2-4 -3- تراكم شبكه رودخانه ها (Drainage density)113
2-4-4- شكل آبراهه114
2-4-5- شكل‌ حوزه‌114
2-4-5-1- ضريب‌ فشردگي‌114
2-4-6 – ضريب‌ شكل‌114
2-4-7- طول‌ و عرض‌ مستطيل‌ معادل‌ حوزه‌115
فصل سوم- فرسايش
-مقدمه118
2- هدف از تهيه طرح120
3- موقعيت و شرح عمومي منطقه120
3-1- حوزه آبخيز رودخانه شيرين آب120
فصل چهارم – اصول و مفاهيم مربوط به فرسايش و روش هاي اندازه گيري آن
1- مقدمه128
2- تعريف فرسايش129
2-1- مرحله كنش و برداشت129
2-2- مرحله حمل يا انتقال130
2-3- مرحله رسوب گذاري يا تجمع مواد130
3-روش‌هاي اندازه‌گيري فرسايش و رسوب130
3-1- اندازه‌گيري در مرحله برداشت130
3-2- اندازه‌گيري در مرحله انتقال131
3-3- نمونه‌برداري از مواد معلق و تعيين دبي رسوبات معلق131
3-4-نمونه‌برداري باركف و تعيين مقدار آن132
3-5-اندازه‌گيري رسوب در محل رسوب‌گذاري132
4- برآورد فرسايش و رسوب133
4-1- طبقه‎بندي انواع مدل‌هاي برآورد فرسايش و رسوب133
4-1-1- انتخاب مدل135
4-1-2- معرفي برخي مدل‌هاي برآورد فرسايش و رسوب136
4-1-2-1-مدل136
4-1-2-2-مدل136
4-1-2-3- مدل137
4-1-2-4-معادله جهاني تلفات خاك137
4-1-2-5- مدل پسياك137
4-1-2-6- مدل138
5- مطالعات فرسايش و رسوب در ايران137
6- فرايندها و اشكال مختلف فرسايش در حوزه هاي آبخيز138
6-1- فرسايش ورقه‌‌اي139
6-2- فرسايش شياري140
6-3- فرسايش آبراهه‌اي142
6-4- فرسايش خندقي143
6-5- فرسايش بدلند يا هزار دره144
7-6-فرسايش كناره‌اي146
فصل پنجم – جمع بندي و پيشنهادها
5-1- روشهاي مبارزه با فرسايش149
5-2- عمليات بيولوژيک (مبارزه غير مسيقيم)150
1- استفاده صحيح از زمين150
2- مديريت زراعي151
2-1- استقرار پوشش گياهي مناسب151
2-1-1- بذر کاري152
2-1-2- بذر پاشي152
2-1-3-کپه کاري153
2-1-4- بوته کاري153
2-1-5-درختکاري154
2-2- مالچ پاشي154
2-3- انجام شخم مناسب155
6-4-عمليات مکانيکي( مبارزه مستقيم)155
6-4-1- بانکت بندي156
6-4-1-1- بانکت شيبدار156
6-4-1-2-بانکت افقي157
6-5- شمع کوبي158
6-6- سدهاي چپري158
6-7- سدهاي سبک فلزي159
6-8- سدها ي خشکه چين160
6-9-جمع بندي و پيشنهادات164
منابع مورد استفاده166
فهرست اشکال
شكل1- 1- نقشه موقعيت جغرافيايي منطقه مورد مطالعه در استان خوزستان14
شكل 1-2- نقشه موقعيت جغرافيايي و راههاي ارتباطي منطقه مورد مطالعه15
شکل2-2- مدل رقومي ارتفاع (DEM) حوزه تالوگ30
شكل 2-3 – نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T1)32
شكل 2-4- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T1)32

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شكل2-5- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T2)33
شكل 2-6- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T2)33
شكل 2-7- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T3)35
شكل 2-8 – منحني هيپسومتري زير حوزه ( T3)35
شكل 2-9- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T4)36
شكل 2-10- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T4)36
شكل 2-11- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T5)38
شكل 2-12- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T5)38
شكل 2-13- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T6)39
شكل 2-14- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T6)39
شكل 2-15- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T7)40
شكل 2-16- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T7)41
شكل 2-17- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T8)42
شكل 2-18- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T8)42
شكل 2-19- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T9)44
شكل 2-20- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T9)44
شكل 2-21- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T10)45
شكل 2-22- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T10)45
شكل 2-23- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T11)47
شكل 2-24- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T11)47
شكل 2-25 – نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T12)48
شكل 2-26- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T12)48
شكل 2-27- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T13)50
شكل 2- 28 – منحني هيپسومتري زير حوزه ( T13)50
شكل 2-29- نمودار آلتيمتري زيرحوزه (T14)51
شكل 2-30- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T14)51
شكل 2-31- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T15)53
شكل 2-32- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T15)53
شكل 2-33- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T16)54
شكل 2-34- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T16)54
شكل2-35- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T17)56
شكل2-37- نمودار آلتيمتري زير حوزه57
شكل 2-38- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T18)57
شكل2-39- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T19)59
شكل 2-40- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T19)59
شكل2-41- نمودار آلتيمتري زير حوزه60
شكل 2-42- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T20)60
شكل2-43- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T21)62
شكل 2-44- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T21)62
شكل2-45- نمودار آلتيمتري زير حوزه63
شكل 2-46- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T22)63
شكل2-47- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T23)65
شكل 2-48- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T23)65
شكل2-49- نمودار آلتيمتري زير حوزه66
شكل 2-50- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T24)66
شكل2-51- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T25)68
شكل2-52- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T25)68
شكل2-53- نمودار آلتيمتري زير حوزه69
شكل 2-54- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T26)69
شكل2-55- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T27)71
شكل 2-56- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T27)71
شكل2-57- نمودار آلتيمتري زير حوزه72
شكل 2-58- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T28)72
شكل2-59- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T29)74
شكل 2-60- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T29)74
شكل2-61- نمودار آلتيمتري زير حوزه75
شكل 2-62- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T30)75
شكل2-63- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T31)77
شكل 2-64- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T31)77
شكل2-65- نمودار آلتيمتري زير حوزه78
شكل 2-66- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T32)78
شكل2-67- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T33)80
شكل 2-68- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T33)80
شكل2-69- نمودار آلتيمتري زير حوزه81
شكل 2-70- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T34)81
شكل2-71- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T35)82
شكل 2-72- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T35)83
شكل2-73- نمودار آلتيمتري زير حوزه ( T36)84
شكل 2-74- منحني هيپسومتري زير حوزه ( T36)84
شكل2-75- نمودار آلتيمتري کل حوزه85
شكل 2-76- منحني هيپسومتري کل حوزه ( T)85
شكل 2-77- نقشه هيپسومتري حوزه بالادست رودخانه شيرين آب86
شكل 2-79- نقشه شيب حوزه بالادست رودخانه شيرين آب92
شكل 2-80- نقشه جهت حوزه بالادست رودخانه شيرين آب94
شکل 2-81- نقشه شبکه آبراهه هاي حوزه بالادست رودخانه شيرين آب97
شكل 2-82- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T1)100
شكل 2-83- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T2)100
شكل 2-84- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه100
شكل 2-85- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T4)101
شكل 2-86- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T5)101
شكل 2-87- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه101
شكل 2-88- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T7)102
شكل 2-89- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T8)102
شكل 2-90- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه102
شكل 2-91- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T10)103
شكل 2-92- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T11)103
شكل 2-93- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه103
شكل 2-94- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T13)104
شكل 2-95- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T14)104
شكل 2-96- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه104
شكل 2-97- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T16)105
شكل 2-98- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T17)105
شكل 2-99- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه105
شكل 2-100- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T19)106
شكل 2-101- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T20)106
شكل 2-102- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه106
شكل 2-103- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T22)107
شكل 2-104- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T23)107
شكل 2-105- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه107
شكل 2-106- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T25)108
شكل 2-107- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T26)108
شكل 2-108- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه108
شكل 2-109- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T28)109
شكل 2-110- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T29)109
شكل 2-111- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه109
شكل 2-112- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T31)110
شكل 2-113- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T32)110
شكل 2-114- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه110
شكل 2-115- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T34)111
شكل 2-116- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه (T35)111
شكل 2-117- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص حوزه111
شكل 2-118- پروفيل طولي ، شيب خالص و ناخالص کل حوزه (T)112
شكل3- 1- وضعيت افزايش جمعيت و كاهش منابع در سه قرن اخير(نقل از هادسون 1982)118
شکل 3-2- موقعيت منطقه مورد مطالعه در پهنه ايران به همراه زير حوزه هاي آن123
شکل3-3 نمايي از تركيب رنگ 432 تصوير ماهواره لندست126
شکل 4-1- فرسايش ورقه اي در روي سازند آغاجاري140
شکل 4-2- فرسايش شياري روي دامنه141
شكل 4-3 نمايي از فرسايش آبراهه اي در محدوده مورد مطالعه142
شکل 4-4-گسترش خندق و فرسايش آبراهه اي در پايين دست اراضي ديم زار144
شكل 4-5 نماي عکس هوايي و حالت ريز بافت آن در حوزه آبخيز شيرين آب (زير حوزه هاي 33و32 و 35)…………………………………………………………………………………………………………………………….145

فهرست جداول

جدول2- 1 – راهنماي ترکيب زيرحوزه هاي بالا دست رودخانه شيرين آب27
جدول2- 2 – مساحت و محيط حوزه تالوگ به تفکيک زير حوزه ها29
جدول 2-3- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T1 )31
جدول 2-4- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T2 )32
جدول 2-5- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T3 )34
جدول 2-6- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T4 )35
جدول 2-7- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T5 )37
جدول 2-8- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T6 )38
جدول 2-9- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T7 )40
جدول 2-10- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T8 )41
جدول 2-11- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T9 )43
جدول 2-12- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T10 )44
جدول 2-13- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T11 )46
جدول 2-14- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T12 )47
جدول 2- 15- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T13 )49
جدول 2-16- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زيرحوزه ( ‏T14 )50
جدول 2-17- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T15)52
جدول 2-18- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T16)53
جدول 2-19- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T17)55
جدول 2-20- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T18)56
جدول 2-21- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T19)58
جدول 2-22- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T20)59
جدول 2-23- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T21)60
جدول 2-24- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T22)62
جدول 2-25- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T23)64
جدول 2-26- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T24)65
جدول 2-27- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T25)67
جدول 2-28- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T26)68
جدول 2-29- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T27)69
جدول 2-30- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T28)71
جدول 2-31- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T29)73
جدول 2-32- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T30)74
جدول 2-33- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T31)76
جدول 2-34- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T32)77
جدول 2-35- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T33)79
جدول 2-36- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T34)80
جدول 2-37- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T35)82
جدول 2-38- توزيع كلاس هاي ارتفاعي زير حوزه ( T36)83
جدول 2-39- توزيع كلاس هاي ارتفاعي کل حوزه ( T)84
جدول2-40- مشخصات توپوگرافي حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفكيك زير حوزه ها87
جدول (2-41) توزيع كلاس هاي شيب حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفكيك زيرحوزه ها89
جدول 2-42- شيب متوسط وزني حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفكيك زير حوزه ها91
جدول 2-43- توزيع طبقات جهات جغرافيايي حوزه بالادست رودخانه شيرين آب93
جدول 2-44 – خصوصيات مربوط به رتبه‌بندي آبراهه هاي حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفكيك زير حوزه ها95
جدول 2-45- زمان تمركز حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفکيک زير حوزه ها99
جدول 2-46 – شيب خالص و ناخالص حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفکيک زير حوزه ها112
جدول 2-47- مقادير تراكم زهكشي حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفكيك زير حوزه ها113
جدول 2-48 – مقادير ضريب فشردگي حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفكيك زير حوزه ها114
جدول 2-49- مقادير ضريب شكل حوزه بالادست رودخانه شيرين آب به تفكيك زير حوزه ها115
جدول 2-50- مقادير طول و عرض مستطيل معادل حوزه شيرين آب به تفكيك زير حوزه ها116
جدول 3-1 مشخصات فيزيوگرافي و اقليمي زير حوزهاي حوزه آبخيز شيرين آب122
جدول شماره3- 2- كاربري اراضي در حال حاضر در حوزه آبخيز125
جدول شماره3-3- وسعت و نسبت مساحت هر تيپ نسبت به تيپهاي گياهي و كل عرصه125
جدول 4-1- نام و مشخصات تعدادي از مدل هاي موجود مورد استفاده در برآورد فرسايش و رسوب139
جدول4-2- مساحت و نوع رخساره هاي فر سايشي در حو زهاي آبخيز شيرين آب147
1- مقدمه:
فيزيوگرافي در حقيقت مطالعه خصوصيات فيزيكي و وضعيت مورفولوژي آبخيز يك حوزه است كه اثر تعيين كننده‌اي بر خصوصيات هيدرولوژي و رژيم آبي آن دارد. آگاهي به خصوصيات فيزيوگرافي يك حوزه با داشتن اطلاعاتي از شرايط آب و هوايي منطقه مي‌تواند تصوير نسبتاً دقيقي از كاركرد كمي و كيفي سيستم هيدرولوژيک آن حوزه بدست دهد.خصوصيات فيزيوگرافي حوزه‌ها نه فقط بطور مستقيم بر رژيم هيدرولوژيك آنها و از جمله ميزان توليدآبي سالانه، حجم سيلابها، شدت فرسايش خاك و ميزان رسوب توليدي اثر مي‌گذارد بلكه بطور غير مستقيم و نيز با اثر بر آب و هوا و وضعيت اكولوژي و پوشش گياهي به ميزان زيادي رژيم آبي حوزه آبخيز را تحت تأثير خود قرار مي‌دهد.پاره‌اي از خصوصيات فيزيوگرافي از جمله ارتفاع، شيب و جهت شيب مي‌توانند بسياري از عوامل آب و هوايي نظير درجه حرارت و تغييرات آن، نوع و ميزان ريزش جوي سالانه، ميزان تبخير و تعرق را تشديد و يا تعديل كنند و بطور كلي موجب پيدايش انواع مختلف آب و هواي موضعي و يا حتي منطقه‌اي شوند از اينرو لازم است كه در مطالعات سدسازي يك حوزه فبل از هر چيز خصوصيات فيزيوگرافي آن، مورد مطالعه قرار گيرد.
اين مطالعه به منظور شناسايي خصوصيات فيزيكي مناطق رودخانه شيرين آب و بالا دست آن را جهت مطالعات كنترل سيلاب و با استفاده از قابليتهاي سيستم اطلاعات جغرافيايي به انجام رسيده است.
1-2- موقعيت و وسعت
كيلومتري شمال شرق شهرستان دزفول، در محدوده جغرافيايي
? 27 ? 24? 32 تا ? 43 ? 39? 32 درجه عرض شمالي و ? 22 ? 36? 48 تا ? 35 ? 55? 48 درجه طول شرقي واقع گرديده است. از شمال به حوزه آبريز سد دز از جنوب به دشت گتوند از شرق به حوزه آبريزرودخانه شور و از غرب به حوزه آبريز رود گلال تابيران محدود مي‌گردد. مساحت كل منطقه 01/380 كيلومتر مربع مي باشد.شکل شماره (1-1) موقعيت منطقه را نسبت به استان خوزستان و شکل شماره (2-2) راههاي دسترسي به منطقه را نشان مي دهند.
شكل1- 1- نقشه موقعيت جغرافيايي منطقه مورد مطالعه در استان خوزستان
شكل 1-2- نقشه موقعيت جغرافيايي و راههاي ارتباطي منطقه مورد مطالعه
1-3- روش مطالعه
مطالعات فيزيوگرافي حوزه بالا دست رودخانه شيرين آب به شرح و مراحل زير صورت گرفته است:
1-3-1- جمع آوري اطلاعات
1-3-1-1- جمع‌آوري نقشه‌ها و عكسهاي هوايي
منطقه مورد مطالعه‌ جزيي از شيت 1:250000 دزفول به شماره NI -39 -13 مي باشد در اين مطالعه از اطلاعات رقومي نقشه هاي 1:25000تهيه شده توسط سازمان نقشه برداري (از بلوک 66 به نام دزفول) استفاده شده است.
1-3-2- انجام موارد ذيل با استفاده از نقشه توپوگرافي 1:25000

1-3-2-1- تقسيم بندي منطقه مورد مطالعه به واحد هاي هيدرولوژيك و غيرهيدرولوژيك
به منظور امكان شناخت بيشتر خصوصيات هيدرولوژي واحدهاي مختلف جهت اجراي برنامه‌هاي حفاظت خاك و کنترل رسوب و امكان تعيين اولويت وسهولت در تدوين برنامه زمانبندي در اجراي آنها، تقسيم بندي منطقه مطالعاتي به چند واحد هيدرولوژيكي مناسب، عملي اجتناب ناپذير است.
مناطق تالوگ و سردشت به 50 واحد هيدرولوژيكي تقسيم شده‌است.که برخي از آنها از ترکيب زير حوزه هاي بالادست تشکيل شده اند.
لازم به ذكر است در تقسيم بندي حوزه باتوجه به بازديد صحرايي و مشاهده خروجي‌هاي آبراهه‌هاي اصلي و وضعيت هيدرولوژيكي حوزه، بندهاي 2-2 ، 1-3، 1-4 (مناطق خسارت ديده، شكل زمين، و تراكم آبراهه‌ها) مدنظر قرار گرفتند. و به علت عدم وجود ايستگاه آب سنجي بند2-2 قابل توجه نبوده است.
1-3-2-2- رقومي كردن نقشه‌ها
در اين مطالعه بعلت موجود بودن اطلاعات رقومي تهيه شده توسط سازمان نقشه برداري ، خطوط ميزان و شبكه آبراهه‌ها تنها مورد بررسي قرار گرفته واصلاحات لازم انجام گرديد. و سپس ديجيتايز مرز حوزه‌ و زيرحوزه‌ها بر اساس اين اطلاعات به روش Screen Digitize انجام و ويرايش گرديد.
1-3-3- استخراج اطلاعات خصوصيات فيزيكي منطقه
شرايط فيزيكي حوزه آبخيز روي ضريب رواناب و خصوصيات سيلابها و بيلان آبي حوزه تاثير فراواني دارد. عوامل متعددي از خصوصيات فيزيكي حوزه‌ در مطالعات مختلف مورد بررسي قرار مي گيرد كه مهمترين آنها عبارتند از: مساحت و محيط حوزه، شكل حوزه، تراكم آبراهه، شيب متوسط، طول آبراهه اصلي و … اين پارامتر ها با استفاده از نقشه‌هاي توپوگرافي 25000 : 1 سازمان نقشه برداري، انجام‌ عمليات‌ميداني‌ واستفاده‌ ازعكسهاي‌ هوايي‌‌ و با استفاده از قابليتهاي سيستم اطلاعات جغرافيايي ( GIS) در نرم‌افزارهاي Ilwis و Arcview محاسبه گرديده است نتايج حاصل در ادامه آمده است. جهت توليد مدل ارتفاعي رقومي از لايه خطوط ميزان و نقاط ارتفاعي با پيكسل سايز 5 متر وبه روش ميان يابي استفاده شده است.
1-3-3-1- مساحت و محيط زير حوزه ها
مساحت حوزه مهمترين عامل فيزيكي است كه دبي هاي حداكثر و همچنين فرم هيدروگراف سيلاب به آن بستگي دارد. جهت تعيين مساحت حوزه آبخيز با استفاده از نقشه هاي توپوگرافي 25000 : 1 محدوده مورد مطالعه تعيين مي گردد. اين محدوده شامل خط الرسهايي است كه كليه نزولات جوي در اين سطح به طرف نقطه اي موسوم به نقطه خروج آب متمايل مي شود.
1-3-3-2- تهيه مدل رقومي ارتفاع (DEM)‌
بايستي خاطر نشان كرد كه هر تبيين رقومي از تغييرات پيوسته مربوط به پستي و بلندي در فضا به مدل رقومي ارتفاع (DEM) مشهور است. مدلهاي رقومي ارتفاع به دو روش رياضي و تصويري ارائه مي‌شوند. در روشهاي تصويري نيز دو مدل نقطه‌اي و خطي وجود دارند.
در اين مطالعه بر اساس روش فاصله بورگفورس عمليات ميانيابي در فرمت رستري براي هر پيكسل بين دو خط تراز ارتفاعي صورت مي‌گيرد.
خروجي عمليات فوق بصورت يك نقشه رستري خواهد بود. در اين مطالعه بمنظور تهيهDEM، با توجه به كمترين فاصله بين خطوط توپوگرافي، دقت مطالعه و همچنين محدوديت حجم فايلها و زمان انجام محاسبات از پيكسلهاي 5 متري در نرم افزار Ilwis استفاده گرديد.
1-3-3-3- تهيه جدول و نمودار هيپسومتريك توزيع سطح با ارتفاع
به منظور بررسي توزيع سطح حوزه نسبت به ارتفاع نمودار آلتي متري استفاده مي‌شود. اين نمودار با استفاده از روش وزني و بر اساس درصد مساحت و ارتفاع از سطح دريا، سطوح مختلف رسم مي شود.
1-3-3-4- تهيه منحني تراكمي ارتفاع – سطح
براي نشان دادن نحوه توزيع ارتفاع نسبت به سطح حوزه از منحني هيپسومتري استفاده مي‌شود. اين منحني با استفاده از روش وزني و بر اساس درصد تجمعي مساحت و ارتفاع از سطح دريا تهيه مي‌گردد. از جمله موارد كاربرد منحني هيپسومتري تعيين ارتفاع متوسط حوزه و استفاده از آن در روابط همبستگي عوامل جوي و ارتفاع مي باشد.
1-3-3-5- تعيين ارتفاع‌ متوسط وزني‌، ارتفاع ميانه وارتفاع بيشترين فراواني
– ارتفاع متوسط وزني
ارتفاع متوسط وزني حوزه از رابطه تجربي زير بدست مي آيد:
در اين‌ رابطه‌ داريم‌:
H : ارتفاع‌ متوسط وزني‌ ( m)
Si : مساحت‌ جزيي‌ بين‌ خطوط تراز( Km2)
hi : ارتفاع‌ متوسط هر سطح‌ جزيي‌ ( m)
A : مساحت‌ حوزه‌ (Km2)

– ارتفاع‌ ميانه‌
با استفاده از نمودارهاي هيپسومتري تهيه شده، رقم ارتفاعي مربوط به 50 % مساحت تجمعي برآورد و بعنوان ارتفاع ميانه هر زيرحوزه محاسبه شده است.

– ارتفاع‌ متوسط مستقيم‌
با استفاده از رابطه تجربي زير ارتفاع متوسط مستقيم جهت هر زيرحوزه تعيين مي گردد:
در اين‌ رابطه‌ داريم‌ :
hmax : بلندترين‌ ارتفاع‌ زيرحوزه‌( m)
hmin : پايين‌ترين‌ ارتفاع‌ زيرحوزه‌( m )
H : ارتفاع‌ متوسط مستقيم‌( m )

– ارتفاع‌ بيشترين فراواني(نماي ارتفاعي)
بلندترين ستون مربوط به نمودارآلتيمتري مشخصه نماي ارتفاعي حوزه است. اين گزينه از هيستوگرام DEM هرواحد بدست آمده ‌است.
1-3-3-5- تهيه نقشه شيب از (DEM)
جهت‌ توليد نقشه‌ شيب‌ دراين‌مطالعه‌ ازمدل‌ارتفاعي‌ رقومي‌ (DEM)بااندازه سلول 5 متر استفاده‌شده‌است‌. درمطالعات‌ آبخيزداري‌ به‌ويژه پروژه‌هاي‌ كنترل سيلاب‌، شيب‌ حوزه‌ از اهميت‌ ويژه‌اي‌ برخوردار مي‌باشد. مطالعات‌ و برنامه‌ريزيهاي‌ بعضي‌ ازبخشهاي‌ مطالعاتي‌ پروژه‌ ازقبيل‌ فرسايش‌ ورسوب‌،كشاورزي‌، پوشش‌گياهي‌ وغيره براساس‌ شيب‌ وتوزيع‌آن‌ صورت‌ مي‌گيرد. شيب حوزه همواره به عنوان يك عامل اصلي و مهم در مطالعات پايه محسوب مي‌گردد. با افزايش شيب سرعت حركت روان‌آبهاي حاصل از بارندگي نيز زيادشده و در فرسايش خاك مؤثر مي‌باشد.
1-3-3-6- كلاس بندي نقشه شيب
باتوجه‌ به‌ اهداف‌ مطالعه يعني كنترل سيل ‌و نظر ناظر فني پروژه كلاس‌هاي‌ شيب‌ به‌ شرح زير انتخاب گرديد:
1- كلاس شيب صفر تا 2 درصد
2- كلاس شيب 2 تا 5 درصد
3- كلاس شيب 5 تا 8 درصد
4- كلاس شيب 8 تا 12 درصد
5- كلاس شيب 12 تا 20 درصد
6- كلاس شيب 20 تا 30 درصد
7- كلاس شيب 30 تا 60 درصد
8- كلاس شيب بيشتر از 60 درصد
1-3-3-7- تعيين مساحت كلاسهاي شيب حوزه و زيرحوزه‌ها
مساحت کلاسهاي شيب با استفاده از انطباق نقشه شيبب با نقشه زير حوزه ها بدست آمده است.
1-3-3-8- تهيه نقشه جهت
به منظور توليد نقشه‌ جهت‌ دراين‌مطالعه‌ ازمدل‌ارتفاعي‌ رقومي‌ (DEM)بااندازه سلول 5 متر استفاده‌شده‌است‌. اين عامل روي ميزان جذب انرژي خورشيدي و در نتيجه كاهش يا افزايش دما، تبخير و تعرق رطوبت خاك و پوشش تأثير زيادي دارد بطوري كه جهت دامنه‌ها روي تأخير در ذوب برف ناشي از تفاوت حرارتي، رطوبت خاك و در نتيجه پوشش گياهي و همچنين نوع فرسايش تأثير مي‌گذارد. در نيمكره شمالي در دامنه‌هاي رو به جنوب ذوب برف سريعتر بوده و فرسايش عمدتاً به صورت شياري و خندقي مي‌باشد، در حالي كه در شيبهاي شمالي، نوع فرسايش عمدتاً به صورت حركتهاي توده‌اي مانند لغزش است و از نظر هيدرولوژيكي سيلابهاي بهاره را به تنهايي و يا همراه با بارندگي هاي شديد بوجود مي‌آورد.
باتوجه‌ به‌ اهداف‌ مطالعه و نظر ناظر فني پروژه كلاس‌هاي‌ جهت هشت گانه به‌ شرح زير انتخاب گرديد:
1- جهت شمالي (North)
2- جهت جنوبي (South)
3- جهت شرقي (East)
4- جهت غربي (West)
5- جهت شمال شرقي North-East))
6- جهت جنوب شرقي South-East))
7- جهت جنوب غربي (South-West)
8- جهت شمال غربي North-West))
1-3-3-9- تعيين توزيع مساحات كل حوزه نسبت به جهات جغرافيايي
مساحت جهات جغرافيايي با استفاده از انطباق نقشه جهت با نقشه زير حوزه ها بدست آمده است.
1-3-4- برآورد موارد مربوط به شبكه آبراهه و شكل حوزه
شبكه رودخانه به مجموعه آبراهه‌هايي گفته مي شود كه در سطح حوزه عمل تخليه رواناب را بر عهده دارند. برخي از اين آبراهه ها به صورت رودخانه هاي دايم، برخي به صورت فصلي و بعضي ديگر مسيلهايي هستند كه فقط در هنگام بارندگي ممكن است آب در آنها جاري شود.در رودخانه هاي دايم بيش از 90 درصد اوقات آب جاري است. از طرف ديگر رودخانه هاي فصلي بيش از 50 درصد ايام سال را خشك مي باشند. در يك حوزه، ممكن است هر سه نوع رودخانه مذكور وجود داشته باشد. هرچه شبكه رودخانه‌هاي يك حوزه تكامل يافته تر باشد تخليه رواناب از آن حوزه بهتر و ساده تر انجام مي شود. در هيدرولوژي شاخصهاي متداول براي سنجش درجه تكامل شبكه رودخانه هاي حوزه عبارتنداز تراكم شبكه آبراهه ها؛ درجه رودخانه اصلي در نقطه تمركز و نسبت انشعاب رودخانه هاي حوزه. اگرمجموع طول تمام رودخانه ها وآبراهه هاي حوزه اندازه گيري و بر مساحت حوزه تقسيم شود عدد بدست آمده كه معمولا بر حسب كيلومتر در هر كيلومتر مربع توصيف مي شود؛ تراكم شبكه رودخانه هاي حوزه ناميده مي‌شود.
1-3-4-1- تعيين ترتيب آبراهه‌هاي اصلي و فرعي
براي اطلاع از نحوه ارتباط انشعابات مختلف از رده‌بندي رودخانه‌ها استفاده مي‌شود. بطور كلي از رتبه‌بندي شبكه آبراهه‌اي مي‌توان از ميزان گسترش شبكه زهكشي حوزه آگاهي پيدا نمود . رده‌بندي‌هاي مختلفي براي آبراهه‌ها انجام شده كه روش استراهلر متداولترين آنهاست. در اين مطالعه نيز از روش استراهلر (STRAHLER ) دررتبه‌بندي آبراهه‌ها استفاده شده است. در اين روش آبراهه‌‌هاي اوليه بدون انشعاب با شماره يك مشخص شد از پيوستن دو آبراهه شماره يك، آبراهه شماره دو بوجود مي‌آيد و دو آبراهه درجه دو نيز آبراهه درجه سه را تشكيل مي‌دهند والي‌آخر.
1-3-4-2- تعيين ضريب دو شاخه شدن
جهت تعيين نسبت انشعاب يا ضريب دو شاخه شدن از روابط تجربي استفاده مي شود. براي اين منظور پس از رتبه بندي شبكه آبراهه ها با استفاده از رابطه تجربي زير اقدام به تعيين نسبت انشعاب گرديد.
‌ در اين‌ رابطه:

BR : نسبت‌ انشعاب‌
ni : تعداد شاخه‌هاي‌ هر رتبه‌
i : رتبه‌ نهايي‌ رودخانه‌ اصلي‌
هرچه‌ اين‌ نسبت‌كوچكترباشد،نشان‌دهنده‌ اين‌است‌ كه‌هيدروگراف‌سيل‌درمقايسه‌با حوزه‌هاي‌ديگرداراي‌نقطه‌ اوج‌ بالاتري‌ خواهد بود.
1-3-4-3- برآورد زمان‌ تمركز
زمان‌تمركز (Tc)كه يكي از پارامترهاي فيزيكي مهم يك حوزه مي‌باشد، مدت‌ زماني‌ است‌كه‌ يك‌ قطره‌ آب‌ خود را از دورترين ‌نقطه ‌حوزه ‌به ‌محل‌ خروجي‌ برساند حداكثر جريان سيلاب در يك حوزه آبخيز برابر مدت زمان تمركز مي‌باشد و انتخاب باران طرح بر اساس مدت زمان تمركز صورت مي‌پذيرد. بنابراين محاسبه زمان تمركز و برآورد دقيق آن از ضروريات مي‌باشد.
براي‌ برآورد‌ اين‌ پارامترها روابط تجربي ‌متعددي ‌پيشنهاد شده‌است ‌كه ‌برخي ‌ازآنها دراين‌ مطالعه‌ مورداستفاده‌ قرار مي‌گيرد.
– رابطه‌ برانزلي‌ ويليامز
اين‌ رابطه‌ بصورت زير مي‌باشد
در اين رابطه:
Tc : زمان‌ تمركز (ساعت‌)
A : مساحت‌ زير حوزه(km2)
L : طول‌ آبراهه‌ اصلي(km)
D : قطر دايره‌ معادل‌ هم‌ سطح‌ حوزه‌(km)
I : شيب‌ متوسط حوزه‌ (درصد)
– رابطه‌ جياندوتي‌
اين‌ رابطه‌ بصورت زير مي‌باشد
در اين رابطه:
Tc : زمان‌ تمركز
A : مساحت‌ حوزه‌ (Km2)
L : طول‌ آبراهه‌ اصلي‌( Km )
h : اختلاف‌ ارتفاع‌ متوسط حوزه‌ و نقطه‌ خروجي‌( m )
– رابطه كرپيچ‌
در اين روش زمان تمركز به صورت زير محاسبه مي‌گردد:
در اين رابطه:
L : طول‌ آبراهه‌ اصلي‌( km)
h : اختلاف‌ ارتفاع‌ بالاترين‌ و پايين‌ترين‌ نقطه‌ حوزه‌( m)
1-3-4-4- پروفيل‌ طولي‌و شيب‌ آبراهه‌ اصلي‌
رودخانه يا مسيلي كه تمامي رواناب توليد شده در سطح حوزه از طريق آن تخليه مي شود، رودخانه يا آبراهه اصلي ناميده مي شود. پس از مشخص شدن آبراهه اصلي حوزه و نيز هريك از زيرحوزه هاي منطقه مورد مطالعه پروفيل طولي آنها ترسيم و شيب خالص و ناخالص آنها تعيين گرديد.
1-3-4-5- شيب‌ ناخالص‌ وخالص‌
جهت‌ برآورد شيب‌ ناخالص‌ وخالص‌ از روابط تجربي‌ ذيل‌ استفاده‌ شده‌ است‌.
* شيب‌ ناخالص‌ :
h : اختلاف‌ حداكثر و حداقل‌ ارتفاع‌ رودخانه‌ اصلي‌( m)
L : طول‌ تصوير افقي‌ آبراهه‌ در نيمرخ‌ طولي‌( m )
* شيب‌ خالص‌:
S : مساحت‌ زير منحني‌ پروفيل‌ طولي‌(m2 )
L : طول‌ تصوير افقي‌ آبراهه‌ اصلي‌( m)
1-4-4-6- تراكم شبكه رودخانه ها (Drainage density)
اگر مجموع طول تمام آبراهه هاي حوزه اندازه گيري و بر مساحت آن تقسيم شود تراكم شبكه رودخانه‌هاي حوزه بدست مي آيد. اين تراكم همبستگي مستقيمي با دبي‌هاي حداكثر دارد. با افزايش تراكم زهكشي، ميزان دبي سيلاب نيز افزايش مي‌يابد. مقدار تراكم زهكشي حوزه نشان‌دهنده وضعيت فرسايش در قسمتهاي مختلف حوزه مي‌باشد. تراكم زهكشي از رابطه زير بدست‌مي‌آيد:
در اين‌ رابطه‌
Dd : تراكم‌ شبكه‌ رودخانه‌ها (دانسيته‌ رودخانه‌ Km/Km2)
Li : طول هر يك از آبراهه ها مربوط به هر شاخه ‌( km)
A : مساحت‌ حوزه‌( km2)
به منظور تعيين تراكم زهكشي در حوزه و هر يك از واحدهاي هيدرولوژيكي از نقشه شبكه هيدروگرافي استفاده شده و پس از تعيين طول آبراهه‌ها تراكم زهكشي در حوزه و واحدهاي هيدرولوژيكي تعيين گرديد.
1-4-4-7- شكل آبراهه
تأثيرات دو جانبه اقليم و زمين شناسي بر روي توپوگرافي يك آبخيز نتيجه‌اش يك الگوي فرسايش است كه به وسيله شبكه‌ها ي آبراهه‌ها يا نهرها خصوصيات آنها نمايش داده‌مي‌شود. وقتي كه يك منطقه يكنواخت مي‌باشد يعني تغييرات يكنواخت در مقاومت جريان آب در سطح آن مشاهده مي‌گردد نتيجه‌اش اين است كه آبراهه بدون هيچ مسير تعيين شده‌اي از قبل براي جهتي مشخص در كليه جهات حركت ميكند و الگوي خاصي را ايجاد مي‌نمايد كه اينگونه الگوها را الگوي درختي گويند.اما وقتي كه سنگهاي زيرين سطح حوزه‌اي داراي چين خوردگي زياد يا فرورفتگي عميقي باشد الگوي داربستي آبراهه بوجود مي‌آيد. بطوري كه جريان اصلي آبراهه‌ها داراي يك جهت تعيين شده از قبل مي باشد و لذا شاخه‌هاي اين آبراهه عمود بر جريان اصلي است . همچنين ساختمان داخلي زمين شناسي بعضي از حوزه‌ها كه به صورت موازي يا سري هستند الگوي تخليه رواناب آن نيز از همين خاصيت پيروي مي‌كنند و شبكه زهكش‌ها در سطح حوزه به شكل موازي است. منطقه‌اي هم كه شامل تعداد زيادي از اتصالات يا شكستگي هاي مستطيلي از نظر زمين‌شناسي باشد يك شبكه زهكش مستطيلي تشكيل مي‌دهد بطوري كه آبراهه‌ها يكديگر را در زاويه 90 درجه قطع مي‌كنند.
1-4-4-8- شكل‌ حوزه‌
شكل حوزه تاثير زيادي برروي رژيم آبدهي يك حوزه آبخيز دارد. براي بيان شكل حوزه آبخيز از پارامتر‌هاي مختلفي از قبيل طول و عرض مستطيل معادل، ضريب فشردگي و ضريب شكل استفاده مي شود. بدين منظور پارامتر هاي فوق براي مناطق تالوگ و سردشت محاسبه گرديده است.
1-4-4-9- ضريب‌ فشردگي‌ (Compactness Coefficient )
اين ضريب كه به ضريب گراوليوس نيز معروف است براي مقايسه حوزه بادايره‌اي كه سطح آن معادل مساحت حوزه است، استفاده مي‌شود. مقدار اين ضريب از نسبت محيط حوزه به محيط دايره اي است كه سطح آن معادل سطح حوزه باشد. به عبارتي ديگر اين ضريب نشان دهنده ميزان نزديكي شكل حوزه به دايره است. بنابراين ضريب فشردگي را مي توان از رابطه زير بدست آورد‌.
A : مساحت حوزه‌( Km2 )
P : محيط حوزه ‌( Km )
مقدار اين ضريب براي حوزه هاي دايره اي نزديك به يك و براي حوزه هاي كشيده بيش از يك مي‌باشد. مقدار اين ضريب برا ي حوزه مطالعاتي بيشتر از يك بدست‌آمده كه نشان از كشيده بودن حوزه مي‌باشد
1-4-4-10- ضريب‌ شكل‌ (Form factor)
ضريب شكل عبارت است از نسبت مساحت حوزه (A) به مجذور طول حوزه () و با علامت FF نشان داده مي‌شود:
مقدار اين ضريب براي يك حوزه كاملا دايره اي 1 است و هرچه مقدار آن از 1 كمتر شود حوزه كشيده تر است.
1-4-4-11- طول‌ و عرض‌ مستطيل‌ معادل‌ حوزه‌ (Equirolent Regtangular)
يكي از پارامترهاي ديگر براي نشان دادن شكل حوزه، استفاده از مستطيل معادل است. اين پارامتر نشان‌دهنده تأثير مشخصات حوزه بر روي جريانات خروجي مي‌باشد. مستطيل معادل عبارتست از مستطيلي كه مساحت و محيط آن برابر با مساحت و محيط حوزه باشد. زماني اين رابطه در مطالعات فيزيوگرافي كاربرد خواهد داشت كه عدد محاسبه شده مربوط به ضريب گراوليوس از 22/1 بيشتر باشد. طول و عرض مستطيل معادل از روابط (1) و (2) بدست‌مي‌آيد.
(1)
(2)
در آن رابطه‌ها:
B,L : طول وعرض مستطيل معادل‌ (km)
C : ضريب گراوليوس
A : مساحت حوزه (km2)
در اين رابطه هرچه نسبت طول مستطيل به عرض آن نزديك به عدد يك باشد حوزه گردتر بوده و خطر سيلاب در آن بيشتر است.
1- موقعيت و وسعت
منطقه تالوگ درحدود 21 كيلومتري شمال شرق شهرستان دزفول، در محدوده جغرافيايي


پاسخی بگذارید