يکي از عوامل مرگ و مير در دنيا آلودگي هوا و آب ميباشد. آلودگي هوا چهارمين عامل مرگ و مير دنيا است. پنج آلاينده مونواکسيدکربن، اکسيدهاي ازت، دياکسيد گوگرد، ازن و ذرات معلق، نقش بيشتري در آلودگي هوا دارند( کاويانيراد، 1387)؛ از پيامدهاي آلودگي هوا ميتوان به کاهش ميانگين ضريب هوشي کودکان، افزايش درصد سقط جنين، کاهش طول عمر، خستگي زودرس، فراگيري بيماريهايي مانند افسردگي، انواع ناراحتيهاي تنفسي( مانند سرطان ريه)، عوارض قلبي، اشاره کرد(خراساني، 1388)، در ايران آلودگي آب و هوا باعث بروز و ايجاد ناگواريها و چالشهايي گرديده است.
6-2-كنوانسيون بينالمللي در مورد حق بر اطلاعات و مشاركت عمومي در زمينهي محيط زيست 1998
اين كنوانسيون، اولين سند لازم الاجراء در قلمرو بين المللي در خصوص دسترسي عمومي به اطلاعات زيستمحيطي است. اين كنوانسيون همچنين سابقهي با ارزشي در زمينهي تعهدات دولتها در خصوص دسترسي مردم به اطلاعات، به صورت كلي است؛ لذا اين سند نه تنها قدمي بسيار مهم در حمايت از محيطزيست و حق بر محيطزيست تلّقي گرديده است، بلكه سند مهمي براي تضمين رعايت اصول دموكراتيك، در اتخاذ و اجراي تصميمات دولتي است. اين كنوانسيون بر دو مبنا پايه گذاري شده است:
1-6-2- دسترسي عموم به اطلاعات زيستمحيطي؛
2-6-2- امكان مشاركت عمومي در اتخاذ تصميمات زيستمحيطي.
كنوانسيون براي تضمين اين حقوق براي مردم و نمايندگان آنها به ويژه سازمانهاي غير دولتي آيينهاي قضايي و اداري ضروري را پيشبيني كرده است. كنوانسيون تأكيد ميكند، كه اين حقوق بدون در نظر گرفتن رابطهي شهروندي، تابعيت و يا محل اقامت، براي همه تضمين ميگردد. به علاوه اين كنوانسيون براي امضاي كشورهايي كه عضو كميسيون اقتصادي سازمان ملل متحد براي اروپا نيستند، باز است.
– ماده ي 3 اين كنوانسيون، مجموع اصول كلي را بيان ميكند كه علاوه بر وظيفهي دولت در ارائهي اطلاعات بنابر درخواست كليهي افراد؛ دستگاههاي دولتي بايد به صورت مقدماتي، اشخاص را از نحوهي دسترسي و جست و جوي اطلاعات مطلع و آنها را در اين امر كمك كنند. به علاوه دستگاههاي دولتي موظف به ارائهي گستردهي اطلاعات به ويژه از طريق اينترنت گرديدهاند.
– ماده ي 9 كنوانسيون، امكان رجوع به مراجع قضايي و اداري مستقل مشخص شده توسط قانون، در صورت استنكاف از ارسال اطلاعات زيست محيطي را پيشبيني نموده است.
– مادهي 2، تعريف بسيار وسيعي از اطلاعات زيست محيطي ارائه مينمايد. به موجب اين ماده، اطلاعات زيست محيطي شامل مواردي مثل آب، خاك، هوا، مواد شيميايي، سلامت انساني، برنامهريزي براي بهرهبرداري از خاك، شرايط زندگي و غيره ميگردد. در اين كنوانسيون براي اولين بار، سلامت انسان جزئي از محيط زيست تلقي گرديده كه البته با انتقاداتي نيز مواجه بوده است.
– به موجب مادهي 4 اين كنوانسيون، اطلاعات بايد در شكل مورد نظر متقاضي به او ارائه گردد، مگر آن كه ارائهي آن به صورت ديگر مناسبتر باشد يا قبلاً اطلاعات به طريق ديگر ارائه شده باشد(وفادار، 1386)
2-2- بخش دوم:
1-2-2-مقدمه
تغيير اقليم47 سيستم پيچيدهاي است که عمدتاً به دليل افزايش گازهاي گلخانهاي درحال تغيير است. آب و هواي کره زمين در طول قرن بيستم به ويژه در دو دهه اخير تعادل خود را از دست داده و تمايل به افزايش دما نشان داده است(رحيمي و محمدي، 1392). تغيير اقليم از ديدگاه بسياري از صاحب نظران يک پديده طبيعي است که در تواليهاي زماني بلند مدت اتفاق افتاده و مجدداً نيز به وقوع ميپيوندد. تأثير فعاليتهاي بشري سبب تشديد اثرات پديدههاي تغيير اقليم، شدت روند تغييرات و تغيير بازهي زماني توالي تغييرات اقليمي ميشود( جهانبخش و همکاران، 1389 و رضايي و همکاران، 1391). کشور ايران نيز به دليل داشتن اقليم خشک از بينظمي اقليمي شديد برخوردار است، بدين جهت مخاطرات اقليمي در ايران فراوانتر و شديدتر هستند. هر سال در هر نقطه از کشور مخاطرات اقليمي رخ ميدهند و عامل مهمي در توسعه و برنامهريزي کشور ميباشند، که شناخت اين مخاطرات از اهميت بالايي برخوردار است(عليجاني،1390).
2-2-2-اثرات تغيير اقليم
تأثير تغيير اقليم در ايران شامل تغييرات الگوهاي بارندگي و دمايي و منابع آب، بالا آمدن سطح آب دريا، آسيبپذيري مناطق اگرواکولوژي و کمبودهاي بيواقليمي ميشود( مصباح زاده و همکاران، 1391).
3-2-2-تغيير اقليم، کشاورزي در جهان و آسيبپذيري منطقهاي
تغيير اقليم جهان با سرعتي بيسابقه در حالت غير استوا اين مهم اثراتي از قبيل کاهش امنيت توليد غذا، خشکسالي، فقر، افزايش مخاطرات طبيعي و افزايش تنشهاي اقتصادي- اجتماعي را به دنبال دارد. از مهمترين خطراتي که بشر و زمين را تهديد ميکند تغيير اقليم است که در راس 9 خطر قرار گرفتهاست. مطالعات نشان ميدهدکه متأسفانه مديريت ناپايدار و ارزيابي نشده در کشورهاي خاورميانه منجر به رشد مضاعف سرعت تغيير اقليم و گسترش بحرانهاي زيستمحيطي در منطقه شدهاست. از اينرو کشورهاي منطقه نيازمند باز تعريفي از مديريت بر مبناي توسعه پايدار و برنامهريزي ارزيابي شده هستند( مصباح زاده و همکاران، 1391). يکي از مهمترين عوامل ساختار کره زمين اقليم است. حدود 90 درصد از بلاياي طبيعي که در جهان رخ ميدهند، در ارتباط با عوامل اقليمي است و در ميان آنها تغييرات و نوسانات اقليمي از جمله کاهش بارندگي و افزايش دماي کره زمين اثرات نامطلوب زيادي بر کشاورزي مناطق خشک جهان، خصوصأ ايران داشته است(چکشي،1391).
جدول شماره1: اثرات تغييرات آب و هوا و مشكلات زيست محيطي
رديفنوع رخداداثراتمشكلات زيست محيطي1-تاثير در مناطق ساحلي و
اكوسيستمهاي آبي- آب شدن يخها
– تيره شدن رنگ اقيانوسها
– آب شدن يخچالهاي طبيعي- زير آب رفتن نوار ساحلي
– مشكلات بهداشتي و عدم دسترسي به آب آشاميدني مطلوب
– از بين رفتن تپههاي مرجاني
– مورد تهديد قرار گرفتن صنعت توريسم
– حدود 46 ميليون نفر در معرض سيلابهاي ساحلي قرار ميگيرند.
– تغيير در ساختار مثبت غذايي، توليدمثل موجودات، ظرفيت ذخيره كربن و گرما و ساختار اكوسيستمهاي دريايي2-رخدادهاي اقليمي و بلاياي
طبيعي- تغييرات در وضعيت اقليم و بروز بلاياي طبيعي- تخريب اكوسيستم ها
– افزايش نرخ مرگ و مير جانداران3-تاثير در وضعيت اقتصادي-اجتماعي- آسيب هاي اقتصادي ناشي از بلاياي طبيعي
– كاهش درصد توليد ناخالص داخل كشورها
– افزايش هزينههاي اقتصادي – اجتماعي- بيخانمان شدن و مهاجرت انسانها
– كمبود غذا، آب آشاميدني، نيازهاي اساسي، سوخت و مسائل بهداشتي
-تشديد تخريب منابع طبيعي و حيات وحش4-تاثير در منابع طبيعي- افزايش دفعات وقوع حوادث غير مترقبه (سيل وخشكسالي)
– افزايش آتش سوزي در جنگل ها و مراتع
– افزايش خشكسالي و بيابانزايي- اثر بر كيفيت آب
– افزايش ميزان بارش در سطح جهاني در نواحي گرم تر
– كاهش ميزان بارش در مناطق داراي بارندگي موسمي
– تاثير بر روان آب ها و منابع زيرزميني
– افزايش تبخير و خشك شدن خاك ها
– كاهش روان آبهاي بهاره
– گرم شدن درجه حرارت زمين

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

– آسيب به جنگل ها
– افزايش پديده ال نينو و طوفانهاي موسمي5-تاثير در وضعيت كشاورزي- كاهش كشتزارها و كشت (مانند گندم، برنج و ذرت و ..)- كاهش غذاي دام و امنيت غذايي6-تاثيرات بهداشتي- افزايش و شيوع بيماري ها (مانند مالاريا، وبا و …)- افزايش مرگ و ميراقتباس از: رجب زاده(1387)

3-2-بخش سوم
1-3-2-مخاطرات طبيعي
شامل تنوع وسيعي از مخاطرات است که از رويدادهاي طبيعي( ژئو فيزيکي48) تا حوادث تکنولوژيکي49( ساخته دست انسان) تا وقايع اجتماعي( رفتارهاي انساني) را شامل ميشود( شکل شماره 1).
در اين طيف بهتر است عمدتا اصطلاح مخاطرات طبيعي را تنها به رويدادهاي ژئوفيزيکي اطلاق کنيم زيرا اين واژه ها با ماهيت آنها سنخيت بيشتري مييابد ينابراين ” مخاطرات طبيعي عبارتست از وقوع ناگهاني و يا نامحسوس و مرموزانه پديدههايي که منشاء طبيعي داشته و جزء خصوصيات ذاتي کره زمين بوده وبه خاطره نحوه عملکرد در قلمرو سکونتگاههاي انسان و تأسيسات وي موجب کشتار، تخريب و خسارات مستقيم و غير مستقيم در ابعاد مختلف ميشوند(حسين زاده،1382)
شکل (1): يک طيف عمومي از مخاطرات محيطي شامل وقايع ژئوفيزيکي تا فعاليتهاي انسان
اقتباس: (حسن زاده،1383)
2-3-2-مفهوم مخاطرات محيطي
محيط، شامل محيط اجتماعي و محيط طبيعي مي‌شود و مخاطرات محيطي، شامل پيشامد‌هاي ناگهاني يا تدريجي با خاستگاه طبيعي يا انساني به شمار مي‌روند كه متأثر از آن، سلامت و امنيت گستره زيست و اسكان بشر با خطر مواجه مي‌شود( کاوياني راد، 1389). فرسايش خاك، باران هاي اسيدي، آلودگي هوا، نابودي اوزن، آلودگي آب، رشد فزاينده جمعيت، آلودگي آبهاي آشاميدني و زيرزميني، سيل، گازهاي گلخانه‌اي، آلودگي صوتي، چراي بي‌رويه، آتش سوزي، صيد بي‌رويه، زلزله و… از مهم‌ترين و شايعترين مخاطراتمحيطي مي‌باشد. مخاطراتمحيطي درگستره سرزمين ايران به طور عمده شامل موارد زير مي‌باشند:
1-2-3-2- مخاطرات اقليمي: که منشأ بيش از 90 درصد بلاياي طبيعي را در کشور تشکيل ميدهد از قبيل؛ گردوغبار، سيل، خشکسالي، يخبندان، کولاک، رعد و برق، بهمن، سرمازدگي، آتشسوزي جنگل‌ها و بيشهزارها.
2-2-3-2-مخاطرات زمينساخت50: از قبيل زلزله و رانش زمين؛ که در اين ميان زلزله به دليل شدت و دامنه اثر بالا از اهميت خاصي برخوردار است(بلادپس، 1383).
3-2-3-2-مخاطرات انساني51: که شامل تمامي فرآيندهاي خطر آفرين مرتبط با فعاليتهاي انساني ميباشد، از قبيل رشد فزاينده جمعيت، صيد بي‌رويه، چراي بي‌رويه، آلودگي صوتي و…( ايرانبدي،1390).
در اين ميان حوادث و رخدادهاي طبيعي مانند زلزله، سيل، گرد و خاک، خشکسالي و غيره بارها زندگي را در روستاها به مخاطره مي‌اندازد، بنابراين گستره مفهومي مخاطرات محيطي، نوعي نگرش و ادارک خاص را براي روستاييان و شهريها ايجاد ميکند، که با توجه به محيط جغرافيايي زندگي روستاييان و نوع کنش آنان در مقابل اين خطرات، مفهوم مذکور مي‌تواند متنوع و متمايز تقسير گردد. از طرفي اهميت تبيين مفهوم مخاطرات محيطي از ديدگاه روستاييان و کشاورزان هنگامي مضاعف ميگردد که معمولا آنان آسيب‌پذيرترين اقشار در برابر بلايا به شمار مي‌روند. بنابراين با توجه به آرمان‌هاي نيل به توسعة پايدار، ارتقاء كيفيت زندگي، رفاه و توسعة اجتماعي و محيطي، لازم است كه مخاطرات طبيعي و آسيب‌پذيري نسبت به آن در كانون مباحث توسعة و برنامه‌ريزي در ابعاد مختلف بخشي و فضايي و نيز در سطوح مختلف محلي تا ملي و بين‌المللي قرار بگيرد. چرا كه ريشه‌ يابي علل و عوامل منجر به خسارات سنگين حاصل از مخاطرات طبيعي، پاية سياستگذاري و تدوين برنامه‌هاي مناسب پيشگيري و مقابله با بحران‌هاي طبيعي، و اولويتي در تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي راهبردي مي‌باشد. از طرف ديگر با درک ماهيت و مفهوم مخاطرات محيطي از ديدگاه روستائيان و کشاورزان مي‌توان، تصويري جامع و سازنده را براي برنامهريزان روستايي جهت جلب مشارکت روستائيان مذکور در طرح‌ها و برنامه‌هاي تعديل کننده اين مخاطرات و مديريت کارآمد بحران،‌‌ در اين حوزه فراهم نمود(افراخته و سليماني،1391).
طبق گزارش اخير برنامه محيطي سازمان ملل فراواني وقوع سيل و ديگر شرايط حدي اقليمي هر ساله دو برابر ميشود و بالغ بر 150 ميليون دلار خسارات آنها افزايش مييابد. آب و كشاورزي از مهمترين بخشهايي است، كه تحت تأثير حوادث جدي هستند( کياني و همکاران،1391).
3-3-2- خسارات بلايا و مخاطرات محيطي در جهان و ايران
بر اساس آمارهاي بين المللي در 27 سال گذشته 6/3 ميليون نفر بر اثر بلاياي طبيعي در جهان جان باختهاند. بيش از 3 ميليارد نفر نيز آسيب ديدهاند و افزون بر 240 ميليارد دلار خسارات مالي بر ساکنين زمين وارد شده است اين آمار نشان مي دهد که بلاياي طبيعي در دنيا رو به افزايش است. بين سالهاي 1990 تا 2002 شدت بلايا 1/4 برابر شده است. نسبت جان باختگان 9/6 و آسيب ديدگان 2/5 و خسارات مالي 38 برابر شده است و طور متوسط در هر سال از هر 31 نفر يک تن از بلايا آسيب ديده و از هر 31 هزار نفر يکي در اثر بليه طبيعي جان خود را از دست داده است و همچنين آمارهاي جهاني صدمات حوادث و بلاياي طبيعي نشان ميدهند سال 2008 يکي از بلاخيزترين سالها بوده است. در اين سال بيش از 220 هزار نفر بر اثر سيل و زلزله و ساير حوادث در سراسر جهان کشته شده اند(پرويزي، 1384).


دیدگاهتان را بنویسید