2-8-2- فرزند آوري……………………………………………………………………………………………………………….28
2-8- 3- حصر روابط جنسي در چارچوب زناشويي……………………………………………………………………29
2-8-4- تقويت روحيه غيرت ورزي………………………………………………………………………………………….29
2-9- وظايف و نقش زوجين در رضايت زناشويي…………………………………………………………………………33
2-10- رضايت زوجين از نگاه آيات و روايات……………………………………………………………………………….31
2-10-1- تکريم زن………………………………………………………………………………………………………..31
2-10-2-کمک کردن به زن……………………………………………………………………………………………..32
2-10-3-اظهار محبت به زن……………………………………………………………………………………………33
2-10-4-خوش رويي با زن…………………………………………………………………………………………….34
2-10-5- پند و موعظه دادن…………………………………………………………………………………………….34
2-10-6- تشکر و سپاسگذاري مرد……………………………………………………………………………..35
2-10-7- بدرقه و استقبال مرد………………………………………………………………………………….36
2-10-8- سرپرستي مرد- اطاعات زن…………………………………………………………………………..36
2-10-9-ايجاد لذت براي يکديگر……………………………………………………………………………………38
2-10-10-حل تعارضات زناشويي………………………………………………………………………………40
2-10-11-بيان زيبا براي همسر…………………………………………………………………………………..41
2-10-12- صبر بر آزار و اذيت همسر……………………………………………………………………………41
2-11- عوامل مخدوش کننده رضايت زناشويي……………………………………………………………………….42
2- 11- 1- سخت گيري…………………………………………………………………………………………….42
2-11-2- ترش رويي…………………………………………………………………………………………………42
2-11-3-نا سزا گويي……………………………………………………………………………………………….42
2-11-4- چشم و هم چشمي………………………………………………………………………………………43

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2-11-5- لجاجت……………………………………………………………………………………………………43
2-12- دين…………………………………………………………………………………………………………………….43
2-12-1- مفهوم دين………………………………………………………………………………………………….49
2-12-2-دين در لغت……………………………………………………………………………………………………44
2-12-3- نياز هميشگي به دين………………………………………………………………………………………………45
2-13- هدف دين……………………………………………………………………………………………………………46
2-13-1-هدايت تشريعي………………………………………………………………………………………………46
2-13-2-تعليم و تربيت مردم………………………………………………………………………………………..47
2-13-3 -قضاوت……………………………………………………………………………………………………..48
-13-4-اصلاح………………………………………………………………………………………………………..47
2-13-5-حکومت…………………………………………………………………………………………………..48
2-14- دين از منظر نظريه پردازان غربي……………………………………………………………………………………….49
2-14-1- دين از ديدگاه کنت ول اسميت…………………………………………………………………………..52
2-15-دين و مولفه هاي آن در اسلام………………………………………………………………………………………..53
2-16- دين از منظر نظريه پردازان ايراني…………………………………………………………………………………….55
2-16-1- علامه طباطبايي………………………………………………………………………………………………..55
2-16-2- استاد مطهري………………………………………………………………………………………………….56
2-17- بيشينه خارجي………………………………………………………………………………………………………..59
2-18- بيشينه داخلي…………………………………………………………………………………………………………62
فصل سوم- روش پزوهش
3-1- روش ها……………………………………………………………………………………………………………….65
3-2- جامعه اماري، روش نمونه گيري و حجم نمونه…………………………………………………………………….65
3-3- متغير هاي مورد بررسي……………………………………………………………………………………………..65
3-4- ابرار پزوهش و روش گرد آوري…………………………………………………………………………………65
3-5- روش ها و ابزار تجزيه و تحليل داده ها……………………………………………………………………….66
فصل چهارم- يافته هاي پژوهش
4-1-آمار توصيفي…………………………………………………………………………………………………………..68
4–2آمار استنباطي………………………………………………………………………………………………………………..70
فصل پنجم- بحث و نتيجه گيري
5-1- بحث و تفسير نتايج……………………………………………………………………………………………………74
5-2- نتيجه گيري………………………………………………………………………………………………………………76
5-3- محدوديت هاي پژوهش………………………………………………………………………………………………..76
5-4- پيشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………………76
5-4-1-پيشنهادات پژوهشي…………………………………………………………………………………………………………76
5-4-2-پيشنهادات کاربردي…………………………………………………………………………………………………………77
الف) منابع فارسي
ب) منابع انگليسي
ج) پيوست ها
چکيده انگليسي
فهرست جداول
جدول(4-1) ميانگين و انحراف استاندارد سن آزمودني ها……………………………………………………………68
جدول(4-2) فراواني پايبندي مذهبي………………………………………………………………………………………………68
جدول(4-3) فراواني پايبندي مذهبي زوجين…………………………………………………………………………………..69
جدول(4-4) آمار توصيفي رضايتمندي زناشويي زوجين به تفکيک پايبندي مذهبي……………………………..69
جدول(4-5) همبستگي………………………………………………………………………………………………………………. 70
جدول(4-6)تحليل واريانس نمرات رضايتمندي زناشويي در زوجين…………………………………………………70
جدول (4-7)آزمون LSD……………………………………………………………………………………………………………71
جدول (4-8)آمار توصيفي نمرات رضايتمندي زناشويي به تفکيک جنسيت………………………………………..72
جدول(4-9)آزمون مقايسه ميانگين دو نمونه اي………………………………………………………………………………72
چکيده
پژوهش حاضر با هدف تعيين رابطه ميان رضايت زناشويي با پايبندي مذهبي زوجين انجام شده است. اين پژوهش از نوع پژوهش هاي همبستگي مي باشد و به روش کاربردي انجام شده است. بدين منظور 74 زوج از دانشجويان دانشگاه آزاد اسلام واحد علوم تحقيقات کرمانشاهبه شيوه تصادفي خوشه اي نمونه گيري شدند. داده هاي گرد آوري شده توسط پرسش نامه هاي رضايت زناشويي اسلامي و پايبندي مذهبي که از اعتبار لازم برخوردارند با استفاده از همبستگي پيرسون، تحليل واريانس و شاخص هاي آماري ديگر تجزيه وتحليل شدند..
تحليل داده ها نشان داد که بين پايبندي مذهبي و رضامندي زناشويي رابطه اي معنادار و مثبت وجود دارد و پايبندي مذهبي نقش پيش بيني کننده در رضايت زناشويي دارد. و با افزايش پايبندي مذهبي ميزان رضايت زناشويي افزايش يافته است. يافته ها نشان داد که نمره رضايت زناشويي در ميان زوجيني که هردو پايبند به مذهب بوده اند بيش از زوجيني است که يکي از آنها پايبند به مذهب بوده اند و زوجيني که يکي از آنها پايبند به مذهب بوده اند از زوجيني که هيچکدام پايبند به مذهب نبوده اند رضايت زناشويي بيشتري دارند.و رضايت زناشويي در ميان زنان و مردان تفاوت معناداري نداشت.
کليد واژه ها: رضايت زناشويي، پايبندي مذهبي، زوجين
فصل اول: مقدمه پژوهش
مقدمه
خانواده به عنوان واحدي اجتماعي داراي بيشترين و عميق ترين مناسبات انساني است. علاوه بر اينکه، منبع اوليه نيازهاي اساسي فرد محسوب مي شود، موقعيت هاي متعددي را براي يادگيري و شکل گيري نگرش ها وتشکيل باورهاي فرد فراهم مي آورد. خانواده در کنار مسئوليت آموزشي و تربيتي، در رفع نيازهاي جسماني، رواني و انتقال ارزش هاي اجتماعي نقش بسياري موثري دارد. فرد در بستر خانواده خواست هاي جامعه را مي آموزد و اين شناخت او را به گزينش رفتارهاي معين رهنمون مي سازد (مصلحي1391، 1).
از آنجايي که انتخاب همسر يکي از مهم ترين تصميم هايي است که در تشکيل خانواده و زندگي اجتماعي گرفته مي شود، اهميت مسئله ايجاب مي کند که با کنکاش عميق تري به عوامل بيروني مانند، مذهب، طبقه اجتماعي، سن، تحصيلات و … نيز عوامل زير بنايي مانند ويژگي هاي شخصيتي توجه شود (مصلحي1391، 1)
متخصصان روان شناسي خانواده غالبا معيار خود را در بررسي کيفيت روابط زناشويي زوجين، سطح رضايت زناشويي آنها قرار مي دهند. رضايت زناشويي، يکي از مهم ترين عوامل پيشرفتن و دستيابي به اهداف زندگي است که تحت تاثير عوامل بيروني و دروني مي باشد. علي رغم انکه ضرورت توجه به همساني عقايد مذهبي و تمايلات فرهنگي همواره مورد تاکيد قرار مي گيرد. افزايش طلاق در دنياي کنوني و نارضايتي زوجين از زندگي مشترک و تاثيرات سوء اين گونه پديده ها بر افراد خانواده و اجتماع، بيانگر اين مدعاست که برخورد مقبولي با تشکيل خانواده و ازدواج نشده و کمتر با ديد عالمانه به اين پديده نگريسته شده است (مصلحي1391، 1).
مهم ترين نکته در تبيين فلسفه ازدواج در قرآن، اين است که خداوند که حکمت ازدواج و تشکيل خانواده را بيان مي کند. به حکم خلقت همسر و تشکيل خانواده، بقاي نسل با فرزند صالح يا پيشگيري از فساد يا سازندگي اخلاقي و اجتماعي و يا توسعه ارزش هاي اسلامي اشاره نمي کند، بلکه به حکمتي اشاره دارد که بدون آن، هيچ يک از اهداف خلقت انسان، قابل تحقق نيست و آن آرامش رواني است. بدون آرامش رواني، نمي توان از جوان، انتظار تقوا داشت. بدون اين آرامش، نه نسل سالم و صالح پديد مي آيد و نه سازندگي اخلاقي و اجتماعي اتفاق مي افتد و نه ارزش هاي ديني و آرمان توحيد، گسترش مي يابد (پسنديده1389، 23).
کسي که در فکر ازدواج است و يا ازدواج مي کند، انتظار دارد که اين زندگي يا خوشبختي، با سعادت و رضايت همراه باشد و از تمام لحظات زندگي خود لذت ببرد. بنابراين، آنچه از خود ازدواج اهميت بيشتري دارد موفقيت در ازدواج يا به عبارتي ديگر رضايتمندي ميان زوجين است (برادبري، فينچام و ويچ1، 2000)
موسوي بيان مي کند عوامل اقتصادي، مذهبي، آداب و سنن اجتماعي، ارضاي عاطفي، ارضاي جنسي و تفاهم فکري مي تواند رضامندي زناشويي را به ارمغان آورد (موسوي 1374، 43).
هانلر2 و گنچوز3 نيز معتقدند نگرش مذهبي مي تواند در ارتباط زناشويي موثر باشد، زيرا مذهب شامل رهنمودهايي براي زندگي و ارائه دهنده ي سامانه باورها و ارزش هاست که اين ويژگي ها مي توانند زندگي زناشويي را متاثر سازند (خداياري فرد، 1386)
1-1 بيان مساله
بر اساس آموزه هاي ديني، يکي از مهم ترين مسائلي که زمينه آرامش و رضايت از زندگي زناشويي را فراهم مي سازد پايبندي زوجين به دستورات مذهبي است. خوشبختي زناشويي زماني تحقق مي يابد که زن و شوهر ارتباط خوبي با مبدا داشته و براي معاد خود نيز کار نيک انجام دهند و پايبند به احکام و دستورات الهي باشند، نه اينکه مسائل زندگي آن قدر آنها را سرگرم کند که از ياد خداوند غافل شوند (منافقون: 9) و يا به خاطر خانواده از رعايت وظايف ديني فاصله بگيرند (تميمي آمدي1366، 186). وظيفه زن و شوهر است که همديگر را از معصيت خداوند بر حذر دارند که در اين زمينه مرد مسئوليت بيشتري دارد (تحريم: 6). پايبندي يا عدم پايبندي به دستورات الهي توسط آن دو، زمينه را براي رضامندي و يا نارضامندي زندگي زناشويي فراهم مي آورد.
زندگي بدون تعارض، در سايه توجه به مسايل معنوي و پرورش اعتقادات مذهبي است. ارزش ها به زندگي معنا مي بخشند و پناهگاهي در اوج بحراني زندگي، همانند غم و اندوه و فقدان و ماتم، تلقي مي شوند. اعتقادات مذهبي، زير بنايي براي شکل دهي به سبک زندگي مذهبي است. اين مسئله موجب مي گردد تا فرد مسلمان نسبت به پرورش معنويت در خود و نزديکانش داراي مسئوليت و نقشي ويژه باشد. بر اساس آموزه هاي ديني، آن زندگي اي شيرين و گوارا است که معنويت در آن رشد يابد و زندگي رنگ خدايي به خود گيرد (خطيب 1390، 35). امام علي مي فرمايند: خداوند متعال در حديث معراج به پيامبر اکرم(ص) فرمود: ” آيا مي داني کدام زندگي گواراتر است”؟ حضرت فرمودند: “بار خدايا؟ نه”. فرمود: “زندگي گوارا، آن زندگي است که صاحب آن ، از ياد من خسته نشود، نعمت مرا فراموش نکند، به حق من ناآگاه نباشد و در طلب خشنودي من باشد” (مجلسي 1404ق،77:28).
مهوري در مقاله اي که به تبيين دين، دينداري و شاخص هاي آن از نگاه علامه طباطبايي مي پردازد درباره حد نصاب دينداري اظهار مي دارد: دينداري، همان ايمان و اعتقاد قلبي همراه با اعمال شايسته و نيکوست و لازمه ايمان، علم و آگاهي است (سالاري فر ، 1390). بنابراين، علم تنها بدون التزام و دلبستگي و اينکه عملي به دنبال داشته باشد، دينداري نيست. همچنين اعتقاد بدون عمل نيز دينداري نيست و شخص معتقدي را که عملي به جا نياورد، نمي توان ديندار به شمار آورد، بلکه از نظر علامه طباطبايي، اعتقادي که همراه عمل نباشد، در حقيقت اعتقاد و ايمان نيست و تنها علم و آگاهي به حقانيت دين است. عمل تنها نيز ايمان و دينداري به شمار نمي آيد، چرا که اعمال ظاهري با نفاق و دورويي قابل جمع است. منافق کسي است که اعمال ظاهري را انجام مي دهد و چه بسا از حقانيت اعتقادات اسلام نيز آگاه بوده و حقيقت برايش روشنتر شده باشد، ولي از آنجا که دلبستگي و التزام به آن ندارد، نمي توان او را ديندار به شمار آورد. خلاصه اينکه با توجه به مراتب و درجاتي که براي اسلام و ايمان وجود دارد، نخستين مرتبه ايمان را بايد حد نصاب دينداري براي فرد و جامعه به شمار آورد و اعتقاد اجمالي همراه با انجام بيشتر احکام اسلامي است (سالاري فر ،1390،423).
رسول اکرم(ص) مي فرمايند:
“زن را براي زيبايي اش به همسري نگير، چه بسا ممکن است جمال زن باعث پستي و سقوط اخلاقي اش شود. همچنين به انگيزه مالش با وي پيوند زناشويي برقرار مکن، زيرا مال مي تواند مايه طغيان او گردد. بلکه به سرمايه دينش متوجه باش و با زن با ايمان ازدواج کن.” (فيض کاشاني1417ق، 850 :3)
در حديثي ديگر از امام باقر(ع) نقل شده است که رسول خدا فرمود: “هر گاه کسي از اخلاق و دين او راضي هستيد نزد شما آمد، به او همسر دهيد. اگر چنين نکنيد روي زمين فتنه و فساد بزرگي به وقوع خواهد پيوست” (صابري يزدي 1375، 431). در قرآن کريم نيز آمده است که مرد مومن با زن مومن ازدواج کند (بقره: 221). نتايج تحقيقات نيز يکسان بودن زوجين در اعتقادات مذهبي و ايمان و تقوي را به عنوان عوامل موثر در موفقيت ازدواج ها ثابت کرده اند (احمدي، 1385).
توجه به اين مفاهيم و ملاحظه نتايج پژوهش هاي انجام شده، نقش تقليدات مذهبي را در رضايت و سازگاري زناشويي مورد تاييد قرار مي دهد؛ ، بي ترديد انسان هاي خداشناس و دين باور و کساني که از احکام و شريعت اسلام پيروي مي کنند، ملاک تدين را به عنوان يکي از معيارهاي اصلي در انتخاب براي ازدواج مورد توجه قرار مي دهند؛ پوشش، حجاب و نگاه خود را محافظت مي کنند (سه عاملي که زمينه انحرافات اخلاقي هستند)؛ همسر خود را به عنوان بنده خدا قبول داشته و از ظلم و ستم بر او پرهيز مي کنند. در روابط خود با همسر، ضمن رعايت اصول بهداشتي با صداقت، عطوفت و مهرباني رفتار مي کنند و تمام رفتار و کردارشان حتي روابط جنسي با همسر جهت گيري الهي دارد، بنابراين، مي توان انتظار داشت که رضايت زناشويي متاثر از ميزان تقيدات مذهبي افراد باشد. از اين رو، احمدي و همکاران در پژوهشي نشان دادند که تقيدات مذهبي در ميزان سازگاري زناشويي نقش دارد. نتايج اين پژوهش نشان داد افرادي که داراي تقيدات مذهبي بسيار زياد بودند نسبت به افرادي که تقيدات مذهبي شان زياد بود به طور معني داري سازگاري زناشويي بيشتري داشتند. افرادي که داراي تقيدات مذهبي زياد بودند نسبت به افرادي که تقيدات مذهبي آنها متوسط بود، به طور معني داري از سازگاري زناشويي بيشتري برخوردار بودند. به همين ترتيب افرادي که داراي تقيدات مذهبي متوسط بودند. نسبت به آنهايي که تقيدات مذهبي کمي داشتند. سازگاري زناشويي بالايي داشتند بر اين اساس، مي توان ميزان پايبندي مذهبي و رشد معنوي افراد را به عنوان عامل مهم در ميزان سازگاري و رضايت زناشويي معرفي کرد (احمدي ، 1385).
از آنجايي که دو نهاد مذهب و خانواده ارزش هاي مشابهي را مورد تاکيد قرار مي دهند، پژوهشگران رابطه نزديک بين آن دو پيش بيني مي کنند. اين جهت گيري منجر به اين نگرش شده است که مذهب مي تواند روابط زناشويي را تقويت و استحکام بخشد. مذهب و پايبندي به آن، به ويژه در جامعه اسلامي ما از موضوعاتي است که مي تواند ذهن پژوهشگران را به اين موضوع معطوف دارد که آيا رضامندي از زندگي زناشويي در سايه تعاليم الهي و پايبندي به آن چگونه است؟ و آيا پايبندي به مذهب مي تواند تاثيري در سطح رضايت از زندگي زناشويي داشته باشد يا نه؟ (احمدي ،1385).
1-2-اهميت و ضرورت انجام تحقيق
ازدواج مقدمه تشکيل خانواده است. خانواده با پيوند زناشويي شکل مي گيرد و تداوم و بقاي آن نيز به تداوم و بقاي پيوند زناشويي وابسته است. علي رغم اينکه ازدواج رضايت بخش يکي از عوامل مهم بهداشت رواني جامعه محسوب مي شود، ولي چنانچه ازدواج و زندگي خانوادگي شرايط نامساعدي براي ارضاي نيازهاي رواني زوجين ايجاد کند، نه تنها بهداشت رواني تحقق نمي يابد. بلکه آثار منفي و گاهي جبران ناپذيري را به جاي مي گذارد، به طوري که اختلالات عصبي، افسردگي و خود کشي از پيامدهاي اختلافات خانوادگي مي باشند. به اعتقاد ويزمن، شلدون و گورينگ بسياري از اختلالات روان پزشکي از جمله اختلالت جسماني، شناختي ، رفتاري و استرس تحت تاثير آشفتگي زناشويي به وجود مي آيند (سليمانيان و ديگران، 1384).
با توجه به پژوهش هاي ساپينگتون 2، که نارضامندي زناشويي و طلاق موجب بروز اختلال هاي جسماني و رواني زوجين مي شود (ساپينگتون، 1379،30) همچنين پژوهش کريگهد 3 و نمروف 4که اين نارضامندي زناشويي مي تواند موجبات بزهکاري فرزندان را فراهم آورد و در نهايت، از جانب خانواده هاي ناسالم، جامعه نيز آسيب خواهد ديد (حيدري، 1382،72) همه اين امور انسان را به چاره جويي واداشته تا در پي جست و جوي مولفه هاي رضامندي زناشويي باشد.
هر موضوعي مي تواند در روابط زوجين به موضوعي مشکل ساز وچالش زا تبديل شود. بنابراين، ارائه فهرستي از موارد مشکل آفرين در بين زن و شوهر، نه ممکن و نه لازم است. هر چند، تلاش هايي وجود دارد که سعي کرده موضوعات تعارض زا در بين زوجين را شناسايي و دسته بندي کند. بنابراين، ابعاد و حوزه هاي سازگاري زناشويي به انحاء گوناگون بيان شده است. اولسون السون5 (1997) و فاورز و السون6 (1993) باجمع بندي و تحليل تمامي ابعاد مطرح شده به ابعاد “مسائل شخصيتي”، “ارتباط دوتايي”، “حل تعارض”، “مديريت مالي”، “فعاليت اوقات فراغت”، “رابطه جنسي” ، “فرزند پروري”، “ارتباط با اقوام و دوستان” و “جهت گيري مذهبي” دست يافته اند (احمدي ، 1384)
با توجه به اينکه مذهب و سبک زندگي مذهبي يکي از عوامل مهم در رضامندي زناشويي به شمار مي رود. کمبود پژوهش هايي در اين زمينه، که زوجين را با هم و در کنار يکديگر مورد بررسي قرار دهند، ما را بر آن داشت تا رابطه پايبندي مذهبي را با رضامندي از زندگي زناشويي ميان زوجين را مورد مطالعه قرار دهيم.
همچنين به علت اينکه پژوهش هاي فوق اکثرا در کشورهاي ديگر و اکثرا کشورهاي غربي انجام گرفته است و يا شامل شاخص هاي تک موردي (مثلا حضور در کليسا) درباره پايبندي به مذهب هستند، همچنين مطالعات انجام گرفته، در گروه هاي جمعيتي داراي تحصيلات بالا نبوده، از اين رو انجام اين قبيل پژوهش ها در جوامع مسلمان و در مورد نگرش جامع مذهبي و نيز در گروه نمونه با سطح تحصيلات بالا، ضروري به نظر مي رسد. با توجه به اين امر، هدف از پژوهش حاضر، بررسي رابطه رضايت مندي زناشويي با پايبندي مذهبي در بين دانشجو يان متاهل دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم تحقيقات کرمانشاه مي باشد.
1-3-اهداف پژوهش:
1-3-1-هدف اصلي :
هدف اصلي پژوهش حاضر تبيين رابطه پايبندي مذهبي با رضامندي زناشويي زوجين دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم تحقيقات کرمانشاه در سال 1393 مي باشد.
1-3-2-اهداف فرعي:
1- بررسي ميزان رضامندي زناشويي در مردان متاهل
2-بررسي ميزان رضامندي زناشويي در زنان متاهل
3-بررسي ميزان رضامندي زناشويي زوجين داراي پايبندي مذهبي
1-4- فرضيه هاي پژوهش:
1- بين پايبندي مذهبي و ميزان رضامندي زناشويي رابطه وجود دارد.
2 – ميزان رضامندي زناشويي در زوجين با پايبندي مذهبي بيشتر است.
3- ميزان رضايت مندي زناشويي در زنان و مردان متفاوت
1-5- تعاريف متغير ها
1-5-1-تعاريف مفهومي
رضايت زناشويي7: رضايت زناشويي عبارت است از نگرش مثبت و لذت بخشي است که زن و شوهر از جنبه هاي گوناگون رابطه برخوردارند. رضايت زناشويي احساس عيني از خشنودي، رضايت و لذت تجربه شده توسط زن يا مرد است که وقتي که همه جنبه هاي زندگي شان را فرا مي گيرد. (اليس8، 1986).
پايبندي مذهبي9: پايبندي مذهبي عبارت است از مجموعه شناخت ها، احساس ها و تمايلات نسبتا پايدار و ثابت نسبت به دين که در وضعيت عادي، طبيعي، اجتماعي و رواني در فرد وجود داشته باشد و در کنش هاي وي نسبت به نيروي جذاب جهان (خداوند)، خود جامعه و تاريخ به ظهور برسد. در تعريفي ساده تر مي توان گفت دينداري عبارت خواهد بود از پذيرش تمام يا بخشي از عقايد اخلاقيات و احکام ديني به نحوي که شخص ديندار خود را ملزم به تبعيت و رعايت از اين مجموعه بداند (خداياري و همکاران، 1385)
1-5-2- تعاريف عملياتي
رضايت زناشويي: در اين پژوهش رضايت زناشويي بيانگر ميزان نمره اي است که آزمودني از آزمون رضايت زناشويي اسلامي (جديري و جان بزرگي، 1388) کسب کرده است.
پايبندي مذهبي: در اين پژوهش پايبندي مذهبي بيانگر نمره اي است که آزمودني از آزمون پايبندي مذهبي (بر اساس قرآن و نهج البلاغه، جان بزرگي 1388) کسب کرده است.
فصل دوم : پيشينه پژوهش
2-1- چارچوب نظري و پيشينه مطالعاتي
2-1-1-نظريه کارکرد گرايي
کارکرد گرايان بر خانواده به منزله نهاد بنيادين جامعه تاکيد داشته اند؛ به ويژه بر نقش خانواده در اجتماعي شدن کودکان، ديدگاه کارکرد گرا، جامعه را هم چون مجموعه اي از نهادهاي اجتماعي مي بيند که کارکرد هاي معيني براي تضمين تداوم و وفاق جامعه دارند.
طبق اين ديدگاه خانواده وظايف مهمي را به انجام مي رساند که جزو نيازهاي اساسي جامعه هستند و به بقاي نظم اجتماعي کمک مي کنند. از نظر اين ديدگاه دو کارکرد اصلي خانواده عبارتنداز: اجتماعي شدن اوليه و تثبيت شخصيت، اجتماعي شدن، اولين فرآيندي است که کودکان هنجارهاي فرهنگي جامعه اي را مي آموزند که در آن به دنيا آمده اند و تثبيت شخصيت به معناي نقشي است که خانواده با کمک و حمايت عاطفي از اعضاي بزرگسال خود بر عهده دارد .
خانواده هسته اي مناسب ترين و کارآمدترين نوع خانواده براي پاسخگويي به نيازهاي جامعه‌ي صنعتي است، در واقع تخصصي شدن نقش ها در خانواده‌ي هسته اي، مستلزم اين بود که شوهر به عنوان نان آور نقش ابزاري را بر عهده بگيرد و زن نقش احساسي و عاطفي داخل خانه را قبول کند.(والش102009).
به هر روي اين ديدگاه گرچه در زمان خود قابل قبول به نظر مي رسيد اما با توجه به تغييرات صورت گرفته در جوامع مي توان چنين گفت که اين نظريه در حال حاضر نارسا است.

2-1-2- نظريه فمينيستي

ديدگاه هاي فمنيستي تقريباً از دهه 1960 شکل گرفته و به ارائه نظرياتي نو پرداخته اند، خانواده را از منظر ديگري مورد بررسي قرار داده اند. فمنيست ها، بيشتر به مطالعه‌ي نابرابري هاي موجود در بسياري از حوزه هاي زندگي خانوادگي پرداخته اند از جمله نابرابري هاي موجود در تقسيم کار خانگي، روابط نابرابر قدرت و فعاليت هاي مراقبتي و تيمارداري.
هورناي11 به عنوان اولين فمنيست، نگراني خود را در مورد تعارض هاي روان شناختي در تعريف نقش هاي زنان ابراز نمود و آرمان سنتي مادري را با ديدگاه جديد تر مقايسه کرد (هورناي 1967) در طرح سنتي که خيلي از مردان آن را تاييد مي کردند نقش زن عشق ورزيدن تحسين کردن و خدمت کردن به شوهرش بود هويت او بازتابي از هويت شوهرش بود. هورناي اظهار داشت که زنان مانند خود او با پرورش دادن توانايي ها و دنبال کردن مساغل جوياي هويت خودشان هستند . اين نقش هاي سنتي و نوين تعارض هايي را ايجاد مي کند که برخي زنان تا به امروز در حل کردن آن مشکل داشته اند. يک فمنيست با بهره گيري از کار هورناي در اوج جنبش زنان نوشت : “
زنان امروزي بين دلپذير کردن خود براي مردان و دنبال کردند اهدافشان گير کرده اند اين هدف هاي متضاد ، رفتار هاي متناقضي را ايجاد مي کنند: اغواگري در برابر پرخاشگري تمکين در برابر جاه طلبي، زنان امروز ي بين عشق و کار گير گرده اند و در نتيجه در هر دو نا خشنودند.” (وستکات12، 1986)
در واقع يکي از مهمترين برنامه هاي فمنيست ها دگرگوني در ساختار خانواده و سوق دادن زنان به مشاغل عمومي و تضعيف نقش مادران در نعاد خانواده مي باشد. به عقيده دو بوار آنچه زن را در قيد بندگي نکه مي دارد دو نهاد عمده ي ازدواج و مادر ي است . وي نظام خانواده را به عنوان رکني براي حيات اجتماعي و پرورش انسان هاي سالم به شدت مورد حمله قرار داده و ازدواج را نوعي فحشاي عمومي و عامل بدبختي زنان دانست و مخالفت با توليد مثل و مشکل رايج و روابط جنسي رل به عنوان مسائل اساسي جنبشي فمنيسم تلقي کرد. (فتح معماري 1389.)
در واقع ديدگاه فمنيسمي با به چالش کشيدن تصوير خانواده به منزله‌ي قلمرويي هماهنگ وبرابر تاثيري بزرگ بر جامعه شناسي گذاشته است تا جايي که طي دهه هاي هفتاد و هشتاد ديدگاه‌هاي فمنيستي بر اکثر مباحث و پژوهش هاي مربوط به خانواده، غلبه داشت، فمنيست موفق شد توجه همگان را به سمت درون خانواده ها و بررسي تجربه‌ي زنان در قلمرو خانه معطوف گرداند، خصوصاً ديدگاه‌هاي فمنيست راديکال که بيشتر به نظام پدر سالاري و سلطه نظام مند مردان بر زنان پرداخته بود.
اما از آنجايي که مطالعات فمنيستي در باره‌ي خانواده غالباً روي مسائل خاصي در محدوده‌ي خانگي متمرکز مي شوند؛ روندها و تاثيرهاي عظيم تري را که در خارج از خانه رخ مي دهند کمتر منعکس مي کنند. در سال‌هاي اخير مفسران محافظه کار ادعا کرده اند که خشونت در خانواده آن طور که فمنيست ها مي گويند به قدرت مرد پدر سالار، مربوط نمي شود، بلکه ناشي از اختلال کارکردي خانواده هاست. خشونت عليه زنان انعکاسي از بحران رو به رشد خانواده و کمرنگ شدن ضوابط اخلاقي است آنها شواهد مربوط به نادر بودن خشونت زنان عليه مردان را زير سئوال مي بردند، زيرا که مردان کمتر از زنان تمايل دارند که خشونت همسران شان را عليه خود به پليس گزارش دهند. (فتح معماري 1389.)
2-1-3- رويکرد سيستمي سالوادور مينوچين13 .
از اين منظر خانواده يک واحد اجتماعي است که با يک رشته وظايف تکاملي روبروست. يکي از تکاليفي که اين واحد جديد با آن روبه روست تبادل و توافق در مورد رابطه با خانواده اصلي همسر است. به علاوه, هر يک از خانواده هاي اصلي بايد با جدايي يا جدايي نسبي يکي از اعضاي خود, پذيرفتن يک عضو جديد و درون سازي زير منظومه همسر در سيستم عملکرد خانواده سازگاري پيدا کند. اگر ساختارهاي خانواده هاي اصلي تغيير نکند, ممکن است فرآينندهاي کل گيري واحد جديد را تهديد کند. بنابراين ديدگاه, سيستم هاي خانواده بيمار گون را در مقايسه با سيستم هاي خانواده سالم مي توان شناخت. خانواده اي که به نحوي شايسته سازمان يافته باشند, مرزهاي مشخصي دارد. زير سيستم زناشويي براي محافظت از امور خصوصي زن و شوهر مرزهايي بسته دارد.(مينوچين1390).

2-1-4-رويکرد آبراهام مزلو14
از نظر مزلو در صورتي که نياز هاي فيزيولوژيکي و ايمني ما به قدر کافي ارضا شده باشند به نيازهاي تعلق پذيري و محبت توجه مي کنيم اين نيازها مي توانند از طريق رابطه صميمي با يک دوست ، معشوق يا همسر يا از طريق برقراري روابط اجتماعي در گروه ابراز مي شوند. ارضا کردن نياز به تعلق در جوامعي که به طور فزاينده اي تغيير مي کنند دشوار تر است. بعد از اينکه احساس کرديم دوستمان دارند و احساس تعلق پذيري کرديم در حالتي قرار مي گيريم که دو نو ع نياز به احترام ما را بر انگيخته مي کند.ما نياز داريم که به شکل احساس حرمت نفس براي خودمان ارزش قائل باشيم و در ضمن نياز داريم که ديگران به شکل مقام تاييد يا موفقيت اجتماعي براي ما احترام قائل باشند .و اين احساس تعلق پذيري واحترام ابتدا در خانواده و توسط زن و شوهر شکل مي گيرد و سپس از طريق پدر ومادر به فرزندان منتقل خواهد شد.(شولتز15 2013)
2-2-خانواده
(و مِن آياتهِ أن خَلَقَ مِّن أنفُسَکُم أَزواجاٌ لِتَسکُنُوا إلَيهَا وَ جَعَلَ بَينَکُم مَّوَدَّ? وَ رَحمَهّ…) (روم:21)؛و از آيات خداوند اين است که براي شما از جنس خودتان همسري خلق کرد تا نزد او آرامش پيدا کنيد و ميان شما مودت و رحمت قرار داد.
نهاد خانواده، اصلي ترين رکن جامعه و بستر فرهنگي هاي گوناگون و زمينه ساز خوش بختي و يا بدبختي انسان ها و امت هاست و از اين رو، اسلام که برنامه سعادت و تکامل بشر است، عنايت ويژه اي به سلامت، رشد و پويايي اين نهاد سرنوشت ساز دارد. نهاد خانواده، از منظر اسلام، داراي جايگاه و قداست ويژه اي است که قابل مقايسه با هيچ نهاد ديگري نيست (ري شهري، 1390، 7-12).
در حديثي از پيامبر اکرم(ص) آمده است: (مَا بُنِي بنِاَءً فِي الإسلاَمِ أَحَّبُ إِلَي اللهِ تَعَالَي مِنَ التَّزوِيجِ) (صدوق، 1413ق، ( 3: 384 ؛ در اسلام بنيادي نهاده نشده است که در نزد خدا، از ازدواج (خانواده) محبوب تر باشد.
گرايش و تمايل اوليه اي که زن و مرد نسبت به يکديگر دارند، يک هديه الهي است که در ايجاد کانون گرم خانواده ضروري و حياتي مي باشد. و بدون آن، چنين محفلي انسي ميان آنان شکل نخواهد گرفت. اما پس از تشکيل خانواده، قطعا پايداري و تداوم آن و همچنين عملکرد صحيح آن در گرو داشتن سبک زندگي متناسبي است که تکاليف، نقش ها و رفتارهاي صحيح زوجين در قبال يکديگر را تعريف نمايند؛ در اين صورت است که خانواده مي تواند پناهگاه و مفر استرس هاي جهان خارج و چارچوب تماس با ساير نظام هاي اجتماعي باشد و يادگيري، خلاقيت و رشد را در دامان خود تقويت کند (مينوچين16، 1390، 87).
بنابراين، ارائه الگويي مطلوب از خانواده ديني، جهت تبيين منطقي و کارآمد از نظر اسلام در زمينه خانواده، ضروري به نظر مي رسد. از همين رو، ما در اين نوشتار به ارائه الگويي مطلوب از خانواده ديني در قالب ويژگي ها و راهکارهامي پردازيم.
2-3- ارائه الگويي مطلوب از خانواده
2-4- ويژگي هاي سنت ازدواج
ازدواج در جامعه آرماني نسبت به ساير جوامع ويژگي هاي متمايزي دارد که ما در اين نوشتار به برخي از آنها اشاره مي کنيم:
2-4-1-.تقدس سنت ازدواج :
از جمله عواملي که در سوق يابي به ازدواج، دوري گزيدن از جايگزين احتمالي، ايجاد آمادگي هاي فردي و اجتماعي براي مقابله با عوارض و آسيب هاي احتمالي پيوند زناشويي و در نتيجه، حفظ وتثبيت خانواده، نقشي تعيين کننده دارد، تلقي ارزشي از پيوند زناشويي،و به تعبيري، قداست داشتن آن است. به اعتقاد صاحب نظران، يکي از عوامل مهم سقوط جايگاه خانواده در غرب، فرايند عمومي دنيوي شدن يا تقدس زدايي بوده است که افزون بر ديگر حوزه هاي حيات اجتماعي، بر نهاد خانواده نيز به شدت تحت تاثير گذاشته است. در نتيجه اين فرايند، ازدواج که پيش تر اقدامي مقدس و ديني تلقي مي شد، رفته رفته قداست خود را از دست داد و به يک قرار مدني صرف مبدل شد.
نهاد خانواده از منظراسلام، داراي جايگاه و قداست ويژه اي است که قابل مقايسه با هيچ نهاد ديگري نيست. حکمت قداستي که اسلام به خانواده بخشيده است، ارزش گذاري معنوي بر پيوند خانوادگي، زمينه سازي براي تقويت اين رابطه،و پيشگيري از فروپاشي آن است.
قداست ازدواج و خانواده، سد محکمي در برابر سوء استفاده جنسي از زن به عنوان يک کالا يا ابزار فروش کالا،و در واقع مانع بردگي مدرن زن است. خطري که امروز نسل بشر را تهديد مي کند. تقدس زدايي از کانون خانواده است. (محمدي ري شهري، 1389، 12 : 10 ).
طبرسي بيان مي کند: اسلام کوشيده است نگاه قدسي به ازدواج را در ميان مردم گسترش دهد. اين مدعا، از تعبيرهاي روايات اسلامي با دلالت هاي صريح يا تلويحي استفاده مي شود. نمونه هاي زير، رويکرد ارزشي وقدسي اسلام به خانواده را منعکس مي سازند: امام سجاد(ع) فرمودند: “هر کس براي رضا و خشنودي خداوند ازدواج کند و با خويشان خود صله رحم نمايد، خداوند او را در قيامت مفتخر و سربلند مي کند.” (مقدم، 1391).
ازدواج، از نظر حقوقي کاري جايز است؛ اما از ديدگاه اسلام افزون بر اينکه مستحب است، مي تواند وجوب هم داشته و داراي ارزش اخلاقي باشد و در نهايت، موجب کمال نفساني انسان نيز بشود. امام سجاد(ع) با تاکيد بر نقش نيت در کار اخلاقي، تشکيل خانواده با نيت الهي را سربلندي و رسيدن به سعادت در آخرت معرفي مي کند. اين امر بر ارزش اخلاقي ازدواج دلالت مي کند. ازدواج صرفا پديده اي معنوي نيست. بلکه مي تواندموجب تکامل و نزديکي انسان به خداوند باشد.
اين ديدگاه در مقابل نگرشي است که رشد معنوي را در دوري از ازدواج مي جويد. اگر در آموزه هاي اسلام به افراد سفارش مي شود که پيش از اقدام به ازدواج، براي انتخاب همسر و انجام مراسم در مراحل بعدي، رفتارهاي خود را با نماز، دعا و توکل بر خدا همراه کنند، به اين دليل است که به ازدواج رنگ و بوي معنويت دهند و به آن تقدس بخشند تا بتوانند زمينه تکامل انساني را فراهم آورند. (سالاري فر، 1385، 24).
2-4-2- انتخاب آگاهانه


پاسخی بگذارید