از اسانس آويشن در صنايع مدرن دارسازي براي تهيه داروهاي مختلف استفاده ميشود.
از اسانس آويشن به طور گسترده در خمير دندان ها، کرم ها، لوسيون ها، شوينده ها و صابون ها و در صنايع غذايي براي تهيه فرآورده هاي غذايي مورد استفاده قرار ميگيرد . همچنين امروزه در کشور، فرآورده هاي دارويي مختلفي از اين گياه ساخته شده و به عنوان ضد سرفه و خلط آور مورد استفاده بيماران قرار ميگيرد.
اسانس مذکور داراي خاصيت ضد تشنج، ضد نفخ و اثر ضد عفوني کنندگي قوي است که اين اثرات مربوط به تيمول و کاواکرول آن است.
از اسانس آويشن به صورت محلولهاي الکلي گاهي در رفع بعضي سو هاضمه ها، اسهال هاي ساده و رفع کرم استفاده ميشود. اسانس آويشن از جمله ده اسانس معروف است که داراي خواص آنتي اکسيدان، نگهدارنده طبيعي غذا و تاخير دهنده پيري پستانداران ميباشد و جايگاه خاصي در تجارت جهاني دارد. همچنين آويشن در انواع غذاها استفاده ميشود و به عنوان ترکيبات معطر در اکثر فرآورده هاي غذايي مهم نظير نوشيدنيها و دسرهاي لبني استفاده ميشود.
7-1 گونه هاي مختلف آويشن
1-7-1- آويشن باغي
يکي از گونه هاي مهم جنس Thymus گونه Th.vulgaris يا آويشن باغي است، که سر شاخه هاي آن حاوي اسانس مونو ترپنوئيدهاي فنولي گليکوزيده، اوژنول، الکلهاي آليفاتيک، تانن ها، ترکيبات بي فنيل مونوترپنوئيدها، اسيد کافئيک، اسيد رزمارينيک، ساپونين ها، آپي ژنين، اسيد اولئانوليک، اسيد اورسوليک، اسيد لابياتيک، تري ترپن ها، فلاونوييدها و ترکيبات تلخ ميباشند[12،13،14] و اسانس ماده موثره اصلي آن است [15،16]. سر شاخه گلدار اين گونه محتوي 8/0 تا 6/2 درصد (معمولا 1 در صد ) اسانس ميباشد که قسمت اعظم آن را فنل ها (20 تا 80 در صد )، هيدرو کربن هاي مونوترپني و الکل3ها تشکيل
ميدهد و تيمول ترکيب فنولي اصلي (عمده ) آن ميباشد[17]. بخش مورد استفاده اين گياه، برگ ها، گل ها و سرشاخه ها است.
2-7-1 آويشن دنايي
گونه آويشن دنايي در مناطق مختلف کشور پراکنش دارد. اين گياه از طريق بذر و تقسيم قابل تقسيم است. تيمول ترکيب اصلي و عمده آويشن است و مقدار آن از حدود 40 درصد در گونه آويشن کوهي تا بيش از 70 درصد در گونه دنايي گزارش شده است. در سال 2003 سجادي و همکار او اسانس Thymusdaenensis را مورد بررسي قرار دادند. بر اساس اين تحقيق اسانس آويشن دنايي عمدتاً حاوي تيمول (9/73%)، کارواکرول (7/6%)، پارا- سايمن (6/4%)، بتا- بيزابولن (5/1%)، ترپينن-4- ال (4/1%)، بورنئول (1/1%) و اسپاچولنون (0/1%) است. در بررسي که نيک آور و همکاران بر روي آناليز اسانس آويشن دنايي انجام دادند به اين نتيجه رسيدند که عمده ترين ترکيبات سازنده اين اسانس عبارتند از: تيمول (7/74%)، پارا- سايمن (5/6%)، بتا-کاريوفيلن (8/3%) و متيل کارواکرول (6/3%)
3-7-1 بررسي گونه هاي ديگر
روستاييان و همکاران [18] سه گونه از آويشن هاي ايران شامل Th.kotschyanus،Th.carmanicus وTh.pubescens را مورد بررسي قرار دادند و بر اساس اين مطالعه ترکيبات اصلي شناخته شده در اين اسانس ها عبارتند از: ترکيبات فنولي شامل تيمول (8/40 درصد) ، کارواکرول (8/24 درصد )، هيدو کربن هاي مونوترپني مثل (پارا سيمن و گاما- ترپينن) و الکل ها مثل ( لينالول و آلفا ترپينن وبور نئول).
در اسانس Th.carmanicus، تيمول(0/38)، کارواکرول(2/14 درصد)، 1و8- سينئول(2/13درصد)، لينالول و پارا- سيمن در اسانسTh. Kotschyanus وتيمول (9/37 درصد )، کارواکرول (1/14 درصد)، پاراسيمن(1/13 درصد)، گاماترپينن و لينالول در اسانس Th. Pubescens بود.
8-1 اسانس 4
اسانس ها طبقه اي از روغنهاي گياهي هستند که از مخلوط ترکيبهاي شيميايي آلي فرار، سنگين و چربي تشکيل يافته اند. در اصل وجود آنها، مسئول بوي خوش يا مزه در گياه ميباشد. اسانسها با توجه به نوع تيره هاي گياهي، ممکن است در بسياري از تيره هاي گياهان آلي يافت شوند. مهمترين تيره هايي که داراي روغن فرار ميباشند عبارتند از: تيره کاج 1، برگ بو 2، نارنج 3، مورد4، چتريان5، نعنائيان6 و کاسني7. اسانسها ممکن است به طور مستقيم توسط پروتوپلاسم به وسيله تجزيه مواد رزيني غشا سلولها يا از هيدروليز بعضي از گليکوزيدها حاصل شوند. محل تشکيل و جايگزيني روغن هاي فرار در گياهان به تيره هاي مختلف بستگي دارد، به عنوان مثال در گياهان تيره نعنائيان روغنهاي فرار در تارهاي ترشح کننده، در تيره فلفل 8 در سلولهاي پارانشيم، در تيره چتريان در لوله هاي روغني و سر انجام در تيره کاج و نارنج در مجراهاي ليزيژن 9و شيزوژن10، درگلسرخ اسانسها به مقدار قابل ملاحظه اي در گلبرگها وجود دارند.
دانشمندان معتقدند که اين مواد ممکن است يا به طور مستقيم از تغييرات پروتوپلاسم و يا در اثر تجزيه شدن لايه هاي رزيني شده ديواره سلولي و يا در اثر هيدروليز بعضي از گليکوزئيدهاي مشخصي بوجود ميآيند. درجه پخش اين روغنها در گياهان متفاوت ميباشد. به عنوان مثال در گياهان تيره مخروطيان در تمام بافتهاي گياهي وجود دارد، در صورتي که در گلسرخ فقط در گلبرگ و در دارچين در پوست و برگ و در ميوه چتريان فقط در پريکارب و در نعنائيان در تارهاي ترشح کننده و برگها و سر انجام در يک نوع نارنج در گلبرگ و در نوع ديگر در پوست آن يافت ميشوند [19].
اسانسها با اينکه از نظر ترکيبهاي شيميايي متفاوت هستند، ولي در بعضي از خواص فيزيکي مشترک ميباشند.
اسانسها بويي مشخص و ضريب شکستي قوي دارند و در اکثر موارد روي نور پلاريزه موثر ميباشند. قدرت چرخش اسانسها اغلب وسيله مناسبي جهت تشخيص آنها ميباشد. به طور مثال در اسانس نعناع ترکيب منتول طبيعي چپ گرد است، ولي نوع مصنوعي آن راسميک است و همچنين ترکيب کامفور طبيعي چپ گرد است.
ولي کامفور مصنوعي راسميک ميباشد. وزن مخصوص اسانسها کمتر از آب است و فقط تعداد محدودي از اسانسهاي گياهي وزن مخصوصي بيشتر از آب دارند. به طور کلي اسانسها با آب غير قابل اختلاط ميباشند، ولي ميتوانند بوي خود را به آب انتقال دهند و ايجاد آبهاي مقطر مختلف نمايند. اسانسها در الکل ، اتر، اترنفت و اغلب حلالهاي آلي محلول هستند. اسانسها به علت تبخير در اثر مجاورت هوا در حرارت عادي، روغنهاي فرار، روغنهاي اتري يا اسانسهاي روغني ناميده ميشوند. اسانسها به طور کلي بيرنگ هستند، به ويژه هنگامي که تازه تهيه شده باشند، ولي رنگ آنها در اثر مرور زمان به علت اکسيداسيون و رزيني شدن تيره ميگردند .
بنابراين توصيه شده است که براي جلوگيري از اين تغييرات اسانسها بايد در مکان خشک، ظرفهاي سربسته و پر و از جنس شيشه به رنگ دودي نگهداري شوند. ساختمان شيميايي آنها مخلوطي از استرها، آلدئيدها، الکلها، ستنها و ترپنها ميباشد.
روغنهاي فرار از نظر بعضي ويژگيهاي شيميايي و فيزيکي با روغنهاي ثابت1اختلاف دارند که اهم آنها عبارتند از:
روغنهاي فرار قابل تقطير شدن هستند و از اين جهت به راحتي ميتوان آنها را از طريق روشهاي تقطير استخراج نمود. ساختمان شيميايي روغنهاي فرار بر خلاف روغنهاي ثابت با قليايي ها صابوني نخواهد شد.
روغن هاي فرار بر خلاف روغن هاي ثابت فاسد و ترش نگشته بلکه در مجاورت هوا و نور اکسيده و رزينه شکل خواهند شد.
اسانسها شامل ترکيبات فرار، مواد چربيدوست 2 که از هيدروکربن ها و يا ترکيبهاي تک وظيفه اي 35که از سوخت و ساز مونوترپن ها، سسکوئيترپنها، فنيل پروپانوئيد، اسيدهاي آمينه ( ترکيبهاي چرب با جرم کم ) و اسيدهاي چرب (ترکيبهاي چرب با زنجيره بلند) مشتق ميشوند.
کيفيت محصولات طبيعي به وضعيت جغرافيايي محل رويش آنها بستگي دارد. اسانسها که توسط گونه هاي متفاوت گياهان توليد و در اندامهاي مختلف ذخيره ميگردند رابطه مستقيمي با بيوسنتز، متابوليسم و فعاليتهاي بيولوژيکي گياه دارند که تابع شرايط اقليمي محيط زيست گياه هستند. عوامل مختلفي مانند زمان برداشت محصول، نحوه جمعآوري، طريقه خشک کردن، بسته بندي و نگهداري در انبار در کيفيت و کميت اسانسهاي گياهي موثر هستند. ترکيبهاي معطر در سيتوپلاسم گياهي شکل ميگيرند، به ويژه در اندامهايي مانند بشره نازک، غده ترشحي و مجراي رزيني جمع ميشوند. از آنجايي که غلظتهاي آنها در اندام گياه بسيار کم است، بنابر اين استخراج بسياري از آنها از طريق مکانيکي (به طور مثال از پوست مرکبات ) امکان پذير است. بعضي از ترکيبهاي معطر با ارزش که در گلها بيشتر موجود است، با غوطه ور کردن در حلالها (هگزان يا بنزول) استخراج ميگردند. پس از تبخير حلال، کانکريت آن باقي ميماند که اين روغن فقط مقدار کمي اسانس در بردارد و ترکيبهاي اصلي آنها چربي و موم ها هستند.
به طور معمول مواد خام از اندامهاي مختلف گياه به طور مثال شکوفه، جوانه، ميوه، پوست، بذر، برگ و غيره استخراج ميشوند. در اغلب گونه هاي تک محصولي روغن مورد نظر به يک اندام تک محدود است ، ولي در بعضي حالات روغنها توسط اندامهاي مختلف ديگر توليد ميشوند. اگر چه بايد تفاوتي بين روغن گلهاي طبيعي که از طريق جداسازي با حلال بدست ميآيد و اسانس قائل بود که از طريق تقطير بدست 6ميآيد. روغن هاي تقطير شده ممکن است برخي از ترکيبهاي خود را در طي فرآيند از دست بدهند، مانند اسانس رز که فنيل اتل الکل خود را از دست ميدهد. اسانسهاي طبيعي شامل مخلوطي از يک، دو يا چند ترکيب از لحاظ مقدار و يا شدت عطر نسبت به ترکيبهاي ديگر فزوني گرفتهاند. ولي فقط عده محدودي از اين اسانسها از يک ترکيب شيميايي ساخته شدهاند مثل روغن بادام تلخ بنزآلدئيد و روغن سبز زمستانه1متيل ساليسيلات. به غير از اسانسهايي که از گليکوزيد ها مشتق شدهاند، روغن خردل و روغن بادام تلخ، به طور معمول ساختمان شيميايي اسانس از هيدرو کربنها و ترکيبهاي اکسيژنهاي که از هيدروکربنها مشتق ميباشند ساخته شده اند. در بعضي روغنها مثل روغن تربانتين قسمت عمده ساختمان شيميايي آن از هيدروکربن و مقدار کمي از ترکيبهاي اکسيژنه ساخته شده است و در روغن هاي ديگر قسمت عمده آنها از ترکيبهاي اکسيژنه تشکيل يافتهاند، مثل اسانس خردل که 93 درصد آن از آليل ايزو- سيانات و اسانس ميخک که 85 درصد آن از مواد فنليک مثل اوژنول تشکيل شده است. اسانسها در کل مخلوطي از 2500 نوع ترکيب هستند که تا کنون شناسايي شده اند که از 100 عدد آنها بيشتر استفاده ميشود.
9-1 طبقه بندي تركيبهاي شيميايي كه موجود در اسانسها
اسانسها با توجه به تركيبهاي شيميايي كه دارند به چند گروه طبقه بندي ميشود:
هيدروكربورها، الكلها، آلدئيدها، ستونها، استرها، فنلها، اترهاي فنلي، اكسيدها، پراكسيدها، تركيبهاي ازت دار
تركيب هاي شيميايي اسانس ها را ممكن است بر اساس مبدا بيوسنتز آنها به دو طبقه تقسيم نمود:
1.مشتقات ترپنها كه از طريقه واكنش استات- اسيدمواليك بوجود ميآيند.
2.ترکيبهاي عطري که از طريق اسيد شکميک وفنيل پروپانوئيد ساخته ميشوند.
10-1 تركيبهاي شيميايي اسانسها
اسانسها مخلوطي از تركيب هاي مختلف ميباشد كه با يكديگر تفاوت بسياري دارند.
اين تركيبها در گياهان مختلف به ترتيب زير ميباشند:
1-10-1 تركيبهاي الكلي مي توانند به سه صورت زير در اسانس ها موجود مي باشند.
الف – الكلهاي غير حلقوي مانند ژرانيول در اسانس گلسرخ
ب – الكلهاي ترپني مانند منتول در اسانس نعناع فلفلي
ج – الكلهاي سسكويي ترپن مانند سانتالول در اسانس چوب صندلي
2-10-1 تركيبهاي آلدهيدي
تركيبهاي آلدهيدي موجود دراسانس را مي توان به دو دسته زير تقسيم نمود :
الف- آلدهيدهاي خطي سيترونلال موجود در اسانس اکاليپتوس سيترواودورا
ب- آلدهيدي عطر مانند وانيلين در اسانس حاصل از وانيل
3 -10- 1 تركيبهاي كتوني
كتونهاي موجود در اسانسها را ممكن است به ترتيب زير تقسيم نمود:

الف- كتونهاي ترپني يك حلقه كاروون در اسانس پونه سنبله اي ورازيانه
ب- كتونهاي دو حلقه اي كامفنون در اسانس كامفر
4-10-1 تركيبهاي فنلي
تيمول و کارواکرول در اسانس آويشن
الف – ويژگيهاي تيمول
تيمول يا اسيد تيميک فنولي به فرمول C10H14O است که در سال 1725 ميلادي توسط نومن 7کشف و به نام کافور آويشن موسوم شد. تيمول به صورت بلوريهاي نسبتا درشت، منشوري شکل و بيرنگ از اسانس تيم به دست مي آيد. اين ماده در الکل، اتر، کلروفرم، اتردوپترول، کربن دي سولفيد و استيک اسيدبه مقدار زياد حل ميشود. سميت اسانس آويشن به دليل وجود همين ماده است. زيرا مقادير کم تيمول حتي در بعضي اشخاص ايجاد عوارض ناراحت کننده مينمايد و موجب آزردگي غده تيروئيد ميشود.
ويژگيهاي تيمول
جدول شماره 3 ويژگيهاي کارواکرول
5 – 10 – 1 تركيبهاي اترهاي فنلي
6-10 – 1 تركيبهاي اكسيدي
1،8- سينئول موجود در اوكاليپتوس
7- 10 – 1 تركيبهاي استري
متيل ساليسسيلات در اسانس وينترگرين
1-10 -8 تركيبهاي اسيدي
اسيد سيناميک در بالسام پرو
9- 10 – 1 مشتقات فوران

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پريلن در پريلا سيترودورا
10 – 10 – 1 كيتونها
تيمو هيدروكينون در اسانس دانه زيره روكسبو ريانيوم
11- 10 – 1 لاكتونها،كومارينها وكومارونها
گزانتوتوكسين در اسانس آلنجليكا آرچانجليكا
12- 1-10تركيبهاي نيتروژن دار وسولفور دار
مانند متيل – بتا – متيل تيو لپروپيونات در آناناسوبنزيل سيانايد در ترتيزك
11- 1 ترپنوييدها
تعداد زيادي از تركيبهاي موجود در گيا هان را تحت نام ترپنوييدها مينامند و اين واژه مبين تركيبهايي است كه منشا بيوستنزي آنها يكسان مي باشد. اسكلت كربني ترپنها شامل واحدهاي ساختما ني تكراري از تركيبهاي پنج کربني به نام ايزوپرن(C5H8) كل گرفته است. بيشتر هيدروكربن هاي ترپني طبيعي داراي فرمول ملكولي (C5H8) كربني به نام ايزوپرن C5H8)n) مي باشند اساساn به عنوان پايه اي از طبقه بندي مورد استفاده قرار ميگيرد.
ترپنها هيدرو كربنهايي هستند كه قسمت عمده ساختمان شيميايي اسانسها را تشكيل داده اند، واژه ترپن از يك كلمه آلماني به معني تربانتين مشتق شده است وداراي فرمول ملكولي C10H16 ميباشد.
1-12هيدرو كربورهاي معطر
هيدروكربورهاي معطر شامل مونوترپنها، سسكويي ترپنها ودي ترپنها غيراكسيژنه ميباشند.
1-12- 1 مونو ترپنها به فرمول C10H16 تركيبهايي كه داراي 10 اتم كربن ميباشند به صورت خطي گويا حلقوي وجود دارند و جسم اوليه بوجود آمده ژرانيل پيروفسفات(GPP) است كه با توجه به نوع گياه مي تواند به اقسام مختلف تركيبهاي ترپني تبديل شود، به عنوان مثال ليمونن
2-12 – 1 سسكويي ترپنها به فرمول C15H24تركيبهايي كه داراي 15 اتم كربن مي باشند و از تركيب ژرانيل پيروفسفات و ملكول 5 كربني مانند ايزوپنتيل پيروفسفات بوجود مي ايند. سسكويي ترپنها ميتوانند به صورت خطي و يا حلقوي باشند مانند كادينن در اسانس كوكب.
سسكويي ترپنها در اكثر مواقع تلخ مزه مي باشند. سسكويي ترپن لاكتونها تركيبهاي ديگري هستند كه در گياهان خانواده كمپوزيتها مثل گل مينا يافت مي شوند و در بيشتر موارد داراي خاصيت درماني ضد تومور هستند. به عنوان مثال در گياه آناوليا گرسيني وجود دارد كه داراي يك تركيب سسكويي ترپن يك حلقوي به نام 9- آلفا-هيدروكسي پارتنوليد كه مانع رشد سلول هاي سرطاني ميشود .
3-12-1ديترپنها به فرمول H32C20 كه داراي 20 اتم ميباشندكه ممكن استخطي ويا1، 2ويا3 حلقه اي باشند، مانند آلفا- كامفورن در اسانس كامفور.
13-1 مهيا سازي اندامهاي گياهي براي استخراج اسانس


پاسخی بگذارید