نتايج اثر غلظتهاي مختلف اسانس گياهان در بازداري از رشد قطر کلني قارچ A. flavus در محيط AFPA38
جدول 3-4 تجزيه واريانس اثر غلظتهاي مختلف اسانس گياهان در بازداري از رشد قطر کلني قارچ A. flausدر محيط AFPA38
شکل 2-440
شکل 3-440
شکل 4-4. مقايسه ميانگين اثر غلظتهاي متفاوت اسانس بر رشد قطر کلوني قارچ A. flavusدر محيط کشت جامد روز نهم41
جدول 4-4. نتايج تجزيه واريانس اثر غلظتهاي متفاوت اسانس گياهان مختلف در بازداري از قطر کلني A. flavus در محيط PDA (خاصيت قارچايستايي)42
جدول 5-4 مقايسه گروهبندي ميانگين رشد قطر کلوني با اسانس گياهان مختلف در سه زمان مختلف در محيطکشت PDA (خاصيت قارچايستايي)43
شکل 5-4. اثر اسانس بر قطر کلوني قارچ آسپرژيلوس فلاووس در روز چهارم43
شکل 6-4. اثر اسانس بر قطر کلوني قارچ فلاووس در روز هشتم44
شکل 7-4. اثر اسانس بر قطر کلوني قارچ فلاووس در روز ششم44
جدول6-4 مقايسه ميانگين رشد قطر کلوني در غلظتهاي متفاوت در سه زمان متفاوت در محيطکشتPDA (خاصيت قارچايستايي)45
جدول 7-4 مقايسه ميانگين رشد قطر کلوني در غلظتهاي متفاوت و اسانسهاي مختلف گياهي در سه زمان متفاوت در محيطکشت PDA (خاصيت قارچ ايستايي)45
جدول 8-4- ضرايب همبستگي صفات46
جدول 9-4 آناليز واريانس تاثير تيمارهاي مختلف بر ميزان کلوني قارچ آسپرژيلوسفلاووس در مدت زمان سه روز بعد از تلقيح47
شکل 8-4. مقايسه ميانگين اثر نوع اسانس و ارقام مختلف پسته بر درصد کلنيزاسيون قارچ A. flavuse در مدت زمان سه روز بعد از تلقيح48
شکل 9-4. مقايسه ميانگين اثر غلظتهاي مختلف اسانس بر درصد کلنيزاسيون قارچ A. flavus در مدت زمان سه روز بعد از تلقيح49
شكل 10-4 – مقايسه ميانگين اثر ارقام مختلف بر درصد كلونيزاسيون قارچ A. f lavus در مدت زمان سه روز پس از تلقيح50
جدول 10-4 نتايج تجزيه واريانس تاثير تميارهاي مختلف بر ميزان كلونيزاسيون قارچ آسپرژيلوس فلاووس در مدت زمان پنج روز بعد از تلقيح50
شکل11-4. مقايسه ميانگين اثر غلظتهاي مختلف اسانس بر درصد کلونيزاسيون قارچ A. flavus در مدت زمان پنج روز بعد از تلقيح51
مقايسه ميانگين اثر ارقام مختلف پسته بر درصد كلونيزاسيون قارچ A. flavus در مدت زمان پنج روز بعد از تلقيح51
جدول 11-4 نتايج تجزيه واريانس تاثير تيمارهاي مختلف بر ميزان كلونيزاسيون قارچ اسپرژيلووس فلاووس در مدت زمان هفت روز بعد از تلقيح52
شکل 12-4. مقايسه ميانگين اثر غلظتهاي مختلف اسانس بر ميزان اسپورزايي قارچ A. flavus در مدت زمان هفت روز بعد از تلقيح53
شکل 13-4. مقايسه ميانگين اثر ارقام مختلف پسته و غلظت اسانس بر اسپورزايي قارچ A. flavuse در مدت زمان هفت روز بعد از تلقيح53
1-5 اثر غلظتهاي متفاوت اسانس در بازداري از رشد قارچ Aspergillus flavus در محيط کشت YES56
2-5 اثر غلظتهاي متفاوت اسانس در بازداري از رشد قارچ Aspergillus flavus در محيط کشت جامد57
3-5 اثر غلظتهاي متفاوت اسانس آويشن و مرزه در بازداري از رشد قارچ Aspergillus flavus در محيط AFPA57
4-5 اثر غلظتهاي متفاوت اسانس نعناع در بازداري از رشد قارچ Aspergillus flavus در محيط YES59
5-5 فعاليت قارچايستايي يا قارچکشي بودن60
پيشنهادات61
فهرست منابع62
چکيده
اسانسهاي گياهي گروهي از مواد موثره موجود در گياهان هستند که خاصيت محافظت کنندکي بسياري از آنها در برابر قارچها، باکتريها، ويروسها و انگلها از ديرباز شناخته شده و مورد استفاده قرار گرفته است.در سالهاي اخير به دليل افزايش علاقه به استفاده از مواد طبيعي و بالا رفتن سطح آگاهي مردم ، محققين با جديت بيشتري به مساله استفاده از اسانسها و عصارههادر جهت کنترل آفات و بيماريهاي گياهي پرداختند. پسته يکي از محصولات عمده کشاورزي در ايران به شمار رفته و بخش عمده صادرات غير نفتي را به خود اختصاص ميدهد آفلاتوکسين که ترکيب بسيار سمي و خطرناک است توسط قارچ هاي Aspergillus flavus وA. parasiticus در پسته توليد ميشود. به منظور بررسي تاثير اثر اسانسهاي گياهي در جلوگيري از رشد قارچ A. flavus، 7 اسانس گياهي شامل آويشن، نعناع، اکاليپتوس، رازيانه، باريجه، رزماري، مرزه مورد بررسي قرارگرفت. جهت بررسي ميزان رشد ميسليوم قارچ از دو محيط کشت جامد و مايع استفاده شد. و فاکتورهاي وزن خشک ميسليوم و مساحت کلني قارچ اندازهگيري شد. نتايج بررسيهاي آماري نشان داد که از ميان 7 اسانس مورد مطالعه، اسانس آويشن و رازيانه بيشترين ميزان بازدارندگي ازرشد را نشان دادند. در مرحله بعد به منظوربررسي تاثير اين دو اسانس در کاهش ميزان رشد قارچ و اسپورزايي آن روي مغز پسته،محلول پاشي اسانس روي مغز4 رقم پسته انجام شد. نتايج حاصل نشان داد اثر نوع و غلظت اسانس بر درصد کلونيزاسيون قارچ A. flavus در سطح 1 درصد داراي اختلاف معنيداري ميباشد. همچنين اثر متقابل (رقم*غلظت اسانس) روي درصد کلونيزاسيون اين قارچ درروز هفتم در سطح احتمال 5 درصدمعني دار بود.ساير تيمارها اثر معنيداري بر درصد کلونيزاسيون اين قارچ نداشت .و در روز سوم ارقام و نوع اسانس و اثر متقابل آن ها در سطح احتمال 1 درصد و غلظت اسانس در سطح احتمال 5 درصد معني دار شد و در روز پنجم ارقام و غلظت اسانس در سطح احتمال 5 درصد و اثر ارقام* غلظت اسانس *نوع اسانس در سطح احتمال 1 درصد معني دار شد .
کلمات کليدي: اسانس گياهان دارويي، پسته،آفلاتوکسين
1-
مقدمه
يکي از مهمترين عوامل به وجود آورنده ضايعات در محصولات کشاورزي و باغي فعاليت باکتريها و قارچهاي مولد توکسين ميباشند و يکي از معمولترين روشها براي حفظ محصولات کشاورزي استفاده از مواد شيميايي ضدقارچ و ضدباکتري براي کاهش فعاليت و ضايعات ناشي از اين ميکروارگانيسمهاست. در اين راستا محققين رشتههاي ميکروبيولوژي و صنايع غذايي ترکيبات گوناگوني را به کار گرفتهاند ولي از آنجا که بيشتر اين ترکيبات مصنوعي و سنتتيک ميباشد، علاوه بر هزينه زياد توليد و استفاده از آنها داراي عوارض جانبي ناخواستهي زيادي نيز براي انسان ميباشندRad et al., 2011) ).
در سالهاي اخير توجه محققان به گروهي از ترکيبات طبيعي گياهي به نام اسانسها جلب شده که علاوه بر خواص ضد قارچي موادي طبيعي و کمخطر براي سلامت انسان و محيطزيست ميباشند، به نظر ميرسدکه استفاده از اسانسها و عصاره گياهاندارويي در تمام مراحل فراوري بتواند در جمعيت جدايههاي توکسينزا قارچ A.flavus را تحت تاثير قرار دهد و در نهايت بر روي کاهش آلودگي محصولات به آفلاتوکسين کمک نمايد (Rad et al., 2011).
ايران به عنوان بزرگترين کشور توليد و صادرکننده پسته در ميان کشورهاي مهم توليدکننده پسته در جهان(ايران، آمريکا، ترکيه، ايتاليا، يونان) به شمار ميرود، بدون شک معضل اصلي و مهم کشور در عرصه صادرات در سالهاي اخير مسئله آفلاتوکسين پسته ميباشند که همواره صادرات اين محصول با ارزش را تهديد نموده است. بهطوريکه در 36 سال گذشته در چندين مورد پستهي صادراتي ايران به علت وجود آفلاتوکسين برگشت داده شد يا با قيمت بسيار پاييني به فروش رفته است. لذا با توجه به اهميت اقتصادي اين محصول استراتژيک، وجود روشهايي که بتواند آلودگي ميکروبي و به خصوص قارچي پسته به بازارهاي جهاني را تأمين نمايد ضروري به نظر ميرسد (Rad et al., 2011). با عنايت به اثرات ضد قارچ اسانسهاي گياهي و از آنجا که در اقليم کشورمان ايران نيز انواع گوناگون معطر و ادويهاي قابل کشت هستند و اسانس استخراج شده از آنها جزء مرغوبترين اسانسها در جهان به شمار ميرود. در اين تحقيق اثرات ضدقارچ تعدادي از اسانسها (شامل آويشن، مرزه، نعناع، اکاليپتوس، باريجه، رازيانه، رزماري) بر قارچ A. flavus(که از عوامل مهم توليد آفلاتوکسين در پسته مي‌باشد) مورد بررسي قرار گرفته و ميزان MIC (کمترين غلظت بازدارنده) اين ترکيبات تعيين گرديد (Rad et al., 2010 ).
سرزمين پهناور ايران به دليل دارا بودن اقليمهاي گوناگون و با اختلاف درجه حرارت بيش از 50 درجه سانتيگراد و دارا بودن سرزمينهاي ساحلي،کوهستاني و کويري و با برخورداري از حداقل 300 روز آفتابي در سال با مقايسه با اکثر سرزمينهاي جهان مانند قاره اروپا با درجه حرارت و شرايط اقليمي يکسان و مهآلود بودن اکثر ماههاي سال به عنوان يکي از بزرگترين گنجينههاي گياهان داروئي و معطر دنياست. توليد و زراعت گياهان داروئي يکي از شاخههاي مهم کشاورزي محسوب ميشود و از جهاتي در ايران اهميت خاصي داشته، زيرا برخي از گياهان داروئي خودرو بوده و قادر نيستند به تنهايي نياز بازار را تأمين کنند چرا که دسترسي به اين گياهان مشکل بوده و از طرفي کشت و کار آنها داراي معضلاتي است (جواديزاده و پويان، 1389).
کلمه اسانس از ريشهي يوناني Essential به معناي ذاتي، اصلي يا ضروري گرفته شده است. واژهي Essential oil اولين بار در قرن 16 ميلادي توسط يک دانشمند سويسي به نام Parcelus von Hohenheim به کار برده شد. اسانسها از نظر ترکيب شيميايي همگن نيستند، بلکه به صورت ترکيبات مختلفي مشاهده ميشوند ولي به طور کلي از گروه شيميايي موسوم به ترپنها و يا منشاء ترپني دارند (فراهاني، 1389).
اسانسها يا ترکيبات معطر، يکي از بزرگترين و مهمترين ترکيبهاي ثانوي در گياهان دارويي، ادويهاي به ويژه معطر هستند. ترکيبات ثانويه که در برخي گياهان به دليل مسيرهاي بيوشيميايي خاص توليد ميشوند به صورت معطر، روغني، غليظ عمدتاً بدون رنگ و فرار، آبگريز يا غيرمحلول در آب هستند. در علم شيمي مفهوم آروماتيک به معني معطر است و هر مادهاي که در ساختار مولکولي خود داراي حلقه بنزني باشد مواد آروماتيک و در غير اين صورت آليفاتيک ميگويند. بسياري از اسانسهاي توليد شده در گياهان داراي حلقه معطرند و ممکن است ترشح مواد معطر به سطح بيروني سلولها، به خودي خود انجام شود يا مواد معطر در کيسه، مجاري و بافتهاي ترشحي ذخيره شده، بر اثر لمس و يا پارهشدن به بيرون تراوش کند. در همين حوزه به گياهاني که توانايي توليد، ذخيره و ترشح ترکيبات معطر يا اسانس را دارند گياهانمعطر گفته ميشود ( قاسمي، 1388).
اسانسها در سلولها و کرکهاي ترشحي منفرد يا مجتمع، غدههاي ترشحي، مجاري ترشحي در قسمتهاي سطحي و دروني اندامهاي مختلف: برگها، گلها، ميوهها، جوانهها و شاخه گياهان وجود دارند يا ممکن است در اندامهاي مختلف گياهان پراکنده شده باشد در اين صورت اسانس حاصل، از نظر کميت و کيفيت و همچنين اجزا و عناصر تشکيل دهنده از اندامي به اندام ديگر تفاوت دارد (اميد بيگي، 1384).
بعضي از اسانسها در دماي پايين جامدند و استئاروپن ناميده شده مانند تيمول، مانيتول، کامفور و بعضي ديگر در درجه حرارت پايين مايع بوده که اولئوپن ناميده ميشود.
1-1 اندام گياهي حاوي اسانس
اسانسها در گياهان مختلف و در اندامهاي گوناگون اين گياهان يافت ميشوند. در تيره رز بيشترين مقدار اسانس در قسمتهاي مختلف گل ديده ميشود در گياهان خانواده گرامينه اسانس در برگهاي گياه تجمع دارد و در مرکبات ميتوان اسانس را در پوست ميوه جستوجو کرد. در مورد گياهاني که در اين طرح مورد آزمايش قرار گرفتهاند آويشن، مرزه، باريجه که از تيره نعناع هستند بيشترين اسانس را در برگها و ساقه خود دارند اسانس اکاليپتوس از برگهاي حاوي آن که داراي تعداد بسيار زيادي غدههاي ترشحکننده اسانس است به دست آمده است. رزماري در اندامهاي هوايي گياه يافت ميشود (راد، 1378).
2-1 فعاليت ضدقارچي اسانسها
نتايج دلگرمکننده در مورد استفاده از اين توليدات طبيعي در جهت کنترل پوسيدگيهاي قارچي بدست آمده که دلالت بر توسعه و توليد قارچکشهاي طبيعي همپاي قارچکشهاي مصنوعي دارد، شايد بتوان اميد داشت که از اين طريق محيطزيست سالمتر براي انسان مهيا گردد (cakira et al.,2005). فعاليت ضدقارچي که از اثر اسانسها گياهان مشتق ميشود به طور کلي براي گياه سمي نميباشد و اثري بر خصوصيات مورفولوژيکي آن ندارد (shahi et al.,2003). يک اسانس در برخي موارد ممکن است رفتار قارچکشي بسيار قوي در برابر برخي از عوامل بيماريزا بروز دهد در صورتيکه روي ساير عوامل بيتاثير باشد. بنابراين نماي روشني بر سميت قارچکشيها زماني به دست ميآيد که اين ترکيبات بر ضد طيف وسيعي از بيماريها آزمايش شود. به نظر ميرسد خاصيت ضدقارچي و ضدباکتريايي اسانسها در نتيجه فعاليت همافزايي ترکيبات موجود در آن باشد بدين معني که هر ترکيب به تنهايي مانند مجموع ترکيبات موثر نيست (اديبنيشابوري، 1390).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

آسپرژيلوسفلاووس يکي از قارچهاي مولد آفلاتوکسين بوده و از مهمترين قارچهاي توليد کننده آفلاتوکسين که از پسته جدا شدهاند ميتوان آسپرژيلوسپارازيتيکوس و آ. فلاووس را نام برد (جوانمرد و رضايي، 1389). قارچ A. flavus روي گستره وسيعي از محصولات کشاورزي و موادغذايي رشد نموده و با توليد زهرابه آفلاتوکسين موجب آلودگي آنها ميشود. آفلاتوکسينها سمي و سرطانزا بوده و مقدار آنها در محصولات کشاورزي به دقت بررسي شده و در اغلب کشورها حد مجاز آنها 5 تا 15 پي پي ام در گرم مشخص شده است (Codex, 2008).
3-1 مکانيسم اثر بازدارندگي اسانسها
تاثير ضدقارچي اسانس هاي گياهي تا حدودي مرتبط با طبيعت فيزيکي اسانس مانند وزن مولکولي سبک و جايگاه چربي در اين مواد است. ترکيبات با گرايش چربيدوستي بالا سريعتر و بيشتر از ديگر مواد به درون غشايسلولي نفوذ ميکند (powar and Thaker, 2007) و چربيدوستي از خواص مهم اسانسها در بازدارندگي از رشد عوامل بيماريزا ميباشد. بهطوريکه اين ويژگي باعث جداشدن مونوترپنحلقوي از فاز آبي غشاي درون سلول ميشود (Wang and Buta, 2003).
4-1 دلايل رويکرد به گياهان دارويي
در چند دهه اخير با افزايش انواع سموم شيميايي و مصنوعي براي کنترل و همچنين نابودي پاتوژنهاي بيماريزا اثرات مضر آنها بيشتر مشخص شده است .همچنين با پيشرفت علم و شناسايي مواد موجود در گياهان و استخراج اين مواد بيشتر به مواد طببعي دست يافته است، که علاوه بر نابودي و جلوگيري از رشد عوامل ميکروبي عوارض ثانويه خطرناک مواد شيميايي را نيز به دنبال نداشته است .از دلايل رويکرد به گياهان دارويي ميتوان بروز عوارض جانبي ناشي از مصرف داروهاي صنعتي ،مقرون به صرفه نبودن ساخت برخي داروهاي صنعتي ،انحصاري بودن درمان برخي بيماريها با گياهان دارويي و وجود تجارت باليني ارزشمند در مورد گياهان دارويي را نام برد (قاسمي، 1388(.

5-1 مواد موثره گياهان دارويي
در رابطه با مسيرهاي تشکيل مواد موثره گياهان دارويي، نظرات متفاوتي ارائه گرديده است. به عنوان مثال سنتز مواد موثره گياهان ناشي از دو گروه فرايندهاي متابوليسمي متفاوت و در عين حال مرتبط با هم ميباشد که عبارتند از:
1-5-1 فرآيند متابوليسمي عام
که اين فرآيندها در تمامي موجودات زنده در سطح مختلف عموميت دارند و لذا در کليه گياهان، چه دارويي و چه غير دارويي به وقوع ميپيوندند.
2-5-1- فرآيند متابوليسمي خاص
که اين فرآيندها در گياهاني چون گياهاني دارويي که فرآيندهاي خاصي توليد ميکنند، بيشتر به وقوع ميپيوندند (بقاليان و همکاران، 1379).
6-1 بيماريهاي گياهي ناشي از پاتوژنها
يکي از مهمترين عوامل محدود کننده توليد در کشاورزي بيماريهاي گياهي هستند. هر ساله بخش قابل توجهي از توليدات گياهي در اثر بيماريهاي گياهي ناشي از پاتوژنها از بين ميروند (Strange, 2008: Jafari, 2008; Strange and Scott, 2002). براي کنترل اين پاتوژنها غالبا از مواد شيميايي قارچکش استفاده ميشود که به دليل اثرات سويي که بر جاي ميگذارند باعث ايجاد نژادهاي جديد و مقاوم در پاتوژن شده و مشکلاتي براي سلامتي انسان و محيط زيست ايجاد ميکنند. لذا استفاده از مواد و فراوردههايي با منشا طبيعي و بدون اثرات زيانبار جانبي همانند اسانسهاي گياهي براي کنترل آنها مفيد ميباشد (قوستا و همکاران، 1386Narayanasamy, 2002; ). در حال حاضر در اغلب کشورها مصرف بسياري از مواد شيميايي که در دهههاي گذشته مورد استفاده بوده اند، توسط سازمانهاي حفاظت محيط زيست ممنوع شده است. در اين رابطه اگر چه بعضي از قارچکشها هنوز مصرف ميشوند ليکن بسياري از قارچهاي بيماريزا نسبت به برخي سموم مقاوم شده و به همين دليل عملا برخي از قارچکشهاي مجاز و معمول نيز بي اثر و يا کم اثر ميباشد. بر اين اساس از دهههاي گذشته دست يابي و توسعه روشهاي غير شيميايي به منظور حفاظت ميوهها در مقابل حمله عوامل بيماريزاي پس از برداشت، در سطح جهاني گسترش يافته است .در سالهاي اخير بسياري از سازمانهاي بين المللي، کاهش ضايعات پس از برداشت محصولهاي غذايي را به عنوان يک هدف مهم دنبال ميکنند .اعتقاد بر اين است که هزينه کاهش ضايعات محصول خيلي کمتر از بالا بردن ميزان توليد ميباشد (Sams, 1994).
7-1 علل کاربرد اسانسها در ممانعت از رشد عوامل ميکروبي
اصولا اسانسهاي گياهي يکي از منابع بالقوه داراي ترکيبهاي ضد ميکروبي هستند و براي اين منظور بسيار مفيد و موثر ميباشد. مقايسه نتايج گزارش شده در مورد خواص ضد ميکروبي اسانس هاي مختلف بسيار مشکل ميباشد که از دلايل آن ميتوان به تفاوت در روشهاي مختلف بررسي اين خواص، منابع تهيه آن، شرايط کشت گياه، جدايههاي مختلف ميکروبي و حتي غلظتهاي متفاوتي از قارچ يا باکتري که به عنوان مايه تلقيح به کار ميرود اشاره کرد (Bagambula et al ., 2004). مدلهاي مختلفي در مقالههاي مختلف به منظور بررسي اثرات ضد قارچي اسانسهاي گياهي استفاده شده است که يکي از اين روشهاي مدلهاي آزمايشگاهي محيط کشت است. درباره ساز و کار اثر اسانس بر روي عوامل ميکروبي نظرهاي مختلفي مطرح است به طور کلي اسانسها ماهيت آب گريز دارند که به آنها کمک ميکند تا در غشا و ميتوکندري سلول نفوذ آنها را تغيير دهند، در نتيجه نقل و انتقالات يونها با اختلال مواجه ميشود و در نهايت سلول ميميرد (Burt, 2004). برخي از محققين معتقدند که بين ساختار شيميايي، ميزان مواد موثر آنها همبستگي وجود دارد. معمولا اسانسهاي غني از ترکيبات فنلي داراي خاصيت بالاي ضد ميکروبي هستند و در واقع ترکيبهاي فنلي موجود در اسانسهاي گياهي بيشترين تاثير را در ايجاد خاصيت ضد ميکروبي دارند. اين ترکيبات هم در غشا سلول نفوذ ميکند و هم ميتواند در لخته شدن محتويات سلول نقش داشته باشد (Chalutz et al., 1990: Bush, 1963: Burt et al., 1999)
8-1 خصوصيات مورفولوژيک قارچ آسپرژيلوس
آنتونيومشيلي (Antonio micheli, 1779) اولين بار نام جنس آسپرژيلوس را برگزيد و شيلو (shilo) اولين فردي بود که دريافتA.Flavus توليد زهرابه ميکند، توليد فياليد (phialid) و سلول پايه (foot vell) دلالت بر وجود گونههاي آسپرژيلوس دارد که هر چند اين ويژگي براي شناسايي کافي نيست، زيرا فياليد توسط بعضي گونههاي پنيسيليوم توليد ميشود طبق گزارش ريپروفنل وجود سلول پايه دلالت بر اين دارد که ايزوله قارچ آسپرژيلوس است هر چند که عدم وجود سلول پايه نميتواند دليلي بر اين باشد که ايزوله قارچ متعلق به آسپرژيلوس نيست. بيشترين توصيفهاي مورفولوژيکي گروه A. flavusبر روي محيطکشتهاي زاپک (zapek) آگار به دست آمده است. قطر کلوني قارچ A بر روي محيطکشت MEA به 50 تا 60 ميليمتر بعد از يک هفته ميرسد کلني مسطح و پخش و يا نسبتاً متراکمتر و حداقل در حاشيه مخملي شکل هستند ميسليومها به رنگ سفيد ديده ميشود.

رنگ کلني سفيد متمايل به زيتوني ميباشد ولي گاه زرد رنگ ديده شده که به تدريج رنگ آن تغيير کرده و متمايل به سبز ميگردد و در حدود 50% نمونههاي جدا شده مولد اسکلروت يا سختيه هستند که در ابتدا به رنگ سفيد و به تدريج قهوهاي در ميآيند.
کنيديو فورهاي زرد رنگ يا زرد متمايل به قهوه اي داراي ديواره خشن ميباشند و زيکل قهوهاي و به قطر 20 – 40 ميباشند به طور معمول داراي فياليد هستند اما در موارد خاصي و در بعضي جدا شده قطر يک رديف فياليد ديده ميشود، اندازه هر دو رديف تقريباً مشابه و به mµ 9-7 ميرسد. کنيدي کروي يا نسبتاً کروي بوده و قطر آن mg5-5/3 ميباشد و ديواره کنيديهاي نسبتاً خشن و يا ندرتاً صاف ميباشند (امينشهيدي، 1375).
9-1 پسته
پسته دومين محصول صادراتي غيرنفتي است که نقش مهمي در توسعه و ارزش اقتصادي ملي و صنعت غذايي کشاورزي ايران دارد ميوه پسته جز گياهان فندقه و خشک بوده و مغز آن داراي 18-22% پروتئين و 16 – 15 % قند و 50 – 60 % چربي و 2/2% سلولز و 3% خاکستر و 6-5% رطوبت ميباشند علاوه بر آن داراي اکثر ماکرو و ميکرو عناصر ضروري و ويتامين مختلف A و ويتامين و نياسين ديده شده است (رهايي و همکاران، 1387). پسته با نام علمي Pistacia vera درختي دو پايه، خزانکننده و بومي آسيايي مرکزي است اما در نواحي مديترانه، اروپا و کاليفرنيا هم کشت ميشود. با توجه به اينکه درخت پسته گياهي دو پايه و هتروزيگوت و گردهافشاني به صورت آزاد و به وسيله باد صورت ميگيرد کاشت بذر و عدم پيوند باعث تفرق صفات و ظهور لاينهاي مختلف ميشود (برادران، 1381). پيدايش پسته در ايران به چهار تا پنج هزار سال پيش نسبت ميدهند و ميگويند از ايران به ديگر مناطق جهان برده شده است. برتولدلوفر ايرانشناس آمريکايي ميگويند: نام درخت پسته در زبانهاي يوناني، لاتين، زبانهاياروپايي، عربي، ترکي، ژاپني، روسي و ديگر زبانها از نام ايراني اين درخت گرفته شده است.
در پارسي قديم نام اين درخت پيستاکو، در پارسيميانه (پهلوي) پستاک بوده و بعدها به پسته تبديل شده است (جلالي، 1389).
1-9-1 ارقام پسته
مهمترين ارقام پسته در ايران عبارتند از: اکبري، کلهقوچي، احمدآقايي، اوحدي، بادامي، زرند، ممتاز، خنجري، شاهپسند، سفيدپسته، نوق، قزويني. از بين ارقام پسته رقم اکبري يکي از ارقام تجاري و اقتصادي با ارزش است (غفوراللهي، 1390).
10-1 دلايل انتخاب آسپرژيلوس جهت انجام آزمايشات
در اين پاياننامه جهت بررسي اثر ضدقارچي اسانسها از قارچ آسپرژيلوسفلاووس استفاده گرديده اين کپک به چند دليل جهت انجام آزمايش انتخاب شده است که عبارت است از:
الف) جنس آسپرژيلوس داراي دامنه انتشار بسيار وسيعي است و اسپورهاي آن را تقريباً در همه جا، در هوا، آب و خاک ميتوان مشاهده کرد.
ب) سيستم آنزيمي پرقدرت آسپرژيلوسها به آنها اين توانايي را ميدهد که سريعاً با مواد غذايي آداپته شده و رشد خود را شروع کنند و همين قابليت آداپتاسيون و امکان استفاده راحت از يک ترکيب غذايي موجب ميشود تا آسپرژيلوسها در مقابل ترکيبات ضدقارچ بهتر و بيشتر از ساير قارچها مقاومت نمايند و به سرعت با مواد ضدقارچ نيز آداپته شده و رشد خود را مجداداً از سر گيرند.
ج) آسپرژيلوسها از رشد بسيار سريعي برخوردارند اين کپک ها در محيطکشت سريعاً رشد نموده و ظرف چند روز به مرحله اسپورزايي رسيده و قادر به توليد مقدار بسيار زيادي اسپور ميباشد و اسپور توليد شده توسط اين قارچها نيز مقاومت مناسبي داشته و براي مدت زيادي قابل نگهداري هستند، کليه اين عوامل موجب ميشود تا قارچهاي موجود در اين جنس براي انجام تحقيقات و مطالعات آزمايشگاهي بسيار مناسب باشند ( راد، 1378 ).
11-1 گياهانداروئي مورد مطالعه
نام فارسي: رازيانه
نام انگليسي: Fennel
نام علمي: Foeniculum vulgar Mill
تيره:Apiaeeae umbelliferae
ويژگي گياهشناسي
گياهي متعلق به چتريان است ارتفاع گياه تا حدود 5/1 متر در شرايط مساعد ميرويد و در روي ساقه شيارهاي طولي و موازي مشاهده ميشود برگها بريدگيهاي عميق داشته و پهنک برگ به صورت رشتههاي نازک تقسيم شده است. ريشه، ساقه، برگ و به ويژه دانه آن در طب گياهي مورد استفاده قرار ميگيرد، در دانه رازيانه اسانس روغني فرار واجد تانن، قند، لعاب روغن ليما راز، فنچون، فلاندرون، متيل، چايکول، پينن، کامفن، ليمونن، ديپنتن، تيموها يدروکينون، ايسيکاسيد، انيسيون و ويتامين A گزارش شده است.
نام فارسي: رزماري
نام علمي: Rosemarinus offcinalis L
نام انگليسي: Rosemary
نام تيره:labiatae lamiaceae
ويژگي گياهشناسي:
گياهي از خانواده نعناع که ارتفاع آن به حدود يک متر ميرسد و چند ساله است. برگها داراي پهنک دراز و نوکتيز دارند و اندکي خشن به نظر ميرسد و با آرايشي متقابل روي ساقه استقرار مييابد. پشت برگها حالت کرکي دارند. گلها مايل به بنفش و در بهار ظاهر ميشوند. در منابع فارسي به نام رومارن و الکيل الجبل آمده است. در اندامهاي هوايي گياه بين 5/0 تا 5/1 درصد اسانس روغني فرار وجود دارد اسانس گياه داراي موادي از جمله آلفاپفين، سينيئول و بورنئول و کامفن و رزمارن ميباشند.

نام فارسي: باريجه
نام انگليسي: Galbanum
نام علمي: Ferula gummosa BOISS
نام تيره:Apiaceae Umbelliferae
ويژگي گياهشناسي:
باريجه، گياهي چندساله و مونوکارپيک است. ساقه اين گياه ضخيم و مستقيم است. ارتفاع آن با توجه به شرايط اقليمي محل رويش متفاوت بوده و بين 100 تا 200 سانتيمتر است. ريشه باريجه غدهاي شکل و سرشار از شيرابه است. که در شيرآبه آن رزين شامل گالبانورزتانول وجود دارد.
نام فارسي: مرزه
نام انگليسي: summer savary
نام علمي: atureja Hartensis savarys
مرزه گياهي است يکساله علفي با شاخههاي نازک و ساقه هاي چهار گوش به طول 10-30 سانتيمتر که به دليل دارا بودن ظاهري به رنگ سبز خاک آلوده متمايل به خاکستري از گونههاي مشابه قابل تشخيص ميباشند در برگهاي مرزه فقط يک رگبرگ وجود دارذ و در سطح آن غدههاي اسانس به صورت نقاط ريز وجود دارد. اين گياه در پيکر خود داراي موادي چون تانن، کارواکرول، مواد چرب، قندهاي مختلف و تعدادي اسيدهاي آلي ميباشند.
نعناع
نعناع با نام علمي Menta piperita از خانواده Lamiaeeae گياهي است علفي و چند ساله. نعناع داراي ساقه چهارگوش و به واسطه وجود آنتوسيانينها در آنها به رنگ بنفش هستند. ترکيبات تشکيلدهنده اسانس به بيش از 20 نوع ميرسد که مهمترين آنها منتول است.

نام فارسي: آويشنباغي
نام انگليسي: Garden thyme
نام علمي: Thymus vulgaris
برگهاي اين گياه داراي کرکهاي خاکستري رنگ و حاوي اسانس ميباشند کاسهگل پوشيده از کرکهاي غدهاي حاوي اسانس بوده. اسانس آويشن در کرکهاي غدهاي روي برگ ساخته و انباشته ميشود. در اين گيا ه علاوه بر اسانس ترکيباتي مانند تانن، فلاونوئيد، ساپونين و مواد تلخ وجود دارد (جواديزاده و پويان، 1389).
اکاليپتوس
گياهي است از تيره مورد (mytraceae) با نام علمي Eucaliptus globolus در درختان جوان برگها شکل بيضوي داشته و قسمت انتها مدور ميباشد کناره پهنک برگ تقريباً صاف بوده و برگ فاقد دمبرگ ميباشد در درختان کهنسال برگها باريک و دراز هستند و قسمت انتها خميده است. چنانچه برگهاي گياه اکاليپتوس را در روشنايي و در مقابل نور خورشيد گرفته و به آن نگاه کنيم نقاط روشن متعددي در برگ ديده ميشود اين نقاط همان لکههاي ترشحي هستند که حاوي اسانس اکاليپتوس است. اوکاليپتول يا سينئول مادهي اصلي تشکيل دهندهي اسانس اکاليپتوس ميباشد ( راد، 1378).
اهداف اين تحقيق استفاده از اسانس گياهيدارويي مناسب است که قادر به کاهش قابلتوجه آفلاتوکسين و کاهش اثرات زيانآور بر روي اين محصول مهم مي باشد. اميد است با بررسي و کاربرد روشهاي مختلف نظير استفاده از ارقام مناسب و کنترل بيولوژيک بتوان ميزان نهايي اين زهرابه را در محصولات پسته ايران کاهش داد تا همواره پسته ايران جايگاه نخست را در صادرات اين محصول باارزش در جهان به خود اختصاص دهد.
بهطور کلي اهداف اين پروژه شامل موارد ذيل ميباشد:
1 -بررسي اثر برخي از اسانسهاي گياهي در جلوگيري از رشد قارچA.Flavus
2 -انتخاب بهترين گياهدارويي و استفاده از آن بر روي ميوه پسته در انبار به منظور حذف يا غير فعالسازي آفلاتوکسين
12-1 اهميت و ضرورت انجام تحقيق
امروزه از بين رفتن محصولات کشاورزي و باغباني، پس از برداشت در اثر حمله آفات و عوامل بيماريزا بيشتر از گذشته مورد توجه و ارزيابي قرار ميگيرد. در حقيقت خسارت وارد شده به اين محصولات بيشتر در زمان انبارداري است و عقيده بر اين است که هزينه کاهش ضايعات کشاورزي و باغباني، خيلي کمتر از بالا بردن ميران توليد آنها ميباشد. بنابراين تلاش ميشود تا برخي مواد و فرآوردههاي طبيعي و فاقد اثرات جانبي زيان آور نظير اسانسهاي گياهي به عنوان جايگزين قارچکشهاي شيميايي در کنترل و يا کاهش بيماريها و ضايعات انباري محصولات باغي استفاده گردد. با توجه به اثرات زيانبار باقي مانده سموم بر محيط زيست و مصرف کنندگان و همچنين توسعه کشاورزي سالم، پايدار و ارگانيک در اين پژوهش از اسانس گياهان دارويي به منظور کنترل بيماريهاي قارچي استفاده شده است .
1-2 مروري بر مطالعات انجام شده در دنيا
به منظور بررسي اثر ضدقارچي اسانس زيرهسبز و آمفوتريسين B بر هفت گونه مختلف قارچ کهAspergillus شاملA. famigatus, A. flavas, A.niger, A. terreus, A. ochraceus, A. nidulans, A.Famigatus ALR3 بود نتايج نشان داد اسانس زيرهسبز فعاليت ضدقارچي قوي روي A.nidulans (p<5%) دارد و ميتواند به عنوان يک قارچکش جهت تيمار آسپرژيلوس به کار رود (Naeini and Shokri,2012).
در گزارشي فعاليت ضدقارچي و ضدباکتريايي اسانس نعناعفلفلي، نعناع، شويد و رازيانه بررسي و نتايج نشان داد که اسانس شويد و رازيانه هيچ فعاليت ضدقارچي و باکتريايي نداشته اما اسانس نعناعفلفلي فعاليت ضدقارچي و ضدباکتريايي قوي دارد. Carvon که مربوط به اسانس نعناعفلفلي است بالاترين درصد ضدقارچي و ضدباکتريايي را دارد (Kazemi et al., 2012).
جهت بررسي اثر ضد قارچي اسانس آويشنشيرازي، مرزه، نعناع، ليموترش، اکاليپتوس، باريجه بر قارچ A.parasiticus آزمايش صورت گرفت نتايج حاکي از آن بود که اسانس آويشنشيرازي و مرزه به ترتيب با غلظت 200 و 400ppm رشد قارچ را کاملا متوقف ميکند (Rad et al.,2011)
در مطالعه اي اثر ضدقارچي اسانس رزماري و آويشنباغي بر عليه قارچA. flavus و A .ochraceus مورد بررسي قرار گرفت و نتايج نشان داد که حداقل غلظت بازدارندگي (1200ppm) و حداقل غلظت قارچکشي (2400ppm) براي جلوگيري از رشد A. flavus لازم است. همچنين اگر اسانس رزماري و آويشن با غلظت پايين استفاده شود ميتواند تاثير معنيدار بر کنترل بيولوژيکي قارچ داشته باشد (Cenreno et al., 2010).
درآزمايشي ميزان بازداري رشد قارچهاي Aspergillus fumigatus, Aspergillus flavus ,Fusarium Solani در معرض اسانسهاي آويشن، مرزه و Agastachمورد بررسي قرار گرفت و از روش انتشار ديسک براي ارزيابي تاثير اسانس بر روي رشد قارچ استفاده شد. حداقل غلظت قارچ و اسانس مشخص و با يکديگر مقايسه شد. نتايج نشان داد که هر سه اسانس اثر ضد قارچي بر روي هر سه پاتوژن داشتند. حداقل غلظت مهارکننده نشان داد که اسانس آويشن با حداقل غلظت 5/62 ميکروليتر، اسانس موثرتري در بازداري فعاليت قارچ بود. اسانس آويشن به شدت رشد قارچ را در 3 غلظت250 و 500 و 1000 ميکروليتر بر ميلي ليتر مهار و در غلظت 250 ميکروليتر بر ميليليتر در برابر تمام سويههاي قارچ بالاترين اثر را مشاهده کردند. اثر ضد قارچي اسانس آويشن در غلظت 5/62 ميکروليتر بر ميليليتر بر روي هر 3 گونه قارچ نيز مشاهده شد، اما اسانس آويشن در غلظت 31 ميکروليتر بر ميليليتر هيچ تاثيري در بازداري از رشد قارچ ندارد. اسانس Agastache نيز هيچ گونه اثري روي بازداري از رشد قارچ در Aspergillus flavus نشان نداد. اسانس مرزه نيز مانند آويشن اثرات ضد قارچي را در هر سه سويه قارچ نشان داد ) Ownagh et al ., 2010).
طي تحقيقي اثر ضدقارچي اسانس آويشن شيرازي روي پنج قارچ ساپروفيت و درماتوفيت متفاوت با اندازهگيري قطر کلوني رشد کرده از قارچ بررسي و نتايج نشان داد که اسانس آويشنشيرازي با غلظت بيش از 8 ميليگرم بر ميليليتر از رشد قارچهاي Trichophtonrabrum،
Trichophtonmentagrophyte، EpidermophtonFloccosum جلوگيري کرده در حاليکه غلظت بيش از10 به طور کامل از رشد قارچهاي A. f amigatus و A. flavusجلوگيري ميکند (Efftapanah et al., 2010).
در سال 2010 اثر ضدقارچي اسانس ميخک، رزماري، دارچين، درمنه، کاججنگلي، نعناع، رازيانه، زيره، اسطوخودوس، آويشن، neroli بر عليه قارچهايFusariumgramineorum
F.verticilioides, F.subglutiaans, F.oxysporum
F.arenaceum, Diaporthehelianthi, Diaporthe
Phaseolorumvar.caulivora, Phomopsislongicolla,
P.viticola, Helminthosporiumsativum, Colletotrichumcoccodes, Thanatephorus
بررسي و نتايج نشان داد که اسانس کاججنگلي و neroli فعاليت ضدقارچي مناسبي در برابر همه قارچها دارد و اسانس کاججنگلي و neroli و درمنه رشد ميسليوم بعضي از قارچها را تحريک ميکند (Cosic et al.,2010).
طي تحقيقي اثر ضدقارچي اسانس زيرهسياه، رازيانه، زنيان بر کنترل قارچ Botrytis cinerea بررسي و نتايج داد که اسانس زيرهسياه بيشترين اثر ضدقارچي را در مقايسه با ساير اسانسها دارد (Mohamadi et al ., 2011).
بررسي اثر اسانس ريحان، رازيانه، گشنيز، زيره، نعناع، رزماري و اثراتشان روي رشد ميسليوم و توليد آفلاتوکسين نشان داد که اسانس ريحان، گشنيز، زيره، رزماري، با غلظت 1000 ppm بازدارندگي کامل از رشد A.flavas داشته و اسانسهاي مذکور از توليد آفلاتوکسين B1 توسط قارچ مذکور در غلظتهاي (500 , 700 , 1000 ppm) جلوگيري نمودند (Deabes et al ., 2011).
در مطالعهاي اثر 4 اسانس آويشن دنايي، آويشن شيرازي، زيرهسياه و زوفا روي گونههاي مختلف آسپرژيلوس شامل: ,A. niger ,A. f umigatus A. flavus ,A. parasiticus مورد بررسي قرار گرفت و مشخص شد که اسانس آويشن دنايي و زوفا ميتواند به عنوان عاملضد قارچي عليه گونههاي A. fumigatusوA. niger A. flavus A. به کار گرفته شود Ghasemipirbalot et al., 2011)).


دیدگاهتان را بنویسید