2-4-3-1- رشد اوليه هيف
2-4-3-2- تمايز مرفولوژيکي
2-4-3-3- تشکيل اندام آپرسوريوم و نفوذ به داخل ريشه
2-4-4- هيف هاي داخل ريشه اي
2-4-5- آربوسکول ها
2-4-6- وزيکول ها
2-4-7- هيف هاي خارج ريشه اي
2-4-8- سلول هاي کمکي
2-5- انواع همزيستي در قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار
2-6- جايگاه قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار
2-7- شناسايي قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار
2-8- عوامل موثر در رابطه همزيستي.
2-9- مطالعات انجام شده در همزيستي ميکوريز آربوسکولار با گياهان
2-10- قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار گزارش شده از ايران
فصل سوم: فرايند پژوهش
3-1- نمونه برداري
3-2- استقرار کشت گلداني تله.
3-3- جداسازي اسپور قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-4- رنگ آميزي ريشه ها جهت مشاهده ساختار هاي ميکوريزايي
3-5- تهيه اسلايد ميکروسکوپي
3-6- شناسايي گونه هاي قارچي
3-7 شمارش اسپور قارچ هاي ميکوريز
3-8- تعيين شاخص ميزان کلنيزاسيون ريشه
3-8-1- تعيين گروه يا کلاس ميکوريزايي
3-8-2- تعيين گروه يا کلاس آربوسکول
فصل چهارم: يافته هاي پژوهش
4-1- نتايج نمونه برداري، برقراري کشت گلداني تله و مشاهده کلنيزاسيون
4-2- نتايج شمارش اسپور قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار
4-3- نتايج تعيين درصد کلنيزاسيون ريشه ها
4-4- نتايج شناسايي گونه هاي قارچي
4-4-1- توصيف گونه هاي شناسايي شده
4-4-1-1-Glomus fasciculatum
4-4-1-2-G. macrocarpum
4-4-1-3- G. geosporum
4-4-1-4- G. mosseae
4-4-1-5- G. aggregatum
4-4-1-6- G. intradices
4-4-1-7- G. albidium
4-4-1-8- G. manihotis
4-4-1-9- Paraglomus occolatum
4-4-1-10- Gigaspora albida
4-5- پيشنهادات
منابع
فهرست منابع
فارسي
لاتين
چکيده انگليسي
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-3- نوع و ميزان مواد بکار برده شده در تهيه محلول غذايي لانگ اشتون
جدول 1-4- درختان نمونه برداري شده و کد نمونه هاي جمع آوري شده از هر درخت
جدول 2-4- تجزيه واريانس مربوط به فراواني جمعيت اسپور قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار در گياهان مختلف نمونه برداري شده
جدول 3-4- گروه بندي آماري گياهان مختلف نمونه برداري شده از نظر ميانگين جمعيت اسپوري قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار
جدول 4-4- مشخصات خوشه ها و نمونه هاي تفکيک شده در هر خوشه بر اساس ميانگين جمعيت اسپور در درختان مختلف
جدول 5-4- تعيين شاخص هاي کلنيزاسيون ريشه توسط قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار
جدول 6-4- گونه هاي قارچي شناسايي شده و فراواني نسبي آن ها در ميز بانان مختلف
جدول 7-4- شاخص تنوع شانن- وينر، يکنواختي و غناي گونه اي قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار در ميزبانان مختلف
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 1-4- سهم هر يک از درختان مختلف نمونه برداري شده از نظر ميانگين تعداد اسپور قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 1-4- کلنيزاسيون قارچي ريشه هاي گياهي پس از رنگ آميزي
شکل 2-4- تجزيه خوشه اي نمونه هاي جمع آوري شده از ريزوسفر درختان مختلف بر اساس ميانگين تعداد اسپور
شکل 3-4- تصوير گونه هاي شناسايي شده
چکيده
قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار از مهمترين قارچ هاي همزيست مي باشند و وجود اين رابطه همزيستي، از طرق مختلف باعث افزايش توان رشدي و مقاومت بيشتر گياه به انواع تنش هاي محيطي مي شود. در اين تحقيق با توجه به اهميت بسيار بالاي گياهان در صنايع مختلف، قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار موجود در ريزوسفر آنها در منطقه کياسر جداسازي و تعداد 10 گونه قارچي از ريزوسفر اين گياهان شناسايي شد که شامل گونه هاي Glomus fasciculatum،G. intradices، G. mosseae، G. geosporum، G. macrocarpum،G. aggregatum،G. albidium، G. manihotis، Paraglomus occolatum و Gigaspora albida از ريزوسفر 14 درخت مختلف مي باشد . درصد شاخص هاي مهم کلنيزاسيون بر حسب نوع گياه متفاوت بود.
تجزيه واريانس مربوط به فراواني جمعيت اسپور قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار در گياهان مختلف نمونه برداري شده نشان داد که بين گياهان مختلف و همچنين بين نمونه هاي خاک جمع آوري شده براي هر درخت، اختلاف آماري معني داري در سطح 01/0>P وجود دارد. از دلايل اين اختلاف مي توان به نوع گياه ميزبان، شرايط اقليمي و خصوصيات فيزيکوشيميايي خاک اشاره کرد.
کلمات کليدي: قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار، درختان، شناسايي، فراواني
فصل اول
كليـات
1-1- مقدمه
بيش از 3/2% از گونه هاي موجودات زنده روي زمين در جنگل زندگي مي کنند. درختان جنگلي از طريق فتوسنتز، تجديد اکسيژن در جو، تنظيم بارش هاي محلي، جذب Co2 اتمسفر، تعديل اثر گلخانه اي، محافظت و حفظ تنوع طبيعت از لحاظ گونه هاي گياهي و حيواني، کاهش بادهاي قوي، متوقف کردن گرد و غبار و گازها، تنظيم سطح آب رواناب، متعادل سازي درجه حرارت محيط، جلوگيري از فرسايش خاک، تثبيت آب و هوا، ايجاد محيطي مناسب جهت تفريح و سرگرمي بسيار مفيد هستند. جنگل ها از لحاظ چوب و انرژي مهمترين مزايا محسوب مي شوند. گياه در محيطي رشد مي کند که در تعامل با ميکروارگانيسم هاي مختلف خاک است و برخي از اين عوامل باعث ايجاد تنش و بيماري در گياه مي گردند و برخي نيز موجب بهبود و ارتقاء رشد گياه مي شوند. يکي از مهم ترين ميکروارگانيسم هاي مفيد خاک، قارچ هاي ميکوريز مي باشند. اصطلاح ميکوريز نشانگر يک همزيستي دو جانبه است که در نتيجه اين همزيستي، فعاليت قارچ در جهت جذب و انتقال عناصر غذايي به گياه از يک طرف و دريافت ترکيبات کربني حاصل از فتوسنتز از گياه ميزبان از سوي ديگر مي باشد (Smith & Read, 2008). وجود همزيستي ميکوريزايي يکي از عوامل مهم و تعيين کننده رشد و عملکرد در گياهان است (Offre et al., 2007). قارچ هاي ميکوريز قادرند بر ساير ميکروارگانيسم هاي موجود در خاک به طور مستقيم تاثير گذاشته يا به طور غير مستقيم از طريق تغيير فيزيولوژي گياه ميزبان در جمعيت و عملکرد آنها موثر باشند(Allen et al., 1980).بروز اين تغييرات مداوم، موجب تغيير ارگانيسم هاي موجود در خاک اطراف ريشه گياه و ايجاد ميکوريزوسفر مي شود (Linderman, 1988). قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار از مهمترين انواع قارچ هاي ميکوريز مي باشند. اين نوع همزيستي از طرق مختلف باعث افزايش توان رشدي گياه و کاهش خسارت ناشي از عوامل بيماري زاي موجود در خاک مي شود (Regvar et al., 2006; Akhtar & Siddiqui, 2008). شناخت و مطالعه بيشتر اين نوع قارچ ها بخصوص قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار و استفاده در کشاورزي نوين، امروزه به نحو موثري باعث افزايش توليد محصولات کشاورزي شده است. همچنين با استفاده از اين همزيستي به عنوان کود بيولوژيک، مي توان از طريق کاهش مصرف نهاده هاي شيميايي از قبيل کود هاي شيميايي و سموم، سيستم کشت و کار سالمتر و محيط زيستي عاري از آلودگي جانبي داشت (Offre et al., 2007).تحقيقات زيادي در زمينه شناسايي و بکارگيري قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار در نظام هاي کشاورزي در سطح دنيا در حال اجرا است. در کشور ما تحقيقات در اين زمينه اندک و به صورت پراکنده مي باشد. در اين تحقيق، وضعيت قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار در ريزوسفر تعدادي از درختان جنگلي غالب منطقه کياسر بررسي شده است.
1-2- مشخصات گياه شناسي گياهان ميزبان مورد مطالعه
1-2-1- -مشخصات گياه شناسي چنار
چنار با نام علمي Platanus orientalis L از خانواده چنار Platanaceae و با نام انگليسيOriental plane tree, Plane tree . درختي خزان کننده به ارتفاع تا 50 متر، با تنه اي به قطر تا 3 متر، گاهي بيشتر، با پوست ريزان، برگ ها پنجه اي، به قطر تا 25 سانتيمتر، تا نيمه تحتاني بريده، 5-7 پاره، متناوب، گوشواره دار، گل ها يک پايه، به صورت سرسان و کروي، معمولا آويزان، گلهاي نر با کاسبرگهاي گلبرگي 4-6 تايي، گلبرگ ها گوه اي، از کاسبرگ ها بلند تر، دوتاي آنها کوچکتر يا وجود ندارند. گلهاي ماده با کاسبرگ هاي گلبرگي 4 تايي، گلهاي نر با 3-8 پرچم، با ميله هاي کوتاه، با رابطي سپري شکل در بالا. گلهاي ماده با 3-8 برچه، با خامه هاي طويل، تخمدان با 1-2 تخمک کناري. ميوه فندقه واژ مخروطي گوشه دار که در قاعده با کرکهاي بلند پوشيده شده، گوي ميوه ها 2-6 تايي، در زمستان باقي ماننده (مظفريان، 1383). (شکل1-1،الف)
1-2-2- مشخصات گياه شناسي مازوج، دار مازو، مازو
مازو با نام علمي Quercus infectoria Oliv از خانواده بلوط Fagaceae با نام انگليسي Aleppo oak, Gall oak. درختچه يا درختي متوسط، کرکهاي روي شاخه ها و سطح تحتاني برگها متنوع و نا پايدار و غير دايمي. برگها قويا مختلف الشکل، در طول زمستان سبز، بالايي ها بيضوي تا تخم مرغي، غالبا با دندانه هاي- اره اي منظم، بندرت عميقا لب دار- دندانه دار، با دندانه هاي نوک تيز يا کامل، پاييني ها کوچک، بيضوي، غالبا کامل يا کم دندانه. پياله نيم کروي يا تقريبا مخروطي، کرک مخملي. ميوه بلوطي تخم مرغي، دمگل ميوه دار با دمبرگ هم اندازه . گل هاي نر در گل آذين دم گربه اي انبوه و بلند، گلهاي ماده کم يا منفرد با محور کوتاه به طول 2-5 ميليمتر، در محور برگهاي بالايي قرار گرفته (مظفريان، 1383). (شکل1-1،ي)
1-2-3- مشخصات گياه شناسي راش
راش با نام علمي Fagus orientalis Lipsky از خانواده بلوط Fagaceae با نام انگليسي Orientalis beech. درختي با ارتفاع تا 50 متر ، با تاج تخم مرغي يا استوانه اي پهن، متراکم، با پوست تنه خاکستري کم رنگ، صاف. شاخه هاي جوان با کرکهاي کوتاه- تار ابريشمي فشرده، به تدريج بدون کرک شونده، يکساله ها قهوه اي شونده، جوانه ها تخم مرغي باريک يا دوکي شکل، به طول 2 سانتيمتر، برگها به طول 7-14 و عرض 4-8 سانتيمتر، کم و بيش بيضوي، در نيمه فوقاني پهن تر، با قاعده گوه اي، راس نوک دار، ابتدا در دو سطح در امتداد رگبرگ ها و دمبرگ با کرک هاي کوتاه- تار ابريشمي فشرده، سرانجام روي سطح فوقاني بدون کرک يا در امتداد رگبرگ مياني کمي کرک دار، با لبه هاي کامل يا مواج ، يا با رگبرگ هاي تا دندانک هاي کوتاه نوک کند ممتد، ابتدا در حالت جوان با کرک هاي تار ابريشمي- مژه دار، رگبرگ هاي 9-12 جفتي سطح تحتاني آشکار، دمبرگ به طول 5-20 ميليمتر، گلپوش گلهاي نر کوتاه، استکاني پهن، با لوبهاي کوتاه پهن، هم اندازه لوله يا بلند تر از آن، با کرک هاي کوتاه- تار ابريشمي. پياله به طول 20-25 ميليمتر، کرک دار- تار ابريشمي، با دمگل به طول 2-8 سانتيمتر، فلسها در بخش پاييني پياله ها برگي، سبز رنگ، رگه دار، خطي يا تقريبا قاشقي، به طول تا 17 و عرض 4 ميليمتر، فلس هاي بالايي کوتاه تر، باريکتر، درفشي. فندقه به طول 2 و عرض1، کفه ها با پياله مساوي يا کوتاه تر از آن
(مظفريان، 1383). (شکل1-1،د)
1-2-4- مشخصات گياه شناسي شاه بلوط

شاه بلوط با نام علمي Castanea sativa Mill از خانواده بلوط Fagaceae با نام انگليسي Spanish chestnut, European chestnut, Sweet chestnut. درختي به ارتفاع تا 30 متر، با تنه اي گاهي با محيط تا 10 متر، شاخه چه ها سريعا بي کرک شونده، برگها مستطيلي- سرنيزه اي، به طول 12-22 سانتيمتر، نوک تيز تا نوک دار کوتاه، با قاعده گوه اي پهن يا دايره اي يا گاهي تقريبا قلبي، بهنگام رسيدن بي کرک يا تقريبا بي کرک، رو به بالا. فندقه ها به عرض 2-3 سانتيمتر، 1-3 تايي (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،ه)
1-2-5- مشخصات گياه شناسي زبان گنجشک، بنو، ون
زبان گنجشک با نام علمي Fraxinus rotundifolia Miller از خانواده زيتون Oleaceae با نام انگليسي Ash, Angelica tree. گلها چند جنسي- يک جنسي، يک پايه يا چند جنسي-يک جنسي دو پايه يا دو جنسي. کاسه گل 4 پاره يا وجود ندارد، جام گل 4 قسمتي يا وجود ندارد، ميوه فندقه بالدار فشرده، قاشقي شکل، يک حجره اي، يک دانه اي، برگها با برگچه هاي 5-7 تايي، دندانه اره اي درشت، غالبا سبز رنگ، بندرت در سطح تحتاني خاکستري، اغلب 3 تايي، گل آذينخوشه اي (مظفريان، 1383). (شکل1-1،ز)
1-2-6- مشخصات گياه شناسي سپيدار، سفيد دار، کبوده
سپيدار با نام علمي Populus alba L از خانواده تبريزي Salicaceae با نام انگليسي White poplar, Abele tree. درختي متوسط القامه تا مرتفع، با تاج بزرگ، در نمونه هاي کاشته شده هرمي، با ريشه هاي گاهي پاجوش آور، پوست ساقه براي مدت طولاني صاف خاکستري کم رنگ و سرانجام سياه و ضخيم شونده. شاخه چه هاي يک ساله(امساله) بزرگ و به صورت همسان با کرک هاي نمدي، با دمبرگ به طول کم و بيش 10 سانتيمتر، در درختان مسن کوچکتر، با دمبرگ بلند تر، با قاعده گوه اي پهن تا سر بريده- تخم مرغي، نسبتا نوک کند، کم و بيش با دندانه هاي سينوسي- دندانه اي نا مشخص، در سطح تحتاني ابتدا با کرک هاي نمدي- سفيد متراکم، سرانجام هيچگاه به طور کامل بدون کرک نمي شود و اما با بقاياي کرک هاي نمدي فشرده به رنگ درخشان متاليک باقي مي ماند، برگهاي بالايي شاخه هاي بزرگ، با دمبرگ کوتاه، کم و بيش 3-5 لوبي عميق، گل آذين دم گربه اي ميوه دار و کوتاه، به طول10-15 سانتيمتر، محور گل آذين و دمگل ها با کرک هاي کوتاه، برگه ها تخم مرغي، به دشواري دندانه دار، قهوه اي، با مژه هاي بلند، کپسول تخم مرغي- گوه اي، دو کفه اي، بدون کرک (مظفريان، 1383).(شكل1-1،ن)
1-2-7- مشخصات گياه شناسي گالش انگور
گالش انگور با نام علمي Ribes aureum Pursh از خانواده گالش انگور Grossulariaceae با نام انگليسي Golden currant. درختچه اي به ارتفاع تا 2 متر، با شاخه چه هاي بدون کرک يا کرک دار، برگ ها دايره اي- کپسولي تا تخم مرغي، گوه اي تا تقريبا قلبي، به عرض 3-5 سانتيمتر، 3 لوبهف لوبها کنگره اي- دندانه اي درشت اغلب فقط با 2-3 دندانه، بدون کرک يا گاهي در سطح تحتاني کرک دار، دمبرگ حدودا هم اندازه پهنک، گلها زرد، معطر يا کمي معطر، در گل آذين خوشه اي 5-15 گلي، برگه ها مستطيلي تا تخم مرغي.. نهنج باريک به طول 6-10 ميليمتر و ضخامت 1.5 ميليمترکاسبرگ ها بلند تر از نيمه طول لوله کاسه گل، گسترده، رو به بالا و بسته به گلهاي پژمرده، لوله کاسه گل به تخمدان چسبيده، تخمدان تحتاني يک حجره اي، خامه ها دو تايي، جدا تا کم و بيش به هم پيوسته، تخمک ها کم تا متعدد، گلبرگ ها به رنگ قرمز تغيير کننده، ميوه سته، سياه يا قهوه اي مايل به ارغواني ، کروي، يه عرض 6-8 ميليمتر. گوشواره ها وجود ندارد يا به دمبرگ چسبيده، گلها نر ماده يا اغلب عقيم يک جنسي (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،ط)
1-2-8- مشخصات گياه شناسي نارون برگ ريز، نارون گل پشه اي
نارون برگ ريز با نام علمي Ulmus bissieri Grudz از خانواده نارون Ulmaceae با نام انگليسي Elm, Elm-tree. درختاني با پوسست شياردار (شکافته)، برگها با رگبرگ هاي شانه اي، دندانه اره اي مضاعف يا به ندرت دندانه اره اي ساده، گلپوش استکاني، شاخه چه هاي يکساله نازک، غالبا نازک ، بدون کرک، جوا نه ها کوچک، کرک دار ، با لبه هاي مژه داربلند، برگهاي مسن شاخه هاي کوتاه از 3 سانتيمتر کوتاه تر و از 2 سانتيمتر باريک تر، تخم مرغي پهن، نوک تيز کوتاه، با قاعده تقريبا هم اندازه يا مورب سينوسي يا تقريبا قلبي، روي سطح فوقاني بدون کرک، در سطح تحتاني با کرک هاي پراکنده و با کرک هاي غده اي کوچک يا بدون غده، کنگره اي يا کنگره اي – دندانه اره اي، دندانه ها ساده يا با يک دندانک ثانويه مشخص، دمبرگ به طول 4 ميليمتر، کرک دار، برگ هاي ساقه اي جوان زبر، ميوه فندقه بالدار به قطر 7-9 ميليمتر، تقريبا دايره اي، با دانه مرکزي، با بالهاي پهن يا غشايي باريک (مظفريان، 1384). (شکل 1-1،ك)
1-2-9- مشخصات گياه شناسي توسکاي قشلاقي
توسکاي قشلاقي با نام علمي Alnus glutinosa L از خانواده غان Betulaceae با نام انگليسي
European alder, European black alder, Black alder, Sticky alder, Common alder. درختي مرتفع با پوست قهوه اي، شياردار، شاخه هاي جوان چسبناک، گاهي تا حدودي کرک دار، قهوه اي – قرمز شونده، با عدسک هاي سفيد، جوانه ها تخم مرغي، پايک دار، برگ ها به طول5-10 و عرض 3-7 سانتيمتر، تخم مرغي يا تخم مرغي- مستطيلي، گاهي تقريبا دايره اي، نوک تيز کوتاه يا تقريبا نوک کند، هيچگاه فرورفته نيست، با قاعده گوه اي، با لبه دندانه اره اي تيز يا کند، در امتداد رگبرگ اصلي سطح تحتاني يا در تمام سطح صفحه پهنک کرک دار، محور رگبرگ ها ريش دار، رگبرگ هاي جانبي دو طرف 7-9 تايي، دمبرگ به طول تا 3 سانتيمتر، بدون کرک يا کرک دار، گل آذين دم گربه اي نر به طول تا 20 سانتيمتر، مخروط ها 3-5 تايي، به طول 16-20 و عرض 6-8 ميليمتر، دم گل اذين مساوي مخروط يا کمي از آن بلندتر. ميوه فندقه با بال باريک (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،و)
1-2-10- مشخصات گياه شناسي ليلکي آمريکايي
ليلکي آمريکايي با نام علمي Gleditsia triacanthos L از خانواده ارغوانCaesalpinaceae با نام اينگليسي Honey locust, Sweet locust, Three thorned acacia, Black locust. درختي با ارتفاع تا 40 متر، معمولا با خارهاي ساده يا منشعب محکم، به طول 6-10 سانتيمتر روي تنه و شاخه ها، برگ ها به طول 14-20 سانتيمتر، محور برگ ها در تمام جهات کرک دار، شيار دار، برگ ها شانه اي با 20-30 برگچه مستطيلي- سر نيزه اي، برگچه ها به طول 2-3 سانتيمتر، نسبتا کنگره اي- دندانه اره اي، روي رگبرگ در سطح تحتاني کرک دار، برگ ها دو بار شانه اي، با 8-14 شانه، برگچه ها به طول 8-20 ميليمتر، گل ها با پايک بسيار کوتاه در خوشه هاي باريک به طول 5-7 سانتيمتر، نيام به طول 45-30 سانتيمتر، هلالي شکل، در جهت طولي پيچيده (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،ج)
1-2-11- مشخصات گياه شناسي لرگ
لرگ با نام علمي Pterocarya fraxinifolia Spach از خانواده گردو Juglandaceae با نام انگليسي Caucasian wingnut. درختي به ارتفاع تا 35 متر، به قطر تا 130 سانتيمتر، با تنه اي غالبا نزديک قاعده به تنه هاي چند تقسيم شده، پوست با شيارهاي عميق، شاخه هاي تازه قهوه اي، درخشان، با عدسک هاي مايل به زرد، جوانه ها به رنگ قرمز زنگي، برگ ها به طول 20-45 سانتيمتر، برگچه ها 5-12 جفتي، در شاخه هاي کوتاه از شاخه هاي بلند کوچکتر، شانه اي فرد، در شاخه هاي کوتاه به هر حال گاهي شاته اي زوج، به جز برگچه انتهايي بدون دمبرگچه، مستطيلي تا مستطيلي – سر نيزه اي، به طول 6-15 و عرض 2-4 سانتيمتر، در قاعده گوه اي و کمي نا متقارن، با راس نوک دار، دندانه اره اي ريز با سطح فوقاني بدون کرک، در محور سطح تحتاني و در امتداد رگه مياني پوشيده از کرک هاي ستاره اي، گل آذين دم گربه اي به طول 6-14 سانتيمتر، گل آذين ماده از نر بلند تر ، فندقه قهوه اي شونده با بالهاي تقريبا دايره اي به عرض 1.5-2 سانتيمتر، گل آذين ميوه دار به طول تا 50 سانتيمتر، واژگون، با محور چوبي شونده، رگه دار (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،م)
1-2-12- مشخصات گياه شناسي آلوچه
آلوچه با نام علمي Prunus divaricate Ledeb از خانواده گل سرخ Rosaceae با نام اينگليسي Wild myrobalan plum, Cherry plum, Myrobalan cherry. درخت يا درختچه اي کوتاه تا 10 متر، بدون خار يا خاردار، برگ ها خزان کننده، درون جوانه پيچيده، برگ ها به طول 4-6 و عرض 2-4 سانتيمتر، تخم مرغي- بيضوي يا تخم مرغي با راس تيز، با قاعده گوه اي يا گرد، کنگره اي – دندانه اره اي ساده يا مضاعف، دمبرگ به طول تا 2 سانتيمتر، بدون غده، گلها منفرد يا دسته اي، زود رس يا همزمان با برگ ها، گلها سفيد، دمگل به طول 2 سانتيمتر يا گاهي بلند تر، کاسبرگ ها و گلبرگ ها پنج تايي، کاسبرگ ها در گلهاي رسيده برگشته، پرچم ها متعدد، شاخه هاي يکساله راست تا کمي برگشته، بدون کرک، غالبا سبز شونده يا قرمز شونده- قهوه اي، درخشان، ميوه ها شفت گوشتي 15 -30 ميليمتر، رنگ ميوه رسيده زرد، قرمز يا بنفش، شيرين، ترش، دانه هسته تقريبا فشرده، صاف يا زبر، تخم مرغي، نوک تيز، با قاعده گاهي سر بريده، در دو طرف درز شکمي با دو شيار نه چندان عميق، ميوه نا شکوفا (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،ل)
1-2-13- مشخصات گياه شناسي ازگيل آلماني
ازگيل آلماني با نام علمي Mespilus germanica L از خانواده گل سرخ Rosaceae با نام انگليسي Melder. درختچه اي با ارتفاع تا 6 متر، با شاخه هاي خاردار، در حالت جوان کرک دار، برگ ها به طول 5 و عرض 3 سانتيمتر، سرنيزه اي، سرنيزه اي – مستطيلي، يا سرنيزه اي نوک دار تا نوک کند، با قاعده اي منتهي به دمبرگي به طول 4 ميليمتر، با کرک هاي بلند و گوه اي يا گرد، کامل يا دندانه اي با کرک هاي غده اي ، گاهي اصولا در شاخه هاي عقيم با لوبک دندانه دار نا منطم، روي سطح فوقاني سبز تيره، با کرک هاي پراکنده، در امتداد رگبرگ ها انبوه تر تا کاملا بدون کرک، در سطح تحتاني سبز مايل به خاکستري، اصولا روي رگبرگ ها با کرک هاي بلند و جداي انبوه، گوشواره ها کم و بيش تخم مرغي، دمبرگ دار، با لبه کرک غده اي و کم و بيش پشمالو، برگها ريزان، گلها تقريبا بدون دمگل، در قاعده با برگه اي منفرد نخي شکل تا خطي. لوله کاسه گل فرفره اي، با کرک هاي پتويي بلند و جدا، دندانه هاي کاسه گل به طول حدود 15 ميليمتر، درفشي، از گلبرگ ها کمي کوتاه تر، در سطح تحتاني با کرک هاي پتويي بلند و جدا، روي سطح فوقاني کم و بيش با کرک هاي فشرده انبوه. گلبرگ ها به طول 15 و عرض17 ميليمتر، تخم مرغي پهن، اغلب قلبي شکل، به طرف قاعده لوبک دار، با لبه اغلب مژک دار، سفيد، ميوه ها به قطر 1-2.5 سانتيمتر، گلابي يا سيبي شکل، قهوه اي، با کرک هاي بلند (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،ب)
1-2-14- مشخصات گياه شناسي افراي زبان گنجشکي
افراي زبان گنجشکي با نام علمي Acer negundo از خانواده افرا Aceraceae با نام انگليسي Box elder, Ash leaved maple, Negundo. درختي بزرگ تا ارتفاع 21 متر، برگ ها شانه اي، برگچه ها 3-5 تايي، بندرت 7-9 تايي، تخم مرغي يا مستطيلي- سر نيزه اي، دندانه اره اي درشت يا در برگچه انتهايي سه لوبه، به طول 5-12.5 سانتيمتر، نوک دار، در سطح تحتاني سبز کم رنگ و کمي کرکي، گل ها قبل از برگ دهي ظاهر مي شوند، سبز مايل به زرد، گل هاي نر در گل آذين ديهيمي واژگون، گل هاي ماده در گل آذين خوشه اي واژگون، گلبرگ وجود ندارد، ميوه بي کرک، به طول 2.5-3.5 سانتيمتر، بالها با زاويه حاده واگرا (مظفريان، 1383). (شکل 1-1،ح)
1-3- موقعيت جغرافيايي منطقه کياسر
جنگل كياسربا مساحت6.3 كيلومتر در 70 كيلومتري جنوب شهر ساري و در 1378 متري از سطح دريا و 36 درجه و 14 دقيقه و 16 ثانيه شمالي و 53 درجه و 32 دقيقه و 16 ثانيه شرقي واقع شده است. كياسر مركز بخش چهاردانگه شهرستان ساري است و داراي آب و هواي كوهستاني و معتدل مي باشد، 4600 نفر سكنه دارد كياسر در دره اي بنا شده كه از هر سو كوهي آن را احاطه نموده است و تنها قسمت شمال غربي آن فاقد كوه مي باشد و به دشت كياسر وصل مي باشد. كياسر از سمت جنوبي به وسيله كوه هاي زركوه و كل سر از سمت مغرب شاه كوه و از سمت مشرق كو ه هاي كل پشت و فتلا و از شمال توسط كوه هاي اجير لنگه، نستر نسترا، اسب زين و ململي احاطه شده است.بلندترين ارتفاعات چاه در به بلندي 3250 متر و بادله كوه به بلندي 3221 متر از سطح درياست. رودخانه هاي مهم: تجن، گرماب رود، زارم رود و روشن آب مي باشد.

الف ب ج د

ه و ز ح

ط ي ك ل

م ن
شكل 1-1: نمونه گياهان مورد بررسي در منطقه كياسر(الف-چنار، ب- ازگيل آلماني، ج- ليلكي آمريكايي، د- راش، ه- توسكاي قشلاقي، و- شاه بلوط، ز- زبان گنجشك، ح- افراي زبان گنجشكي، ط- گالش انگور، ي- دارمازو، ك- نارون برگ ريز، ل- گوجه سبز، م- لرگ، ن- سپدار
1-4- ضرورت انجام تحقيق
تاکنون تحقيقي منسجم در مورد وضعيت تاکسونومي قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار همراه با درختان جنگلي در ايران و منطقه کياسر صورت نگرفته است. در اين تحقيق گونه هاي مختلف قارچ هاي ميکوريز آربوسکولار، گونه يا گونه هاي غالب در ريزوسفر درختان جنگلي منطقه کياسر شناسايي و معرفي شده و نيز اختلاف در بين جمعيت قارچ هاي ميکوريز در بين ميزبانان خواهد شد. در صورت امکان، با تکثير نمودن گونه هاي غالب و استفاده به عنوان کود بيولوژيکي مي توان به طور موثري باعث افزايش توان رشدي گياه، عملکرد بالاي رشد و همچنين در جهت بيابان زدايي در اکثر مناطق کشور استفاده کرد.
فصل دوم
مروري بر مطالعات انجام شده
2-1- همزيستي ميکوريزايي
همزيستي ميکوريزايي از قديمي ترين و مهمترين انواع همزيستي شناخته شده بين ريشه گياهان آوندي
(بيش از 90 درصد) و گروهي از قارچ هاي Glomeromycota، Zygomycota، Ascomycota و Basidiomycota مي باشد (Smith & Read 2008). مطالعات فسيل شناسي و يافته هاي مولکولي قدمت اين نوع همزيستي را بيش از 460 ميليون سال پيش در دوران زمين شناسي اردووسين برآورد کرده است (Redecker, 2002). نتايج تحقيقات اخير نشان از نقش کليدي قارچ هاي ميکوريز در استقرار گياهان اوليه بر روي خشکي ها داشته است (Smith & Read, 2008). در گياهي با رابطه همزيستي مناسب، قارچ ميکوريز عامل مهم افزايش مقاومت و رشد گياه خصوصا در شرايط نامساعد محيطي است.
2-2- انواع همزيستي ميکوريزايي
بر اساس شکل گيري رابطه همزيستي، رشد قارچ و ايجاد ساختارهاي قارچي در ريشه گياه ميزبان دو گروه از قارچ هاي ميکوريز شامل ميکوريز خارجي و ميکوريز داخلي وجود دارد. ير طبق مطالعات اخير، هفت نوع رابطه همزيستي ميکوريزايي به شرح زير مشاهده شده است (Smith& Read, 2008):
2-2-1- اکتوميکوريز
در اين همزيستي، قارچ ميکوريز ريشه گياه را به طور کامل با لايه اي از پوشش خارجي احاطه مي کند. ميسليوم قارچ يک شبکه ريسه اي درون سلولي در قسمت کورتکس ريشه گياه ميزبان موسوم به شبکه هارتيگ به وجود مي آورد. اين شبکه داراي سطح بسيار زياد براي تبادل مواد بين دو ارگانيسم همزيست است. کلنيزه شدن ريشه هاي کوتاه توسط اين قارچ ها موجب تغييراتي در انشعابات ريشه بر اثر توليد هورمون هاي گياهي مي شود. اين همزيستي بين بيش از 5000 گونه از قارچ ها که اغلب متعلق به سه شاخه Basidiomycota, Zygomycota, Ascomycota مي باشند با بيش از95% از گونه هاي گياهي درختي و درختچه اي متعلق به جنگل هاي مناطق گرم به وجود مي آيد. بيشتر گياهان ميزبان، از خانواده هاي هستند Pinaceae، Myrtaceae، Fagaceae، Dipterocarpaceae، Salicaceae و Betulaceae (Futai et al,. 2008).
برخي از قارچ هاي اکتوميکوريز از خانواده هاي Russulaceae ،Boletaceae ،Agaricaceae و Cortinaceae قارچ هاي خوراکي بوده که در جنگل ها مشاهده مي شوند. برخي ديگر از اين قارچ ها با ترشح انواعي از آنتي بيوتيک ها و همچنين تشکيل يک غلاف در اطراف ريشه گياهان باعث مقاومت گياه در مقابل قارچ هاي بيماري زاي گياهي نظير Rizoctonia، Fusarium، Pythium و Phytophthora مي شوند (Futai et al., 2008).
2-2-2- اکتندوميکوريز
در اين نوع رابطه همزيستي، غلاف خارجي بسيار نازک بوده و در مواردي مشاهده نمي شود. شبکه هارتيگ کاملا توسعه يافته و در قسمت پشتي ناحيه مريستم وجود دارد. هيف هاي قارچ به داخل سلول نفوذ کرده و تشکيل هيف هاي پيچيده را مي کنند. اين هيف ها توسط پلاسمولماي سلول گياه ميزبان احاطه مي شوند. اين نوع همزيستي ميکوريزايي حد واسط ميکوريز داخلي و خارجي است (Smith & Read, 2008).
2-2-3- آربوتوييد ميکوريز
اين نوع همزيستي ميکوريزايي از نوع اکتندوميکوريز است. اين رابطه در اعضاي خانواده گياهي Ericaceae و در جنس هاي Arctosaphylus، Arbutus و Arctous و همچنين در خانواده گياهي Pyrolaceae و جنس Pyrola ديده مي شود. ريشه گياه ميزبان به طور کامل توسط غلاف خارجي پوشيده شده و شبکه هارتيگ توسعه يافته است. قارچ داخل سلول هاي گياه ميزبان نفوذ و تشکيل هيف هاي پيچيده را مي کند که توسط پلاسمولماي سلول هاي گياه محدود مي شود (Smith & Read., 2008).
2-2-4- مونوتروپوييد ميکوريز
در اين نوع رابطه همزيستي، قارچ توليد شبکه ميسليومي ضخيم و فشرده را کرده و به ناحيه کورتکس ريشه نفوذ مي کند. اين رابطه همزيستي شامل سه جزء است:
1- قارچ Boletus از شاخه Basidiomycota
2- اعضاي خانواده گياهي Monotropaceae که گياهان علفي فاقد کلروفيل مي باشند
3- گياهي درختي که قارچ همزيست با آن رابطه همزيستي از نوع اکتوميکوريز برقرار مي نمايد.
در اين نوع همزيستي، گونه هاي متعلق به جنس هاي Monotropa، Sarcodes، Pterospora از طريق شبکه ميسليوم قارچ همزيست نياز کربني و انرژي خود را از گونه درختي که قارچ همزيست با آن رابطه اکتوميکوريزايي برقرار کرده است بدست مي آورند. با توجه به توانايي اين گياهان علفي در تجزيه ترکيبات آلي، شواهدي از انتقال ترکيبات پروتيني از گياه علفي به گونه درختي وجود دارد. هردوي اين گياهان نيازخود به عناصر معدني را از طريق شبکه ميسليوم قارچ تامين مي نمايند (Smith & Read., 2008).


پاسخی بگذارید