1-9-1-1 ترکيبات شيميايي و اسانس گياه24
1-9-1-2 خواص درماني25
1-9-2 گياه اسطو خودوس25
1-9-2-1 ترکيبات شيميايي و اسانس گياه26
1-9-2-2 خواص درماني26
1-9-3 گياه دارچين26
1-9-3-1 ترکيبات شيميايي و اسانس گياه28
1-9-3-2 خواص درماني29
1-9-4 گياه مورد يا مورت29
1-9-4-1 ترکيبات شيميايي و اسانس گياه31
1-9-4-2 خواص درماني32
1-10 اسانس هاي گياهي32
1-11 نانواسانس هاي گياهي33
1-11-1 کيتوزان33
1-12 بررسي اثرات ضد ميکروبي35
1-13 تعيين MIC به روش ميکرودايلوشن (ريز رقت)35
1-13-1 متغير هاي مؤثر در انجام آزمون MIC36
1-13-2 تعيين MBC36
1-13-3 ديسک ديفيوژن36
1-13-3-1 ديناميک تشکيل هاله37
1-13-3-2 ديسک هاي آنتي بيوتيک37
1-13-4 انتشار در آگار (چاهک)37
1-14 روش هاي تهيه سوسپانسيون38
1-15 بيان مسئله38
1-16 ضرورت اهميت موضوع39
1-17 اهداف تحقيق40
1-17-1 هدف کلي40
1-17-2 هدف اختصاصي40
1-18 فرضيات تحقيق40
1-19 سوالات تحقيق40
فصل دوم مروري بر متون گذشته
2-1 سوابق تحقيق در ايران و ساير کشور ها در زمينه استفاده از اسانس ها و نانواسانس هاي گياهي43
فصل سوم مواد و روش کار
3-1 دستگاه هاي مورد نياز48
3-2 مواد و وسايل مورد نياز48
3-2-1 سوش هاي ميکروبي مورد مطالعه50
3-2-2 اسانس هاي مورد مطالعه50
3-3 روش کار51
3-3-1 روش تهيه نانواسانس هاي درمنه، اسطوخودوس، مورد و دارچين51
3-3-1-1 تهيه محلول کيتوزان51
3-3-2 روش تهيه محيط کشت اوليه براي رشد53
3-3-2-1 محيط BHI53
3-3-2-2 محيط MHA53
3-3-2-3 محيط BA53
3-3-3 فعال کردن باکتري ها و انتقال آن ها به محيط کشت54
3-3-4 روش تهيه محلول سوسپانسيون ميکروبي54
3-3-5 روش ساخت کدورت هاي استاندارد مک فارلند54
3-3-6 تعيين MIC با روش ميکرودايلوشن55
3-3-6-1 روش علمي تعيين MIC55
3-3-7 تعيين حداقل غلظت کشندگي باکتري يا MBC57
3-3-8 روش انتشار در آگار (ديسک کاغذي)57
3-3-8-1 ديسک هاي آنتي بيوتيک مورد آزمايش (شاهد مثبت)58
3-3-9 روش انتشار در آگار (چاهک)58
فصل چهارم نتايج
4-1 شرح مختصري از مطالعه61
4-2 نتايج FTIR ترکيبات نانواسانس ها61
4-3 نتايج حاصل از پراکندگي نور ديناميکي براي مطالعه اندازه نانوذرات63
4-4 نتايج microscope Scanning electron مربوط به اسانس هاي نانوکپسول شده64
4-5 نتايج microscope Transmission electronمربوط به اسانس هاي نانو کپسول شده65
4-6 نتايج آزمون تعيين حساسيت66
4-6-1-1 نتايج MIC نانواسانس ها68
4-6-1-2 نتايج MIC اسانس ها68
4-6-1-3 نتايج MBC اسانس ها و نانواسانس ها69
4-6-2 نتايج اثرات ضد ميکروبي نانواسانس ها به روش انتشار ديسک و مقايسه با چند آنتي بيوتيک رايج75
4-6-3 نتايج آزمايش انتشار در آگار(چاهک)78
5-1 بحث83
5-2 نتيجه گيري89
5-3 پيشنهادات89
منابع90
چکيده لاتين95
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1 روش تهيه استاندارد لوله هاي مک فارلند55
جدول 4-1 نتايج آزمايش MIC و MBC نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد67
جدول 4-2 نتايج آزمايش MIC و MBC اسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد، دارچين بر حسب ميکروگرم
بر ميلي ليتر ?g?ml68
جدول 4-3 قطر هاله عدم رشد سويه هاي ميکروبي مورد آزمايش در برابر تعدادي از ديسک هاي آنتي بيوتيکي متداول در آزمايش ديسک ديفيوژن 77
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 نمودارحداقل غلظت بازدارندگي (MIC) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر استرپتوکوک پنومونيه71
نمودار 4-2 نمودار حداقل غلظت کشندگي ( MBC ) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر استرپتوکوک پنومونيه71
نمودار 4-3 نمودارحداقل غلظت بازدارندگي (MIC) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر استرپتوکوک پيوژن72
نمودار 4-4 نمودارحداقل غلظت کشندگي (MBC) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر استرپتوکوک پيوژن72
نمودار 4-5 نمودارحداقل غلظت بازدارندگي (MIC) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر استافيلوکوک اورئوس73
نمودار 4-6 نمودارحداقل غلظت کشندگي (MBC) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر استافيلوکوک اورئوس73
نمودار 4-7 نمودارحداقل غلظت بازدارندگي (MIC) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر پسودوموناس آئروژينوزا74
نمودار 4-8 نمودارحداقل غلظت کشندگي (MBC) اسانس ها و نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين در برابر پسودوموناس آئروژينوزا74
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 1-1 سينوس هاي پارانازال اطراف بيني و صورت3
شکل 1-2 استرپتوکوک پيوژن رشد يافته در کشت خون11
شکل 1-3 رنگ آميزي گرم از خلط که در آن استرپتوکوک پنومونيه13
شکل 1-4 رنگ آميزي گرم استافيلوکوک اورئوس17
شکل 1-5 رنگ آميزي گرم پسودوموناس آئروژينوزا20
شکل 1-6 گياه درمنه24
شکل 1-7 گياه اسطوخودوس25
شکل 1-8 گياه دارچين28
شکل 1-9 چوب و پودر دارچين28
شکل 1-10 گياه مورد31
شکل 1-11 ساختار شيميايي پليمر کيتوزان34
شکل 1-12 ساختار مولکولي کيتين35
شکل 3-1 اسانس هاي تهيه شده از شرکت باريج اسانس کاشان51
شکل 3-2 دستگاه اولترا سوني کيت در مرکز ژنتيک52
شکل 4-1 نتايج طيف سنجي مادون قرمز حاصل از ترکيب بيوپلي ساکاريدي کيتوزان62
شکل 4-2 نتايج طيف سنجي مادون قرمز حاصل از ترکيب اسيد ميرستيک62
شکل 4-3 نتايج حاصل از طيف سنجي مادون قرمز دو ترکيب کيتوزان و اسيد ميرستيک در کنار هم63
شکل 4-4 توزيع اندازه نانوذرات ترکيبات اسانس نانوکپسول شده با استفاده از دستگاه DLS64
شکل 4-5 تصوير ساختار نانوکپسول هاي کيتوزان حاوي اسانس توسط ميکروسکوپ الکتروني65
شکل 4-6 تصوير ساختار نانوکپسول کيتوزان حاوي اسانس توسط ميکروسکوپ الکتروني65
شکل 4-7 ميکروپليت بعد از انجام آزمايش MIC66
شکل 4-8 ميکروپليت بعد از انجام آزمايش MIC67
شکل 4-9 پليت کشت داده شده مربوط به تأثير نانواسانس اسطوخودوس بر روي استرپتوکوک پيوژن بعد از آزمايش MIC بر روي محيط کشت بلاد آگار براي تعيين MBC69
شکل 4-10 پليت کشت داده شده مربوط به تأثير نانواسانس دارچين بر روي استرپتوکوک پنومونيه بعد از آزمايش MIC بر روي محيط کشت بلاد آگار براي تعيين MBC69
شکل 4-11 پليت هاي کشت شده مربوط به تأثير اسانس اسطوخودوس بر روي استافيلوکوک اورئوس بر روي محيط آگار براي تعيين MBC70
شکل 4-12 پليت هاي کشت داده شده مربوط به تأثير اسانس مورد بر روي پسودوموناس آئروژينوزا بر روي محيط آگار براي تعيين MBC، رقت شماره 3 رقت MIC70
شکل 4-13 پليت هاي تلقيح شده با باکتري پسودوموناس آئروژينوزا حاوي ديسک هاي کاغذي آغشته به غلظت هاي مختلف نانواسانس اسطوخودوس76
شکل 4-14 پليت هاي تلقيح شده با باکتري استافيلوکوک اورئوس حاوي ديسک هاي کاغذي آغشته با غلظت هاي مختلف نانواسانس دارچين76
شکل 4-15 پليت تلقيح شده با باکتري استافيلوکوک اورئوس حاوي ديسک هاي آنتي بيوتيکي77
شکل 4-16 پليت تلقيح شده با پسودوموناس آئروژينوزا حاوي ديسک هاي آنتي بيوتيکي78
شکل 4-17 پليت تلقيح شده با باکتري استرپتوکوک پيوژن حاوي ديسک هاي آنتي بيوتيکي78
شکل 4-18 پليت تلقيح شده با استافيلوکوک اورئوس. قطر هاله عدم رشد در اطراف چاهک ها به خوبي قابل مشاهده است79
شکل 4-19 پليت تلقيح شده با پسودوموناس آئروژينوزا. قطر هاله عدم رشد در اطراف چاهک ها به خوبي قابل مشاهده است80
شکل 4-20 پليت تلقيح شده با پسودوموناس آئروژينوزا با غلظت هاي مختلفي از نانواسانس درمنه80
شکل 4-21 پليت تلقيح شده با استافيلوکوک اورئوس با غلظت هاي مختلفي از نانواسانس مورد80

خلاصه فارسي
سينوزيت يکي از شايع ترين موارد در بين مراجعان به پزشک عمومي است که احتياج به تجويز آنتي بيوتيک دارد. از جمله باکتري هاي شايع در ايجاد اين بيماري مي توان به استرپتوکوک پنومونيه، استرپتوکوک پيوژن، استافيلوکوک اورئوس و پسودوموناس آئروژينوزا اشاره کرد. امروزه با توجه به اثرات مضر داروهاي شيميايي بر بدن انسان، استفاده از روش هاي نوين فرمولاسيون مانند نانوکپسول کردن اسانس هاي گياهي به دليل کارايي بيشتر و همچنين کاهش عوارض سوء ناشي از کاربرد مستقيم آن ها مورد توجه قرار گرفته است. در اين مطالعه که به روش in vitro مي باشد، اثر ضدميکروبي چهار نوع نانواسانس گياهي بر روي ميکروارگانيسم هاي استرپتوکوک پنومونيه، استرپتوکوک پيوژن، استافيلوکوک اورئوس و پسودوموناس آئروژينوزا که از عوامل مهم سينوزيت مي باشد در مقايسه با اسانس هاي طبيعي آن ها بررسي گرديد، ابتدا تست کمي حداقل غلظت مهار کننده رشد (MIC) و حداقل غلظت کشندگي (MBC) و سپس تست کيفي (ديسک ديفيوژن) انجام گرفت. نتايج تست کمي MIC از نانواسانس هاي مورد بررسي در مورد استرپتوکوک پنومونيه با نانواسانس اسطوخودوس ?g?ml097/0، استرپتوکوک پيوژن با نانواسانس درمنه و اسطوخودوس?g?ml 097/0، استافيلوکوک اورئوس با نانواسانس درمنه ?g?ml 562/1 و در پسودوموناس آئروژينوزا با نانواسانس درمنه و اسطوخودوس?g?ml 125/3 بدست آمد و نتايج بدست آمده در مقايسه با اسانس هاي طبيعي، تأثير کمتر نانواسانس ها را نشان داد. و در تست ديسک ديفيوژن معلوم شد که نانواسانس ها قدرت رهايش از ديسک هاي کاغذي و انتشار در محيط جامد را ندارد.
نتايج، بيانگر اثرات خوب نانواسانس هاي اسطوخودوس، درمنه، مورد و دارچين بر روي چهار ميکروارگانيسم هاي عامل سينوزيت مي باشد و مي توانيم به ساخت داروهاي مناسب براي از بين بردن اين ميکروارگانيسم ها با منشأ گياهي و با عوارض بسيار کمتر دارويي اميدوار باشيم.
واژه هاي کليدي: نانواسانس، اسطوخودوس، درمنه، مورد، دارچين، MIC، MBC
فصل اول
کليات
1-1 سينوزيت1
سينوزيت عبارت است از يک تغيير التهابي در مخاط سينوس هاي پارانازال که علت آن مي تواند آلرژي، ويروس، باکتري و ندرتا قارچ باشد]4[.
سينوس هاي پارانازال، حفرات هوايي اطراف بيني هستند که توسط مخاط بيني پوشيده شده و از منافذي به فضاي داخلي بيني راه مي يابد و شامل فرونتال2، اتموئيد3، ماگزيلاري4 و اسفنوئيد5 مي باشد(شکل 1-1)]28[.
شکل 1-1 سينوس هاي پارانازال اطراف بيني و صورت
سينوزيت شايع ترين بيماري درگير کننده سينوس ها بوده و از نظر باليني به سه نوع حاد ( دوره بيماري کمتر از سه هفته )، تحت حاد ( تداوم بيماري به مدت سه هفته تا سه ماه ) و مزمن (دوره بيماري بيش از سه ماه ) تقسيم مي گردد]28[. سينوزيت در بيماري هاي سيانوتيک قلب، کاهش ايمونوگلوبولين ها، ايدز، لوله گذاري تراشه، سندروم مژه بي حرکت و عفونت هاي دنداني شيوع بيشتري دارد]4[.
1-2 شيوع سينوزيت
سينوزيت يکي از شايع ترين علل مراجعه بيماران به پزشک مي باشد]22[. سالانه در حدود 25 ميليون نفر در ايالات متحده امريکا هزينه اي نزديک به 2 ميليون دلار به طور مستقيم بر سيستم پزشکي اين کشور تحميل مي کند]34[. با توجه به آمار هاي ملي آمريکا، سينوزيت پنجمين بيماري تشخيصي است که براي آن آنتي بيوتيک تجويز مي شود]23[.
1-3 عوامل مستعد کننده سينوزيت
علاوه بر عواملي مانند عفونت ها، آلرژي، سرماخوردگي و نقص سيستم ايمني که ممکن است هر فردي را مستعد ابتلا به سينوزيت کند، اختلالات آناتوميک و ساختار سينوس ها نيز در ابتلا به سينوزيت نقش دارد، از آن جايي که سينوس ها حفراتي توخالي در استخوان جمجمه و صورت هستند که توسط مجاري باريکي به داخل بيني راه دارد و از اين طريق ترشحات داخل سينوس ها را به وسيله مژک هاي مخاط تنفسي به داخل بيني تخليه مي کنند ؛ هر علتي که باعث شود دهانه تخليه سينوس ها به بيني تنگ يا بسته شود (اين علت مي تواند انحراف تيغه بيني، پوليپ و بزرگي شاخک هاي بيني و. . . باشد ) باعث تجمع ترشحات در سينوس ها مي شود و به دنبال آن سينوزيت وعفوني شدن اين بخش از بدن رخ مي دهد]20[.
سينوزيت باکتريايي اغلب مولتي فاکتوريال است ولي شايعترين عوامل مستعدکننده آن، عفونتهاي ويروسي مجاري تنفسي فوقاني و آلرژي هستند. به طور کلي 5 عامل به عنوان موارد مستعدکننده سينوزيت شناخته شده اند:
بيماري ها (عفونتهاي تنفسي، رينيت6 آلرژيک، فيبروز کيستي7، ضعف ايمني، سندرم وگنر8 و سندرم کارتاژنر9 )
محرک ها (دود سيگار، آلودگي هوا، کلر)
عوامل آناتوميک (انحراف سپتوم بيني، هيپرتروفي آدنوييدال10، مژکهاي بدون تحرک، پوليپ، تومور و جسم خارجي)
داروها (استفاده بيش از حد از داروهاي ضد احتقان و سوء مصرف کوکايين)
تروما11 (جراحي هاي دندان و شيرجه زدن)]65[.
1-4 منشأ سينوزيت
درک کامل پاتوفيزيولوژي سينوزيت دست نيافتني باقي مانده است اما چندين مسير عفوني و التهابي شناخته شده است. عوامل ميکروبي مانند ويروس ها، باکتري ها، قارچ ها و آلرژي از علل آن هستند، به خصوص در شرايط حاد. اما يکسري از فاکتور ها مانند ميزبان و فاکتور هاي محيطي نيز به صورت مجزا يا در ترکيب با بيماري هاي مزمن نقش دارد]25[.
1-4-1 سينوزيت با منشأ آلرژيک
فردي که زمينه اي از حساسيت داشته باشد مثلا به گرده گياهان، مايت ها، پشم و موي حيوانات، کپک و گرد و غبار حساسيت داشته باشد، مستعد ابتلا به سينوزيت است. مخاط بيني افرادي که دچار اين عارضه هستند رنگ پريده و ترشحاتشان شفاف و بي رنگ است ؛ درمان چنين سينوزيتي بايد همراه با درمان آلرژي باشد. با توجه به اين که اين روزها عوامل آلرژي زا در محيط زندگي نسبت به زمان هاي گذشته بيشتر شده است، اين نوع سينوزيت شيوع نسبتا بالاتري نسبت به انواع ديگر دارد. در واقع سينوزيت آلرژيک يکي از انواع معمول سينوزيت حاد است که به دليل متورم و مسدود شدن راه هاي ارتباطي و دهانه سينوس ها توسط مواد آلرژيک از تخليه سينوس ها جلوگيري کرده و سبب تجمع و عفوني شدن ترشحات مي شود. حتي گاهي ديده مي شود يک سينوزيت باکتريال روي يک سينوزيت آلرژيک سوار شده و سير بيماري را بدتر مي کند. اين نوع سينوزيت با تب، سر درد و ترشحات پشت حلق همراه بوده و معاينات فيزيکي نشان دهنده احتقان در خور توجه در بيني و مخاط ادماتوز و خلط آبکي بيني مي باشد]29,56[.
1-4-2 سينوزيت با منشأ ويروسي
تقريبا 50 درصد از سينوزيت هاي حاد کشت منفي دارند و اتيولوژي آنها ويروسي است ولي با اين وجود احتمال اضافه شدن پاتوژن هاي تنفسي به آنها بسيار زياد است]56[.
در واقع آنفولانزا و سرما خوردگي باعث التهاب و تورم مخاط سينوس ها مي شود که همين مسأله هم با افزايش ترشح، موجب انسداد روزنه ها مي شوند و اين يعني شروع سينوزيت]29[.
1-4-3 سينوزيت با منشأ قارچي
اين نوع عفونت ها عمدتا در بيماران ديابتي و يا افراد داراي نقص ايمني ممکن است در اثر نوعي قارچ به نام موکورميکوزيس12 به وجود آيد. در بيماران با نقص ايمني وجود دبري هاي سياه و نکروتيک در ترشحات بيني نمايانگر وجود اين قارچ مي باشد]29,56[.
عفونت هاي قارچي سينوس ها معمول نيستند؛ علاوه بر موکورميکوزيس مي توان آسپرژيلوس13، کانديديازيس14، هسيتوپلاسموزيس15 و کوکسيدوئيد16 را نام برد که بيشترين پاتوژن در بين آنها آسپرژيلوس مي باشد که از طريق بيني وارد شده و ممکن است به سينوس ها يا برونش ها يا ريه گسترش يابد. براي درمان سينوزيت قارچي گاهي نياز به مصرف داروهاي ضد قارچي است]29,56[.
1-4-4 سينوزيت با منشأ باکتريايي
باکتري ها به طور طبيعي در مجاري تنفسي فوقاني به سر مي برند، اما زماني که سيستم ايمني بدن ضعيف شود يا تخليه سينوس ها به درستي انجام نگيرد، باکتري هاي محبوس شده تکثير مي يابند و عفونت ايجاد مي کنند]25[.
آسپيراسيون ترشحات سوراخ سينوس ها ي بيماران مبتلا به سينوزيت حاد، نشان دهنده آن است که استرپتوکوک پنومونيه17 و هموفيلوس آنفولانزا 18 مهم ترين باکتري هاي پاتوژن در اين ناحيه هستند. از ديگر ارگانيسم هايي که ممکن است در کشت ترشحات بيماران يافت شود مي توان به استرپتوکوک پيوژن19، موراکسلا کاتاراليس20، استافيلوکوک اورئوس 21، پسودوموناس آئروژينوزا22 و باکتري هاي بي هوازي همچون گونه هاي پرووتلا 23، پپتواسترپتوکوکوس 24 و فوزوباکتريوم 25 اشاره کرد]25[.
از ميان تمامي پاتوژن هاي فوق استرپتوکوک پنومونيه مهم ترين باکتري از نظر حدت و تأثير باليني مي باشد که انتقال آن به طور مستقيم و يا از طريق جمعيت از جمله جمعيت مهد کودک ها يا مراکز مراقبت هاي طولاني تسهيل مي شود. کودکان معمولا به شدت با استرپتوکوک پنومونيه کلونيزه مي شوند اما بزرگسالان به نسبت کمتر در معرض قرار دارند]25[.
در سينوزيت باکتريايي ترشحات معمولا رنگي (سبز، قهوه اي، نارنجي) و عفوني است. براي تشخيص باکتري عامل بيماري در گذشته پزشکان تأکيد بر تهيه کشت از بيني و اوروفارنکس26 داشتند در حالي که کشتي که از سينوس مستقيما تهيه مي شود با کشتي که از اين نواحي تهيه مي شود تفاوت هاي بسياري دارد. چون ارجاع همه بيماران براي کشت مقدور نيست آنتي بيوتيک انتخابي بايد در برگيرنده اکثر عوامل عفوني باشد، در ابتدا آمپي سيلين27 يا آموکسي سيلين28 با بالاترين دوز ممکن تجويز مي شود. اگر بيمار سابقه حساسيت به پني سيلين29 دارد مي توان از اريترومايسين30استفاده کرد]20[.
مطالعات نشان داده که اگر چه آمپي سيلين دير به مخاط مي رود ولي بعد از دو هفته اکثر موارد بهبود پيدا مي کنند]20[.
در بيماراني که بعد از دو هفته جواب نمي دهند بايد مشکوک به ارگانيسم هاي مولد بتالاکتاماز شد و با اضافه کردن يک آنتي بيوتيک ديگر مثل کلاوولينيک اسيد 31به آمپي سيلين آن را قوي تر نمود ويا سفالوسپورين 32خوراکي که موثر بر ارگانيسم هاي مولد بتالاکتاماز است تجويز شود]20[.
1-5 انواع سينوزيت
1-5-1 سينوزيت حاد
سينوزيت حاد معمولا به علت اضافه شدن عفونت باکتريال به يک سينوس مسدود ايجاد مي شود ؛ انسداد اغلب به علت مخاط ادماتوز ناشي از عفونت ويروسي سيستم تنفسي فوقاني مي باشد.
سينوزيت حاد معمولا فقط يک سينوس را درگير مي کند و سينوس اتموئيد شايعترين مکان است]29[. اغلب به دنبال سرما خوردگي معمولي رخ مي دهد اما مي تواند به دنبال سرد شدن ناگهاني محيط يا شنا و شيرجه در آبهاي آلوده نيز رخ دهد. جرم هاي شايع شامل پنومونيه و هموفيلوس مي باشد ؛ بي هوازي ها نيز شايعند که اغلب منشأ دنداني دارند. سينوزيت حاد اغلب شروع سريعي ندارد مگر به دنبال شنا و شيرجه زدن]4[.
1-5-1-1 علائم باليني سينوزيت حاد
علائم باليني سينوزيت حاد شامل احساس پري بيني، سر درد، کاهش حس بويايي، سرفه، ترشح چرکي از بيني، درد دندان و احساس ترشح از پشت حلق مي باشد. نشانه هاي آن شامل رنگ پريدگي مخاط بيني، وجود پوليپ بيني و انحراف سپتوم بيني مي باشد. ترشحات چرکي بيني و درد صورت شايع ترين يافته باليني در سينوزيت حاد مي باشد]30,21[.
1-5-1-2 تشخيص و درمان سينوزيت حاد
تشخيص سريع و درمان به موقع سينوزيت حاد در کاهش هزينه و کاهش عوارض بيماري ضروري است. بدين منظور تست هاي تشخيصي فراواني استفاده مي شود که شامل راديوگرافي ساده سينوس، سي تي اسکن33، MRI 34و چندين تست تشخيصي ديگر مي باشد. درمان هاي موثر خوراکي عبارتند از آموکسي سيلين، آموکسي سيلين-کلاولانيک اسيد ، کوتريموکسازول35 و سفاکلر36 مي باشد]4[.
1-5-2 سينوزيت مزمن
سينوزيت مزمن ممکن است به دنبال حمله هاي پي در پي يا ناديده انگاشته شده سينوزيت حاد بروز مي کند. به ويژه در صورت وجود نقص هاي سيستم هاي تنفسي و زهکشي به دليل پوليپ هاي بيني يا مجرا هاي بسته شده سينوسي، سينوس ها دچار التهاب مزمن و تغييرات برگشت ناپذير در مخاط مي شوند]4[.
1-5-2-1 علائم باليني سينوزيت مزمن
ترشحات چرکي بيني و پشت حلق، مشکل در تنفس، از دست دادن بويايي و گهگاه سر درد از علائم شايع اين عفونت است]4[.
1-5-2-2 تشخيص و درمان سينوزيت مزمن
جهت تشخيص سينوزيت مزمن مي توان از راديوگرافي، CT اسکن و پونکسيون آنتروم استفاده کرد. عده اي از بيماران به شستشو، تجويز ضد احتقان هاي موضعي و سيستميک، آنتي هيستامين، استروئيد موضعي و آنتي بيوتيک پاسخ مي دهند ولي اکثرا بيماران به جراحي نياز پيدا مي کنند]4[.
1-6 عوارض سينوزيت
عوارض سينوزيت ندرتا بروز مي کنند، با اين حال مي توانند جدي و بعضي اوقات تهديدکننده حيات باشند. اين عوارض ممکن است در اثر گسترش عفونت به صورت موضعي و يا هماتوژن به وجود آيند. شيوع اين عوارض حدود يک در 10000 مورد سينوزيت در سال تخمين زده شده است و بيشتر در زمينه بيماري سينوس هاي فرونتال و اسفنوئيدال ديده مي شود که شامل موارد زير مي باشد:
عفونت دور چشم37 يا سلوليت دور چشم که عمدتاً به علت اتموئيديت هستند و در بچه ها شايع تر است.
ترومبوز سينوس کاورنو38
سينوزيت راجعه يا مزمن (عفونت هم زمان سينوس هاي ماگزيلاري، فرونتال و اسنفوئيد)
آبسه اپي دورال، آمپيم ساب دورال، آبسه هاي مغزي
مننژيت
موکوسل يا موکوپيوسل (ضايعات سيستيک و مزمن در سينوس ها که ندرتا بروز مي کنند)
استئوميليت استخوان فرونتال (تومور پاتس پافي39)
سپتي سمي40]65[.
1-7 مشخصات باکتري هاي مورد آزمايش
1-7-1 مشخصات کلي استرپتوکوک ها
باکتري هاي جنس استرپتوکوک، کوکوسي هاي گرم مثبت با اندازه تقريبي 1-5/0 ميکرون هستند که با آرايش زنجيره اي يا دو تايي در کنار يکديگر قرار مي گيرند]6[.
ارگانيسم هاي اين جنس فاقد فلاژله و تحرک هستند و اندوسپور توليد نمي کنند. برخي از سوش هاي جوان کپسول دار هستند. اين جنس به طور وسيعي در طبيعت وجود دارد و به عنوان بخشي از فلور طبيعي در مخاط دستگاه تنفسي، سيستم گوارشي و ادراري تناسلي يافت مي شود]6[.
استرپتوکوک ها گروه ناهمگوني از باکتري ها هستند که سيستم طبقه بندي واحدي براي تقسيم بندي آنها وجود ندارد. اين جنس حاوي 27 گونه است و مفيدترين سيستم نامگذاري که براي تقسيم بندي استرپتوکوک هاي بتا هموليتيک استفاده مي شود سيستم گروه بندي لانسفيلد41 است که در آن گروه هاي A تا U تعيين شده است]6[.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جنس استرپتوکوک بي هوازي اختياري است، رشد باکتري ها و قدرت هموليز در مجاورت فشار 10 درصد دي اکسيدکربن تسريع مي شود. درجه حرارت اپتيمم رشد در حدود ? 37 است اما انتروکوک ها در محدوده ?45-15 به خوبي رشد مي کنند. استرپتوکوک ها در محيط هاي کشت معمولي مانند آگار خون دار توانايي رشد دارد. بعد از 24 ساعت کلني هاي کوچکي به اندازه mm1-5/0 را به شکل محدب، خاکستري مات و حاشيه منظم توليد مي کند. در اطراف کلني ها انواع هموليز آلفا، بتا و گاما مشاهده مي شود که اساس يکي از روش هاي تقسيم بندي در جنس استرپتوکوک است. تست ها کاتالاز و اکسيداز در جنس استرپتوکوک منفي است و از تست کاتالاز براي تفکيک اين جنس از جنس استافيلوکوک استفاده مي شود. توانايي ئيدروليز قندها در شناسايي برخي از گونه هاي درون اين جنس کاربرد دارد. استرپتوکوک ها حاوي توکسين ها و آنزيم هايي هستند که عمده ترين آنها شامل توکسين اريتروژن42، هيالورونيداز43، استرپتوکيناز44، دزاکسي ريبونوکلئاز45 است]6[.
1-7-1-1 استرپتوکوک پيوژن
استرپتوکوک گروه A که به نام استرپتوکوک پيوژن يا تب زا ناميده مي شود کوکسي هايي به شکل کروي يا بيضوي دارد که به صورت زنجيري قرار مي گيرد. اين باکتري ها عمود بر محور طولي زنجيره تقسيم مي شود(شکل 1-2).
شکل 1-2 استرپتوکوک پيوژن رشد يافته در کشت خون (کوکسي هاي گرم مثبت در زنجيره ها) نشان داده شده اند. (بزرگنمايي 1000×)
در اطراف کلني هاي آن هموليز از نوع بتا به صورت حاشيه واضحي مشاهده مي شود. بيشتر سويه هاي گروه A کپسول هاي ساخته شده از اسيد هيالورونيک توليد مي کنند، اين کپسول ها به ويژه در محيط هاي کشت تازه ديده مي شوند. آنها مانعي براي فاگوسيتوز محسوب مي گردند. اين کپسول به پروتئين اتصالي به اسيد هيالورونيک CD44، بر سطح سلول هاي اپتليال انسان متصل مي شود. اتصال اين کپسول با اين ماده باعث تخريب اتصالات بين سلولي مي شود تا ارگانيسم با اين که در اپيتليوم نفوذ مي کند، خارج سلولي بماند. ديواره سلولي استرپتوکوک پيوژن از پروتئين ها ( آنتي ژن هاي M ، T و R )، کربوهيدرات ها (خاص هر گروه ) و پپتيدو گليکان تشکيل شده است]42[.
مژک هاي شبيه مو از کپسول استرپتوکوک هاي گروه A خارج مي شوند. قسمتي از مژک ها از پروتئين M ساخته شده است و اسيد ليپوتئي کوئيک 46آنها را مي پوشاند. اين ماده در اتصال استرپتوکوک ها به سلول هاي اپيتليالي نقش مهمي دارد]42[.
1-7-1-1-1 بيماري زايي
بيش از 90 درصد عفونت هاي استرپتوکوکي مربوط به استرپتوکوک پيوژن است. عامل شايع عفونت دستگاه تنفسي فوقاني و پوست در کودکان است و علت کمتر شايع سلوليت اطراف رکتوم، واژينيت، سپتي سمي، پنوموني، آندوکارديت47، استئوميليت48، آرتريت چرکي49، ميوزيت50 و سلوليت مي باشد. اين ارگانيسم ها منجر به عناوين خاص کلينيکي (مخملک و باد سرخ مي گردد و همين طور سندروم شوک توکسيک51 از آن جمله است(. استرپتوکوک گروهA علت 2 عارضه بالقوه خطرناک غير عفوني مثل تب رماتيسمي52 و گلومرولونفريت53 حاد مي باشد]18[.
1-7-1-1-2 تست هاي تشخيصي
براي اين منظور ابتدا نمونه مجهول روي محيط کشت داده شده و براي مدت 48-24 ساعت در حرارت ? 37 انکوبه مي کنيم ؛ پس از بررسي کلني ها و هموليز بتا که به صورت حاشيه واضحي است، آزمايش هاي تاييدي به شرح زير انجام مي گيرد:
آزمون تعيين حساسيت به ديسک باسيتراسين54: براي انجام اين تست، ديسک باسيتراسين در سطح محيط کشت خوندار و بر روي کشت خالص ارگانيسم قرار داده مي شود و پليت براي مدت 24 ساعت در دماي ? 37 نگهداري مي شود وسپس از نظر توليد هاله ممانعت از رشد مورد بررسي قرار مي گيرد. وجود هاله ممانعت از رشد به منزله حساس بودن در برابر باسيتراسين و بيانگر استرپتوکوک پيوژن مي باشد]6[.
تست ئيدروليز PYR55: مقداري از کلني استرپتوکوک را بر روي کاغذ صافي آغشته به PYR منتقل کرده سپس معرف تست را به ميزان 1 قطره اضافه کرده و به مدت 5 دقيقه از نظر ظاهر شدن رنگ قرمز بررسي مي کنيم. رنگ قرمز به معني مثبت بودن تست و توانايي ئيدروليزPYR است. اين تست در استرپتوکوک گروه A و انتروکوک مثبت است]6[.
1-7-1-1-3 درمان
درمان فارنژيت56 استرپتوکوکي اهميت زيادي در پيشگيري از ابتلا به تب روماتيسمي دارد. پني سيلين آنتي بيوتيک انتخابي در تمامي عفونت هاي استرپتوکوکي است. در موارد آلرژي به پني سيلين از اريتروماسين، کليندامايسين57 و سفالکسين58 استفاده مي شود]6[.
1-7-1-2 استرپتوکوک پنومونيه
استرپتوکوک پنومونيه يا پنوموکوک ديپلوکوک هاي گرم مثبت هستند که اغلب شکل لانست59 دارند يا زنجيره اي قرار مي گيرند( شکل 1-3) ]42[.
شکل 1-3 رنگ آميزي گرم از خلط که در آن استرپتوکوک پنومونيه به صورت ديپلوکوک هاي گرم مثبت به شکل لانست ديده مي شوند. (بزرگنمايي 1000×)
پنوموکوک ها يک کپسول پلي ساکاريدي دارند که تعيين نوع را با آنتي بادي هاي اختصاصي سرمي امکان پذير مي سازند. پنوموک ها توسط عوامل فعال سطحي مانند نمک هاي صفراوي به راحتي تخريب مي شوند و عوامل فعال سطحي احتمالا موجب کنار زدن يا غير فعال شدن مهار کننده هاي اتوليزين هاي ديواره سلولي مي شوند. پنوموکک جز فلور طبيعي دستگاه تنفسي فوقاني در 5 تا 40 درصد افراد هستند]42[.
پنوموکوک يک پرگنه کوچک گرد در محيط کشت ايجاد مي کند که ابتدا حالت گنبدي دارد و بعدا داراي قسمت مرکزي مسطح با حاشيه برجسته مي شوند. در آگار خوني آلفا هموليتيک هستند که رشد آن ها با اضافه کردن 5 تا 10 درصد دي اکسيد کربن افزايش مي يابد. بيشتر انرژي اين باکتري از تخمير گلوکز حاصل مي شود اين امر با توليد سريع اسيد لاکتيک همراه است که رشد را محدود مي کند. خنثي سازي محيط کشت با مواد قليايي در فواصل معين موجب رشد زياد مي گردد]42[.
نمونه هاي پنوموکوکي که حجم زيادي کپسول توليد مي کنند، پرگنه هاي موکوئيدي بزرگي ايجاد مي نمايند. پس از تعداد کمي کشت متوالي خاصيت توليد کپسول از دست مي رود زيرا توليد کپسول براي رشد باکتري بر محيط آگار ضروري نيست. با اين وجود پنوموکوک ها اگر به موش تزريق شوند، دوباره کپسول توليد مي کنند و بيماري زايي آنها افزايش خواهد يافت]42[.
1-7-1-2-1 تست هاي تشخيصي
براي اين منظور ابتدا نمونه مجهول روي محيط کشت خون دار کشت داده شده سپس براي مدت 48-24 ساعت در دماي ? 37 در شرايط 10-5 درصد دي اکسيد کربن انکوبه و پس از بررسي کلني، آزمايش هاي تاييدي به شرح زير انجام مي پذيرد:
تست حلاليت در صفرا: آنزيمي به نام آميداز60 در پوشش سلولي پنوموکوک وجود دارد که در مجاورت نمک هاي صفراوي فعال شده و اتصال ميان ان- استيل موراميک اسيد و ال- آلانين را مي شکند. بنابراين مجاور کردن پنوموکوک با آنزيم هاي صفراوي موجب ليز و تخريب باکتري مي شود]6[
آزمون تعيين حساسيت به ديسک اوپتوشين61: براي اين منظور ديسک اوپتوشين را روي سطح محيط کشت آگار خون دار بر روي کشت خالص ارگانيسم قرار داده وپس از انکوبه کردن آن به مدت 24 ساعت در دماي ? 37 و فشار 10-5 درصد دي اکسيد کربن از نظر هاله ممانعت از رشد مورد بررسي قرار مي گيرد. پنوموکوک به اوپتوشين حساس است]6[.
واکنش کوئلانگ62: براي انجام اين تست از آنتي سرم هاي پلي والان استفاده مي شود. نمونه تازه خلط يا سوسپانسيون ارگانيسم در سطح لام قرار داده شده و با آنتي سرم مجاور مي شود. سپس زير ميکروسکوپ از نظر تشکيل هاله شفاف بررسي مي گردد]6[.
1-7-1-2-2 بيماري زايي
استرپتوکوک پنومونيه يک پاتوژن بسيار مهم است که سالانه بيش از يک ميليون کودک را در سراسر جهان مي کشد. بيماري ناشي از پنوموکوک در کودکان شايع و اغلب شديد است که سندروم هاي مختلف کلينيکي دارد. پنوموني تهديد کننده حيات، باکتريمي، مننژيت، اوتيت63، برونشيت64، سينوزيت و ديگر بيماري هاي عفوني]18[.
1-7-1-2-3 درمان
پني سيلين G آنتي بيوتيک انتخابي است. در موارد آلرژي به پني سيلين از سفالوسپورين ها، اريترو مايسين و يا کلرامفنيکل65 استفاده مي شود. پني سيلين در دوز هاي بالا در درمان عفونت هاي پنوموني موثر است اما در درمان مننژيت تاثيري ندارد. سفتي زوکسيم66 در مبتلايان به مننژيت کاربرد دارد]6[.
مقاومت آنتي باکتريال پنوموکوک يک مشکل سلامت عمومي است که 30-5 درصد نمونه هاي در سراسر دنيا مقاومت چند دارويي MDR (مقاومت به بيش از 3 کلاس آنتي بيوتيک ها ) دارند. واکنش کنژوگه پلي ساکاريد، پروتئين ضد پنوموکوک که براي شير خواران تهيه شده در کنترل بيماري توسط سروتيپ هاي بيماري زاي اختصاصي واکسن موفقيت آميز مي باشد. بنابراين تکامل واکسن و توزيع آن بهترين راه در کنترل اين بيماري کشنده کودکي مي باشد]6[.
1-7-2 مشخصات کلي استافيلوکوک ها
استافيلوکوک ها کوکسي هاي گرم مثبت به قطر 5/1-5/0 ميکرون هستند که به صورت نا منظم شبيه به خوشه انگور در کنار يکديگر آرايش مي يابند. فاقد فلاژله هستند بنابر اين تحر ک ندارند. اندوسپور نيز توليد نمي کنند. برخي از سوش ها لايه لعابي شبه کپسولي يا کپسول دارند. به طور گسترده اي در طبيعت، آب و خاک و هوا پراکنده اند و جايگاه طبيعي آنها سطح بدن پستانداران است. بي هوازي اختياري هستند و در روي محيط کشت معمولي مثل آگار خون دار و آگار غذايي رشد مي کنند. درجه حرارت اپتيمم رشد آن در حدود ? 37 است اما در محدوده ? 46-6 رشد مي کنند. بعد از 24 ساعت کلني هاي کروي، محدب، سطح صاف و حاشيه منظم با قوام کره اي به وجود مي آورند. قادر به توليد مواد رنگين (پيگمان) مي باشند که اين پيگمان ها از سفيد تا زرد تند است. بهترين شرايط توليد پيگمان در زمان نگهداري باکتري در دماي ?37 و سپس در دماي ? 22 و شرايط هوازي است. استافيلوکوک هاي پاتوژن اغلب قادر به هموليز گلبول هاي قرمز هستند و مي توانند پلاسماي تازه را منعقد نمايند و بسياري از قند ها را تخمير مي کنند. استافيلوکوک ها به سرعت نسبت به بسياري از دارو ها مقاوم شده و در زمينه درمان مشکلات فراواني به بار مي آورند. اين جنس از باکتري ها در محيط هايي با غلظت بالاي نمک مانند محيط شاب من67 يا محيط مانيتول سالت آگار68 حاوي 5/7 درصد نمک و 1درصد مانيتول رشد مي کنند و حاوي توکسين ها و آنزيم هايي هستند که عمده ترين آنها شامل هيالورونيداز69، لوکوسيدين70، کوآگولاز 71، انتروتوکسين72 است]6[.
1-7-2-1 استافيلوکوک اورئوس
يک کوکسي غير متحرک با قطر 8/0-1/0 ميکرون است که در سه محور تقسيم شده و خوشه هايي انگوري شکل شامل دانه هايي نامنظم از سلول را تشکيل مي دهد(شکل 1-4).

شکل 1-4 رنگ آميزي گرم استافيلوکوک اورئوس که کوکسي هاي گرم مثبت را به صورت دوتايي، چهارتايي و خوشه اي نشان مي دهد. (بزرگنمايي 1000×)
مهم ترين بيماري زاي انسان است که اغلب سوش هاي آن ليزوژن هستند و بر اساس حساسيت به فاژ در سه گروه ( ?، ?، ? ) قرار مي گيرد که معمولا سوش هاي گروه ? همراه با عفونت هاي پوستي هستند و توليد توکسين هاي روده اي منحصر به فاژ گروه ? مي باشد]42[.
اغلب سوش هاي استافيلوکوک اورئوس کلني هايي به رنگ زرد طلايي دارند که مربوط به پيگمان هاي کاروتنوئيد است. توانايي تخمير قند مانيتول را نيز دارد که موجب تغيير رنگ محيط از قرمز به زرد مي شود. در محيط کشت خون دار هموليز بتا ايجاد کرده و توانايي منعقد کردن پلاسماي خرگوش يا انسان را دارد که اين ويژگي مربوط به داشتن آنزيم کوآگولاز است. تعداد کمي از سوش ها، يک کپسول يا لايه چسبنده توليد مي کنند که ويرولانس ارگانيسم را افزايش مي دهد]42[.
1-7-2-1-1 تست هاي تشخيصي

براي اين منظور ابتدا نمونه مجهول روي محيط کشت داده شده و براي مدت 48-24 ساعت در حرارت ? 37 انکوبه مي گردد. سپس آزمايش هاي تاييدي به شرح زير انجام مي پذيرد:
تست کوآگولاز: کلني ميکروب را با 5/0 ميلي ليتر پلاسماي سيتراته مجاور مي کنيم و آن را به مدت 2-4 ساعت با دماي ? 37 انکوبه مي کنيم. در صورت منعقد شدن پلاسما تست مثبت بوده و احتمال وجود اورئوس مي رود.
محيط اختصاصي مانيتول سالت آگار: پس از کشت باکتري، پليت را براي مدت 24-18 ساعت در حرارت ? 37 انکوبه مي کنيم. وجود کلني هاي زرد همراه با هاله زرد رنگ بيانگر وجود استافيلوکوک اورئوس است]6[.
1-7-2-1-2 بيماري زايي
استافيلوکوک اورئوس، دومين علت شايع در عفونت هاي بيمارستاني و مسئول حدود 80 درصد از عفونت هاي چرکي و اغلب عفونت هاي پوستي است که منجر به فوليکوليت73، کورک يا دمل74، سندروم فلسي شدن پوست75، پنوموني، آرتريت، باکتريمي و اندوکارديت مي شود. علاوه بر اين، عامل مهمي در عفونت هاي پس از سوختگي است. در حدود 50-30 درصد از اشخاص طبيعي ناقل استافيلوکوک اورئوس در سوراخ هاي قدامي بيني هستند که رده هاي لوکاليزه مي تواند سبب سينوزيت و آبسه هاي چرکي مي گردد]6[.
بيماري هاي ناشي از توکسين اين باکتري شامل مسموميت غذايي و سندروم شوک سمي توسط بعضي گونه هاي اورئوس صورت مي گيرد. از طرفي استاقيلوکوک اورئوس سبب سينوزيت در کودکاني که سيستيک فيبروز و يا نقص عملکرد لوکوسيت داشته مي گردد و ممکن است تنها کانون عفونت در کودکان با سندروم شوک سمي باشد]18[.
1-7-2-1-3 درمان
در عفونت هاي شديد يا منتشر مانند باکتريمي، اندوکارديت و پنوموني از پني سيلين هاي مقاوم به بتالاکتاماز مانند کلوگزاسيلين76، نافسيلين77 و يا متي سيلين78 استفاده مي شود و در عفونت هايي که در برابر اين آنتي بيوتيک ها مقاوم هستند، ونکومايسين79 تجويز مي شود. در موارد عفونت هاي موضعي اساس درمان بر روي تخليه آبسه هاي چرکي است]6[.
1-7-3 مشخصات کلي پسودوموناس ها
اعضاي جنس پسودوموناس، باسيل هاي گرم منفي با اندازه اي در حدود 3-5/0ميکرون هستند که به صورت منفرد، دوتايي و گاهي زنجيره هاي کوتاه در کنار يکديگر آرايش مي يابند. فلاژله دارند و متحرک هستند]6[.
اغلب حاوي پيلي هستند و لايه لعابي شبه کپسولي از جنس گليکوکاليس80 دارند. ساختمان پوششي سلولي اين باکتري ها مشابه با باسيل هاي گرم منفي خانواده انتروباکترياسه است]6[.
اعضاي اين جنس تمايل ويژه اي براي محيط هاي مرطوب دارند و به طور وسيعي در طبيعت، خاک، آب و گياهان يافت مي شوند. علاوه براين گاهي در پوست، گوش خارجي، سيستم تنفسي فوقاني و يا روده بزرگ اشخاص سالم نيز حضور دارند]6[.
جنس پسودوموناس، هوازي اجباري است و در محيط هاي آگار خون دار و آگار غذايي رشد مي کند. در سطح محيط کشت خون دار بعد از 24 ساعت کلني هايي به اندازه mm5-3، پهن با لبه هاي نازک و تيز، نماي ظاهري شيشه مات و با حاشيه هموليز بتا را به وجود مي آورد]42[.


پاسخ دهید