليپيدها28
2-6-1. ترکيب اصلي ليپيدهاي خوراکي30
2-6-2. اهميت تغذيه‌اي چربي‌ها و روغن‌هاي خوراکي33
2-6-3. اعمال غير تغذيه‌اي چربي‌ها و روغن‌ها35
2-6-4. اسيدهاي چرب36
2-6-4-1. خصوصيات فيزيکي اسيدهاي چرب43
2-6-4-2. خصوصيات شيميايي اسيدهاي چرب43
2-7. اسيدهاي چرب ضروري- امگا44
2-7-1. اسيدهاي چرب ضروري (Essential Fatty Acids)45
2-7-2. امگا-3 (اسيد لينولنيک)46
2-7-3. امگا- 6 (اسيد لينولئيک)47
2-7-4. امگا- 9 (اسيد اولئيک)48
2-8. منشاء نرمتنان48
2-8-1. حلزون49
2-8-2. انواع حلزون50
2-8-3. تاريخچه کاربرد ترشح حلزون52
2-9. ويتامين‌ها54
2-10. پروتئين‌ها60
2-11. اسيدهاي آمينه62
فصل سوم: مواد و روش‌ها
3-1. نوع مطالعه و مکان انجام آزمايشات65
3-1-1. محدوديت‌ها و مشکلات موجود طي اين مطالعه65
3-2. مواد و وسايل (روغن شترمرغ)65
3-2-1. چربي شترمرغ65
3-2-2. دستگاه‌هاي مورد استفاده66
3-2-3. حلال و معرف‌هاي بکار رفته در مرحله متيله کردن چربي66
3-3. روش کار جهت استخراج چربي67
3-3-1. تهيه چربي مناسب67
3-3-2. استخراج چربي از بافت67
3-3-3. متيلاسيون چربي براي تزريق به دستگاه GC/ MASS67
3-3-4. تزريق چربي متيله شده به دستگاه GC/MASS68
3-4. مواد و وسايل (ترشح حلزون)68
3-4-1. ترشح حلزون68
3-4-2. دستگاه‌هاي مورد استفاده69
3-4-3. حلال‌هاي بکار رفته در مرحله استخراج ويتامين A69
3-5. روش استخراج ويتامين A70
3-6. روش کار جهت تهيه پايه نيمه جامد 71
3-6-1. براي ساخت پايه نيمه جامد با روغن شترمرغ طبق روش ذيل اقدام گرديد72
3-6-2. براي ساخت پايه نيمه جامد با ترشح حلزون طبق روش ذيل اقدام گرديد73
3-7. بررسي‌هاي فيزيکي و شيميايي74
3-7-1. بررسي يکنواختي74
3-7-2. آزمايش سيکل حرارتي75
3-7-3. آزمايش تغييرات دما75
3-7-4. آزمايش سرد و گرم شدن75
3-7-5. تعيين pHفرآورده75
3-7-6. کنترل ميکروبي نمونه‌ها75
فصل چهارم: نتايج
4-1. نتايج استخراج چربي80
4-1-1. نتايج بدست آمده از آناليزهاي شيميايي انجام شده با روش استخراج گداخت مرطوب 81
4-2. نتايج حاصل از استخراج ويتامين A ترشح حلزون82
4-3. نتايج حاصل از تهيه کرم‌ها83
4-3-1. نتايج حاصل از آزمايشات فيزيکي بر روي کرم‌ها84
فصل پنجم: بحث و پيشنهادات
5-1. نتيجه‌گيري93
5-2. پيشنهادات98
منابع99
خلاصه انگليسي106
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1. آمار واحدهاي پرورش شترمرغ در کشور26
جدول 2-2. طبقه‌بندي ليپيدها29
جدول 2-3. ميزان چربي بعضي از اقلام غذايي29
جدول 2-4. اسيدهاي چرب اشباع40
جدول 2-5. اسيدهاي چرب غير اشباع42
جدول 3-1. دستگاه‌هاي مورد استفاده (روغن شترمرغ)66
جدول 3-2. دستگاه‌هاي مورد استفاده (ترشح حلزون)69
جدول 3-3. مواد بکار رفته در فرمولاسيون عمومي کرم72
جدول 3-4. نوع و مقدار مواد بکار رفته در فرمولاسيون کرم (روغن شترمرغ)73
جدول 3-5. نوع و مقدار مواد بکار رفته در فرمولاسيون کرم (ترشح حلزون)74
جدول 4-1. نتايج GC/MASS88
جدول 4-2. نتيجه تست uv- visible نمونه ترشح حلزون89
جدول 4-3. مقادير مواد بکار برده شده در فرمولاسيون‌هاي 1 تا 9 بر حسب گرم و نتايج مربوط به تعيين pH و پايداري آنها90
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1. هگزا دکانوئيک اسيد متيل استر81
نمودار 4-2. 9- هگزا دکانوئيک اسيد متيل استر82
نمودار 4-3. n- هگزا دکانوئيک اسيدمتيل استر83
نمودار 4-4. 9-12- اکتا دکا دينوئيک اسيد متيل استر84
نمودار 4-5. 9- اکتا دکانوئيک اسيد متيل استر85
نمودار 4-6. اکتا دکانوئيک اسيد متيل استر86
نمودار 4-7. 9- اکتا دکانوئيک اسيد متيل استر87
نمودار 4-8. سيس- واسنيک اسيد متيل استر87
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 2-1. لايه‌هاي مختلف پوست8
شکل 2-2. تصوير اولئيک اسيد با پيوند سيس و ترانس37
شکل 2-3. مسير تغيير مشتقات ويتامين A به فرم فعال آن55
شکل 2-4. انواع مشتقات ويتامين C مورد استفاده در فرآورده‌هاي آرايشي56
شکل 2-5. ساختمان ويتامين E (آلفاتوكوفرول)57
شکل 2-6. ساختمان ويتامين D58
شکل 2-7. انواع مشتقات ويتامين B3 مورد استفاده از فرآورده‌هاي آرايشي58
شکل 2-8. انواع مشتقات ويتامين B5 مورد استفاده در فرآورده‌هاي بهداشتي60
شکل 2-9. ساختمان لينولئيك اسيد60
فهرست اختصارات
1. HDL: High Density Lipoprotein
2. EFA EFA: Essential Fatty Acids
3. LDL: LDL: Low Density Liporotein
4. GLA: GLA: Gama Linoleic acid
5. GC: GC: Gas Chromatography
خلاصه فارسي
هدف از انجام اين پژوهش، بررسي اسيدهاي چرب معمول روغن شترمرغ و تعيين مقدار رتينول موجود در ترشح حلزون جهت ساخت کرم با خواص درماني مي‌باشد.
از 3000 سال پيش خواص درماني روغن شترمرغ براي درمان زخم‌ها، سوختگي‌ها، درد مفاصل و ناراحتي‌هاي پوستي، اگزما و موارد مشابه شناخته شده است.
از دوران باستان نيز ترشح حلزون در طب براي درمان دردهاي مربوط به سوختگي با آفتاب، زخم‌ها و به عنوان نرم کننده پوست مورد استفاده قرار مي‌گرفت.
برخي از ويژگي‌هاي روغن شترمرغ بدين قرار مي‌باشند: عدد يوني 64/70 و عدد صابوني 184 و اسيدهاي چرب آزاد مانند اولئيک اسيد 21/0 بدست آمد.
اسيدهاي چرب روغن بوسيله استخراج با گداخت مرطوب جدا شدند، و با دستگاه GC MASS شناسايي و جداسازي شد. اين بررسي نشان مي‌دهد که روغن شترمرغ به دليل داشتن اسيدهاي چرب زنجيره کوتاه که به راحتي از پوست عبور کرده حساسيت ايجاد نمي‌کند، خاصيت ضد درد و التهاب دارند و قابليت مصرف در موارد دارويي و آرايشي و بهداشتي و غذايي را دارد در ادامه اين پژوهش از روغن بدست آمده 9 فرمولاسيون کرم تهيه شد که آناليزهاي فيزيکوشيميايي 4 مورد آنها را مناسب ارزيابي کرد.
و همچنين با توجه به خاصيت‌هاي درماني ترشح حلزون بر آن شديم که کرم با ترشح حلزون تهيه کنيم به همين منظور پس از استخراج ويتامين Aموجود در ترشح حلزون تعيين مقدار انجام شد. سپس از عصاره بدست آمده 9 فرمولاسيون کرم تهيه شد که آناليزهاي فيزيکوشيميايي 4 مورد آنها را مناسب ارزيابي کرد.
کليد واژه: روغن شتر مرغ، ترشح حلزون، اسيدهاي چرب، GC/MASS، ويتامين A، کرم
مقدمه
كاربرد فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي، پيشينه‌اي به گستره‌ي تاريخ آدمي دارد. يافته‌هاي موجود از سنگ نگاره‌ها و پيشينه‌ي بيان شده‌ي سينه به سينه‌ي اين سرزمين، نشان از توجه و اهتمام مردمان ايران زمين به بهداشت و نقش آن در حفظ تندرستي دارد. آموزه‌هاي دين مبين اسلام نيز همواره بر رعايت بهداشت، حفظ پاكيزگي و پيراستن و آراستن مسلمانان استوار بوده است.
طراحي و ساخت فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي نيز همانند ساير محصولات امروزي بر پايه‌ي اصول علمي بنا شده‌اند. گستره‌ي محصولات سبب شده است تا پژوهش‌هاي بسياري در اين راستا انجام پذيرد و تلاش گردد فرآورده‌هاي سالم و به دور از هر مشكلي به دست مصرف كنندگان برسد. تعداد بيشمار از مقالات علمي و كتاب‌هايي كه در زمينه‌ي دانش فرآورده‌هاي فوق انتشار يافته است، گواهي بر اين ادعا مي‌باشد.
شركت توليدي و بازرگاني جي، اولين توليد كننده‌ي كرم نرم كننده و ضد ترك پوست به عنوان نامي آشنا با بيش از نيم قرن سابقه‌ي درخشان در اذهان عمومي باقي مانده و همچنان در تأمين بهداشت و سلامت جامعه مي‌كوشد.
اين مجموعه همگام با تكنولوژي روز دنيا در لابراتوارهاي تخصصي به همت كادر متخصص و مجرب و بهره‌گيري از ماشين‌آلات تمام اتوماتيك، در راستاي توسعه و بهبود كيفيت محصولات و افزايش رضايتمندي مشتريان، رعايت الزامات قانوني، استقرار سيستم مديريت كيفيت ISO90012008 را اولويت فعاليّت‌هاي كيفي خود قرار داده است.
1-1. ضرورت اهميت موضوع
امروزه زندگي شهرنشيني و دوري از طبيعت باعث بروز بيماري‌هاي مختلف در انسان شده است از آنجايي که اين شيوه زندگي امروز به نظر اجتناب‌ناپذير مي‌رسد راه حل‌هاي پيشنهادي با توجه به امکانات موجود استفاده از داروهاي شيميايي و صنعتي است. که آنها نيز مزايا و معايب خود را دارا مي‌باشند. تجربه زندگي چندين هزار ساله انسان بر روي کره زمين به او آموخته که استفاده از مواد طبيعي داراي مزاياي بيشتر و معايب کمتر و اثرات دارويي موثرتر است. در اين راستا توليد و استفاده از محصولات جايگزين داروهاي شيميايي مانند عصاره گياهي، جانوري و روغن‌هاي گياهي و جانوري پيشنهاد مي‌شود.
1-2. بيان مسأله
در دوران باستان حلزون در طب به دليل داشتن خواص نرم کنندگي و درمان سوختگي با آفتاب مورد استفاده قرار مي‌گرفت. حلزونها با ماده لزجي که از خود توليد مي‌کنند در هنگام آسيب ديدن مي‌توانند سلول‌هاي پوست آسيب ديده خود را در کمتر از 48 ساعت بازسازي کنند. بر اين اساس در مطالعه حاضر نيز بر آن شديم تا پس از استخراج رتينول موجود در ترشح حلزون و تعيين مقدار آن به منظور ساخت کرم در جهت درمان چين و چروک سود جوئيم.
روغن شترمرغ نيز از هزاران سال قبل به عنوان ماده‌اي در درمان درد و رماتيسم و به عنوان روغن خوراکي در صنايع غذايي مورد استفاده قرار مي‌گرفت و به صورت سنتي به کار مي‌رفته است. اين روغن از 3 پرنده خانواده ratite به معناي سينه پهنان شامل ostrich, rhea, amu به دست مي‌آيد. مصرف مداوم آن به حفظ سلامتي پوست، عضلات و استخوان کمک مي‌کند بر اين اساس در اين مطالعه حاضر نيز بر آن شديم تا پس از استخراج و شناسايي اجزاء اسيدهاي چرب و جداسازي آنها به منظور ساخت کرم در جهت درمان چين و چروک پوست سود جوئيم. (6)
1-3. اهداف
با گسترش روزافزون صنعت پرورش شترمرغ در ايران که با ورود 5000 جوجه در سال 1378 به طور جدي آغاز گرديد و هدف از اجراي اين طرح استفاده از گوشت اين پرنده در درجه اول و ساير محصولات مانند پر و پوست بود و چربي اين پرنده به عنوان زباله دور ريخته مي‌شد، به نظر مي‌رسيد که چربي موجود به عنوان پتانسيلي بالقوه جهت توليد محصولات آرايشي، بهداشتي و درماني منبع مناسبي خواهد بود. (10)
با توجه به تعداد مزارع پرورش شترمرغ موجود در کشور و مقادير قابل توجهي از چربي توليد شده که فعلاً کاربرد خاصي براي آن تعريف نشده و با در نظر گرفتن خواص اين ماده ارزشمند که حدود 3000 سال است که بشر به عناوين مختلف از آن در موارد آرايشي و بهداشتي و درماني سود جسته است. گرچه کرم حلزون و کرم روغن شترمرغ در بازار ايران بفروش مي‌رسد ولي توليد داخل نيست. در اين تحقيق سعي بر اين است نمونه بومي اين کرم با کارايي بالاتر تهيه شود به همين دليل ضرورت اجراي اين پروژه را احساس کرديم تا در اين بخش نيز مانند ساير بخش‌ها کشور را از دام وابستگي رهانيده و خودکفا شويم.
2-1. کلياتي در مورد پوست
پوست ما، اولين نقطه تماس با جهان پيرامون ماست و با وظايف پراهميتي که بر عهده دارد، نقش بسيار فراتر از يک پوشش ساده براي بدن ايفاء مي‌کند. بعد از عضلات اسکلتي سنگين‌ترين (50% وزن کل بدن) و بعد از ريه‌ها (با احتساب کامل سطح آلوئولي آنها) وسيع‌ترين (2000 سانتي‌مترمربع) ارگان زنده بدن است.
ضخامت پوست بسيار متغير بوده و بسته به عوامل گوناگوني نظير سن، جنس، نوسانات انفرادي، وراثت، شغل، نژاد و … متفاوت است ولي به طور متوسط بين 7/0- 4 ميلي‌متر در نوسان است.
از نظر پوشش مويي، پوست را مي‌توان بر دو نوع دانست: 1) برهنه يا Glabrous که تنها در کف دستها و پاها به چشم مي‌خورد و 2) مودار يا Hairyکه تمام سطح بدن را پوشانيده و از نظر کثرت و ضخامت فوليکول‌هاي مويي که آن را پوشانده‌اند، داراي تنوع گسترده‌اي است. (3)
pHپوست، اسيدي و اغلب در محدوده 2/4-6/5 است. اين امر که ناشي از وجود اسيدهاي چرب سبوم، وجود اسيدهاي آمينه در لايه هيدروليپديک و وجود لاکتيک اسيد، اسکوربيک اسيد و سيتريک اسيد و … در اين لايه مي‌باشد، شرايط را براي نمو باکتري‌ها نامساعد مي‌سازد.
رنگ پوست، به عوامل متعددي از جمله نژاد، شغل، سن، شرايط آب و هوايي و … وابسته است. دو نوع ملانين موجود در اپيدرم Eumelaninبا رنگ قهوه‌اي- سياه و Fumelanim با رنگ قرمز- زرد که توسط ملانوسيت‌ها ساخته مي‌شوند، نه تنها رنگ پوست افراد را رقم مي‌زنند بلکه پوشش طبيعي بدن در مقابل نور خورشيد هستند.
2-1-1. ساختمان تشريحي پوست
بررسي دقيق پوست، نمايانگر وجود 3 لايه مشخص ساختماني است. خارجي‌ترين لايه‌ها که محور اصلي را در مقاصد آرايشي، بهداشتي به خود اختصاص داده است، رو پوست يا اپيدرم نام دارد.
اپيدرم: Epidermis
درم: Dermis (Corium)
هيپودرم يا نسوج چربي زير جلدي: (subcutaneous tissue, subdermis)
شکل 2-1. لايه‌هاي مختلف پوست
2-1-1-1. اپيدرم(Epidermis)
اپيدرم يا رو پوست، بيروني‌ترين بخش پوست است و ضخامتي بين 04/0 تا 56/0 ميلي‌متر دارد. اين لايه از ديدگاه آرايشي از اهميت بالايي برخوردار است زيرا اين بخش، نقش مهمي در ساختار ظاهري، رطوبت پوست و رنگ و ظاهر آن بازي مي‌کند. لايه اپيدرم در واقع اولين سد دفاعي بدن در برابر عوامل خارجي مي‌باشد. اين ويژگي نه تنها از ديدگاه فيزيکي انجام مي‌گيرد بلکه به واسطه ترکيبات پپتيدي ضد ميکروبي نيز صورت مي‌پذيرد. ديفنسين‌ها (defensins) و کاتليسيدين‌ها (cathelecidins) دو گروه عمده از اين ترکيبات مي‌باشند که طيف عملکرد ضد ميکروبي وسيعي دارند. ديفنسين که يک پپتيد غني از سيستئين و کاتيونيک مي‌باشد، در بدن در دو زيرگروه آلفا، بتا ديده مي‌شود، که نوع بتا ديفنسين در اپيدرم مشاهده مي‌گردد. اين پپتيد عملکرد ضد باکتري‌هاي گرم منفي، گرم مثبت، کانديدا آلبيکنس و قارچ‌ها از خودشان داده است. لايه اپيدرم از خارج به داخل شامل پنج بخش مي‌باشد.
الف) طبقه شاخي (Horney Layer) stratum corneum
تعداد لايه‌هاي سلولي اين طبقه شامل 15 الي 20 لايه مي‌باشد. ضخامت طبقه شاخي در مناطق مختلف بدن متفاوت است. در بزرگسالان در ناحيه کف دست و پا، اين لايه داراي ضخامت چند صد ميکرون مي‌باشد اما در اغلب نواحي بدن در حالت کاملاً هيدراته ضخامت آن به40 الي 10 ميکرون افزايش مي‌يابد. (ضخامت بين 10 الي 50 ميکرون در نوسان است). سلول‌هاي طبقه شاخي فاقد هسته بوده تکثير نمي‌يابند. بنابراين يک طبقه مرده قلمداد مي‌شود. طبقه شاخي داراي چگالي 55/1 گرم بر سانتي‌مترمکعب مي‌باشد. به علت تراکم طبقه شاخي، ارزش ضريب پخش در آن هزار مرتبه کمتر از دو لايه ديگر پوست بوده که منجر به مقاومت بالا و نفوذپذيري اين لايه مي‌گردد.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

طبقه شاخي يک مانع محدود کننده سرعت است که حرکت مواد شيميايي به داخل و خارج را کنترل مي‌کند و نقش مهمي را در کنترل جذب پوستي مولکول‌هاي دارو ايفا مي‌کند.
اجزاء اصلي سلولي شامل پروتئين‌ها، ليپيدها، و آب است که در حالت خشک تقريباً حاوي 85-75% پروتئين، 20-15% ليپيد، 15% آب است. جدا شدن لايه‌هاي آن از پوست به طور متوسط يک لايه در روز و بنابراين زمان لازم براي تجديد لايه و تشکيل يک طبقه شاخي جديدturn over) ) حدود دو هفته مي‌باشد.
ب) طبقه روشن (clear layer) stratum lucidum
لايه شفاف لايه‌اي است که در سلول‌هاي آن هسته متلاشي شده است و کراتينه شدن سلول همراه با تغيير شکل سلول به ويژه مسطح شدن آن مشاهده مي‌گردد. گاهي قطرات مواد روغني در داخل اين لايه سلولي ديده مي‌شود که اين امر مي‌تواند ناشي از متلاشي شدن ليزوزوم‌ها باشد. لايه شفاف عموماً در نقاطي که پوست ضخيم است مانند کف پا (soles of feet) و کف دست‌ها (palms) ديده مي‌شود. براي بسياري از متخصصين پوست اين پرسش مطرح است که آيا اين لايه از نظر عملکرد قابل جداسازي از ساير لايه‌هاي اپيدرم مي‌باشد و يا تنها ناشي از روش آماده‌سازي و تهيه بافتي است. اغلب محققين اين لايه و لايه شاخي را با هم يکسان در نظر گرفته و دو لايه مجزا نمي‌دانند.
ج) طبقه دانه‌دار (Granular Layer) stratum Granulosum
اين طبقه از 4-1 رديف سلول تشکيل شده است. از اين ناحيه اپيدرم زنده است و فعاليت‌هاي متابوليکي دارد، اگر چه سلول‌هاي پهن اين لايه فاقد ميتوکندري و دستگاه گلژي مي‌باشند. طبقه دانه‌دار داراي ماده مهم هيالوکراتين است که منشأ کراتين پوست است که در اين منطقه ساخته شده و به سمت طبقه‌ي شاخي حرکت مي‌کند. وجود دانه‌هاي هيالوکراتين (Hyalokeratine granules) در اين ناحيه علت اصلي نامگذاري آن مي‌باشد. اين دانه‌ها حاوي پروفيلاگرين (profilaggrin) مي‌باشند که پيشتاز فيلاگرين است. فيلاگرين با تشکيل پل‌هاي عرضي با کراتين، سبب افزايش استحکام اين پروتئين مي‌گردد. بر پايه شواهد تجربي بدست آمده يون کلسيم و شکل فعال ويتامين D در رشد و تکثير کراتينوسيت‌ها نقش دارند.
د) طبقه خاردار (Prickle Layer) stratum spinosum
اين قسمت از اپيدرم، ضخيم‌ترين طبقه اپيدرم زنده است و از 3 تا 10 رديف سلول‌هاي چند وجهي تشکيل يافته است که کراتينوسيت (keratinocyte) ناميده مي‌شوند. محل تجمع ملانين‌ها و ايجاد رنگ پوست در اين سلول‌ها مي‌باشد. سلول‌هاي اين لايه نيز از نظر ميتوکندري چندان غني نبوده و دستگاه گلژي به ندرت در آنها مشاهده مي‌شود. سلول‌ها هر چه به سطح نزديک‌تر مي‌شوند پهن‌تر مي‌گردند.
از ويژگي‌هاي سلول‌هاي اين لايه وجود گرانول‌ها لامار است که نشانگر ساخت اوليه پروتئين کراتين است. اين گرانول‌ها حاوي چربي‌هايي مانند سراميدها، کلسترول و اسيدهاي چرب؛ آنزيم‌هايي مانند پروتئاز، اسيد فسفاتاز، ليپاز و گليکوزيداز؛ و يک ترکيب پپتيدي ضد ميکروب به نام کاتليسيدين (cathelicidin) مي‌باشد. پروتئين‌هاي لوريسين (loricin)، اينولوکرين (involucrin) و کراتولينين (keratolinin) که در لايه‌هاي بالاتر، به ويژه لايه شاخي، نقش ايفا مي‌کنند، در اين لايه ظاهر مي‌شوند.
و) طبقه‌ي زايا(Germinative Layer) stratum basal
اين طبقه تنها از يک لايه سلول‌هاي تقريباً چهار وجهي تشکيل يافته که محتوي ميتوکندري‌هاي فراوان و دستگاه گلژي تکامل يافته است. سطح تحتاني سلول‌ها روي غشائي قرار گرفته است که غشاء بازال ناميده مي‌شود. سلول‌هاي اين لايه توسط اتصالات دسموزوم به يکديگر چسبيده‌اند. اتصالي به نام gap junction نيز تبادل مواد بين اين سلول‌ها را مسير مي‌سازد. اتصالات همي دسموزوم (hemidesmosome) نيز سبب چسبيدن سلول‌هاي اين لايه به غشاي پايه مي‌گردد. اين منطقه مرکز فعاليت ميتوتيک بوده و منشأ اصلي سلول‌هاي اپيدرم را تشکيل مي‌دهد. حدود 10 درصد از سلول‌هاي اين لايه را سلول‌هاي بنيادي، 40 درصد آن سلول‌هاي حاصل از فعاليت ميتوزي (postmiotic cell) و 50 درصد آن را سلول‌هاي تقويت کننده (amplifyimg cell) تشکيل مي‌دهد. در شرايط معمول سرعت تکثير اين سلول‌ها پايين است ولي در مواردي مانند شرايط التيام زخم سرعت تکثير افزايش مي‌يابد. سلول‌هاي تقويت کننده، مسئول اصلي تشکيل سلول‌هاي لايه‌هاي بالاتر مي‌باشند. (4)
2-1-1-2. درم(Dermis)
ميان پوست، با ضخامت 3-5 ميلي‌متر، وزن اصلي پوست را تشکيل مي‌دهد مرکب از اين بافت همبند است که از الياف پروتئيني شامل تقريباً 75% کلاژن، 4% الاستين، 4% رتيکولين ساخته شده در يک ماتريس ژل مانند از موکوپلي ساکاريد که ماده اساس ناميده مي‌شود غوطه‌ور است. عروق خوني لنفاوي و اعصاب از اين ماتريس عبور کرده و ضمائم پوست از قبيل غدد اکرين، آپوکرين و واحدهاي پيلو سباسه در آن نفوذ مي‌کنند.
درم به منظور رساندن مواد غذايي، دفع مواد زايد، تنظيم فشار و دما، بسيج نمودن نيروهاي دفاعي و شرکت نمودن در رنگ پوست به جريان خون موثر و کارا نياز دارد. شاخه‌هايي از شبكه سرخرگي خون را به غدد عرق فوليکول‌هاي موئي، چربي زير جلدي و به خود درم مي‌رساند. اين جريان تا فاصله 2/0 ميلي‌متري از سطح پوست مي‌رسد به طوري که سريعاً بيشتر ترکيباتي را که از اپيدرم عبور مي‌کنند جذب و به طور سيستميک رقيق مي‌کند. حجم زياد خون در پوست براي ديفوزيون مولکول‌هايي که به مويرگ مي‌رسند، نگه داشتن غلظت مولکول‌هاي نفوذ کننده به درم در سطح خيلي پايين، بالا بردن گراديان غلظت اپيدرمي و بنابراين تحريک جذب پوستي به صورت سينک (sink) عمل مي‌کند.
2-1-1-3. هيپودرم (Hypodermis)
گاهاً به عنوان يک طبقه مجزا در نظر گرفته نشده و در واقع لايه چربي زير پوست است، بنابراين ضخامت نامعين و متغيري بر حسب عوامل مختلف دارد.
2-1-2. اعمال و وظايف پوست
1) حفظ مايعات و نسوج بدن
2) حفاظت در مقابل عوامل خارجي نظير عوامل شيميايي، ميکروبي، تشعشعات حرارت
3) گرفتن تحريکات خارجي از قبيل حس لامسه، درد، حرارت و …
4) تنظيم درجه حرارت بدن
5) سنتز و متابوليسم
8) ترشحات غدد
7) دادن صفات مشخص کننده دو جنس از يکديگر
8) تنظيم جزئي فشار خون در نتيجه انقباض و انبساط عروق
2-1-3. انواع پوست
پوست به چهار گروه تقسيم‌بندي مي‌شود:
1) پوست طبيعي (نرمال)
2) پوست چرب
3) پوست خشک
4) پوست‌هاي مختلط MIXED TYPE
2-1-4. خاصيت جذبي پوست
آب: توسط پوست جذب نشده و فقط باعث تورم سلولي در سطح پوست مي‌شود.
گازها: جذب آنها به فشار، درجه حلاليت آنها در چربي و ليپوئيدها و درجه حرارت بستگي دارد. مثلاً اکسيژن فقط قابليت جذب داشته ولي دي اکسيد کربن هم قابليت جذب و هم قابليت دفع دارد.
اسانس‌هاي گياهي: اين مواد قدرت نفوذ بالايي در پوست دارند. از مواد ديگر با جذب بالا مي‌توان از حلال‌هايي مانند اتر و کلروفرم (و تا حدودي الکل و استن) نام برد.
ويتامين‌ها: ويتامين‌هاي محلول در چربي و حتي تعدادي از ويتامين‌هاي محلول در آب (مثل ب و ث) بخوبي جذب پوست مي‌شوند.
روغن‌ها و چربي‌ها: منابع اين مواد را مي‌توان بطور کلي از حيوانات، گياهان و منابعي نام برد که بسته به نوع آنها از درجه بالاي جذب تا عدم جذب پوستي متفاوتند. (5)
2-1-5. بهداشت پوست
اگر به پوست توجه و رسيدگي نشود، از سطوح ناهموار و برجستگي‌هاي ناموزوني پوشيده خواهد شد. به دليل تغييراتي که در طي ساليان متمادي در بخش درم به وجود مي‌آيد، پوست رو به پيري مي‌رود که در اين حالت از رطوبت درم کاسته شده و انعطاف‌پذيري رشته‌هاي کلاژني از بين مي‌رود و در ضمن با گذشت زمان مواد رنگدانه‌اي بيشتري در پوست ظاهر مي‌گردد. لکه‌هاي قهوه‌اي که بر پوست ظاهر مي‌شوند به دليل فقدان ترشحات استروژني تخمدان مي‌باشد و اشعه خورشيد در پير کردن پوست نقش بسزائي دارد و نيز استفاده از کرم‌هاي نرم کننده و مرطوب کننده سبب انعطاف بيشتر و نرم نگه‌داشتن بخش خارجي پوست مي‌گردند.
به منظور نگهداري حالت و شکل خوب پوست تمرينات زير بايستي بطور روزانه انجام شود:
پاک کردن، تازه کردن، حالت دادن، تقويت، مرطوب کردن پوست
براي پاک کردن بهتر است از شيرهاي پاک کننده يا کرم‌هاي پاک کننده استفاده شود.
پاک کننده آرايشي، امولسيون روغن در آبي است که براي تميز کردن مواد آرايشي از روي صورت مناسب است.
براي تازه کردن پوست مي‌توان از تونيک‌هاي ويژه نوع پوست استفاده نمود. اين نوع از محصولات با خاصيت تازه کنندگي، روشن کنندگي و سفت کردن پوست رل مهمي در جوان سازي دارند.
پوست نياز به تغذيه دارد و به اين منظور از کرم‌هاي آرايشي استفاده مي‌شود که به صورت يک لايه محافظ بر روي پوست صورت آنرا از خاک و هواي نامناسب محافظت مي‌کند. کرم‌هاي مرطوب کننده همزمان با بالا رفتن سن و پايين آمدن مقدار رطوبت براي جلوگيري از خشک شدن پوست استفاده مي‌شوند. وظيفه‌ي اصلي اين کرم‌ها ممانعت از تبخير رطوبت مي‌باشند. اين فرآورده بر خلاف کرم‌هاي مغذي مقدار روغن کمتري دارند. (5)
2-1-6. نفوذ فرآورده‌هاي آرايشي پوست
در يک پوست سالم و نرمال، حضور سلول‌هاي کراتينيزه شده و چربي‌هاي غير قطبي که به طورگسترده‌اي سيمان بين سلولي لايه شاخ را تشکيل مي‌دهند. به عنوان عوامل اصلي موثر در ايجاد يک سد قوي محسوب مي‌گردند. با اين حال قابليت نفوذ بسياري از مواد اوليه‌اي که در فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي به کار مي‌روند به داخل اپيدرم و حتي عبور اين مواد از خلال اپيدرم به اثبات رسيده است. آنچه در مورد اين نوع فرآورده‌ها مهم است نفوذ مواد مورد نظر موجود در فرمولاسيون به داخل اپيدرم به ويژه طبقه شاخي است.
راه‌هاي نفوذ عبارتند از:
لايه‌هاي مختلف پوست (جذب اپيدرمي)
1) داخل سلولي
2) بين سلولي
2-1-6-1. عوامل در دو دسته عمده قابل بررسي هستند:
الف) عوامل مربوط به فرد:
عواملي مانند حالت سلامتي پوست، ميزان گردش خون موضع، ضخامت طبقه شاخي، هيدراتاسيون و دماي پوست در اين دسته قرار مي‌گيرند.
ب) عوامل مربوط به فرمولاسيون:
عواملي چون اجزاء فرمولاسيون واکسي پيانها و … در اين گروه مورد بحث قرار مي‌گيرند.
از ميان اجزاء فرمولاسيون سه رده اصلي موثر در نفوذپذيري عبارتند از:
1) مواد تر کننده:
پروپيلن گلايکول، پلي اکسن اتيلن گليکون و حلال‌هاي آلي مثل اتانول
2) مواد فعال در سطح
که يکي از ارکان سيستم‌هاي کرمي و امولوسيوني و يکي از توجيه کنندگان برتري نفوذ کرم‌ها بر سيستم‌هاي غير امولوسيوني مي‌باشند. در بين انواع سورفکتانت‌ها، نوع آنيوني بيش از کاتيوني و نوع کاتيوني نيز بهتر از غير يوني، قدرت شکستن سد طبقه شاخي و نفوذ به آن را از خود بروز مي‌دهد. (53)
3) مواد سرعت دهنده و بالا برنده ميزان نفوذ:
مکانيسم عمل اين دسته از مواد مربوط به کاهش مقاومت سد لايه شاخي ناشي از آسيب برگشت‌پذير سد پوستي يا ماهيت فيزيکوشيميايي آن مي‌باشد. از بين اين ترکيبات DMSO دي ميتل سولفاکسايد، DMA دي ميتل استاميد، DMF دي ميتل فرماميد از نظر شدت اثر و ميزان مصرف و برگشت‌پذيري اثر بر ساير ترکيبات برتري دارند.
DMSOدر مجاورت آب پوست قادر به ايجاد اندکي حرارت است، هر چند اين امر بسيار گذرا است .ولي شايد همين افزايش دماي پوست به تسهيل جذب کمک مي‌کند.
اولئيک اسيد و ماده‌اي به نام Azone (موثر در چربي‌هاي بين سلولي) نيز در اين دسته ذکر شده‌اند.
علاوه بر موارد فوق، آن دسته از مواد به کار رفته در فرمولاسيون که داراي قدرت پوشانندگي، occlusive بالايي هستند نيز با افزايش هيدراتاسيون لايه شاخي نفوذپذيري آنرا افزايش مي‌دهند و بدين ترتيب ميزان جذب مواد مورد نظر فرمولاسيون را بالا مي‌برند. از ترکيبات فنل، اوره، نمک‌هاي آلومينيم و اسانس‌ها نيز به عنوان مواد موثر در نفوذپذيري ياد شده است. (27)
2-1-7. مزايا و معايب دارو درماني از راه پوست
– در استفاده از راه پوست، اثرات غير قابل پيش‌بيني عواملي چون تغييرات pH، فعاليت‌‌هاي آنزيمي، اثر گذر اول کبدي و متابوليسم دارو در حد غير مطلوب و تداخل دارو با خوردن و آشاميدن که به دنبال مصرف خوراکي فرآورده‌هاي دارويي حادث مي‌شود، حذف مي‌گردد.
– در دسترس بودن ناحيه آزادسازي و عدم وجود عوامل بيولوژيکي مداخله‌گر، به صاحب نظران مربوطه قدرت و قابليت اعمال اثر قابل توجيهي مي‌بخشد.
– يکي از راه‌هاي جانشيني براي مواقعي که تحت اثر وضعيت‌هاي نامناسب مانند تهوع، استفراغ يا اسهال تجويز خوراکي دارو امکان‌پذير نيست.
کاهش بروز خطرات احتمالي و مواردي چون عدم پذيرش بيمار که در برخي از راه‌هاي تجويز دارو به خصوص تزريقي وجود دارد.
– فراهم آوردن امکان ارائه چندين دز با يک کاربرد که متعاقباً با پذيرش بيشتري از جانب بيمار همراه خواهد بود.
– وسعت بخشيدن به فعاليت داروهايي که نيمه عمر کوتاهي دارند از طريق کاربرد مخزني از ماده موثر در سيستم تحويل دهي دارو و فراهم آوردن آزادسازي کنترل شد.
امکان پايان بخشيدن سريع به اثرات دارويي از طريق برداشتن فرمولاسيون سيستم مورد استفاده از سطح پوست است.
از معايب آن اين است که داروهاي حساسيت‌زا و تحريک کننده امکان کاربرد ندارند و تنها آن دسته از داروهايي که قدرت اثر بالا (potent) دارد به منظور فرموله شدن به شکل فرآورده‌هاي پوستي مناسب مي‌باشند، چرا که نفوذپذيري مواد از اين راه به علت وجود برخي از ويژگي‌هاي فيزيکوشيميايي پوست، با محدوديت‌هايي رو به روست و از اين جهت تا حدي با خصوصيات فوق‌الذکر براي دارو جبران‌پذير مي‌باشد.
2-2. امولسيون
امولسيون به مخلوطي از دو يا چند مايع گفته مي‌شود که مخلوط ناشدني باشند. امولسيون بخشي از يک کلاس کلي‌تر از سيستم‌هاي دو فازي به نام کلوييد مي‌باشد. اگر چه گاهي اين دو واژه گاهي به جاي هم به کار برده مي‌شوند. اما زماني از امولسيون استفاده مي‌شود که هر دو فاز جدا و پيوسته، سيال باشد. در امولسيون يک مايع (فاز جدا) در مايع ديگر (فاز پيوسته) وجود دارد. شير، سرکه، سس مايونز و برخي از مايعات در برشکاري فلزات نمونه‌هايي از امولسيون مي‌باشند، لايه پوشش دهنده فيلم عکاسي که امولسيون ناميده مي‌شود، در حقيقت يک کولوئيد حساس به نور است.
کلمه امولسيون از يک لغت لاتين به معني “در شير” يعني مخلوط چربي شير در آب گرفته شده است. دو سيال مي‌توانند به شکل‌هاي مختلفي امولسيون تشکيل دهند. به عنوان مثال امولسيون روغن در آب، در يک حالت روغن به عنوان فاز جدا در آب که خاصيت پراکندگي دارد مخلوط شده، حالت ديگر اينکه آب مي‌تواند به عنوان فاز جدا در روغن تشکيل امولسيون دهد. امولسيون‌هاي چند گانه نيز وجود دارد مثلا امولسيون آب در روغن در آب يا روغن در آب در روغن.
2-2-1. اصول مولکولي امولسيون
جمله معروف like attracts like مي‌گويد: مواد مشابه يکديگر را جذب مي‌کنند. مولکول‌هاي مشابه، مثل آب و اتانل، تمايلي به جدا شدن نشان نمي‌دهند، چرا که نيروهاي چسبندگي بين مولکول‌هاي آب و اتانول با قدرت نيروي پيوستگي مولکول‌هاي آب- آب و اتانول- اتانول برابري مي‌کنند. زماني که (مثلاً) پارافين مايع در مجاورت آب قرار مي‌گيرد، نيروي چسبندگي بين مولکول‌هاي آب- پارافين، در مقايسه با نيروي پيوستگي آب- آب و پارافين- پارافين، بسيار ضعيف و قابل چشم‌پوشي است و در نتيجه، باعث جداشدن سريع مولکول‌ها و دو فازي شدن مخلوط خواهد شد. در سيستم‌هاي دو فازي ممکن است يک فاز به کمک ترکيبات امولسيون کننده به صورت انبوهي از قطرک‌هاي مستقل و پراکنده در فاز ديگر توزيع شود. در اين حالت، اول را فاز داخلي يا ناپيوسته Internal or Discontinuous phase و دومي را فاز خارجي يا ناپيوسته External or phase continuous مي‌ناميم. بر اساس نوع فاز داخلي و خارجي کرم‌ها و امولاسيون‌هاي آرايشي به دو دسته آب در روغن (W/O) و روغن در آب (O/W) تقسيم مي‌شوند. در حالي که فاز داخلي بصورت ذرات ريز در فاز خارجي پراکنده شده، سطح تماس بين دو فاز افزايش فوق‌العاده‌اي يافته است و تعجب‌آور نيست اگر بگوييم، طبيعت فيزيکوشيميايي سطوح تماس و تداخلات دو فاز در اين سطوح، خواص نمايي سيستم را رقم مي‌زند.
2-3. کرم‌ها
2-3-1. مقدمه
در زمينه فرآورده‌هاي آرايشي و بهداشتي، کلمه کرم معمولاً بيانگر يک امولوسيون مايع وسيکوز و يا نيمه جامد است. چنانچه اين امولوسيون، از وسيکوزيته کمي برخوردار باشد، به نحوي که بتواند جاري شود، لوسيون نام دارد. با اين حال، لوسيون‌ها و کرم‌ها هر دو تحت عنوان کلي کرم مورد بحث و بررسي قرار مي‌گيرند. اين گروه مهمترين و پرفروش‌ترين بخش فرآورده‌هاي آرايشي را به خود اختصاص مي‌دهند و در هر کمپاني مواد اوليه يا آرايشي و بهداشتي، در اين زمينه زمان زيادي صرف ايجاد مواد اوليه برتر و جديد يا فرمولاسيون‌هاي ممتاز و مترقي مي‌گردد.
تعداد و تنوع مواد ارائه شده به حدي بالاست که شايد هيچ کتابي تا به حال نتوانسته باشد فضاي لازم براي ليست کردن تمام آنها را فراهم کند.
مهارت و توانايي يک متخصص آرايشي و بهداشتي، دنباله روي کورکورانه فرمولاسيون‌هاي موجود نيست. بلکه، اين تخصص قدرت مطالعه و بررسي اين فرمولاسيون‌ها و تغيير آنها بر اساس تمايل و يا نياز مورد نظر او را به وي خواهد داد. (27)
2-3-2. امولسيفايرها
مصرف سورفکتانها، يک سد فيزيکي در سطوح تماس دو فاز ايجاد مي‌کند که نه تنها تمايل به انفکاک را کاهش مي‌دهد، بلکه از تماس قطرکها با يکديگر به عمل مي‌آورد. به طور همزمان با کاهش کشش سطحي در سطوح تماس دو فاز، عمل اموليسيفه شدن را تسهيل مي‌کند. يافتن موادي که بتوانند در سطح تماس آب- روغن اقامت نمايند، تنها بر پايه تمايلات شيميايي دو گانه اين مواد امکان‌پذير مي‌گردد، به طوري که خصوصيت مشترک تمامي اين مواد وجود يک سر قطبي polar و يک سر غير قطبي nonpolar است.
به اين ترتيب يک قسمت مولکول تمايل به فاز آبي (هيدروفيل) و سر ديگر آن تمايل به فاز روغني دارد (ليپوفيل) اين دو تمايل بايد در موقعيت تعادلي خوبي قرار گيرند و هيچکدام ديگري را کاملاً مغلوب نسازند. موادي با اين خواص مواد فعال در سطح نام دارند که به طور مختصر سورفکتانت گفته مي‌شوند. اين مواد علاوه بر توان امولسيون سازي، در صنايع به عنوان حل کننده، تر کننده، پخش کننده و … مصارف فراواني دارند. وجود همين مواد در کرم‌ها و امولسيون‌هاي پوستي با کاهش کشش سطحي و خاصيت ترکنندگي شرايط نفوذ هر چند بهتر مواد موجود در پايه کرم و امولسيون را به پوست فراهم مي‌آورد. (44)
نکته‌اي که در اينجا بايد به آن اشاره شود اين است که حتي اين سيستم‌هاي ساده امولسيوني، هنگامي که با امولسيفاير همراه مي‌شوند نبايد به عنوان سيستم‌هاي دو فازي شناخته شوند. بلکه سطح تماس دو فاز که حاوي امولسيفاير است حال بايد به عنوان فاز سوم مطرح شود.
2-3-3. رئولوژي کرم‌ها
تعريف کلمه رئولوژي از دو کلمه لاتين rheo (به معناي جريان يافتن) و logosبه معناي علم مشتق شده است و اولين بار توسط crawford و Binghamبه منظور توصيف خواص جاري شدن مايعات و تغيير شکل جامدات به کار گرفته شد.
رفتار رئولوژيک کرم‌ها نه تنها از ديدگاه اثر بر احساس و پذيرش مصرف کننده، بلکه به علت اهميت آن در پروسه توليد براي دستيابي به بهترين عملکرد آن در مصرف يا توليد، يک خصوصيت حياتي محسوب گردد. به عنوان مثال قابليت پخش spereadability کرم‌هاي آرايشي (يا داروئي) و ويسکوزيته مناسب آنها به منظور رسيدن به محصول قابل قبول، الزامي است.
به طور کلي، کرمها داراي رفتار رئولوژيک غير نيوتوني non-Newtonianهستند و اين امر باعث پيچيدگي تفسبر کمي و آماري، بين فرمولاسيون‌هاي متفاوت مي‌شود.
در سيستم‌هاي نيوتوني، ويسکوزيته در واقع هيچگونه ارتباطي با گراديان سرعت جريان velocityماده ندارد، در حالي که در يک سيستم غير نيوتوني هميشه نوعي ارتباط وجود دارد که بر اساس، همين نوع ارتباط آنها ره به زير گروه‌هاي پلاستيک، پسوند و پلاستيک و متسع شونده تقسيم مي‌کنند. (36)
معمولاً امولسيونها داراي رفتار تيکزوتروپ thixotropهستند، اين بدين معناست که داراي قابليت ارتجاعي هستند و به عبارت ديگر، زماني که ويسکوزيته به خاطر افزايش شدت جريان کاهش يافته باشد، در نهايت کاهش شدت جريان باعث افزايش ويسکوزيته مي‌گردد. اين افزايش ممکن است فوري نباشد و برگشت ويسکوزيته سيستم به حالت اوليه مي‌تواند به طور کامل به آهستگي صورت بگيرد. (36)
2-3-4. مزاياي کرم‌ها بر ساير اشکال داروئي موضعي
يکي از مهم‌ترين مزاياي کرمها اين است که امکان مصرف همزمان مواد محلول در آب و محلول در چربي فرآورده‌هاي آرايشي، بهداشتي و يا داروئي وجود دارد، بعلاوه کرمها (در مقايسه با محلول‌ها و لوسيونها) به علت باقي ماندن در پوست ماده موثر مورد نظر را به مدت بيشتر و در نتيجه با کارايي بهتر در اختيار سلول‌هاي پوست قرار مي‌دهند، اين در حالي است که در مقايسه با پمادها ظاهر ناپسندي را براي پوست مصرف کننده ايجاد نمي‌کنند.
خاصيت هيدروفيلي- ليپوفيلي پايه کرم وجه تشابه آن با پوست محسوب مي‌گردد و بدين وسيله امکان جذب و نفوذ هر چه بهتر ماده يا مواد موجود در فرمولاسيون فراهم خواهد آمد. علاوه بر موارد فوق اجزاء به کار رفته در فرمولاسيون کرم از قبيل امولسيفايرها، مواد تر کننده، مواد پوشاننده، مواد مرطوب کننده و … هر يک به نوبه خود و با مکانيسم خاص خود نفوذ به پوست را تسهيل مي‌کنند. (17)
در کنار تمام موارد ذکر شده که از ديدگاه يک فرمولاتور يا پزشک مطرح است، شکل ظاهري مطلوب و قابل قبول کرم و عدم احساس ناخوشايند در هنگام مصرف موجب محبوبيت فراوان آن نزد مصرف کنندگان و رواج مصرف روزانه و مرتب انواع آن شده است.
2-3-5. انواع کرم‌هاي پوستي
دسته‌بندي انواع کرم‌ها از نقطه نظرهاي مختلفي امکان‌پذير است که در زير به بررسي آنها مي‌پردازيم:
2-3-5-1. انواع کرم‌ها از نظر ويژگي‌هاي فيزيکوشيميايي
در اين نوع تقسيم‌بندي مواردي از قبيل نسبت حجمي روغن به آب، طبيعت فاز پيوسته، pH امولسيون، نوع امولونيت مصرفي، slip point فاز روغني مد نظر مي‌باشند.
به عنوان مثال از لحاظ مقدار فاز روغني کرم‌ها را در چهار گروه اصلي زير جاي مي‌دهند:
– کرم‌هايي که فاز روغني آنها کمتر از 25 درصد است.
– کرم‌هايي که فاز روغني آنها بين 25-50 درصد است.
– کرم‌هايي که فاز روغني آنها بين 50-90 درصد است.

– کرم‌هايي که فاز روغني آنها بيشتر از 90 درصد است.
2-3-5-2. انواع کرم‌ها از نظر ويژگي‌هاي فردي فرمولاسيون
بدون شک اين روش به منظور طبقه‌بندي چندان مناسب نيست چرا که تنوع فراواني در ظاهر، بافت يا dextuse راحتي بخش، سرعت جذب و احساس مصرف کننده وجود دارد و به علاوه موارد ذکر شده قابل اندازه‌گيري نيستند و به اين ترتيب مرز بين طبقات مختلف به طور کامل معين نمي‌شود.
اين ديدگاه بهترين و رايج‌ترين روش براي تقسيم‌بندي کرم‌هاست که در زير به آن مي‌پردازيم:
2-3-5-3. کرم‌هاي مرطوب کننده و پايه
اين دسته از کرم‌ها، به منظور نرمتر نمودن طبقه شاخي و افزايش هيدراتاسين اين طبقه، ترميم و برطرف نمودن حالت خشکي پوست به کار مي‌روند. معمولاً O/W يا W/Oهستند. محتواي روغني اين دسته از کرم‌ها و کرم‌هاي محو شونده کم است.
2-3-5-4. کرم‌هاي محافظت دست و بدن
اين دسته از کرم‌ها ممکن است محتوي عوامل محافظ به طور مثال سيليکون يا لانولين باشند. ميزان فاز روغني مورد مصرف در اين کرم‌ها در حد متوسط (بيشتر از دو گروه قبلي) است. کرم‌هايي که فاز روغني آنها کمتر از 25 درصد است و به طور معمول از نوع O/Wهستند.
نکته جالب اينکه فرم لوسيون اين دسته از کرم‌ها از محبوبيت بيشتري در ميان مردم برخوردار است. (17)


پاسخ دهید