انتخاب حلال مناسب در اين روش هم به قدرت حلاليت و هم به ثابت دي الکتريک حلال بستگي دارد، به طوريکه در استخراج پيگمانهاي رنگي پاپريکا از 30 حلال مختلف استفاده کردهاند و دريافتند که اگر از حلال‌هاي قطبي مثل اتانول، متانول و آب استفاده شود به علت داشتن ثابت دي الکتريک بالا مطلوب بوده، اما قادر به حل پيگمان‌هاي رنگي نيستند و عکس اين موضوع را در مورد حلال‌هاي غير قطبي مثل هگزان و تولوئن خواهيم داشت (Csiktusnsdi Kiss et al., 2000). به همين دليل معمولا از مخلوط حلال‌ها براي افزايش قدرت حلاليت و قطبيت همراه با هم استفاده مي‌شود. به علاوه به منظور افزايش قطبيت حلال‌هايي مانند هگزان، گزيلن و تولوئن به آنها آب اضافه ميشود (et al., 2011 Zhou).
1-6-3- محاسن روش اسانسگيري همراه با امواج مايکروويو
کاهش طول زمان اسانسگيري از مهم‌ترين محاسن اين روش است، به طوريکه در استخراج ساپونينها از جين‌سينگ با استفاده از اين روش زمان اسانسگيري از 12 ساعت به چند دقيقه کاهش يافته است. اين روش بازده اسانسگيري را هم افزايش ميدهد. کاهش ميزان حلال مصرفي از محاسن ديگر اين روش است و گاهي با استفاده از اين روش ميزان حلال مورد نياز تا 20 برابر کاهش مييابد. سادگي و هزينه نسبتا پايين هم از ديگر محاسن اين روش ميباشد (Dabiri et al., 2005).
استخراج آرتميزين از آرتميزيا با استفاده از اين روش نسبت به روش سوکسله نه تنها زمان اسانسگيري را از چند ساعت به 12 ثانيه کاهش داده است، بلکه بازده را از 60‌% به 1/92% افزايش داده است. به علاوه 4 تا 5 دقيقه اسانس‌گيري با روش مايکروويو بازده بالاتري را نسبت به 20 تا 24 ساعت اسانسگيري در دماي اتاق ايجاد ميکند (Hau et al., 2002).
1-6-4- معايب روش اسانسگيري همراه با امواج مايکروويو
در اين روش گرماي ايجاد شده ميتواند به ترکيبات حساس به حرارت آسيب برساند. به علاوه اين روش به هر حال براي استخراج ترکيبات با قطبيت پايين مناسب نيست و فيلتراسيون انتهايي مورد نياز بعد از استفاده از اين روش از ديگر معايب آن محسوب ميشود (گلمکاني، 1386).
در سال‌هاي اخير، استفاده از امواج الكترومغناطيس مايکروويو كاربرد زيادي در زمينههاي مختلف از جمله آونهاي خانگي، دستگاهي و كاربردهاي زيست پزشكي را فراهم نموده است. واكنش‌هاي شيميايي زيادي توسط حرارت با امواج مايکروويو مطالعه شده است و تقطير به کمک مايکروويو نيز يکي از تکنيک‌هاي جديد براي استخراج اسانس‌ها بدون استفاده از حلال‌ها مي‌باشد که روشي ارزان، ساده و موثر بوده و افزايش بازده عصاره‌گيري و افزايش سرعت واکنش از مهم‌ترين محاسن آن به شمار مي‌رود. با توجه به کاربرد دماي کمتر براي عصاره‌گيري، به ترکيبات حساس به حرارت، کمتر آسيب مي‌رسد. لذا کاربرد اين روش مي‌تواند جايگزين مناسبي براي روش‌هاي قبلي باشد. بنابراين هدف از اين تحقيق با توجه به تنوع بالاي گياه بومادران در ايران و اهميت دارويي آن، استخراج مواد موثره به روش ماکروويو به همراه مزاياي کاربرد استخراج خواهد بود.
1-7- اسانسها و خواص فيزيکي آنها
اسانسها به طور کلي ترکيب‌هاي معطري هستند که در اندام‌هاي مختلف گياهان يافت مي‌شوند. اسانس‌ها مخلوطي از مواد مختلف با تركيبات شيميايي بسيار متفاوت از يكديگر بوده كه باعث بوي خوش يا مزه در گياه ميشوند. اسانسها در بسياري از گياهان وجود دارند كه از مهم‌ترين تيرههاي داراي اسانس ميتوان به تيرههاي نعنائيان، چتريان، كاج، برگبو و بعضي از گياهان خانواده رزاسه و كاسني … اشاره كرد. اسانسها در برخي بافتهاي گياهي مانند مركز سلول يا در محل ذخيره اسانس زير پوشش كركي، غدههاي كوچك يا در فضاي ميان سلولي جمع ميشوند. به عنوان مثال در گياهان خانوده نعنائيان اسانسها در تارهاي ترشحكننده، در خانواده رزاسه به ويژه گلسرخ در گلبرگها، در تيره كاج در مجراهاي ليزيژن و شيزوژن و در تيره فلفل در سلولهاي پارانشيمي وجود دارند (اميدبيگي، 1388).
اسانسها در الکل محلول و به ميزان کمي در آب حل ميشوند، ساختمان شيميايي آنها مخلوطي از استرها، آلدئيدها، الکلها، استنها و ترپنها ميباشند. اسانس‌ها ممکن است مستقيما توسط پروتوپلاسم به وسيله تجزيه مواد رزيني غشاء سلول يا از هيدروليز بعضي از گليکوزيدها حاصل شوند. در گياهان تيره کاج اسانس‌ها ممکن است در تمام سلول‌ها وجود داشته باشند. در گل سرخ اسانسها به مقدار قابل ملاحظهاي در گلبرگ‌ها وجود دارند. اسانس‌ها ممکن است داراي خاصيت دورکنندگي حشرات باشند که بدين وسيله از خراب شدن گل‌ها و برگ‌ها جلوگيري ميکنند و يا ممکن است که بعنوان جلبکننده حشرات براي عمل گردهافشاني باشند. اگرچه ترکيب شيميايي اسانسها ممکن است متفاوت باشد، اما در بعضي خواص فيزيکي مشترک ميباشند. اسانسها داراي بوي مشخص و ضريب شکست قوي بوده و اغلب بر روي نور پلاريزه موثر ميباشند و براساس قدرتي که در چرخاندن نور پلاريزه دارند ميتوان آنها را شناسايي کرد. قدرت چرخش اسانسها اغلب وسيله مناسبي جهت تشخيص آنها ميباشد. به طور مثال در اسانس گونه نعناع ترکيب منتول طبيعي چپگرد است ولي نوع مصنوعي آن راستگرد است. وزن مخصوص اسانسها کمتر از آب است، ولي تعداد محدودي از اسانس‌هاي گياهي وزن مخصوص بيشتر از آب دارند. به طور کلي اسانسها با آب غيرقابل اختلاط ميباشند، ولي ميتوانند بوي خود را به آب انتقال دهند و ايجاد آبهاي مقطر معطر نمايند (بابايينيک و همکاران، 1391).
1-7-1- کاربرد اسانس
به صورت خوراکي اسانسها به عنوان دسته موادي که اثر تحريک‌کننده ملايمي روي مخاط دهان و جهاز هاضمه دارند مصرف ميشوند. به طوري که موجب گرما و زياد شدن بزاق دهان مي‌شوند، دفع آنها از ريهها، پوست و کليه مي‌باشد، مصرف بعد از غذاي آنها بعنوان ضدنفخ و براي برطرفکردن ناراحتي‌هاي معده و نفخ رودهاي و همچنين براي جلوگيري از عوارضي که در اثر خوردن مسهل بوجود ميآيد مفيد ميباشد. همچنين بعنوان بخور براي ناراحتي‌هاي دستگاه تنفسي استفاده ميشود. اسانسها در تماس با پوست ايجاد تحريک و قرمزي مينمايند. به طوري که ابتدا احساس اگزما و سوزش دست مي‌دهد که با بي‌حسي خفيف موضعي همراه است. به اين دليل بعنوان محرک جلدي در التهابات مزمن و آرام کردن دردهاي عصبي و روماتيسمي بکار برده ميشود، البته بايد دانست که ايجاد حساسيت وجود دارد. بنابراين براي جلوگيري از ايجاد تاول بايد احتياط کامل بعمل آيد (اميني، 1370).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

اسانسهاي روغني بعنوان طعمدهنده داروها و غذاها مورد استفاده قرار ميگيرند. بيشتر اسانسها به طور مستقيم به عنوان مواد اوليه در توليد ترکيبات طعمدار و خوشبوکنندهها استفاده ميشوند (سفيدکن و همکاران، 1381).
در هر حال بعضي اسانسها تجزيه و يا توسط تقطير کردن غليظ ميشوند و همچنين تفکيک يا جذب ميگردند. به طور مثال ترکيباتي که از اهميت خاصي برخوردارند و براي خوشبوکنندهها و يا طعمدهندهها مطلوب هستند تغليظ ميگردند، ولي ترکيباتي که بوي نامطبوع و يا ضعيفي دارند و ضروري نميباشند، حذف ميگردند. امکان جداسازي يک يا چند ترکيب خاص از اسانسها با روش تقطير و يا کريستاليزاسيون وجود دارد. براي مثال جداسازي ترکيب اوژنول از اسانس ميخک، منتول از اسانس نعناع، سيترونلول از اسانس اوکاليپتوس و سيترال از اسانس Litsea cubeba با روشهاي خاص ممکن است (جايمند و رضايي، 1385؛ عصاره و همکاران، 1385؛ فتحي و همکاران، 1388؛ فدائي و همکاران، 1390).
اسانسها چون از نظر ساختمان به ترپنوئيدهاي سيترال و سترونلول، ژرانيل استات و لينالل استات وابسته هستند، در بدن به سرعت جذب ميشوند. استفاده از اسانسها توسط انسان در شرايط مختلف و تعيين ميزان مجاز، بايد توسط پزشک و متخصص تجويز گردد (کلاتهجاري، 1390).
كاربرد در داروسازي و پزشكي: اسانسها در فرآوردههاي دارويي مختلف مانند شربت، كرم، پماد و لوسيون به كار ميروند و يكي از اشكال مصرف عمده اين مواد به صورت بخور مي‌باشد.
كاربرد در صنعت: از اسانسها در صنايعي همچون تهيه حشرهكشها، تهيه آدامسهاي معطر، در صنعت صابون‌سازي، تهيه خميردندان و لوازم آرايشي و بهداشتي، عطرسازي، فرآوردههاي خوراكي و بسياري موارد ديگر استفاده ميگردند. صنعت غذايي (شربت، آبليمو، نوشابههاي غيرالکلي و الکلي و شيرينيپزي) جهت مصارف فني (حلالها، معرفهاي کفکننده) صنايع مختلف (چرمسازي، لاستيک، خوشبوکنندههاي صنعتي و لوازمالتحرير) عمده كاربرد اسانسها در علم آروماتراپي (عطر درماني) ميباشد. در ذيل کاربرد ترکيبات روغن‌هاي فرار را در درمان بيماري‌ها نشان ميدهد (اصغري و مظاهريتهراني، 1389؛ نيکخواه و همکاران، 1388؛ Bamoniri et al , 2009).
* هيدروکربنها: محرک، ضد تومور، ضد ويروس، ضد احتقان
* الکلها: ضد ميکروبي، گندزدا، ضد اسپاسم
* الکلهاي سزکوئيترپني: ضد التهابي، ضد آلرژي
* فنلها: ضد ميکروبي، محرک عدم حساسيت به بيماري
* آلدئيدها: ضد اسپاسم، ضد ويروس، آرامبخش

* آلدئيدهاي حلقوي: ضد اسپاسم
* کتونها: بلغمي، بازسازي سلول
* استرها: ضد اسپاسم، آرامبخش، ضد قارچ
* اکسيدها: محرک، خلطآور
* کومارينها: ضد ميکروبي
* سزکوئيترپنها: ضد التهابي، ضد ويروس
* فنيل پروپانها: بادشکن، داروي بيهوشي
* سزکوئيترپنهاي لاکتوني: محرک عدم حساسيت به بيماري، بلغمي (عصاره و جايمند، 1384؛ قاسمي، 1389).
1-7-2- ترکيبات موجود در اسانسها
اسانسها که از قسمتهاي مختلف يک گياه بدست ميآيند ممکن است از نظر خواص فيزيکي و شيميايي و بو با هم اختلاف داشته باشند و يا به عبارتي ترکيبات عمده آنها متفاوت هستند. به عنوان مثال اسانسي که از پوست دارچين بدست ميآيد حاوي مقدار زيادي آلدئيدسيناميک ميباشد، در صورتي که اگر اين روغن را از برگهاي آن بدست آوريم، ترکيب اصلي آن اوژنول بوده و نيز اگر اين روغن را از ريشههاي همين گياه استخراج کنند، ترکيب اصلي آن کامفور ميباشد. همچنين اسانس پوست درخت دارچين داراي ترکيب سينامالدئيد است، در حالي که برگ همين درخت شامل ترکيب اوژنول است. وجود اکسيژن در ساختمان شيميايي اسانس‌ها باعث بوجود آمدن مشتقات مختلفي از آنها ميشود، يعني برحسب اينکه اتم اکسيژن در کدام بخش از مولکول هر يک از مشتقات مذکور قرار گيرد، موادي چون الکل‌ها، استرها، آلدئيدها و کتون‌ها تشکيل مي‌شود (عيوضي، 1390).
اسانسها شامل ترکيبات فرار و مواد چربيدوست هستند که از هيدروکربنها و يا ترکيبات تک وظيفهاي از سوخت و ساز مونو‌ترپنها، سسکوئيترپنها، فنيلپروپانوئيد، اسيدهاي آمينه (ترکيبات چرب با جرم کم) و اسيدهاي چرب (ترکيبات چرب با زنجير بلند) مشتق ميشوند. روغنهاي تقطيرشده ممکن است برخي از ترکيبات خود را در طي فرآيند از دست بدهند، مانند اسانس رز که فنيل‌اتيل الکل خود را از دست ميدهد. اسانسها ممکن است خاصيت دورکنندگي حشرات را داشته باشند و بدين وسيله از خراب شدن گلها و برگها جلوگيري نمايند و حتي ممکن است به علت جلب حشرات عمل لقاح را تسهيل نمايند. اسانسهاي طبيعي شامل مخلوطي از يک، دو و يا چند ترکيب، از لحاظ مقدار و يا شدت عطر نسبت به ترکيبات ديگر فزوني گرفتهاند، از مونوترپنها تشکيل شده و به صورت هيدروکربنها، آلدئيدها، کتونها و استرهايي با زنجيره کوتاه از اسيدهاي چرب ميباشند. ولي فقط تعداد محدودي از اين اسانسها از يک ترکيب شيميايي ساخته شدهاند مثل روغن بادام تلخ که از بنزآلدئيد ساخته شده و روغن سبز زمستانه، که از متيل‌ساليسيلات ساخته شده است. برخي از اسانسها از گليکوزيدها مشتق شدهاند، مثل روغنخردل و روغن بادام تلخ. به طور معمول ساختمان شيميايي اسانس از هيدروکربنها و ترکيبهاي اکسيژنهاي که از هيدروکربنها مشتق ميباشند ساخته شدهاند. در بعضي روغنها مثل روغن تربانتين قسمت عمده ساختمان شيميايي آن از هيدروکربن و مقدار کمي از ترکيبات اکسيژنه ساخته شده است. در روغنهاي ديگر قسمت عمده آن از ترکيبات اکسيژنه تشکيل يافتهاند، مثل اسانس خردل که 93 درصد آن از آليلايزوتيوسيانات و اسانس ميخک که 85 درصد آن از مواد فنليک مثل اوژنول تشکيل شده است. همچنين در بعضي از آنها ترکيبات ايندولي و سولفيد (در روغن خردل آليل) موجود است. اسانسها در کل مخلوطي از 2500 نوع ترکيب هستند که تاکنون شناسايي شدهاند، که از 100 عدد آنها بيشتر استفاده ميشود و به صورت متفاوت، از کل اين ترکيبات در عطرسازي (40 درصد) استفاده ميشود. بنابراين اسانسها با در نظر گرفتن ترکيبات بسيار متنوع آن کاربرد بسيار وسيعي در صنايع مختلف دارند که قابل بررسي و آزمايش ميباشند (جايمند و رضايي، 1385).
ترکيب اصلي اسانسها يا ترکيبات معطر در گياهان ترپنوئيدها يا ايزوپرنوئيدها هستند. ژرمن و اتووالاش براي نخستين بار، ترپنهاي موجود در گياهان را شناسايي و طبقه‌بندي کردند، آنها براساس مشاهدات خود، دريافتند که ترپنوئيدها از واحدهاي کربنه يا C5 معروف به ايزوپرنها تشکيل شدهاند. براي نمونه از ديترپنهاي بسيار ارزشمند در صنايع داروسازي ميتوان به کافور، آرتميزين و پاکليتاکسل اشاره نمود (قاسمي، 1389).
1-7-3- تفاوت اسانسها با روغنهاي معمولي
اسانسها از نظر بعضي از ويژگيهاي شيميايي و فيزيکي با روغنهاي معمولي اختلاف دارند که مهم‌ترين آنها عبارتند از:
1. ساختمان شيميايي اسانس‌ها برخلاف روغنهاي معمولي از استرهاي گليسيرين و اسيدهاي چرب ساخته نشده است.
2. اسانس‌ها برخلاف روغنهاي معمولي قابل تقطير ميباشند و در مجاورت هوا اكسيد ميشوند.
3. اسانس‌ها برخلاف روغنهاي معمولي با قلياييها صابوني نخواهند شد.
4. اسانس‌ها برخلاف روغنهاي معمولي فاسد و ترش نگشته، بلکه در مجاورت هوا و نور اکسيده و رزيني شکل خواهند شد.
5. اسانس‌ها برخلاف روغنهاي معمولي لکههاي دائمي روي کاغذ به جا نخواهند گذاشت (جايمند و رضايي، 1385).


پاسخی بگذارید