بسمه تعالي
خلاصه طرح پژوهشي خاتمه يافته
براي رسانه هاي اجتماعي
دانشكدة علوم اجتماعي
گروه آموزشي توسعه روستايي
گرايش مديريت توسعه
_____________________________________________________________________
عنوان طرح: تلفيق دانش بومي و نوين در مديريت پايدار مراتع
مجري طرح: دكتر مصطفي ازكيا تاريخ خاتمه طرح: 26/12/85
___________________________________________________________
نام دانشجو: زهرا رفيعي مقطع تحصيلي: كارشناسي ارشد
كلمات كليدي: مراتع، نظام بهره برداري، دانش بومي، مديريت پايدار، حفظ و احياء مراتع
_______________________________________________________________
چكيده
با توجه به اهميت مراتع از جهت تأمين بخش مهمي از خوراك دام ها، توليد محصولات گياهي و دارويي و شيميايي، تعديل آب و هوا و ممانعت از بروز سيل شاهد تخريب روزافزون اين منبع طبيعي فوق العادة باارزش در طي سالهاي اخير هستيم. عوامل بسياري در روند تخريب مراتع مؤثر هستند كه از جمله مهمترين آنها مي توان به از هم پاشيدگي نظام سنتي بهره برداري از مراتع و هويت پيدا نكردن روشهاي بهره برداري پس از ملي شدن منابع طبيعي اشاره كرد.
در واقع پيش از ملي شدن مراتع روستاييان و عشاير با توجه به تجربه و دانش غني خويش به صورتي عمل مي نمودند كه بهره برداري از مراتع توأم با حفظ و احياء آن بوده است به طوري كه اين افراد براي بهره برداري از مراتع داراي نظاماتي براي ورود و خروج دام و استفاده متناسب از منابع طبيعي بوده اند، شيوه هاي بهره برداري آنها مستلزم رعايت همكاري و تشريك مساعي بهره برداران بوده و لذا سازمان داشته است.
شيوة بهره برداري و مديريت سنتي از مراتع بر پاية دانش بومي از اين عرصه ها ادامه داشت تا اينكه در سال 1341 قانون ملي شدن جنگلها و مراتع به تصويب رسيد و به اين ترتيب مراتع جزئ اموال عمومي محسوب شدند.
عدم توجه به ساختار اجتماعي بهره برداران نسبت به واگذاري مراتع و گرايش دامداران روستايي و عشايري به احراز مالكيت مراتع واگذار شده باعث شد تا روند تخريب و تصرف و بهره برداري نامناسب از مراتع آغاز شود و سبب انهدام گونه هاي گياهي، فرسايش خاك، تخريب زمين و بيابانزايي در كشور شود.
مقارن با ملي شدن مراتع اقداماتي در زمينة انتظام بخشي به بهره برداري از مراتع در قالب طرح هاي مرتع داري آغاز شد. در اين مكانيزم كه حفاظت از مراتع با تأكيد بر دانش نوين در قالب طرحهاي مرتع داري مورد توجه قرار مي گيرد، توجهي به دانش بومي بهره برداران نشد. در واقع در چند دهة اخير صدها طرحهاي مرتع داري بر پاية دانش رسمي كارشناسان مراتع تهيه و تدوين گشته كه روشهاي مديريت فني را در آن رعايت كرده اند اما در لاين ميان از توجه به مهمترين عامل در مديريت مراتع، يعني بهره برداران از اين عرصه سر باز زده اند. به اين ترتيب توفيقي نيز در جلب مشاركت آنان نداشته اند. عدم مشاركت بهره برداران با عدم توفيق طرحهاي حفظ و احياء مراتع همراه گشته است.
در واقع به منظور موفقيت هر چه بيشتر طرحهاي مرتع داري لازم است تا پس از بررسي تجارب و دانش غني بهره برداران از عرصه هاي مرتعي و توأم ساختن آن با دانش نوين كارشناسي شيوة مناسب جهت مديريتي پايدار از مراتع را فراهم آوريم.
در تحقيق حاضر سعي شده است تا با استفاده از تکنيک مصاحب? گروهي متمرکز که از جمله تکنيکهايي ميباشد که در روش ارزيابي سريع روستايي که روشي کيفي است، با برخي از روشهاي مديريتي که بهرهبرداران اين منطقه در سالهاي پيش از مليشدن منابعطبيعي جهت بهرهبرداري، حفظ و احياء مراتع خود از آن استفاده ميکردند، آگاهي لازم کسب شوند. در واقع پس از بررسي روشهاي مديريتي فوق و امکان بهرهگيري و تلفيق بهين? اين روشها با دانشنوين کارشناسي که درحالحاضر جهت بهرهبرداري از مراتع اعمال ميشود، ميتوان علاوه بر جلب مشارکت اين دسته از افراد از تخريب مراتع نيز جلوگيري کرد.
مصاحبههاي گروهي متمرکز با تعدادي از بهرهداران اين منطقه، حاکي از وجود شيوههاي مديريتي کارآمدي ميباشد که در صورت تلفيق بهينه و مناسب آنها با روشهاي مديريتي حاضر شاهد بهرهبرداري مناسب و جلوگيري از تخريب مراتع و حفظ و احياء اين سرمايه ملي خواهيم بود. در واقع نتايج اين تحقيق نشان داد که هنوز در ميان بهرهبرداران عرصههاي مرتعي، روشهايي از مديريت مراتع وجود دارد که برگرفته از دانش غني مرتعداران پس از سالها تجربه در زمين? بهرهبرداري از مراتع ميباشد.
منابعي كه در اين پايان نامه مورد استفاده قرار گرفته اند در چندين دسته جاي مي گيرند. به طوري كه بخش ياز اين منابع مربوط به مطالعات انجام گرفته در رابطه با دانش بومي و نوين و مطالب مربوط به آنها مي باشد. بخش ديگري از منابع مربوط به چگونگي بهره برداري از مراتع در گذشته و قسمت ديگر را نيز چگونگي مديريت مراتع در حال حاضر تشكيل مي دهد.
اين رساله در اسفندماه سال 1385 با حضور اساتيد راهنما و مشاور و داور دفاع شده است و پس از بيان نظرات اصلاحي اين اساتيد، اصلاحات لازم در اين پايان نامه انجام گرفته است. اميد است مطالب اين رساله بتواند برخي از مشكلات مرتع داران اين منطقه هر چند به ميزان كم حل نمايد.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

دستاوردها :


دیدگاهتان را بنویسید