2-17 موقعيت جغرافيايي شهرستان جاسک38
2-18 وضعيت جوي شهرستان جاسک39
2-19 ناهمواري‌ها و عوارض طبيعي شهرستان جاسک42
2-20 رودخانه هاي شهرستان جاسک44
2-21 جغرافياي جانوري شهرستان جاسک45
2-22 جغرافياي گياهي شهرستان جاسک45
2-23 موقعيت جغرافيايي شهرستان بشاگرد47
2-24 وضعيت جوي شهرستان بشاگرد48
2-25 ناهمواري‌ها و عوارض طبيعي شهرستان بشاگرد49
2-26 جغرافياي جانوري شهرستان بشاگرد50
2-27 جغرافياي گياهي شهرستان بشاگرد50
2-28 موقعيت جغرافيايي شهرستان سيريک51
2-29 وضعيت جوي شهرستان سيريک52
2-30 ناهمواري‌ها و عوارض طبيعي شهرستان سيريک52
2-31 جغرافياي جانوري شهرستان سيريک53
2-32 جغرافياي گياهي شهرستان سيريک53
2-33 جمعيت و نيروي انساني54
2-33-1 تغييرات و رشد جمعيت استان (1390-1345)54
2-33-2 تغييرات جمعيت و متوسط رشد سالانه آن به تفکيک شهرستانها مورد مطالعه 90-138555
2-34 تراکم نسبي جمعيت56
2-34-1تراکم نسبي جمعيت استان56
2-34-2 تراکم نسبي جمعيت درشهرستانهاي مورد مطالعه :57
2-35 معرفي برخي از جاذبه هاي گردشگري شرق استان هرمزگان58
2-35-1 خور آذيني58
2-35-1- 1 پوشش گياهي خور آذيني59
2-35-1- 2 حيات وحش خور آذيني59
2-35-2 آبشار پشتگر بشاگرد59
2-35-3 گلفشانهاي جاسک60
2-35-4 منطقه حفاظت شده جگين و گابريك60
2-35-5 ساحل درياي جاسک61
2-35-5-1 کپو وسراهکون(kappo)61
2-35-5-2 تومپ خلفان61
2-35-5-3 صيدگاه هاي تفريحي61
2-35-5-4 صيد گاه هاي ساحل غربي62
2-35-5-5 صيدگاه هاي ساحل شرقي62
2-35-5-6- سرزمين هاي زيرآب و صخره هاي مرجاني جاسک62
2-35-6 جنگل هاي حرا63
2-35-6-1 حرا خورلوران63
2-35-6-2 حراء پوراف (mudvolcano)63
2-35-6-3- جنگل دريائي خلاصي63
2-35-6-4 حراء پهنو(pahnu)63
فصل سوم65
روش تحقيق65
3-1 روش تحقيق66
3-2- روشها و ابزار گرد آوري اطلاعات66
3-2-1- روش کتابخانهاي66
3-2-2- روش ميداني66
3-2-3 روش پرسشنامه:67
3 -3- چارچوب مفهومي‌فرايند تحليل سلسله مراتبي AHP67
3-3-1- مراحل تجزيه و تحليل سلسله مراتبي67
فصل چهارم70
تجزيه و تحليل70
مقدمه71
4-1-ويژگي هاي فردي پاسخگويان71
4-1-1- توزيع پاسخگويان بر اساس جنس71
4-1-2- توزيع پاسخگويان بر حسب سن72
4-1-3- توزيع پاسخگويان برحسب سطح تحصيلات73
4-2 شغل پاسخگويان74
4-3- محل اقامت گردشگران75
4-4- فصل سفر گردشگران76
موانع توسعه طبيعت گردي77
4-6- مجاورت با خليج فارس و جذب گردشگر78
جاذبه اکوتوريستي و افزايش درآمد79
4-7- انگيزه اصلي گردشگران به اين منطقه80
4-9- راهکار افزايش ورود گردشگر81
4-10- مهمترين شهرستان از لحاظ جذب گردشگري82
4-11- بررسي تأثير برخي مولفه ها در گسترش طبيعت گردي شرق استان هرمزگان83
4-12- بررسي پتانسيل ها و توانايي هاي موجود در شرق استان هرمزگان جهت توسعه و گسترش اکوتوريسم84
4-13- چارچوب مفهومي‌فرايند تحليل سلسله مراتبيAHP85
4-13-1- تعيين ضريب اهميت معيارها86
4-13-2-تبيين ضرايب اهميت مناطق منتخب88
4-13-2-1- حجم تقاضا88
4-13-2-2- ارزش بصري90
4-13-2-3- تعداد جاذبه گردشگري91
4-13-2-4- دسترسي آسان93
4-13-2-5- فضاي قابل توسعه94
4-13-2-6- نزديكي به كانون هاي گردشگرفرست96
4-13-3- تعيين امتياز نهايي( اولويت) گزينه ها97
4-14-نتيجه گيري99
فصل پنجم100
نتيجه گيري و پيشنهادات100
مقدمه101
5-1- فرضيات تحقيق101
5-1-1- فرضيه اول101
5-1-2- فرضيه دوم102
5-1-3- فرضيه سوم102
5-2- نتيجه گيري104
5-3- پيشنهادات105
منابع و ماخذ106
پيوست ها112
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 1 : مسافر و ديدار کننده15
شکل 2 : توسعه پايدار35
شکل شماره 3 : گردشگري پايدار و توسعه پايدار37
نقشه4 موقعيت جغرافيايي منطقه مورد مطالعه38
نقشه 5 تقسيمات سياسي شهرستان جاسک39
نقشه 6 منحني هم تبخير منطقه مورد مطالعه40
نقشه 7 منحني هم باران منطقه مورد مطالعه41
نقشه 8 طبقه بندي اقليمي‌منطقه مورد مطالعه42
نقشه 9 طبقه بندي خاک منطقه مورد مطالعه43
نقشه 10 رودخانه هاي منطقه مورد مطالعه45
نقشه 11 پوشش گياهي منطقه مورد مطالعه47
نقشه 12 تقسيمات سياسي شهرستان بشاگرد48
نقشه 13 تقسيمات سياسي شهرستان سيريک52
نقشه 14 پراکندگي جمعيت، در منطقه مورد مطالعه58
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1- ده کشور نخست جهان از نظر تعداد گرشگر ورودي در سالهاي 2006 و 2007، منبع WTO29
جدول2-2 – اسامي‌و مشخصات رودخانه‌هاي منطقه مورد مطالعه به تفكيك شهرستان محل عبور44
جدول 2-3- مساحت عرصه‌هاي جنگلي منطقه مورد مطالعه 1388 (واحد: هکتار)46
جدول2-3- مساحت عرصه هاي جنگلي پاركهاي جنگلي طبيعي51
جدول 2-4-54
جدول 3-4- جمعيت و متوسط رشد سالانه به تفکيک شهرستان در سالهاي 1385 و 139055
جدول 3-5- ميزان تراکم جمعيت به تفکيک شهرستان هاي منطقه مورد مطالعه سال 139057
جدول 3-1- مقايسه گزينه ها نسبت به معيار “مهارتهاي مديريتي”69
جدول 4-1- توزيع جنس71
جدول4-2 توزيع پاسخگويان بر اساس سن72
جدول4-3 توزيع پاسخگويان برحسب سطح تحصيلات73
جدول 4-4- شغل پاسخگويان محدوده مورد مطالعه74
جدول4-5 محل اقامت گردشگران75
جدول4-6 فصل سفر گردشگران به شهرهاي شرق استان76
جدول4-7 موانع توسعه طبيعت گردي77
جدول4-8 اثرات مجاورت با خليج فارس و جذب گردشگر78
جدول4-9 جاذبه هاي اکوتوريستي و افزايش درآمد79
جدول4-10 انگيزه اصلي گردشگران براي مسافرت به شهرهاي شرق استان80
جدول4-11 راهکار افزايش ورود گردشگر81
جدول4-12 مهمترين شهرستان، از لحاظ جذب اکوتوريسم82
جدول4-13 تأثير برخي مولفه ها در گسترش طبيعت گردي در شرق استان هرمزگان84
جدول4-14 بررسي پتانسيل ها و توانايي هاي موجود در شرق استان هرمزگان جهت توسعه اکوتوريسم85
جدول 4-15- جدول معيارهاي ارزيابي مناطق گردشگري86
جدول 4-16- کميتي ساعتي براي مقايسه دودويي معيارها87
جدول 4-17- تعيين ضرايب اهميت معيارهاي منتخب براي انتخاب منطقه هاي برتر88
جدول 4-18- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار حجم تقاضا89
جدول4-19- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار ارزش بصري90
جدول4-20- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار تعداد جاذبه گردشگري92
جدول4-21- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار دسترسي آسان93
جدول4-22- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار فضاي قابل توسعه95
جدول4- 23- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار نزديکي به کانونهاي مهاجر فرست96
جدول4-24-مجموع امتيازهاي نهايي مناطق با احتساب ضريب اهميت معيارها98

فهرست نمودار
عنوان صفحه
تصوير 1 : مسافر و ديدار کننده15
نمودار شماره3- 1-روند تغييرات افزايش جمعيت استان را از سال 1345 تا 1390 نمايان مي‌سازد.55
نمودار 3-2- تراکم نسبي جمعيت استان هرمزگان طي دوره 1365-139056
نمودار 4-1 توزيع پاسخگويان بر اساس جنس72
نمودار4-2 توزيع پاسخگويان بر اساس سن73
نمودار4-3 توزيع سرپرست خانوار برحسب سطح تحصيلات74
نمودار 4-4- شغل پاسخگويان محدوده مورد مطالعه75
نمودار4-5- محل اقامت گردشگران76
نمودار4-6- فصل سفر گردشگران به شهرهاي شرق استان77
نمودار4-7- موانع توسعه طبيعت گردي78
جدول4-8 اثرات مجاورت با خليج فارس و جذب گردشگر78
نمودار4-8- اثرات مجاورت با خليج فارس و جذب گردشگر79
نمودار4-9- جاذبه هاي اکوتوريستي و افزايش درآمد80
نمودار4-10- انگيزه اصلي گردشگران براي مسافرت به شهرهاي شرق استان81
نمودار4-11- راهکار افزايش ورود گردشگر82
نمودار4-12- مهمترين شهرستان از لحاظ جذب اکوتوريسم83
نمودار4-13- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار حجم تقاضا89
نمودار4-14- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار ارزش بصري91
نمودار4- 15- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار تعداد جاذبه گردشگري92
نمودار4- 16- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار دسترسي آسان94
نمودار4- 17- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار فضاي قابل توسعه95
نمودار4- 18- ضريب اهميت منطقه ها بر اساس معيار نزديکي به کانونهاي مهاجر فرست97
نمودار4-19- مجموع امتيازهاي نهايي مناطق با احتساب ضريب اهميت معيارها98
نمودار 5-1- امتياز نهايي مکانهاي گردشگري شرق استان هرمزگان102
نمودار 5-2- راهکارهاي افزايش توريست در شرق استان هرمزگان103
فصل اول
کليات تحقيق
1-1مقدمه :
گردشگري از عوامل اصلي توسعه پايدار در سطوح اقتصادي،اجتماعي،فرهنگي و زيست محيطي است (پاپلي و همکاران،1385) و ابعاد مختلف سياسي،اقتصادي، فرهنگي، هنري و….. زندگي انسان را در سراسر کره زمين تحت تاثير خود قرار داده و موجب تغيير و تحولاتي در آنها شده است.
گردشگري بزرگترين و پر رونق ترين صنعت جهان است و انتظار مي‌رود که در قرن بيست و يکم اين صنعت پيشتاز بوده و سير صعودي آن ادامه يابد(هالوجنکينز،11،1388) در طي 60 سال اخير،گردشگري از رشد پيوسته اي برخوردار بوده است، به طوري که يکي از بخش هاي اقتصادي با سرعت بالا در جهان تبديل شده است.(طيبي،67،1387) بنابر آمار بانک جهاني، در سال 2000 تعداد گردشگران در سر تا سر جهان بالغ بر 701 ميليون نفر بوده و از اين جريان گردشگري مبلغي حدود 475 ميليارد دلار به طور مستقيم وارد چرخه اقتصادي جهان شده است.( World Bank, 2002 )
اکوتوريسم گرايش نسبتا تازه در صنعت گردشگري است. محيط طبيعي، معيشت و شيوه هاي زيست سنتي، چشم اندازها و مناظر زيباي طبيعت،هدف هاي اصلي و جاذبه هاي گردشگر پذير اين نوع از گردشگري هستند.به منظور پايداري و توسعه اين صنعت،حفاظت از محيط زيست و پاسداري از فرهنگ سنتي در اولويت قرار دارد. اکوتوريست ها که با انگيزه هاي خاص خود به نواحي طبيعي و بکر کره زمين مسافرت مي‌کنند تجارب سودمندي به دست خواهند آورد.(اکبري و قرخلو،1389)
سازمان ملل متحد تصميم گرفت که سال 2002 ميلادي را به عنوان سال بين المللي اکوتوريسم اعلام کند و کميسيون توسعه پايدار اين سازمان (UNEP) و سازمان جهاني گردشگري را موظف به انجام فعاليت هايي در اين سال ساخت. هدف از اين کار، مرور مجدد تجربيات گذشته در زمينه بوم گردشگري، تشخيص و ترويج انواع اکوتوريسم که در آن ها از اکوسيستمهاي در معرض خطر حفاظت مي‌شود، تقسيم فوائد حاصل از فعاليت ها با جوامع محلي و احترام به فرهنگ هاي بومي‌است.(لانزا،320، 2003)
گردشگري طبيعي مسئولانه مي‌توانند در تعامل تنگاتنگ با جوامع محلي منجر به پايداري منابع طبيعي و ايجاد معيشت پايدار شود. گردشگري به طور عام و طبيعت گردي به طور خاص مي‌تواند با برنامه ريزي درست سودآوري مناسب براي جوامع محلي و حفاظت از منابع طبيعي را تضمين کند و رشد اقتصادي را با روند حفاظت از منابع طبيعي به ويژه در کشورهاي در حال توسعه پيوند زد.(سيمين تولايي،1386)
توسعه پايدار پيش نياز گردشگري پايدار است چرا که توسعه غير پايدار مي‌تواند کيفيت محصولات گردشگري و خدمات مربوطه را تحت الشعاع قرار دهد.(تولايي،1386)
شناسايي و معرفي جاذبه هاي طبيعي و آثار تاريخي و يادمان هاي باستاني و فرهنگي ايران از اقدامات موثري است که مي‌تواند در توسعه طبيعت گردي و کسب درآمد بيشتر مفيد و موثر باشد. اين پژوهش بر آن است با شناخت و معرفي جاذبه ها و قابليت هاي طبيعي شرق استان هرمزگان گامي‌ارزنده در توسعه اين صنعت برداشته که بر مبناي توسعه پايدار است و افق هاي تازه و اميد بخش را در توسعه اين شهرستانها به ارمغان آورد. شناسايي و معرفي توان هاي محيطي در شهرستان هاي جاسک،سيريک و بشاگرد به عنوان مناطق مستعد طبيعت گردي و توسعه اکوتوريسم بر رشد و توسعه اين شهرستان ها که بر مبناي توسعه پايدار است مي‌تواند به توسعه اقتصادي، اجتماعي و… در اين شهرستان ها کمک نمايد.
با توجه به اهميت مطالعات گردشگري و طبيعت گردي و کاربردي بودن اين گونه مطالعات، تحقيق حاضر در قالب پايان نامه کارشناسي ارشد با عنوان ((بررسي توان هاي محيطي جهت توسعه اکوتوريسم بر مبناي توسعه پايدار، مطالعه موردي : شرق استان هرمزگان))
1-2انگيزه انتخاب موضوع :
شناخت ظرفيت هاي محيطي شرق استان به عنوان يکي از قطب هاي اکوتوريسم نياز به بررسي دقيق تر با زيربناي شناخت ظرفيت با نگاه بر توسعه پايدار دارد. در صورتيکه بتوان اين ظرفيت ها را بهتر شناسايي نمود مي‌توان براي فايق آمدن بر چالش هاي اقتصادي فعلي و پيش رو در استان برنامه ريزي بهتري صورت داد.برنامه ريزي اکوتوريسم ظرفيت فوق العاده اي براي شناساندن فرهنگ استان نقش بي بديلي داشته و از طرف ديگر مي‌توان به اقتصاد منطقه کمک موثري شود.
1-3تعريف مساله و بيان سوال هاي اصلي تحقيق :
توريسم از مهمترين فعاليتهاي انساني معاصر است که همواره با به وجود آمدن تغييرات شگرف در سيماي زمين، اوضاع سياسي، اقتصادي، فرهنگي، منش و روش زندگي انسانها را دگرگون مي‌سازد.( محلاتي،1380 : 13) اکوتوريسم به عنوان گونه اي از صنعت توريسم در چارچوب الگوي فضاي گردشگري، داراي قابليت بسياري در زمينه تطبيق پذيري محيطي در راستاي گردشگري پايدار مي‌باشد. ايران کشوري پهناور و با شرايط جغرافيايي متنوع است که اين باعث شده است که از نظر زيست محيطي، سياحتي و اقتصادي قابليتهاي زيادي را در خصوص اکوتوريسم داشته باشد.(سرائي و همکاران، 1389) امروزه صنعت توريسم در دنيا، يکي از منابع مهم درآمد و در عين حال از عوامل موثر در تبادلات فرهنگي بين کشورهاست و به عنوان گسترده ترين صنعت خدماتي جهان حائز جايگاه ويژه اي است، از اين رو بسياري از کشورها در رقابتي نزديک و فشرده، در پي افزايش بيش از پيش منافع و عوايد خود از اين فعاليت بين المللي هستند. (کاظمي، 1385 :1)
توسعه پايدار فرايندي است که نياز گردشگران فعلي و جامعه ميزبان را تامين نموده و در عين حال موجب حمايت از اين نياز و تقويت آينده آن مي‌شود. فراهم کردن شرايط براي توسعه پايدار مستلزم آن است که اين مفهوم به بخشي از ذهن ناخودآگاه ما مبدل شود و نياز به همت والاي کليه اقشار يک جامعه دارد و منحصر به تلاشهاي بخش تحصيل کرده جامعه يا يک صنعت خاص نمي‌باشد. توسعه پايدار مساله اي نيست که در روز يا وقت به خصوصي مناسبت داشته باشد. براي توسعه پايدار چهار مطلب بايد مورد توجه قرار گيرند که عبارتند از :
1) اصولي که سياست هاي توسعه پايدار بر مبناي آن قرار داده مي‌شوند.
2) زمينه هاي مهم توسعه پايدار که در مورد صنعت گردشگري کاربرد دارد.
3) چگونگي تقسيم مسئوليت هاي توسعه پايدار
4) تدوين دستور کاري براي اقدامات توسعه پايدار در بخش گردشگري (رنجبريان و همکاران،1384)
در دنياي امروز با توجه به اينکه بسياري از مردم در بافت مدرن جوامع به دنبال فعاليت هايي مي‌گردند که آنها را با طبيعت مرتبط کند، گردشگري نيز رويکرد گسترده اي به موضوع طبيعت گردي پيدا کرده است. بنابراين بررسي در اين زمينه ضروري به نظر مي‌رسد و مي‌توان اذعان داشت که در طرح هاي جامع کشور جاي اين شاخه خالي است (نکوئي صدري، 1384 : 76)
استان هرمزگان يکي از 31 استان کشور جمهوري اسلامي‌ايران است که در جنوب کشور و بين مختصات جغرافيايي 25 درجه و 30 دقيقه تا 28 درجه و 53 دقيقه عرض شمالي و 52 درجه و 44 دقيقه تا 59 درجه و 16 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است.
شهرستان بشاگرد به مرکزيت شهر سردشت در فاصله قريب 400 کيلومتري شمال شرق بندرعباس و در مختصات جغرافيايي 57 درجه و 23 دقيقه تا 59 درجه و 2 دقيقه طول شرقي و 26 درجه و 4 دقيقه تا 26 درجه و 58 دقيقه عرض شمالي قرار دارد. اين شهرستان از شمال به استان کرمان، از شرق و شمال شرقي به استان سيستان و بلوچستان، از جنوب به شهرستان جاسک، از غرب به شهرستان سيريک و از شمال غربي به شهرستان ميناب محدود مي‌شود. اين شهرستان با 92096 کيلومتر مربع، 3 بخش،2 شهر، 6 دهستان و 208 آبادي حدود 5/12 درصد از کل مساحت خاکي استان هرمزگان را تشکيل مي‌دهد و چهارمين شهرستان استان از نظر وسعت محسوب مي‌گردد. بر اساس نقشه پهنه بندي اقليمي‌استان، اين شهرستان داراي اقليم خيلي خشک و خيلي گرم بوده و داراي تابستاني گرم و زمستاني معتدل است. بشاگرد به سبب مجاورت با دريا، نزديکي به دشت، و نيز کوهستاني بودن داراي گونه هاي متفاوت آب و هوايي است. در کرانه هاي درياي عمان گرما شدت زياد دارد و وجود رطوبت بر ناسازگاري هوا مي‌افزايد در اين سرزمين انواع مرکبات و ميوه هاي گرمسيري مانند : موز،انبه، زيتون، خرما، پنبه، ذرت، برنج و گندم به عمل مي‌آيد. طبيعت بکر بشاگرد موقعيت مناسبي براي پرورش دام فراهم مي‌آورد و به همين سبب دامداري در اين مناطق رونق دارد اما دامداري در آن به شکل سنتي انجام مي‌شود و صرفه اقتصادي ندارد و تنها نياز خانواده را برآورده مي‌کند. در اين منطقه همچنين گياهان صحرايي مختلف و متنوعي مي‌رويند که سالها استفاده طبي و خوراکي کشاورزي و دامداري در بشاگرد به علت سنتي بودن تاکنون صرفه اقتصادي نداشته است. بشاگرد سرزميني داراي ارتفاعات و پستي و بلنديهاي بسيار است که از جمله مهم ترين ارتفاعات آن مي‌توان رشته کوه آهويري اهون، کوه مهراب در شمال غرب و گور کوه گا فر و بند مارز را نام برد.
بشاگرد به علت استقرار در اراضي بلند و مرتفع تنها محلي است که هواي آن به نسبت خنک و معتدل است و چشمه هاي متعدد حوالي آن حاکي از وجود آب فراوان است. شهرستان جاسک به مرکزيت بندر جاسک يکي از شهرستان هاي تابعه استان هرمزگان بوده که تقريبا مختصات جغرافيايي آن بين 57 درجه و 10 دقيقه تا 59 درجه و 16 دقيقه طول شرقي و 25 درجه و 23 دقيقه تا 26 درجه و 13 دقيقه عرض شمالي است. شهرستان جاسک با 42/11141 کيلومتر مربع 34/15 درصد مساحت استان را در برگرفته و داراي 2 بخش، 1 شهر و 5 دهستان مي‌باشد. اين شهرستان داراي 178 آبادي بوده که 164 آبادي آن داراي سکنه و 14 آبادي نيز خالي از سکنه است. اين شهرستان از جهت شرق و شمال شرق با استان سيستان و بلوچستان و از جانب شمال به شهرستان بشاگرد و از منتهي اليه شمال غربي به شهرستان سيريک محدود مي‌شود. آب و هواي شهرستان جاسک، گرم و خشک بوده و داراي تابستاني گرم و زمستاني معتدل است. دما در اين شهرستان به ندرت صفر درجه مي‌رسد. براساس نقشه پهنه بندي اقليمي‌استان هرمزگان، اين شهرستان داراي اقليم خيلي خشک، خنک تا خيلي گرم بوده است. شهرستان جاسک به دليل وجود و دارا بودن حدود 370 کيلومتر مرز دريايي و با برخورداري ساحل مناسب، وجود خورهاي متعدد فعاليت هاي شيلاتي به عنوان يکي از اصلي ترين پايه هاي اقتصادي شهرستان بوده و با توجه به استعدادهاي موجود سرمايه گذاري توسط بخش خصوصي و دولت براي توسعه فعاليتهاي صيادي صورت گرفته است که مقايسه تعداد شاغلين و ارزش افزوده ايجاد شده در بخش صيادي با ديگر بخشهاي اقتصادي به خوبي نشان مي‌دهد که شيلات بخش غالب اقتصادي شهرستان است که با بررسي روند توليدات و اشتغال در بخش هاي مختلف اقتصادي نشان از تقليل ظرفيت و کاهش توليد و اشتغال در بخش هاي شيلات دارد. مهمترين محصولات شهرستان جاسک شامل خرما و صيفي جات مي‌باشد. اين منطقه به دليل دوري از مرکز استان محرومترين شهرستانهاي استان وحتي کشور محسوب مي‌شود. شرايط اقتصادي و معيشتي اين منطقه با ميانگين هاي کشور فاصله زيادي دارد به دليل ضعف شديد کاهش ذخاير دريايي، پاره اي از مسائل فرهنگي،زيرساختها از لحاظ موقعيت اجتماعي، اقتصادي، سياسي و جغرافيايي در سالهاي پيش از پيروزي انقلاب اسلامي‌به دليل بي توجهي به اين منطقه شهري باعث گسترش فقر در اين شهرستان شده است. (گزارش اقتصادي اجتماعي شهرستان جاسک،1388)
شهرستان سيريک به مرکزيت شهر سيريک در تقسيمات کشوري يکي از شهرستان هاي استان هرمزگان است اين شهرستان در جنوب شرقي استان و در فاصله 160 کيلومتري جنوب شرق بندرعباس و در مختصات جغرافيايي 56 درجه و 57 دقيقه تا 57 درجه و 32 دقيقه طول شرقي و 26 درجه و 6 درجه و 6 دقيقه تا 26 درجه و 58 دقيقه عرض شمالي، قرار دارد. اين شهرستان از شمال و شمال شرقي به شهرستان ميناب، از جنوب به شهرستان جاسک، از جنوب شرقي به شهرستان بشاگرد و از غرب به درياي عمان محدود مي‌شود. اين شهر تا سال 1386، جزو توابع شهرستان ميناب بود که در اين سال، به عنوان دوازدهمين شهرستان استان هرمزگان مستقل شد. شهر سيريک بر ساحل درياي عمان بنا شده و موقعيت بندري دارد. شهرستان سيريک با 2/2327 کيلومتر مربع، 2 بخش،2 شهر، 4 دهستان و 79 آبادي، حدود 2/3 درصد از کل مساحت خاکي استان هرمزگان را تشکيل مي‌دهد. براساس نقشه پهنه بندي اقليمي‌استان هرمزگان، شهرستان سيريک داراي اقليم بحري ضعيف، خيلي خشک، خشک تا خيلي گرم مي‌باشد. در اين اقليم، معدل درجه حرارت ساليانه بسيار بالا بوده و داراي تابستان هاي گرم و مرطوب و زمستان هاي معتدل مي‌باشد و درجه حرارت هيچ گاه به صفر نمي‌رسد. منشا بارندگي هاي اين منطقه به موج هاي کوتاه جبهه سرد و بادهاي موسمي‌وابسته است، اين جريان ها در فصل زمستان از جانب غرب و جنوب غرب به مناطق خليج فارس و درياي عمان نفوذ کرده و هر اندازه بار رطوبتي آنها زيادتر باشد، به همان اندازه بارندگي هاي بيشتري را ايجاد مي‌کنند.
محصولات کشاورزي اين شهرستان به دليل وضعيت خاص جغرافيايي و وجود خشکسالي هاي متعدد و ساير شرايط اقليمي‌از تنوع زيادي برخوردار نبوده و به غلات، حبوبات، انواع سبزيجات، محصولات جاليزي،انواع توتون و تنباکو، يونجه،مرکبات و خرما، محدود مي‌شود. شهرستان سيريک از ديرباز به عنوان يکي از مهمترين کانون هاي فعاليت صيد و ماهيگيري در کشور شناخته شده است و فعاليت هاي شيلاتي، همواره يکي از مهمترين فعاليت هاي کسب و کار جمعيت شهرستان جاسک بوده است. (گزارش اقتصادي اجتماعي شهرستان سيريک،1388)
بنابراين با توجه به مشکلات عديده که در اين سه شهرستان بيان شده شامل فقر، بيکاري و معيشتي يکي از راههاي موثر در جهت رفع اين مشکلات توسعه گردشگري با توجه به استعدادهاي بالقوه در اين سه شهرستان مي‌باشد از آنجا که مناطق طبيعي نقش مهمي‌را در بهبود توليدات گردشگري ايفا مي‌کند (Rieraf font ,2000:97) و مي‌توانند به ساير تلاشهاي قابل ملاحظه و سرمايه گذاري جهت بالا رفتن ميزان گردشگر و جذابيت مقاصد گردشگري معين اضافه گردند(Ritchie and crouch,2002:2)
علي رغم اين موضوع در قدم اول اين سوال پيش مي‌آيد که آيا اين مناطق داراي جاذبه هاي گردشگري کافي هستند تا با اتکا به آن ها بتوان به توسعه اکوتوريسم رسيد ؟و همچنين آيا مي‌توان با توسعه اکوتوريسم در شرق استان هرمزگان به توسعه پايدار رسيد؟
1-4پيشينه تحقيق
پارسايي (1384) تحقيقي تحت عنوان امکان سنجي نواحي مستعد توسعه اکوتوريسم در استان کهگيلويه و بويراحمد با استفاده از GIS انجام داده است، همچنين با استفاده از روش ترجونگ، وضعيت زيست اقليم انساني در استان مورد مطالعه قرار گرفت نتيجه حاصل از تحقيق از اين قرار است که شهرستان هاي دنا و گچساران براي ارائه خدمت و پشتيباني گردشگران، توانمندي بيشتري دارند.(پارسايي،1384 . ( ضيايي و همکاران (1390) پژوهشي با عنوان ارزيابي توان اکولوژي و اولويت بندي پهنه هاي مستعد اکوتوريسم (مورد مطالعه : شهرستان مينو دشت) در اين پژوهش با به کارگيري GIS و با استفاده از مدل اکولوژي مربوطه پهنه هاي مستعد اکوتوريسم متمرکز و گسترده شناسايي شدند. پهنه هاي مستعد اکوتوريسم متمرکز با استفاده از AHP و با در نظر گرفتن معيارهاي جاذبه هاي طبيعي،فرهنگي، تسهيلات و امکانات دسترسي و نزديکي به سکونتگاه اولويت بندي شدند، منطقه باقرآباد اولويت اول توسعه اکوتوريسم متمرکز را به دست آورد.(ضيايي و همکاران، 1390)
صفاري و همکاران (1391) پژوهشي با عنوان شناسايي پهنه هاي مستعد اکوتوريسم در شهرستان کازرون هدف از اين پژوهش شناسايي نواحي مستعد توسعه اکوتوريسم در شهرستان کازرون مي‌باشد. با توجه به عوامل موثر در مکان يابي نواحي مستعد توسعه اکوتوريسم، فاکتورهاي اطلاعاتي مختلف شامل لايه پوشش گياهي، لايه هم دما، لايه مسيرهاي ارتباطي، لايه مکان هاي اقامتي و پذيرايي، لايه شبکه آبراهه ها، چشمه ها و درياچه ها تهيه و پس از رقومي‌سازي در محيط نرم افزاري Arc GIS مورد پردازش قرار گرفت، وزن دهي و اهميت نسبي هر يک از لايه هاي اطلاعاتي نسبت به يکديگر از طريق مدل تحليل سلسله مراتبي(AHP ) انجام شد، نتايج نشان داد که اين منطقه از نظر جاذبه هاي اکوتوريسم و ژنوتوريسم داراي پتانسيل هاي بسيار مطلوبي بوده و بايستي براي استفاده از اين جاذبه ها برنامه ريزي هاي مناسب صورت گيرد. (صفاري و همکاران،1391)
اميراحمدي و مظفري (1391)،پژوهشي با عنوان تحليل پهنه هاي مناسب توسعه اکوتوريسم در استان زنجان با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) در اين تحقيق با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي، پتانسيل پهنه هاي مناسب فعاليت هاي اکوتوريستي نظير : کوهنوردي، دامنه نوردي، ورزش هاي زمستاني و اسکي، ورزشهاي آبي و ماهيگيري، طبيعت درماني و طبيعت گردي بررسي و مشخص گرديد.به همين منظور لايه هاي اطلاعاتي مورد نياز، شامل نقشه هاي سطوح ارتفاعي، شيب و جهت، سطوح آبي رودخانه ها، چشمه هاي معدني و پوشش گياهي تهيه گرديد. سپس با تلفيق و هم پوشاني لايه هاي اطلاعاتي در محيط GIS با استفاه از مدل AHP پهنه هاي مناسب توسعه اکوتوريسم در استان زنجان مشخص شد نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد که بيش از 30 درصد وسعت استان، داراي پتانسيل مطلوب براي انواع فعاليت هاي اکوتوريسمي‌است.( امير احمدي و مظفري، 1391)
فرج زاده اصل و رفيق (1387) تحقيقي تحت عنوان تحليل پهنه هاي مناسب توسعه اکوتوريسم در استان کردستان با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي انجام داده اند. در اين تحقيق با به کارگيري سيستم اطلاعات جغرافيايي، از مجموع منابع و جاذبه هاي توريستي استان، پتانسيل پهنه هاي مناسب فعاليت هاي اکوتوريستي کوهنوردي و صخره نوردي،دامنه نوردي، طبيعت گردي و مشاهده چشم اندازهاي زيبا، طبيعت درماني، اسکي و ورزشهاي زمستاني، ورزشهاي آبي و ماهيگيري بررسي شده اند. به همين منظور لايه هاي اطلاعاتي مورد نياز شامل نقشه هاي سطوح ارتفاعي شيب، پوشش گياهي، سطوح آبي، رودخانه ها و نقشه هاي چشمه هاي معدني تهيه و طبقه بندي گرديد. سپس با تلفيق و هم پوشاني لايه هاي اطلاعاتي در محيط GIS پهنه هاي مناسب هر کدام از موارد بررسي شده تعيين گرديد، نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد که حدودا 80 درصد از پهنه استان داراي پتانسيل هاي لازم براي توسعه انواع فعاليت اکوتوريستي مي‌باشد.(فرج زاده اصل و رفيق، 1387)
منوچهري (1385) تحقيقي تحت عنوان ارزيابي توان طبيعت گردي منطقه ناهارخوران با استفاده از تصوير ماهواره اي و سامانه اطلاعات جغرافيايي انجام داده است. در اين تحقيق براي مصرفي بهينه و درست مناطق داراي قابليت گردي به طبيعت گردان، ابتدا از طريق آمايش سرزمين با استفاده از GIS و اطلاعات ماهواره اي، مناطق داراي قابليت طبيعت گردي با تهيه نقشه هاي شيب، جهت و ارتفاع از طريق مدل رقومي‌ارتفاع (DEM) منطقه و تلفيق آن ها با هم شناسايي و بر روي نقشه مشخص گرديدند. در نهايت براي تعيين اولويت مکاني و زماني با استفاده از معيارهاي طبيعت گردي به هر منطقه امتياز داده شد. بر اساس امتياز کسب شده براي هر منطقه، فعاليت طبيعت گردي مناسب آن منطقه معرفي گرديدند.(منوچهري،1385)
يکي از قديمي‌ترين کاربردهاي GIS در برنامه ريزي توريسم توسط بري (1991) در ايالت ويرجينا در ايالت متحده آمريکا نشان داده اند که GIS در اين مطالعه به منظور تعيين مناطق حفاظتي و تفرجي و همچنين تعيين بهترين مکان ها براي توسعه به کارگرفته شد و مناسب ترين پهنه ها بر اساس مهندسي زيبا شناسي و محدوديت هاي زيست محيطي مشخص شدند.(شايان و همکاران،1386)
بدري و همکاران، تحقيقي تحت عنوان انتخاب مناطق نمونه گردشگري با استفاده از روش AHP (نمونه موردي :استان کهگيلويه و بويراحمد)، در اين نوشتار، با استفاده از روش تحليل سلسله مراتبي پس از تعريف معيارهايي از ميان تعداد هشت منطقه گردشگري در استان کهگيلويه و بويراحمد، سه منطقه نمونه گردشگري گزينش شده اند، با توجه به اينکه معيارهاي مورد نظر براي مکان يابي از ارزش و اعتبار متفاوتي برخوردارند، بنابراين تحليل سلسله مراتبي، بهترين روشي است که در آن اهميت هر کدام از معيارها مدنظر قرار مي‌گيرد. نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد که مناطق گردشگري چشمه بلقيس، کوهگل و منطقه درياچه سد کوثر، مناسب ترين گزينه ها براي انتخاب به عنوان مناطق نمونه گردشگري و تهيه طرح جامع گردشگري هستند.(بدري و همکاران)
بدري و همکاران (1390)، تحقيقي تحت عنوان راهبردهاي توسعه اکوتوريسم در شهرستان مريوان انجام دادند، در اين مطالعه بر اساس رويکرد برنامه ريزي راهبردي مشارکتي و با استفاده از روش شناسي توصيفي – تحليلي و به کارگيري مدل SWOT، کوشش شده است تا راهبرد اصلي براي اقدام در زمينه توسعه اکوتوريسم شهرستان مريوان از ديدگاه 50 نفر از کارشناسان و 150 نفر از مردم محلي به عنوان نمونه، شناسايي و ارائه گردد. يافته ها نشان مي‌دهد که به منظور تقويت و توسعه اکوتوريسم پايدار در شهرستان مريوان، لازم است راهبردهاي متنوعي به عنوان مجموعه اي راهبردي براي سياست گذاري و مديريت و برنامه ريزي اکوتوريسم مورد توجه قرار گيرند. ( بدري و همکاران،1390)
نوحه گرد و همکاران (1388)، تحقيقي تحت ارزيابي قابليت هاي طبيعت گردي جزيره قشم با بهره گيري از مدل مديريت استراتژي SWOT انجام دادند، اين تحقيق به ارزيابي قابليت ها و توان منديهاي جزيره قشم در زمينه گردشگري طبيعي پرداخته مي‌شود و استراتژي حداکثر استفاده اقتصادي از ورود طبيعت گردان با حفظ ارزش هاي جزيره به مثابه بهترين نوع استراتژي براي توسعه گردشگري جزيره قشم معرفي مي‌گردد. (نوحه گرد و همکاران،1388)
OK در سال 2005 با استفاده از روش تصميم گيري چند معياره به بررسي مکان هاي مناسب گردشگري در جنگلهاي ايگنيداي کيرکلاري واقع در شمال غربي ترکيه پرداخت. نتايج بدست آمده بر اساس 28 شاخص نشان مي‌دهد که 19 محدوده مناسب توسعه گردشگري بوده و اسب سواري، تيراندازي، ورزشهاي آبي و ماهيگيري به عنوان مناسب ترين گزينه هاي توسعه گردشگري انتخاب شدند(ok,2005)
Zucca وFabbri در سال 2007 مقاله اي تحت عنوان کاربرد تجزيه و تحليل چند معياره در مکان يابي براي پارک محلي ارائه نمودند که در اين مطالعه مدلي براي طراحي و ارزيابي گزينه هاي مختلف محل هاي مناسب براي پارک فراهم شد. براي تعيين بهترين مکان، با پيروي از مفهوم توسعه پايدار و تعيين معيارهاي فيزيکي، اقتصادي، اجتماعي و اکولوژيک از فرايند GIS به نام SMCE استفاده شد ( Zuccai & Fabbri , 2007)
1-5 فرضيه هاي تحقيق :
1-شرق استان هرمزگان داراي منابع تفرجگاهي آبي و ساحلي و داراي چشم اندازهاي زيبا و منحصر به فرد است که امکان گسترش اکوتوريست را با قابليت هاي بالايي دارا مي‌باشد.
2-با شناسايي ظرفيت هاي توريستي استان امکان توسعه پايدار در امر اکوتوريسم در شرق استان فراهم خواهد شد.
3-مي‌توان با توسعه اکوتوريسم در شرق استان هرمزگان به توسعه پايدار رسيد.

1-6 هدف هاي اساسي تحقيق :

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

از اهداف اساسي که اين تحقيق در پي يافتن به آن است را مي‌توان چنين بيان کرد:
1-معرفي ظرفيت هاي شرق استان هرمزگان به خارج از مرزهاي جغرافيايي
2-تعيين مکان هاي مناسب براي توسعه اکوتوريسم و توسعه پايدار
3-کمک به جذب توريسم و اشتغال زايي در شرق استان
4-توليد نقشه هاي مکان هاي مستعد گردشگري با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي و GIS
5-نحوه تهيه متغيرهاي پژوهش بر طبق مدل اکولوژيکي اکوتوريسم
1-7 اهميت و ضرورت انجام تحقيق :
با توجه به افزايش روزافزون جمعيت شهرستان هاي جاسک، سيريک و بشاگرد و با توجه به اينکه عده زيادي از اين جمعيت شامل قشر جوان جامعه هستند و تنها منبع درآمد مردم اين شهرستان ها اکثرا صيادي و در بخش مناطق کشاورزي و دامداري است پس نيازمند منبع درآمد جديد هستيم. ايجادو توسعه مکان هايي براي جذب گردشگران و ايجاد اشتغال براي آن ها يکي از راه هاي دسترس است که مي‌توان به صنعت گردشگري به عنوان صنعتي نو و اشتغال زا در اين شهرستان ها توجه ويژه اي کرد. همچنين به علت وجود ظرفيت هاي محيطي بالايي که در شرق استان وجود دارد مي‌توان براي حل چالش هاي اقتصادي در اين مناطق گردشگري را در اين منطقه رونق داد.
1-8 روش انجام تحقيق:
شناخت جاذبه هاي گردشگري شرق استان مي‌تواند فرصت هاي بسياري را براي برنامه ريزي هايي که در سند توسعه به آن اشاره شد به عرصه ظهور برساند. لذا با تحقيق و برنامه ريزي اکوتوريسمي‌مي‌توان رفاه و توانمند سازي جوامع محلي را گسترش داد. با توجه به محروميت منطقه علاوه بر مزيت هاي فرهنگي، درآمد اقتصادي و رفاه و بهبود براي مردم اين مناطق را با گسترش اين برنامه مي‌توان انتظار داشت روش در اين بررسي اين تحقيق به صورت تحليلي – توصيفي است.
در راستاي تعيين مناطق نمونه گردشگري پس از تعيين مباني نظري و تعريف معيارهاي اصلي و موثر در انتخاب و توسعه فعاليت هاي گردشگري، آمار و اطلاعات مورد نياز از طريق بررسي هاي ميداني جمع آوري شده به منظور گردآوري اطلاعات در اين تحقيق از تکنيک هاي مصاحبه و پرسشنامه از مردم محلي و مسئولان اين مناطق استفاده شده است.
پس از تعريف معيارهايي که ترکيبي از معيارهاي کمي‌و کيفي است مدنظر قرار مي‌گيرد. برهمين اساس ابتدا نقشه هاي منابع شکل زمين، خاکشناسي، تيپ بندي و تراکم تاج پوشش جنگلي در نرم افزار GIS طبقه بندي و وزن دهي مي‌شوند. و در نهايت به منظور تجزيه و تحليل آمار و اطلاعات و تعيين مناطق براي توسعه اکوتوريسم از روش تحليل سلسله مراتبي( AHP ) و نيز روش هاي توصيفي بهره گيري شده است.محدوده مورد مطالعه در اين تحقيق شهرستان هاي جاسک، سيريک و بشاگرد در شرق استان هرمزگان است.
1-9 روش و ابزار گردآوري اطلاعات :
ابزار سنجش و اندازه گيري وسائلي هستند که محقق به کمک آنها مي‌تواند اطلاعات مورد نياز را براي تجزيه و تحليل و بررسي پديده مورد مطالعه و نهايتا کشف حقيقت گردآوري نمايد. اين ابزار نقش ظرفيتهايي را بازي مي‌کنند که بتواند اطلاعات مربوط به اندازه گيري و سنجش متغيرهاي مورد مطالعه را به نحو مطلوب جمع آوري نمايد.
در چنين صورتي است که محقق خواهد توانست :
اولا: اطلاعات مرتبط با مساله تحقيق را گردآوري کند.
ثانيا: اين اطلاعات را به خوبي استخراج و طبقه بندي نمايد.
ثالثا: تجزيه و تحليل آنها را براي او مقدر نمايد.(حافظ نيا،1377)
آمار و اطلاعات مورد نياز پژوهش با مراجعه مستقيم به مراکز آماري و اطلاعاتي چون مرکز آمار ايران، سازمان مديريت و برنامه ريزي، سازمان ايرانگردي و جهانگردي و اداره کل تابع آنها در استان و کتابخانه هاي آنها انجام مي‌گيرد. ضمنا استفاده از سايتهاي اينترنتي و بانکهاي اطلاعاتي و کتابخانه هاي دانشگاهي و مراکز دولتي جهت استفاده و استخراج اطلاعات و آمار مورد نياز به منظور جمع آوري اطلاعات آماري مورد نياز
نقشه هاي لايه هاي پوشش گياهي،لايه کاربري اراضي، لايه توپوگرافي، لايه نقاط هم دما، لايه نقاط هم بارش، لايه يا نقشه اماکن گردشگري و اکوتوريسمي‌و……. داده ها از سازمان منابع طبيعي استان اخذ گرديده است.
پس از جمع آوري اطلاعات ميداني، کتابخانه اي، با استفاده از برنامه هاي سامانه اطلاعات جغرافيايي (GIS ) و همچنين تحليل سلسله مراتبي ( AHP ) و رتبه بندي معيارهاي کسب شده از طريق پرسشنامه مي‌توان مناطق مستعد براي توسعه اکوتوريسم را در شرق استان هرمزگان بدست آورد.
1-10 ساختار پايان نامه
اين پايان نامه در شش فصل که ذيل معرفي مي‌شوند، تدوين شده است :
فصل اول : تحت عنوان کليات تحقيق مي‌باشد که در آن مسئله و طرح تحقيق، سوالات و فرضيات، اهميت و ضرورت تحقيق، اهداف تحقيق، پيشينه تحقيق، روش تحقيق که نوع و روش انجام تحقيق روش و ابزار گردآوري اطلاعات، روش تجزيه و تحليل داده، تحقيق را شامل مي‌شود.
فصل دوم : تحت عنوان مباني نظري تحقيق، در ابتدا مفاهيم، تعاريف مرتبط با موضوع تحقيق همچون مفاهيم، و تعاريف گردشگري، گردشگر طبيعت، اکوتوريسم، در جهان و ايران و روند سير تاريخي آن ذکر شده است. در ادامه اصول گردشگري و عوامل موثر بر توسعه صنعت گردشگري شرح داده شده است.
سپس ديدگاه ها و نظريات مطرح در زمينه گردشگري و طبيعت گردي همچون ديدگاه اقتصادي ديدگاه اجتماعي – فرهنگي، ديدگاه زيست محيطي، توريسم به عنوان يک صنعت، توسعه پايدار نقش برنامه ريزي در توسعه گردشگري شرح داده شده است.
و همچنين به معرفي منطقه مورد مطالعه، تحت عنوان موقعيت جغرافيايي و اوضاع طبيعي منطقه مورد مطالعه، در ابتداي اين فصل موقعيت جغرافيايي و طبيعي استان هرمزگان و شهرستان هاي جاسک، سيريک و شاگرد همراه با نقش نشان داده شده است. سپس جغرافياي طبيعي منطقه شامل زمين شناسي، ژئومورفولوژي، وضعيت آبها، خاک و پوشش گياهي منطقه همراه با نقشه توضيح داده شده است.
فصل سوم : به بررسي مواد و روش هاي به کار گرفته شده جهت توسعه گردشگري طبيعي، پرداخته شده است.
فصل چهارم : تحت عنوان تجزيه و تحليل داده ها و نقشه هاي مناطق مورد مطالعه که در نرم افزار (GIS ) طراحي شده است و بررسي داده ها توسط مدل ( AHP ) صورت مي‌گيرد.
فصل پنجم : فصل تحت عنوان تجزيه و تحليل داده ها – نتيجه گيري و پيشنهادها مي‌باشد.


پاسخی بگذارید