روش گردآوري اطلاعات43
روش تجزيه و تحليل داده ها43
ملاحظات اخلاقي45
عناوين صفحه
فصل چهارم: يافته هاي پژوهش
جداول و نمودارها47
فصل پنجم: بحث و بررسي يافتهها
بحث و بررسي يافته هاي پژوهش71
نتيجه گيري نهايي82
کاربرد يافته ها در پرستاري83
پيشنهادات85
فهرست منابع87
فهرست جداول
عناوين صفحه
جدول شماره 1: توزيع فراواني واحدهاي مورد پژوهش برحسب عوامل فردي- اجتماعي کيفي49
جدول شماره 2: شاخص هاي آماري متغيرهاي کمي واحدهاي مورد پژوهش برحسب عوامل فردي- اجتماعي 50
جدول شماره 3: شاخص هاي آماري متغيرهاي کمي واحدهاي مورد پژوهش برحسب عوامل آموزشي51

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول شماره 4: توزيع فراواني واحدهاي مورد پژوهش برحسب عوامل آموزشي کيفي51
جدول شماره 5: ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله و هر يک از ابعاد آن در واحدهاي مورد پژوهش52
جدول شماره6: ارتباط عوامل فردي- اجتماعي با وضعيت مهارت هاي حل مسئله54
جدول شماره 7: برآورد ضرايب رگرسيوني عوامل فردي- اجتماعي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله براساس مدل رگرسيون لجستيک چندگانه57
جدول شماره 8: ارتباط عوامل آموزشي با وضعيت مهارت هاي حل مسئله62
جدول شماره 9: برآورد ضرايب رگرسيوني عوامل آموزشي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله براساس مدل رگرسيون لجستيک چندگانه63
جدول شماره 10: ارتباط ابعاد انگيزش تحصيلي با وضعيت مهارت هاي حل مسئله67
جدول شماره 11: برآورد ضرايب رگرسيوني و شانس نسبي ابعاد انگيزش تحصيلي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله براساس مدل رگرسيون لجستيک چندگانه69

فهرست نمودارها
عناوين صفحه
نمودار شماره 1: وضعيت مهارت هاي حل مسئله و ابعاد آن53
نمودار شماره 2: وضعيت مهارت هاي حل مسئله برحسب تعداد خواهر و برادر58
نمودار شماره 3: وضعيت مهارت هاي حل مسئله برحسب سطح تحصيلات مادر59
نمودار شماره 4: وضعيت مهارت هاي حل مسئله برحسب ميزان موفقيت در حل مسائل و مشکلات …………………60
نمودار شماره 5: وضعيت مهارت هاي حل مسئله برحسب ارزيابي نوع رفتار مادر61
نمودار شماره 6: وضعيت مهارت هاي حل مسئله برحسب دانشکده محل تحصيل64
نمودار شماره 7: وضعيت مهارت هاي حل مسئله برحسب ميزان رضايت از رشته تحصيلي65
نمودار شماره 8: وضعيت مهارت هاي حل مسئله برحسب ميزان موفقيت در مهارت هاي حرفه اي و باليني66
نمودار شماره 9: پراکنش ارتباط نمره بي انگيزشي با نمره مهارت حل مسئله67
نمودار شماره 10: پراکنش ارتباط نمره انگيزش دروني با نمره مهارت حل مسئله68
نمودار شماره 11: پراکنش ارتباط نمره انگيزش بيروني با نمره مهارت حل مسئله68
نمودار شماره 11: پراکنش ارتباط نمره انگيزش بيروني با نمره مهارت حل مسئله ……………………………. 81
زمينه پژوهش :
از زماني که آموزش رسمي در جوامع بشري رواج يافته، پرورش توانمندي هاي فراشناختي، همانند فهم و درک، استدلال، تفکر، خلاقيت، حل مسئله و قضاوت مورد تاکيد بوده است (1). حل مسئله يك مهارت اساسي براي زندگي در عصرحاضر است (2)، زيرا انسان ها در مراحل مختلف زندگي با مشکلات متعددي روبرو مي شوند که براي حل آن ها نياز به تفکر خلاق، منتقدانه و تحليل گر دارند (3). حل مسئله نوعي تفکر معطوف به هدف است (4). يک فرايند ذهني و تفکر منطقي و منظمي است که به فرد کمک مي کند تا هنگام رويارويي با مشکلات، راه حل هاي متعددي را جستجو و سپس بهترين راه حل را انتخاب کند (5). اين مفهوم؛ به عنوان يک فرايند شناختي سطح بالا با بسياري از فرايندهاي شناختي ديگر مانند انتزاع، جستجو، يادگيري، تصميم گيري، استنباط و تجزيه و تحليل در تعامل است (6) به طوري که؛ مشيرآبادي آن را فرايندي نظام مند مي داند که بر تحليل موقعيت مسئله، تمرکز داشته و بيانگر توانايي اشخاص در غلبه بر موانع و دستيابي به اهداف مي باشد و شامل سه مولفه ي اعتماد به خود در حل مسئله1، شيوه اجتناب- نزديکي به مسئله2 و کنترل شخصي3 است که به ترتيب، بيانگر اعتقاد فرد به توانايي در حل مشکلات، تمايل وي براي رد شدن از کنار مشکلات و يا مقابله رو در رو با آن ها و استفاده از راهکار هاي متنوع و متفاوت در کنترل رفتار و هدفداري در فرايند حل مسئله مي باشد (1).
در واقع؛ هدف آموزش حل مسئله، فراگيري روش کلي برخورد با مسائل و مشکلات، آموزش روش استدلال، استفاده از اعتقادات و ارزش ها و تصميم گيري در برخورد با مشکلات موجود است (7). آموزش گام به گام مهارت هاي حل مسئله در بلوغ شناختي، عاطفي و مهارتي افراد نقش بسزايي داشته و سبب افزايش قدرت تصميم گيري در آنان مي شود (8)، افرادي كه توانايي بيشتري در حل مسائل دارند، كمتر دچار افسردگي مي شوند، مهارت هاي اجتماعي بالا و ارتباطات سالم تري دارند و ميزان اضطراب در آنان نسبت به سايرين، كمتر است (9 و 10). همچنين اگر حل مسئله به نحو مؤثري به کار گرفته شود مقاومت فرد را در برابر منابع استرس بيروني بالاتر برده و آسيب پذيري وي را در برابر افسردگي و ديگر مشکلات عاطفي کاهش مي دهد (5)، بعلاوه، حل مسئله، تاثير بسزايي در ايجاد اعتماد به نفس و کسب آرامش دارد و به انسان نيرويي ويژه و انگيزه اي مناسب براي مواجهه ي سازنده با مشکلات مي دهد (11).
هنر مراقبت از بيماران نيز، به دانش، مهارت و تخصص نياز دارد و قلب عملكرد مؤثر، توانايي حل مسئله است (12). پرستاران از نظر تأثيرگذاري بر پديده سلامتي در موقعيتي منحصر به فرد قرار دارند و داشتن دانش و مهارت به تنهايي براي موفقيت حرفه اي آن ها كافي نيست، بلکه شيوه ي برخورد با مسائل مختلف نيز مهم است (2). هر بيمار در موقعيت هاي باليني، داراي خصوصياتي منحصر به فرد بوده و هيچ راه حل ثابتي براي حذف يا تعديل مشکلات بيماران مختلف وجود ندارد. بنابراين، پرستاران به خصوص در موقعيت هاي جديد باليني، به مسئوليت هاي مستقل، قضاوت و تصميم گيري درست نياز دارند (13). حدود 6/16- 4 درصد از بيماران بستري در بيمارستان هاي آمريکا، استراليا و انگليس بر اثر عدم تصميم گيري مناسب و صحيح پرستاري و پرسنل بهداشتي- درماني، دچار آسيب هايي مانند ناتواني دائمي و مرگ شده اند، اما در بيمارستان هايي که مشارکت و تصميم گيري هاي تيم درماني در سطح بالا بوده، ميزان مرگ و مير 41 درصد کمتر از ميزان پيش بيني شده، گزارش شده است (14). از طرفي، گسترش فناوري، نياز بيماران به مراقبت با کيفيت، تاکيد بر محدود کردن هزينه ها و طول مدت بستري، افزايش جمعيت سالمند، فرايندهاي پيچيده ي بيماري و افزايش هوشمندي و آگاهي بيماران، تغييراتي هستند که پيش روي پرستاران قرار دارند، حال؛ براي آنکه پرستاران قادر به تطابق با اين تغييرات و افزايش مسئوليت ها باشند، لازم است صاحب مهارت هاي سطح بالاي تفکر باشند تا بتوانند ايده هاي جديدي ارائه دهند (1) و قادر باشند بهترين راه حل ها را در برخورد با مشکلات و نيازهاي بيماران اتخاذ نمايند (2).
مهارت هاي حل مسئله و تصميم گيري مبتني بر دانش، جزء رفتارهاي مورد انتظار دانشجويان پرستاري است (15) و يادگيري اين مهارت ها، به عنوان نياز آموزشي، بايد از دوران دانشجويي آغاز گردد (17 و 16) تا دانشجويان بتوانند دانش تئوري فراگرفته شده را در موقعيت هاي واقعي بکار گرفته و مشکل بيمار تحت مراقبت خود را حل نمايند (16). لذا دانشجويان قبل از ورود به محيط کار، نياز دارند تا از احساسات، نگرش ها و رفتارهاي خود در ارتباط با ديگران، شناخت پيدا کنند، تا بتوانند تصميم گيري و حل مشکل آسان تر و بهتري داشته باشند (2).
با توجه به اين که هدف اصلي آموزش در رشته هاي علوم پزشکي از جمله پرستاري، رشد شايستگي حرفه اي و توسعه ي مهارت هاي تصميم گيري و حل مسئله مي باشد، آموزش پرستاري مسئول ايجاد محيطي است که بتواند يادگيري دانشجويان و کسب مهارت هاي شناختي، عاطفي و روان حرکتي را به گونه اي تسهيل کند تا دانشجويان قادر به مراقبت از افراد نيازمند در موقعيت هاي مختلف باشند و ضروري است تا افرادي را تربيت کند که توانايي شناخت و حل مشکلات را داشته باشند. لذا، در سال هاي اخير ماهيت عملکرد باليني تغيير پيدا کرده و تحت تاثير مدل هاي گام به گام حل مسئله قرار گرفته است (1). به طوري که؛ نيزو4، يک فرايند پنج مرحله اي حل مسئله مشابه با فرايند پرستاري پيشنهاد مي کند. بنابراين، نياز به افرادي که مهارت هاي حل مسئله را به طور مؤثر در عملکردشان به کار گيرند، ضروري تر به نظر مي رسد(18).
نتايج مطالعه اي در دانشجويان پرستاري، نشان داد که آن ها فاقد مهارت هاي حل مسئله هستند، اما در محيط مراقبت سلامت پيچيده ي امروز، پرستاران بايد قادر به حل دقيق، کامل و سريع مشکلات باشند (15). بسياري از دانشجويان پرستاري وارد محيط بالين مي شوند، بدون اين كه بتوانند مشكل را بشناسند و براي حل آن، طرح ريزي كنند. نتايج برخي از مطالعات نيز بيانگر آن است كه اين مهارت در پرستاران و دانشجويان پرستاري از نمره ي پاييني برخوردار است (12). اما مشيرآبادي در مطالعه ي خود در دانشگاه ايران گزارش کرده است: ميانگين امتيازات مهارت حل مسئله دانشجويان پرستاري مطلوب مي باشد (51/21±5/89) (1). مطالعه ي سينار5 در دانشگاه ساکاريا6ي ترکيه بيانگر آن است که دانشجويان پرستاري، مهارت مطلوبي در حل مسئله دارند (56/17±37/85) (15). در حاليکه بسر7 مهارت حل مسئله ي متوسطي را در دانشجويان پرستاري دانشگاه دوکوزايلول8 ترکيه گزارش کرد (19).
با توجه به اهميت مهارت هاي حل مسئله، به نظر مي رسد که بررسي عوامل مرتبط با اين مهارت ها نيز داراي اهميت بسياري است. به طور کلي؛ با توجه به نتايج مطالعات مختلف، عوامل متعددي بر ايجاد و ارتقاء اين مهارت ها نقش دارند. گروهي از محققين اين عوامل را در دو دسته ي عوامل فردي شامل هوش، انگيزه، وضعيت از پيش دانسته ها، ثبات عملکردي و عوامل اجتماعي شامل سطح اجتماعي- اقتصادي، تکامل اجتماعي، روش هاي آموزش و مراقبت در دوران کودکي و نگرش هاي خانواده، موقعيت فيزيکي مدرسه و کلاس تقسيم بندي مي کنند. برخي ديگر نيز عوامل مؤثر بر حل مسئله را در سه گروه شناختي، عاطفي و تجربي طبقه بندي مي کنند (20). آنچه مسلم است، حل مسئله به عنوان يک نيروي قوي در سازگاري با نيازها و رويدادهاي روزانه زندگي مطرح بوده و با تمرکز بر نقش عوامل فردي، تاثيرات محيطي و زمينه هاي فرهنگي جوامع مختلف، در افراد تثبيت مي شود (9). بنابراين؛ تعيين و شناسايي توانايي هاي حل مسئله و عوامل مرتبط با آن، مهم است. به طور کلي؛ با توجه به بررسي مطالعات مختلف و نظر صاحبنظران اين امر، در اين مطالعه، عوامل مرتبط با مهارت هاي حل مسئله ي دانشجويان، در سه دسته ي کلي عوامل فردي- اجتماعي، آموزشي و انگيزشي بحث و بررسي مي شوند (1، 9، 15، 21).
در خصوص تشريح عوامل فردي- اجتماعي مرتبط با حل مسئله، گوون9 رضايت از ارتباط با دوستان را بر مهارت هاي حل مسئله ي آنان، مؤثر دانسته (22) و نتايج مطالعات اوسلو10 نيز به تاثير متغيرهاي فردي همچون سن، جنس و وضعيت سکونت بر مهارت هاي حل مسئله، اشاره دارد، به طوري که، توانايي حل مسئله در پسران بيشتر از دختران بوده و با افزايش سن، ارتقاء مي يافت و مهارت حل مسئله ي دانشجوياني که با خانواده زندگي مي کردند به طور معناداري کمتر از سايرين بود (05/0>P) (9)، درحاليکه کسکين و يلديريم11 مهارت حل مسئله را در دختران بيشتر از پسران برآورد کرده اند (05/0>P) (23) و گوون، در ميزان مهارت هاي حل مسئله ي دانشجويان برحسب متغيرهاي سن و جنس تفاوت معناداري نيافت (22). گورال12 نيز به تاثير ورزش در ارتقاء مهارت هاي حل مسئله ي دانش آموزان دبيرستاني اشاره دارد (05/0>P) (20). مطالعه ي يلديريم و همکاران نيز به تاثير منفي مصرف سيگار و الکل در دانش آموزان دبيرستاني بر مهارت هاي حل مسئله ي آنان اشاره دارد (001/0>P) (24).
دسته ي ديگري که در تقويت مهارت هاي حل مسئله دخيل مي باشند، عوامل آموزشي است که عبارت از عواملي مانند فراگير، فراده، برنامه، محيط و تجهيزات آموزشي در دانشگاه مي باشد كه آموزش فراگيران را تحت تاثير قرار مي دهد(25). از جمله اين عوامل مي توان به سال هاي تحصيلي گذرانده شده، اشاره کرد (1، 9، 15، 19). از دانشجويان سال هاي بالاتر انتظار مي رود که به تفاوت مشکلات بيماران مختلف دست يافته و از تجارب قبلي شان در مواجهه با بيماران مشابه، به عنوان چهارچوبي براي حل مسائل جديد استفاده کنند (26). در همين راستا، در مطالعات سينار، بسر و اوسلو مشخص شد که دانشجويان سال آخر پرستاري نسبت به دانشجويان سال هاي قبل، مهارت بيشتري در حل مسئله داشتند (9، 15، 19)، اما در مطالعه ي مشيرآبادي، توانايي حل مسئله ي دانشجويان سال آخر نسبت به دانشجويان سال اول تفاوت آماري معناداري نداشته است (05/0<P) (1). سايين و فاريماز13 نيز در ميانگين نمره ي حل مسئله دانشجويان سال اول و آخر کارشناسي پرستاري دانشگاه کموريت14 ترکيه، تفاوت آماري معناداري مشاهده نکردند (05/0<P) (27). در تشريح ساير عوامل آموزشي مرتبط با حل مسئله، مي توان به مطالعه ي گوون اشاره کرد که موفقيت هاي تحصيلي دانشجويان را بر ميزان مهارت هاي حل مسئله ي آنان مؤثر دانسته است (22). در مطالعه ي سينار نيز، عوامل آموزشي مانند نوع رشته تحصيلي پرستاري و مامايي و سال هاي تحصيلي گذرانده شده، در ميزان مهارت هاي حل مسئله ي دانشجويان دخيل بوده است و دانشجويان مامايي نسبت به دانشجويان پرستاري، مهارت بيشتري در حل مسئله داشتند (15)، درحاليکه گوون در مهارت هاي حل مسئله ي دانشجويان گرايش هاي مختلف آموزش حرفه اي و هنر، تفاوت آماري معناداري مشاهده نکرده است (22).
همانگونه که اشاره شد، عامل ديگري که مي تواند در ارتقاء و بهبود مهارت هاي حل مسئله نقش داشته باشد، عامل انگيزشي است. در خصوص تاثير اين عامل در تقويت مهارت هاي حل مسئله، ماير15 به نقل از ورتايمر16 مي نويسد: بعضي از افراد هنگام مواجهه با مشکلات، تفکرات و ايده هاي هوشمندانه اي دارند و ابتکارات، اکتشافات و راه حل هاي خلاقي ارائه مي دهند، در توضيح دلايل چنين رفتاري، فقط تمرکز بر روي آموزش مهارت هاي حل مسئله کافي نيست، بلکه احساس، علاقه و جنبه هاي انگيزشي فرد نيز اهميت زيادي دارد (28). انگيزش ميل شخص براي تلاش در جهت انجام وظايف و استفاده از مهارت هاي فردي مي باشد (29). انگيزش تحصيلي نيز به رفتارهايي اطلاق مي شود كه منجر به يادگيري و پيشرفت مي شود (30) و عبارت از تمايل فراگير است، به آن كه كاري را در قلمرو خاصي به خوبي انجام دهد و عملكردش را بطور خودجوش ارزيابي كند (31). مانند ساير يادگيري ها، يادگيري حل مسئله نيز نيازمند انگيزش سطح بالاست (21).
در تعبير و تفسير موقعيت مسئله دار، انگيزه مي تواند تاثير معناداري در عملکرد حل مسئله ي دانشجويان داشته باشد. زيرا؛ هنگامي که شخص به موضوعي علاقه داشته باشد، بيشتر تلاش کرده، در حل مسئله موفق تر خواهد بود و يادگيري معنادارتري خواهد داشت و در مقابل؛ بي علاقگي شخص نسبت به موضوع، سبب مي شود که در انجام فعاليت هاي مربوط به آن، کمتر به تفکر خلاق و فرايند حل مسئله روي آورد (28). آک17 به نقل از لپر18 مي نويسد: فعاليت هاي يادگيري مختلف که به دانشجو در چگونگي استفاده از مهارت هايش در موقعيت هاي واقعي زندگي کمک کند، انگيزش وي را افزايش مي دهد (29). سيف نيز معتقد است: اگر فراگيران براي يادگيري حل مسئله از انگيزش لازم برخوردار نباشند، در اختيار داشتن بهترين راهبردهاي حل مسئله نيز کارساز نخواهد بود (21).
لذا با عنايت به نتايج پژوهش هاي مختلف و به خصوص، اهميت مهارت هاي حل مسئله در تصميم گيري هاي مستقل پرستاران و دانشجويان پرستاري و خطرات ناشي از عدم انتخاب راه حل مناسب در موقعيت هاي باليني و با توجه به نقش مهم عوامل فردي، آموزشي و انگيزشي در مهارت هاي حل مسئله و تفاوت احتمالي در ابعاد انگيزش تحصيلي مرتبط با مهارت حل مسئله، همچنين با توجه به انگيزه ي شخصي پژوهشگر مانند مشاهده موارد متعددي از عدم تصميم گيري و عدم حل مشکل توسط پرستاران و دانشجويان پرستاري و متکي بودن دانشجويان به اساتيد باليني و پرستاران به پزشکان و حتي تصميم گيري هاي پرستاري از جانب پزشکان، بايد سطح اين مهارت ها در دانشجويان بررسي شده و آموزش هاي پرستاري براين اساس برنامه ريزي گردند. لذا؛ اين مطالعه با هدف تعيين مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان انجام مي شود تا بتوان با شناسايي عوامل مرتبط با ارتقاء اين مهارت ها و در اختيار نهادن نتايج آن براي اساتيد، پژوهشگران و برنامه ريزان آموزش پرستاري، در امر برنامه ريزي آموزشي و بهبود آن در طي دوره چهار ساله آموزش پرستاري گام موثري برداشت.
اهداف پژوهش
هدف کلي:
تعيين مهارت هاي حل مسئله و عوامل مرتبط با آن در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان در سال 93-1392
اهداف ويژه‌ :
1) تعيين ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان

1-1) تعيين ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان در بعد اعتماد به خود در حل مسئله
2-1) تعيين ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان در بعد شيوه اجتناب- نزديکي به مسئله
3-1) تعيين ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان در بعد کنترل شخصي
2) تعيين عوامل فردي- اجتماعي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان
3) تعيين عوامل آموزشي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان
4) تعيين ابعاد انگيزش تحصيلي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان
سوالات پژوهش:
1) ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان چقدر است؟
1-1) ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان در بعد اعتماد به خود در حل مسئله چقدر است؟
2-1) ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان در بعد شيوه اجتناب- نزديکي به مسئله چقدر است؟
3-1) ميانگين امتيازات مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان در بعد کنترل شخصي چقدر است؟
2) عوامل فردي- اجتماعي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان کدامند؟
3) عوامل آموزشي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان کدامند؟
4) ابعاد انگيزش تحصيلي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله در دانشجويان کارشناسي پرستاري دانشگاه علوم پزشکي گيلان کدامند؟
پيش فرض هاي پژوهش :
1. حل مسئله فرايندي نظام مند است که بر تحليل موقعيت مسئله، تمرکز داشته و بيانگر توانايي اشخاص در غلبه بر موانع و دستيابي به اهداف مي باشد (1).
2. مهارت حل مسئله در بلوغ شناختي، عاطفي و مهارتي افراد نقش بسزايي داشته و سبب افزايش قدرت تصميم گيري (8) و کاهش افسردگي و اضطراب مي شود (9 و 10).
3. هدف اصلي آموزش در رشته هاي علوم پزشکي از جمله پرستاري رشد شايستگي حرفه اي و توسعه ي مهارت هاي تصميم گيري و حل مسئله مي باشد (1).
4. پرستاران براي حل مسائل و مشکلات بيماران به بهترين نحو ممکن، به مهارت هاي سطح بالاي تفکر و حل مسئله نياز دارند (1 و 2)
5. مهارت هاي حل مسئله و تصميم گيري مبتني بر دانش جزء رفتارهاي مورد انتظار دانشجويان پرستاري است (15)
6. آموزش پرستاري جهت توسعه مهارت حل مسئله، بايد فرصتي را براي دانشجويان فراهم نمايد تا در پايان دوره آموزش کارشناسي پرستاري مجهز به مهارت هاي سطح بالاي تفکر و حل مسئله باشند (1).
7. حل مسئله به عنوان يک نيروي قوي در سازگاري با نيازها و رويدادهاي روزانه زندگي مطرح بوده و با تمرکز بر نقش عوامل فردي، تاثيرات محيطي و زمينه هاي فرهنگي جوامع مختلف، در افراد تثبيت مي شود (9).
تعريف واژه هاي کليدي :
(مهارت حل مسئله
تعريف نظري: فرايندي نظام مند که بر تحليل موقعيت و مشکل تمرکز دارد و عبارت از مهارت شناسايي مشکل و طي کردن مراحل لازم براي حل مشکل مي باشد. اين مهارت شامل توانايي هاي استفاده از فرايند هايي است که جهت غلبه بر موانع و دستيابي به اهداف مطلوب به اشخاص کمک مي کند و شامل سه مولفه ي اعتماد به خود در حل مسئله، شيوه اجتناب- نزديکي به مسئله و کنترل شخصي مي باشد(1).
تعريف عملي: منظور از مهارت هاي حل مسئله در اين پژوهش، مجموعه امتيازاتي است که واحدهاي مورد پژوهش از پاسخ گويي به سوالات ابزار مهارت هاي حل مسئله ي هپنر و پيترسون19 (1982) کسب مي کنند. اين ابزار داراي 32 عبارت بوده، پاسخ اين عبارات در مقياس ليکرتي تنظيم شده است و با سه مؤلفه ي اعتماد به خود در حل مسئله، شيوه اجتناب- نزديکي به مسئله و کنترل شخصي، شيوه رويارويي يا تطابق با مشکل را بررسي مي کند. دامنه ي نمره کل، از 32 تا 192 متغير مي باشد که نمره ي پايين تر از ميانگين، نشان دهنده ي ارزيابي مثبت از توانايي حل مسئله ي فرد و مهارت حل مسئله ي بالاتر است.
(اعتماد به خود در حل مسئله
تعريف نظري: بيانگر اعتقاد فرد به توانايي خود در حل مشکلات است (32).
تعريف عملي: در اين پژوهش، اين عامل، با استفاده از عبارات 5- 9- 10- 11- 18- 21- 22- 25- 30- 31- 32 ابزار حل مسئله ي هپنر و پيترسون اندازه گيري مي شود. دامنه ي نمره دهي آن، از 11 تا 66 متغير بوده و نمره ي پايين تر از ميانگين، نشان دهنده ي اعتماد به نفس بالاتر دانشجو در حل مسائل و مشکلات است.
(شيوه اجتناب- نزديکي به مسئله
تعريف نظري: بيانگر تمايل فرد براي رد شدن از کنار مشکلات به جاي مقابله با آن ها و يا تمايل به مقابله رودررو با آن ها است (32).
تعريف عملي: اين عامل، با استفاده از عبارات1- 2- 4- 6- 7- 8- 12- 14- 15- 16- 17- 19- 20- 26-27- 28 ابزار حل مسئله ي هپنر و پيترسون اندازه گيري مي شود. دامنه ي نمره دهي آن، از 16 تا 96 متغير بوده و نمره ي پايين تر از ميانگين، بيانگر تمايل بيشتر فرد براي مقابله با مسائل به جاي اجتناب از آن ها است.
( کنترل شخصي
تعريف نظري: استفاده از راهکار هاي متنوع و متفاوت در کنترل رفتار و هدفداري در فرايند حل مسئله است (32).
تعريف عملي: اين عامل نيز، با استفاده از عبارات 3- 13- 23- 24- 29 ابزار حل مسئله ي هپنر و پيترسون اندازه گيري مي شود. دامنه نمره دهي آن، از 5 تا 30 متغير بوده و نمره ي پايين تر از ميانگين، نشان دهنده ي توانايي بالاتر در کنترل شخصي است.
( عوامل فردي- اجتماعي
تعريف نظري: عواملي که به مشخصات فردي يک فرد مربوط مي شود که شامل ويژگي هاي دموگرافيکي است. ويژگي هاي دموگرافيکي، مجموعه اي از حالات، کيفيت و مشخصات بخصوصي است که يک فرد را از افراد ديگر متمايز مي کند (33). براساس مطالعات مختلف، عوامل فردي- اجتماعي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله شامل سن، جنس، سطح تحصيلات والدين و وضعيت اشتغال آن ها، سطح درآمد ماهيانه، انجام ورزش به طور منظم، سابقه ي مصرف سيگار و الکل، وضعيت سکونت، ميزان رضايت از ارتباط با دوستان و همسالان، موفقيت درک شده ي فرد در حل مسائل و مشکلات و نوع رفتار والدين از ديدگاه فرد مي باشد (1، 9، 15، 20، 22، 23، 24، 34).
تعريف عملي: در اين پژوهش تعريف عملي همان تعريف نظري است که با استفاده از پرسشنامه تهيه شده، مورد سنجش قرار گرفته است.
( عوامل آموزشي
تعريف نظري: عوامل آموزشي عبارت از عواملي مانند فراگير، فراده، برنامه، محيط و تجهيزات آموزشي در دانشگاه مي باشد كه آموزش فراگيران را تحت تاثير قرار مي دهد(25). براساس مطالعات مختلف، عوامل آموزشي مرتبط با مهارت هاي حل مسئله شامل سال تحصيلي، شرکت در کلاس هاي مهارت هاي زندگي، ميزان موفقيت درک شده ي فرد در مهارت هاي حرفه اي، باليني و در امر تحصيل مي باشد (1، 9، 15، 19، 24، 27).
تعريف عملي: در اين پژوهش تعريف عملي همان تعريف نظري است که با استفاده از پرسشنامه تهيه شده، مورد سنجش قرار گرفته است.
( انگيزش تحصيلي
تعريف نظري: انگيزش تحصيلي به رفتارهايي اطلاق مي شود كه منجر به يادگيري و پيشرفت مي شود (30) و عبارت از تمايل فراگير است، به آن كه كاري را در قلمرو خاصي به خوبي انجام دهد و عملكردش را بطور خودجوش ارزيابي كند (31).
تعريف عملي: منظور از انگيزش تحصيلي در اين پژوهش، مجموعه امتيازاتي است که واحدهاي مورد پژوهش از پاسخ گويي به سوالات پرسشنامه مقياس انگيزش تحصيلي20 والرند21 (1992) کسب مي کنند. اين ابزار بر مبناي نظريه خودتعيين کنندگي دسي و ريان22 طراحي شده و شامل 28 پرسش مي باشد و پاسخ اين پرسش ها در مقياس ليکرتي تنظيم شده است. سه بعد انگيزش دروني23، انگيزش بيروني24 و بي انگيزشي25 را مي سنجد و نمره ي بالاتر در هر بعد، بيانگر کاربرد بيشتر آن بعد در فرد است.
محدوديت هاي پژوهش :
وضعيت روحي و رواني دانشجويان به هنگام پاسخگويي به سوالات که غير قابل کنترل مي باشد.


پاسخی بگذارید