فرايند تحليل سلسله مراتبي (AHP) : يکي از روشهاي تصميم گيري با معيارهاي چندگانه است که به منظور تصميم گيري و انتخاب يک گزينه از ميان گزينه هاي متعدد تصميم ، با توجه به شاخص هايي که تصميم گيرنده تعيين مي کند، بکار مي رود (مهرگان ، 83 ، 165).
سرمايه گذاري34: به صرف كردن وجوه و منابع جاري جهت نيل به جريان وجوه يا منابعي بيشتر در آينده اطلاق مي شود.
شركتهاي سرمايه گذاري: شركتهاي سرمايه گذاري واسطه هاي مالي هستند كه به عامه مردم سهام مي فروشند و عوايد حاصله را در سبد متنوعي از اوراق بهادار سرمايه گذاري مي كنند. هر سهمي كه فروخته مي شود نماينده نسبت متناسبي از بدره اوراق بهاداري است كه شركت سرمايه گذاري به وكالت از طرف سهامدارانش اداره مي كند. نوع اوراق بهاداري كه خريداري مي شود به هدف سرمايه گذاري شركت برمي گردد.
معيار35 تصميم گيري : منظور عواملي است که تصميم گيرنده به منظور افزايش مطلوبيت و رضايت خود مدنظر قرار مي دهد .

9- تعاريف عملياتي :
متغير به ويژگي يا صفتي اطلاق مي شود كه بين افراد جامعه مشترك بوده و مي تواند مقادير كمي و ارزش هاي متفاوت داشته باشد.
متغير مستقل : در اين پژوهش متغير مستقل شامل نسبت تقسيم سود ، ضريب نقد شوندگي ، ريسك بازده و درصد مالكيت است.
متغير وابسته : در اين پژوهش ميزان سرمايه گذاري در شركت هاي بورسي متغير مورد بررسي محقق مي باشد.

10- روش تحقيق
روش تحقيق مورد استفاده در پژوهش حاضر، روش پيمايشي – زمينه يابي مي باشد.
11- پرسش تحقيق
مهمترين سوال پژوهش در خصوص سرمايه گذاري شركتهاي سرمايه گذاري آن است كه آيا مي توان مدل رياضي خاصي را براي تصميم گيري هاي سرمايه گذاري در صنعت سرمايه گذاري طراحي نمود؟ واينکه آيا با استفاده از روش AHP 36مي توان اولويت اهداف آرماني بهينه سازي پرتفوي سهام را تعيين کرد ؟

12- مدل مفهومي تحقيق:
ريسك، بازده، نسبت تقسيم سود، ضريب نقد شوندگي، درصد مالكيت به عنوان معيارهاي سرمايه گذاري با توجه به مقدار آرماني خود، بر ميزان سرمايه گذاري در شركتهاي بورسي ، اثر مي گذارند.

نمودار1-12: تاثير معيارهاي تصميم گيري بر ميزان سرمايه گذاري

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

13- ابزار جمع آوري داده ها
براي بدست آوردن داده هاي اوليه ابزار پرسشنامه استفاده شده است و براي داده هاي ثانويه از اطلاعات بورس اوراق بهادار،نشريه هاي سازمان بورس و صورتهاي مالي و گزارشهاي شرکتهاي بورسي استفاده شده است.

14- روش تجزيه و تحليل داده ها
براي تجزيه و تحليل داده هاي مالي و محاسبه ريسک و بازده سهام شرکتهاي مورد بررسي از روشهاي آماري و نرم افزار SPSS استفاده شده است و براي تعيين اولويت هاي سرمايه گذاري از رويکرد AHP و با استفاده از نرم افزارExper Choice 2000 و براي تعيين سرمايه گذاري بهينه از برنامه ريزي آرماني و با استفاده از لينک GP در نرم افزار QSB داده ها مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است .

15- مدل اجراي تحقيق
1-15-شناخت معيارهاي سرمايه گذاري سرمايه گذاران (كلاسيك ، غيركلاسيك)
به منظورشناخت معيارهاي سرمايه گذاري ابتدا مصاحبه اي بامدير سرمايه گذاري وامورسهام شرکت سرمايه گذاري صنعت و معدن به شرح پيوست شماره 1 انجام شد. در اين مصاحبه هم معيارهاي کلاسيک (ريسک و بازده) و هم معيارهاي غير کلاسيک مدنظر قرار گرفت. نتيجه اين بررسي وجود معيارهايي ازقبيل ريسك ، بازده، نسبت تقسيم سود، ضريب نقد شوندگي، درصد مالكيت است. باتوجه به تعدد معيارهاي سرمايه گذاري، استفاده ازشيوه غيركلاسيك ضرورت دارد. ضمناً تضاد ميان بعضي ازاين معيارها نظير ريسك وبازده، ضرورت بهره گيري ازمدل برنامه ريزي آرماني را اجتناب ناپذيرنموده است.

2-15-شناخت مدل سرمايه گذاري مورد استفاده سرمايه گذاران:
1- فهرستي ازكليه زوج هاي ممكن ازمعيارهاي تصميم جهت مقايسه دوبه دو مدنظر تصميم گيرنده قرار گرفت. نتايج مقايسات را مرتب نموده ومعيارها را برحسب قرار گرفتن آنها به سمت بزرگترمقايسات زوجي مهمترين تا كم اهميت ترين معياررتبه بندي مي كند.
ريسک> درصد مالكيت > نسبت تقسيم سود > نقدشوندگي > بازده
جهت تعيين ميزان اهميت هريك از معيارها ازروش تحليل سلسله مراتبي استفاده مي شود.

3-15-تعيين ميزان مورد انتظارمعيارهاي سرمايه گذاري ازديدگاه سرمايه گذار :
در مصاحبه انجام شده و پرسشنامه تكميل شده سطوح آرماني هر يك از معيارها به شرح زير بيان شده است:

جدول شماره 1-15 : سطوح آرماني معيارهاي سرمايه گذاري
رديف معيارهاي سرمايه گذاري سطوح آرماني معيارهاي سرمايه گذاري 1 ضريب نقدشوندگي 70% 2 بازده 30% 3 ريسك 40% 4 نسبت تقسيم سود 70% 5 درصد مالكيت 5%
پس از مشخص شدن معيارهاي سرمايه گذاري و سطوح آرماني معيارها،با استفاده از صورتهاي مالي و گزارشات مورد تاييد بورس اوراق بهادار تهران داده هاي واقعي مربوط به سرمايه گذاري بدست آمد. بسياري ازمدل هاي تصميم فرض مي كنندكه يك شركت هدف واحد حداكثر سازي ارزش سهامداران را دنبال مي كند. باوجود اين، يك شركت مدرن سازماني پيچيده است كه درآن سهامداران متعددي با يكديگرتعامل دارند. هركدام با تعبيرخودشان از حداكثرسازي ارزش باتوجه به نگراني هايي درباره ريسك، نقدينگي، مسئوليت اجتماعي، حفاظت محيطي و. . . درنتيجه ممكن است مناسب باشدكه يك روش چندهدفه براي بسياري ازمسائل تصميم گيري مالي انجام دهيم .

4-15-جمع آوري اطلاعات وداده هاي مربوط به معيارهاي سرمايه گذاري در بازار:
ميزان سرمايه گذاري شرکت سرمايه گذاري صنعت و معدن وهمچنين درصد مالكيت اين شرکت درشركت هاي بورسي طي سال 84 تا 86 باتوجه به صورت هاي مالي مشخص گرديد.
ميزان ضرايب متغيرها (شركت هاي بورسي زيرمجموعه) درخصوص هريك ازمعيارها با استفاده ازنرم افزارهاي بورس ازجمله تدبيرپرداز وصحرا وهمچنين اطلاعات موجود در بورس اوراق بهادار تهران دريافت گرديد.

16- نحوه اندازه گيري داده ها ونوع مقياس آنها :
نوع مقياس همة داده ها نسبي است.

1-16- بازده ( باواحد درصد) :
بازده سرمايه گذاري در سهام عادي در يک دوره معين با توجه به قيمت اول و آخر دوره و منافع حاصل از مالکيت بدست مي آيد.
فرمول (1-3) :

: قيمت سهام در پايان دوره t
: قيمت سهام در ابتداي دوره t
: سود نقدي پرداختي در زمان t
: درصد افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي
: درصد افزايش سرمايه از محل اندوخته ها
c : مبلغ اسمي پرداخت شده توسط سهام داران بابت افزايش سرمايه از محل مطالبات و آورده نقدي

هر اندازه ميزان بازده بيشتر باشد ، مطلوبيت سرمايه گذاري بيشتر خواهد بود .
2-16 ريسك ( باواحددرصد) :

فرمول (2-3) :
: بازده سهام در دوره t
: ميانگين بازده سهام در دوره t=1 تا t=n
: انحراف معيار بازده سهام در دوره t=1 تا t=n
هر اندازه ميزان ريسک کمتر باشد ، مطلوبيت سرمايه گذاري بيشتر خواهد بود . ارتباط ريسك و بازده به صورت معكوس است يعني هر چقدر بازده بيشتري را طالب باشيم بايد ريسك بيشتري را بپذيريم.

3-16- نسبت تقسيم سود ( باواحد درصد ) :‌
فرمول (3-3) :
100* نسبت تقسيم سود
DPS : سود تقسيمي هر سهم ( ريال )
EPS : درآمد هر سهم ( ريال )
هر چقدر ميزان سود تقسيمي بين سهامداران بيشتر باشد، از ديدگاه سرمايه گذار مطلوبيت بيشتري خواهد داشت.

4-16- ضريب نقدشوندگي:
از نرخ سهام شناور براي ارزيابي نقد شوندگي استفاده گرديده است هر اندازه که اين نرخ بالاتر باشد،يعني سرعت تبديل سهام به وجه نقد بيشتر است.

5-16- درصد مالكيت : ( باواحد درصد)
نشان دهنده ميزان درصد مالكيت شركت سرمايه گذاري صنعت و معدن درسهام هريك ازشركت هاي بورسي زيرمجموعه است. هر اندازه درصد مالكيت در شركت عضو پرتفوي بيشتر باشد ،به لحاظ ايجاد كنترل بيشتر ،مطلوبيت بيشتري را دارد.

6-16 اعتبارداده ها وقابليت اطمينان داده ها :
داده هاي مربوط به ميزان اهميت معيارها باتوجه به روش تركيبي مورد استفاده ازاعتبار و قابليت اطمينان بالايي برخورداراست. داده هاي ضرايب متغيرها يا درواقع ميزان هريك از معيارها دررابطه با شركت هاي بورسي برپايه مبناي نظري پژوهش ونرم افزارهاي مورد تأييد بورس ويا صورت مالي شرکت به دست آمده است وبدين ترتيب ازاعتباربالايي برخورداراست.
اعتبارمصاحبه انجام شده ازلحاظ پايايي به وسيله آزمون مجدد بعد از3 هفته تأييدگرديد.
ميزان نسبت سازگاري درداده هاي مربوط محاسبه گرديد وازآنجا که اين نسبت برابر1 است ، يعني بدست آمد. باتوجه به اينكه مقداربدست آمده از 1/0 كمتراست ثبات ماتريس مفروض پذيرفته مي شود. اين امرنشان دهنده سازگاري داده ها مي باشد.
7-16 روايي :
متن مصاحبه مورد تأييد صاحبنظران است. بنابراين آنچه كه موردنظراست اندازه گيري شده است.

8-16- جامعه آماري
جامعه آماري در تحقيق حاضر کليه شرکتهاي سرمايه گذاري عضو سازمان بورس اوراق بهادار تهران است .

9-16- نمونه آماري
باتوجه به اينكه شركت هاي سرمايه گذاري داراي محدوديت ها وشرايط يكسان نمي باشند وازآيين نامه خاصي پيروي نمي كنند و ترجيحات سرمايه گذار در انتخاب نوع و ميزان سرمايه گذاري دخيل است ، تعيين يك مدل عمومي براي آنها مفهوم نمي يابد. بنابراين شركت سرمايه گذاري صنعت و معدن به صورت تصادفي به عنوان نمونه آماري انتخاب گرديده است .

10-16- اعتبار وقابليت اطمينان مدل:
نوع مدل براساس الگوريتم پيشنهادي انتخاب مدل مناسب برنامه ريزي آرماني تعيين گرديد.

11-16 مدل آرماني سرمايه گذاري:
فرايند انجام کار در تحليل سلسله مراتبي به شرح زير است : (مهرگان،1383،166)

نمودار 2-16 : سلسله مراتب تصميم گيري

سطح 1:هدف تصميم گيري ميزان درصد سرمايه گذاري

سطح 2:معيارهاي تصميم گيري

ضريب نقد شوندگي ريسك بازده نسبت تقسيم سود درصد مالكيت

سيمان مازندارن سيمان سپاهان س.آتيه دماوند…

سطح 3:گزينه هاي تصميم گيري

ارزشگذاري معيارها از طريق مقايسه زوجي و اعطاء امتيازات(اعداد 1 الي 9) که بيانگر ارجحيت يا اهميت بين دو معيار است انجام مي گيرد.

جدول شمار 1-16 : مفهوم ارزشهاي ترجيحي
ارزش ترجيحي وضعيت متغير iام نسبت به متغيرjام 1 اهميت برابر يا عدم ترجيح 3 نسبتاً مهمتر 5 مهمتر 7 خيلي مهمتر 9 بينهايت مهمتر 2و4و6و8 ارزشهاي مياني بين ارزشهاي ترجيحي

جدول شماره 2-16: ترجيحات سرمايه گذار

ضريب نقدشوندگي بازده ريسك نسبت تقسيم سود درصد مالكيت ضريب
نقد شوندگي 1 2 2 1 بازده
9 5 4 ريسك
1 1 نسبت تقسيم سود 2 درصد مالكيت

با توجه به ترجيحات سرمايه گذار جدول طراحي شده براي تحليل سلسله مراتبي به شرح فوق تكميل گرديده است. لازم بذكر است كه هر معيار در مقايسه با خود معيار ارجحيت برابر دارد .داده هاي مثلث پائين معكوس داده هاي متقارن مثلث بالا مي باشد به جهت جلوگيري از پراكندگي مقايسات زوجي ،از سرمايه گذار خواسته شده است صرفاً مثلث بالا را تكميل نمايد.در نرم افزارExper choice 2000 نيز مدل با مثلث بالا قابل حل است .
پس از اينكه جداول ترجيحات معيارهاي سرمايه گذاري توسط مديران تكميل گرديد،ماتريس نرمال شده بدست مي آيدو سپس وزن شاخص ها محاسبه مي گردد(حاصل تقسيم يك ارزش ترجيحي بر جمع ستوني در جدول ماتريس نرمال شده قرار مي گيرد و سپس ميانگين هرسطر اين ماتريس وزن شاخص ها را تعيين مي كند).

12-16- سازگاري در قضاوت ها:
نسبت سازگاريها وسيله اي است كه سازگاري قضاوت ها را مشخص مي كند و نشان مي دهد كه تا چه حد مي توان به اولويت ها ي حاصل از مقايسات اعتماد كرد.مي توان گفت اگر نسبت سازگاري كمتر يا مساوي 1/0 باشد سازگاري مقايسات قابل قبول است و در غير اينصورت مقايسات بايد دوباره انجام گيرد.
براي محاسبه نسبت سازگاري مراحل زير انجام مي گيرد :
گام 1 . محاسبه بردار مجموع وزني : ماتريس مقايسات زوجي را در بردار ستوني “وزن هاي نسبي” ضرب مي كنيم . بردار جديدي كه از اين طريق بدست مي آيد بردار مجموع وزني مي ناميم.
گام 2 . محاسبه بردار سازگاري : عناصر بردار مجموع وزني را به بردار اولويت نسبي تقسيم مي كنيم. بردار حاصل بردار سازگاري ناميده مي شود.
گام 3. بدست آوردن ?max : ميانگين عناصر بردار سازگاري ?max را به دست مي دهد.
گام 4. محاسبه شاخص سازگاري : شاخص سازگاري به صورت زير تعريف مي شود :

كه در آن n عبارتست از تعداد گزينه هاي موجود در مسئله .
گام 5. محاسبه نسبت سازگاري : نسبت سازگاري از تقسيم شاخص سازگاري بر شاخص تصادفي به دست مي آيد.

نسبت سازگاري 1/0 يا كمتر ، سازگاري در مقايسات را بيان مي كند. شاخص تصادفي را مي توان از جدول زير استخراج كرد. (همان منبع ، ص ص 173-167).
10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 N 51/1 45/1 41/1 32/1 24/1 12/1 9/0 58/0 0 0 RI
با توجه به آنچه بيان گرديد ، مدل كلي برنامه ريزي آرماني سرمايه گذاري با لحاظ كردن معيارهاي مربوط به شرح زير تعريف و ارائه مي گردد:

13-16- متغيرهاي مدل آرماني:
: ميزان سرمايه گذاري در شرکت j ام
di – : انحراف منفي نسبت به آرمان i ام
di + : انحراف مثبت نسبت به آرمانi ام
j : شرکت هاي بورسي موجود در پرتفوي سرمايه گذاري
wI- : وزن يا ضريب اهميت نسبي هر يک از انحرافات منفي در تابع هدف
wi+ : وزن يا ضريب اهميت نسبي هر يک از انحرافات مثبت در تابع هدف
lJ: ميزان ضريب نقد شوندگي متغير J ام
lP: ميزان ضريب نقد شوندگي آرماني
rJ: ميزان ريسک متغير J ام
rP: ميزان ريسک آرماني
bJ : ميزان بازده متغير J ام
bP : ميزان بازده آرماني
dJ : ميزان نسبت تقسيم سود متغير J ام
dP : ميزان نسبت تقسيم سود آرماني
mJ : ميزان درصد مالکيت متغير J ام
mp : مقدار درصد مالکيت آرماني
4-12-3) مدل آرماني سرمايه گذاري :
Min Z :
s.t:

: i=1,…,5 j= 1,…,7
xJ, dI+, d-I

17- نتيجه گيري:
پژوهش حاضر ،ضمن تاييد اهميت ضرورت و امکان پذيري طراحي مدلهاي رياضي سرمايه گذاري مناسب براي صنعت سرمايه گذاري ،به تشريح دلايل آرماني بودن ماهيت مدلهاي سرمايه گذاري صنعت سرمايه گذاري پرداخته است.به طور کلي مدلهاي پيشنهادي ضمن ارائه برنامه بهينه سرمايه گذاري آتي ،شيوه هاي مناسب تعديل پرتفوي موجود سرمايه گذاري را نيز توصيه مي نمايد.بهينه سازي پرتفوي سرمايه گذاري صنعت سرمايه گذاري با توجه به رجحانهاي تصميم گيرندگان شرکتهاي سرمايه گذاري به عمل آمده و در صورت تعديل ترکيب پرتفوي موجود و انطباق آن با ترکيب پبسنهادي مدلها،مطلوبيب حاصله حداکثر خواهد شد.
بديهي است در صورت تغيير ساختار رجحانهاي تصميم گيرندگان با انجام تجزيه و تحليل جديد و در صورت قابل ملاحظه بودن تغييرات با مدل سازي جديد ،نيازهاي نوين،همواره پويا و در حال تغيير اين صنعت مهم و حياتي را به نحوي کارآمد پاسخگو خواهد بود.
در پژوهش حاضر، استفاده از AHP در تعيين اولويتها و ميزان اهميت معيارهاي سرمايه گذاري انجام شد و همچنين مدل برنامه ريزي آرماني براي بهينه سازي پرتفوي سرمايه گذاري طراحي و حل گرديد.

18- پيشنهادات:
1-18 پيشنهادات در راستاي يافته ها:
با توجه به ارجحيت هاي سرمايه گذار در فرآيند تصميم گيري تغيير در ترکيب پرتفوي نهايي شرکت سرمايه گذاري صنعت و معدن به شرح زير ارائه مي گردد.
ميزان سرمايه گذاري در شرکتهاي توسعه صنايع بهشهر و سيمان مازندران ،ليزينگ صنعت و معدن صفر پيشنهاد مي گردد.
ميزان سرمايه گذاري در شرکت سيمان فارس خوزستان 35% کل سرمايه شرکت صنعت و معدن پيشنهاد مي شود.
ميزان سرمايه گذاري در شرکت سيمان سپاهان 6% کل سرمايه شرکت صنعت و معدن پيشنهاد مي شود.
ميزان سرمايه گذاري در شرکت سرمايه گذاري آتيه دماوند 59% کل سرمايه شرکت صنعت و معدن پيشنهاد مي شود.

2-18- پيشنهادات به محققين :
محقق موضوعات پيشنهادي براي تحقيقات آتي را به شرح زير ارائه مي دهد :
– بهينه سازي پرتفوي شرکتهاي سرمايه گذاري با رويکرد AHP فازي و برنامه ريزي آرماني
– لحاظ نمودن معيارهاي ديگر مثل P/E و فعاليتهاي مالياتي
– استفاده از معيارهاي ديگر قدرت نقدشوندگي سهام از جمله تعداد روزهاي معاملاتي و تعداد دفعات انجام معامله و تعداد سهام معامله شده
– اجراي مدل برنامه ريزي ارائه شده براي شرکتهاي ديگر صنعت سرمايه گذاري
– اجراي مدل جاري براي دوره هاي بعدي شرکت سرمايه گذاري صنعت و معدن

3-18-محدوديتهاي تحقيق
– عدم دسترسي به اطلاعات شرکت بلبرينگ ايران که يکي از شرکتهاي عضوپرتفوي سرمايه گذاري مورد بررسي بوده است.چرا که اين شرکت به علت زيان انباشته بالا،از تالار بورس اوراق بهادار خارج گرديده است و به شرکتهاي غير بورسي پيوسته است.
– عدم وجود بعضي از صورتها و گزارشات مالي شرکتها در دوره هاي خاص در بورس اوراق بهادار نيز يکي ديگر از مشکلات عمده در فرايند اجراي طرح بوده است.
– عدم همکاري شرکتهاي سرمايه گذاري در راستاي ارائه اطلاعات مالي در مواردي که جمع آوري داده هاي مالي از طريق سايت اطلاع رساني بورس اوراق بهادار امکان پذير نبوده است .

منابع فارسي:
1. جونز ،چ.ا، ترجمه محمد شاه عليزاده ، 1380 ،” مديريت سبد سهام ( مديريت سبد سرمايه گذاري)” ، مرکز آموزش و تحقيقات صنعتي ايران و جامعه دانشگاهي
2. راعي ، ر ، احمد تلنگي، 1383 “مديريت سرمايه گذاري پيشرفته “، انتشارات سمت
3. راعي ،ر ،و علي سعيدي ،1385″ مباني مهندسي مالي و مديريت ريسک” ، انتشارات سمت
4. رايلي ، ف ، کيت سي براون ، ترجمه غلامرضا اسلامي بيدگلي ، فرشاد هيبتي ، فريدون رهنماي رودپشتي ، 1384″ تجزيه و تحليل سرمايه گذاري و مديريت سبد اوراق بهادار” ، انتشارات پژوهشکده امور اقتصادي
5. طلوعي اشلقي، ع ، فريدون رهنماي رودپشتي ، و مريم غلامي ، 1386، “طراحي مدل برنامه ريزي آرماني سرمايه گذاري در صنعت سرمايه گذاري” ، مجله علمي-پژوهشي اقتصاد و مديريت ، شماره 72
6. مهرگان ، م. ر، 1383 ،” پژوهش عملياتي پيشرفته “، نشر کتاب دانشگاهي ، چاپ سوم
7. وکيلي فرد ، ح.ر،1388 ،” تصميم گيري در مسائل مالي”، انتشارات جنگل، چاپ دوم
منابع لاتين:
1. E.Elton and M.Gruber,”,1973,Estimating the Dependence Structure of Share Prices -Implications for Portfolio Selection ,”Journal of Finance ,Vol.5(1973),PP.1203-1232
2. Elton EJ,1995,”Gruber MJ.Modern Portfolio Theory and Investment Analysis”.New York : Wiley


دیدگاهتان را بنویسید