4. 2. وضعيت محيط 20
5. 2. نتايج 20
6. 2. بازخورد 20
فصل سوم. تحليل كارآيي و كاركردهاي نظام سياسي22
1. كارويژه تبديل و استحاله22
2. كارويژه تطابق به صيانت و سازگاري23
3. كارويژه هاي قابليتي23
فصل چهارم. عناصر کارآمدي نظام سياسي25
1. نقش اهداف در تعيين کارآمدي يک نظام26
2. نقش امکانات در تعيين کارآمدي يک نظام27
1. 2. امکانات مادي27
2 . 2 . امکانات کيفي و معنوي28
3. نقش موانع در تعيين کارآمدي يک نظام28
?. 3 . موانع داخلي28
2. 3. موانع خارجي29
فصل پنجم. نکات تکميلي در شناخت کارآمدي29
1. نسبي بودن کارآمدي29
2. نقش مراحل در کارآمدي30
3. نقش اجزاء يک سيستم در کارآمدي30
4. حکومت کارپرداز يا برنامه دار31
5 . مردم و كارآمدي نظام سياسي32
فصل ششم. جايگاه کارآمدي در نظام هاي سياسي32
1. اثبات صحت و اتقان يك ايدئولوژي34
2. رابطه كارآمدي و مشروعيت34
2-1. تعريف مشروعيت 34
1 . 2 .1. انواع مشروعيت35
2-2. رابطه كارآمدي و مشروعيت37
3. كارآمدي و اعتماد سياسي42
4. كارآمدي و اقتدار ملي42
4-1. تعريف اقتدار42
4-2. رابطه كارآمدي و اقتدار ملي43
5. كارآمدي و توسعه44
5-1. رابطه كارآمدي و توسعه44
6. كارآمدي در انقلاب ها45
6-1. تعريف انقلاب45
6-2. رابطه انقلاب با نظام سياسي46
فصل هفتم. پيامدهاي ناکارآمدي46
بحران هاي ناشي از ناكارآمدي47
1. بحران هويت 47
2. بحران مشروعيت 48
3. بحران توزيع 49
4. بحران مشاركت 49
5. بحران نفوذ 51
6. بحران يكپارچگي و ادغام 52
فصل هشتم. شاخصه هاي کارآمدي53
بخش دوم ( اصول انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي)
مقدمه57
فصل يکم. روش شناسي انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران59
1. روش تحليل سيستمي60
2. روش بحران61
3. روش مفهومي62
4. روش تحليل گفتماني64
5. روش راهبردي67
6. روش ميان رشته اي68
فصل دوم. زندگينامه علمي – سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي69

1. تحولات دوران کودکي و نوجواني (1300-1281) 69
2. تحولات دوران تحصيل (1339-1300) 71
1. 2 .آثار علمي71
2 . 2. پيامدهاي جنبش مشروطه73
3 . 2. به قدرت رسيدن رضا خان 74
4. 2. حکومت محمدرضا شاه75
3. تحولات دوران مرجعيت ديني (1357- 1339) 78
1-3.جهت گيري هاي امام در سال هاي 1339 تا 134379
2-3. جهت گيري هاي امام در سال هاي 1343 تا 135682
3-3. جهت گيري هاي امام در سال هاي 1356 تا 135785
4. تحولات دوران رهبري نظام سياسي (1368- 1357) 87
فصل سوم؛ بنيادهاي نظري انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران88
1. مباني فلسفي؛ معرفت شناسي و هستي شناسي89
2. مباني انسان‏شناسي و جامعه‏شناسي90
3. مباني کلامي و اعتقادي93
4. مباني فقهي – اصولي94
فصل چهارم؛ اصول انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي98
1. ضرورت بر پايي حکومت99
2. ماهيت حکومت99
3. ابزاري بودن حکومت براي تحقق ارزش هاي اسلامي100
4. ضرورت تشکيل حکومت اسلامي در عصر غيبت100
5. ضرورت حفظ نظام اسلامي101
6. جايگاه مردم در حکومت اسلامي102
7. اختيارت حاکم اسلامي102
8. انعطاف پذيري و تدريجي بودن103
نتيجه گيري104
بخش سوم (کارآمدي سياسي و تکليف گرايي در انديشه بنيانگذار جمهوري اسلامي)
مقدمه 108
فصل يکم. بررسي کارآمدي سياسي از منظر بنيانگذار جمهوري اسلامي 108
1. اهداف حکومت109
1. 1 . اهداف غايي110
2. 1. اهداف متوسط111
1. 2 . 1. تعليم و تربيت111
2. 2 . 1. آزادي112
3. 2 . 1.حاكميت قانون اسلام113
4. 2 . 1. عدالت، امنيت و رفاه114
1 . 4. 2 . 1. برقراري عدالت هدف ارسال پيامبران114
2 . 4. 2 . 1. عدالت، امري فطري و عقلاني114
3 . 4. 2 . 1. عدالت صفت الهي است و احکام اسلام نيز مبتني بر آن114
4 . 4. 2 . 1. عدالت، ارزشي برتر و تغيير نا پذير و شاخص حکومت اسلامي114
5 . 4. 2 . 1. اجراي عدالت، زمينه ساز توسعه معنوي و ايجاد محيط امن115
6 . 4. 2 . 1. اجراي عدالت، تکليفي انساني و ديني115
5. 2 . 1. استقلال و خودکفايي117
2. امکانات کارآمدي118
1 . 2 . اصول118
1. 1. 2 . مشروعيت الهي119
2. 1. 2 . مباني اعتقادي و فقهي119
3. 1. 2 . رعايت مصلحت عمومي120
4. 1. 2 .توجه به مقتضيات زمان و مکان121
5. 1. 2 . مردمسالاري ديني122
6. 1. 2 . خدمتگزاري122
2 . 2 . ابزار123
1. 2. 2 . نظارت و کنترل همگاني123
2. 2. 2 . نيروي انساني متعهد و متخصص124
3. 2. 2 . مشارکت و همکاري125
4. 2. 2 . قواعد و مقررات مناسب125
5. 2. 2 . حسن تدبير و مديريت126
6. 2. 2 . جلب اعتماد و رضايت مردم126
3. موانع کارآمدي سياسي127
1 . 3. انحراف از ارزش هاي اسلامي128
2 . 3.انحراف فکري، مفاسد اخلاقي و سياسي128
3 . 3. تجمل پرستي، اسراف و کاغذبازي در ادارات128
4 . 3. جدايي دولت ها از مردم و انزواي روحانيت129
5 . 3. سختگيري و فشار بر مردم129
6 . 3. رابطه سالاري130
7 . 3. دولت فراگير و تداخل مسئوليت ها130
8 . 3. غفلت از اصلاحات130
9 . 3. اختلاف و قانونگريزي130
10 . 3. وابستگي و پذيرش سلطه بيگانگان131
جمع بندي131
فصل دوم. تکليف گرايي از ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي 133
مقدمه133
1. مفهوم تکليف مداري133
1. 1. تعريف لفوي تکليف133
2. 1. تکليف از نظر اصطلاحي134
3. 1. تکليف در ادبيات لاتين134
4. 1. تکليف گرايي کانت135
5. 1. جمع بندي 136
2. چيستي تکليف و تکليف گرايي137
1. 2. انگيزه هاي سياست ورزان137
1. 1 . 2. پاسخ به غرايز طبيعي 137
2. 1 . 2. تأمين نيازهاي انساني138
3. 1 . 2. وظيفه الهي و ديني 139
4. 3. 1 . 2.جمع بندي 140
3. تکليف گرايي درآموزه هاي اسلامي 141
1 . 3. تکليف گرايي در قرآن 141
2 . 3 .تکليف گرايي در سيره و سنت معصومين(ع) 143
4. تبيين مفهوم تکليف گرايي از ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي144
5. متعلق تکليف از ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي147
6. انواع تکليف از ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي149
1 . 6. تكليف الهي و شرعي150
2 . 6. تكليف عقلي و وجداني150
2 . 6. تكليف ملي، اجتماعي و عمومي 150
7. مراحل تکليف گرايي151
1 . 7. تكليف شناسي151
2 . 7. عمل به تكليف151
3 . 7. انگيزه الهي در انجام تكليف151
8. شاخصه هاي تکليف گرايي151
9. تکليف گرايي در سيره سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي152
1 . 9. تكليف گرايي در قيام152
2 . 9. تکليف گرايي در حفظ اسلام152
3 . 9. تکليف گرايي در نهضت انقلاب اسلامي152
4. 9. تکليف گرايي در تشکيل حکومت ديني153
5 . 9. تکليف گرايي در ولايت فقيه153
6 . 9. تکليف گرايي در دفاع مقدس154
7 . 9. تکليف گرايي در برنامه ريزي مدبرانه154
8 . 9. تکليف گرايي در حفظ نظام اسلامي155
9 . 9. تکليف گرائي در تأمين مصالح کشور155
10 . 9. تکليف گرايي در دفاع از سرزمينهاي اسلامي156
11 . 9. تکليف گرايي در تشکيل هسته هاي حزب الله156
12 . 9. تکليف گرايي در صدور انقلاب و سياست خارجي157
13 . 9. مامور به وظيفه نه نتيجه158
10. آثار و نتايج ديدگاه تکليف گرايانه159
1. 10. اطمينان و آرامش روحي160
2. 10 . احساس پيروزي در همه حالات160
3. 10 . استقبال از خطر و عدم توجه به ميزان کاميابي160
4. 10 . قاطعيت و طرد مسامحه161
5. 10 . جديت بيشتر در انجام وظيفه162
6. 10 . شرعي شدن همه رفتارهاي سياسي162
7. 10 . اهتمام به احکام شرعي در عرصه اجتماع163
11. جمع بندي163
بخش چهارم(مقايسه کارآمدي سياسي در انديشه بنيانگذار جمهوري اسلامي با ساير نظريات)
مقدمه166
فصل يکم. مروري بر نظريه هاي کارآمدي167
1. نظريه توفيق167
1. 1. نقد و بررسي 168
2. نظريه سيستم 168
1. 2. نقد و بررسي 169
3. نظريه رضايت مردم 169
1. 3. نقد و بررسي 169
4. نظريه تكليف ‌مداري 170
1. 4. نقد و بررسي 170
. نظريه عملي كارآمدي 171
1. 5 . نقد و بررسي 171
فصل دوم. تطبيق نظريه هاي کارآمدي با ديدگاههاي بنيانگذار جمهوري اسلامي 172
1. نظريه ترکيبي با محوريت انجام تکليف 172
1. 1. تکليف محوري 172
2. 1. جامعيت؛ 173
3. 1. ارتقاء سطح کارآمدي؛ 174
فصل سوم. کاربرد نظريه سيستمي در تکليف گرايي176
1. مشروعيت177
2. کارويژه هاي نظام سياسي178
1 .2 . كارآيي نظارت179
2 .2 . كارآيي استخراجي180
3 .2 . كارآيي توزيعي181
4 .2 . كارآيي پاسخگويي 181
5 .2 . كارآيي نمادين و سمبليک 182
3. ورودي ها (مشارکت مردمي) 183
1. 3. بيان تقاضا ها و منافع 183
2 . 3. تأليف منافع و خواسته ها 183
يکم. نقش مردم در مقبوليت و مشروعيت جامعه شناختي 184
دوم. نقش مردم در کارآمدي انقلاب و نظام اسلامي 185
1.انتخابات و تعيين نوع نظام، رهبران و کارگزاران 185
2. نظارت بر مسئولين نهادهاي حکومتي، انتقاد سازنده، تذکر و برخورد با تخلفات 185
3. حفاظت و پاسداري از نظام اسلامي 185
4. تلاش براي تحقق اهداف 186
5. تأمين امنيت 186
6. مشارکت اقتصادي 186
4.خروجي ها (قواي سه گانه) 187
1. 4. قانونگذاري ( قوه مقننه) 188
1 . 1. 4 . کارکرد قانونگذاري188
2. 1 . 4 . کارکرد نظارتي189
2 . 4. اجراي قوانين ( قوه مجريه) 190

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1. 2 . 4 . ويژگي هاي دولتمردان کارآمد 191
2. 2 . 4 . وظايف و کارکردها 192
3 . 4 . ضمانت اجراي قوانين(قوه قضائيه) 193
1. 3 . 4. انتظارات از قوه قضائيه 194
4. 4 . جمع بندي 195
فصل چهارم. شاخصه هاي کارآمدي سياسي بر اساس نظريه تکليف گرايي 197
1. مرحله تشخيص تکليف 197
1 .1. اهميت دادن به اطلاعات 197
2. 1 . اهتمام به کارشناسي 198
3. 1. تدوين استراتژي کلان 198
4. 1. اهتمام به برنامه ريزي 198
5. 1. ايجاد نظام تصميم سازي 198
6. 1. رعايت دو اصل اساسي 198
2. در مرحله انجام تکليف 198
1. 2 . ايجاد ساز و کار مناسب 198
2. 2. استفاده متناسب و متوازن 198
3. 2. احراز ابتکار عمل 198
4. 2. مواجهه جدي 198
5. 2. تلاش و تدبير 197
6. 2. توجه مستمر به غايت تربيتي 199
ساير شاخصه هاي كارآمدي نظام اسلامي از منظر تکليف گرايي 199
نتيجه گيري 199
بخش پنجم (نتيجه گيري و راهکارهاي پيشنهادي)
مقدمه 203
فصل اول. تأثيرات تکليف گرايي بر کارآمدي سياسي 210
1. مشروعيت نظام سياسي 211
2. انگيزه 212
3. اهداف 212
4. برنامه ريزي 213
5. سعي و تلاش عملي213
فصل دوم. راهکارهاي پيشنهادي216
1. در مرحله تبديل217
1. 1. دريافت و انتقال اطلاعات. 217
2. 1. تحليل اطلاعات 217
3. 1. تدوين سياست ها و استراتژي هاي کلان 217
2. در مرحله تطبيق 218
1. 2. شناخت دقيق تر محيط داخلي و بين اللمللي 218
2. 2. آسيب شناسي نظام 218
3 . 2. گسترش راهکارهاي نظارتي 218
4. 2. برخورد قاطع با تخلفات 218
5. 2. نهادينه سازي فرهنگ پاسخگويي 218
6. 2. روزآمد کردن شيوه ها 218
3. در مرحله تطابق 218
1. 3. معرفي صحيح کارآمدي نظام اسلامي 218
2. 3. ايجاد همگرايي 219
3. 3. پرهيز از عوامل تنش زا 219
4. 3. استفاده از فرصت ها 219
فهرست منابع 220

فهرست جداول و نمودارها
عنوان صفحه

1. نمودار ايستون براي سيستم سياسي 16
2. نمودار نظام سياسي و کارويژه هاي آن 21
3. نمودار ساختار و کارکرد نظام سياسي اسلام 21
4. نمودار سيستم سياسي و سطوح کارکرد ها از نظر آلموند 24
5. نمودار مشروعيت و کارآمدي 38
6. نمودار رابطه مشروعيت و کارآمدي 40
7. نمودار رابطه مشروعيت الهي و کارآمدي 41
8. نمودار چرخه کارآمدي و وفاداري دولت و ملت 42
9. جدول شاخصه هاي کارآمدي نظام سياسي 54
10. جدول آثار علمي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران 72
11. نمودار عمل به تکليف 145
12. نمودار نظريه ترکيبي با محوريت تکليف گرايي 175
13. نمودار عملکرد سيستم سياسي 176
14. نمودار رابطه تکليف گرايي با کارآمدي سياسي 214
15. نمودار رابطه متقابل تکليف گرايي با کارآمدي سياسي 215
مقدمه) طرح تحقيق)
1. طرح مساله ، بيان هدف و ضرورت آن
يکي از مهمترين مسائل نظامهاي سياسي و انقلاب ها، موضوع کارآمدي سياسي و موفقيت در دستيابي به اهداف است که ارتباط مستقيمي با بهبود کل نظام اجتماعي، توسعه کشور، جلب اعتماد مردم، افزايش مشروعيت و تداوم حکومت ها دارد. از گذشته هاي دور، متفکران و انديشه ورزان جامعه بشري در کنار بررسي انواع نظام هاي سياسي و حقانيت آنها، چگونگي تحقق کارويژه هاي نظام سياسي در جهت تحقق اهداف، تأمين نيازها و خواسته هاي مردم را مد نظر داشته اند. امروزه اين موضوع يکي از کانون هاي مباحث سياسي بوده و روز به روز بر اهميت آن افزوده مي شود. در دوران جديد به علت گستردگي و عمق تأثيرات نظام سياسي بر سرشت و سرنوشت جامعه و وابستگي شديد و اجتناب ناپذير سعادت، رفاه و امنيت امروز و فرداي اقشار و آحاد جامعه به نوع ساختار و شيوه هاي حکومتي، اين موضوع از جايگاه ويژه اي برخوردار است. از اين رو پيرامون ماهيت کارآمدي سياسي، عوامل تأثير گذار بر آن، ميزان ارتباط و نحوه تأثيرگذاري آن بر ساير موضوعات سياسي و چگونگي ارزيابي و سنجش آن، ديدگاههاي مختلفي در ميان انديشمندان سياسي وجود داشته و رهيافت هاي متنوعي – نظير “تئوري سيستمي”، “تئوري توفيق”، “تئوري رضايت مردم”، “تئوري انجام تکليف”- ارائه گرديده است.
امروزه پس از گذشت سه دهه از پيروزي انقلاب اسلامي، نظام جمهوري اسلامي با چالش کارآمدي سياسي مواجه و يكي از سؤالات اساسي مطرح در ميان نخبگان داخلي و خارجي، بحث كارآمدي نظام سياسي اسلام مي باشد. بي‌ترديد ميان صحت و اتقان يك انديشه سياسي و كارايي و توانايي نظام سياسي برآمده از آن در پاسخگويي به مسائل و مشكلات جامعه و تحقق اهداف خويش، رابطه مستقيمي برقرار است. و در کارآمدي نظام هاي سياسي لازم است مباني نظري و انديشه اي بوجود آورنده آن و سازوکارهاي تحقق اهداف، مورد کنکاش و دقت نظر قرار گيرد.
در بررسي انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران، با اصل تکليف گرايي و عمل بر اساس وظيفه شرعي مواجه مي باشيم که در مواضع و تصميم گيري هاي متعدد خويش از زمان شروع نهضت انقلابي خويش تا فرايندهاي مختلف انقلاب و نظام جمهوري اسلامي، همواره بر رعايت اين اصل تأکيد داشته و تصريح کرده‌اند که تمامي رفتارهاي ايشان بر اساس عمل به تکليف بوده است: ” ما بنا داريم به تکليف عمل کنيم”(صحيفه نور، 1383، ج 6: 220).
به همين دليل در اين پژوهش تلاش مي شود با بررسي و تحليل محتواي آثار و انديشه هاي امام خميني (ره) به عنوان بنيانگذار و طراح نظام جمهوري اسلامي، كارآمدي حكومت از ديدگاه ايشان و سازوکار تحقق آن خصوصاً از جنبه تکليف گرايي مورد کنکاش و دقت نظر قرار گيرد. در اين راستا ضمن توضيح و تحليل “كارآمدي سياسي” و نظريه هاي مربوطه به بيان مباني انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي پيرامون مکانيسم تحقق کارآمدي سياسي در حكومت اسلامي، و ارتباط تکليف گرايي با کارآمدي سياسي از ديدگاه ايشان مي پردازيم.
2. پرسش هاي پژوهش
پرسش اصلي که در اين تحقيق بررسي مي شود اين است که؛
” در انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي تکليف گرايي چه تأثيري بر کارآمدي سياسي و ارزيابي آن دارد؟”
و مهمترين پرسش هاي فرعي تحقيق حاضر عبارتند از:
1.کارآمدي سياسي چيست؟
2.کارآمدي سياسي چه نقشي در نظام هاي سياسي ايفا مي نمايد؟
3. راههاي ارتقاء کارآمدي سياسي کدام است؟
4. چه نظريه هايي پيرامون ارزيابي کارآمدي سياسي وجود دارد؟
5. انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي بر اساس کدام مباني و اصول شکل گرفته است؟
6 . بنيانگذار جمهوري اسلامي از چه منظري به کارآمدي سياسي مي نگريست؟
7 . بنيانگذار جمهوري اسلامي براي کارآمدي حکومت چه ساز و كاري را پيشنهاد مي‌كند؟
8 . در ارزيابي کارآمدي سياسي، ديدگاه ايشان بر کداميک از نظريه هاي مربوطه قابل تطبيق است؟
9. تکليف گرايي چيست؟
10. معيارها و ضوابط شناخت تکليف در انديشه بنيانگذار جمهوري اسلامي کدام است؟
3. فرضيه هاي پژوهش
در پاسخ به اين پرسش ها با مطالعه انديشه ها و آثار بنيانگذار جمهوري اسلامي اين فرضيه ها مورد بررسي است که؛
1. کارآمدي سياسي و تلاش براي تحقق اهداف نظام سياسي مورد تاکيد بنيانگذار جمهوري اسلامي است رهبر کبير انقلاب اسلامي از منظر جهان بيني توحيدي و ارزشهاي ديني به مقوله حکومت داري، اهداف نظام سياسي و روشهاي تحقق آن نگريسته، و کارآمدي سياسي در گرو پايبندي فکري و عملي به تعاليم اسلامي است.
2. ايشان در کارآمدي سياسي همواره بر لزوم انجام وظايف و تکاليف الهي که بر عهده کارگزاران و دولتمردان و بخشهاي مختلف جامعه است, تأکيد داشتند.
3. کارآمدي سياسي مورد نظر ايشان مبتني بر ارزشها و جهانبيني اسلامي در ابعاد مختلف فردي و اجتماعي است و در حوزه مديريت سياسي، نظام سياسي مکلف به رعايت شاخصه هايي نظير علم و آگاهي، عقلانيت و اجتهاد، مقتضيات زمان و مکان، آرمانگرايي واقع بينانه، مديريت شايسته سالار، حسن تدبير، انتقاد پذيري و مشورت و … مي باشد که نقش بسيار مهمي در کارآمدي سياسي و موفقيت نظام اسلامي در تحقق اهداف خويش دارد.
از اين منظر تکليف گرايي بر کارآمدي سياسي و مولفه هاي سنجش آن (اهداف، امکانات و موانع) تاثير مستقيم دارد و علي رغم اينکه تمامي نکات مثبت و مفيدي که در ساير نظريه ها وجود دارد، در اين نظريه اخذ مي شود، نمي توان کارآمدي نظام اسلامي را بر اساس ساير الگوهاي رقيب نظير تئوري سيستمي، تئوري توفيق، رضايت شهروندان و… دانسته و مورد سنجش قرار گيرد.
از اين رو فرضيه اصلي تحقيق حاضر عبارت است از اينکه در ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي:
” تکليف گرايي تأثير مهمي در تحقق کارآمدي سياسي و ارزيابي ميزان تحقق آن دارد.”
4. مفاهيم و متغيرها
در تحقيق حاضر متغير مستقل عبارت است از “تکليف گرايي”. در تکليف گرايي انگيزه و راهنماي انديشه، عمل و کنش سياسي، انجام وظيفه ديني و تبعيت از دستورات الهي است. مهمترين شاخصه‏هاي تکليف گرايي که ارتباط مستقيمي با کارآمدي سياسي نظام اسلامي دارند عبارتند از التزام بينشي و رفتاري به: 1. وحي انديشي و خدامداري؛ 2. عقل‏گرايي اسلامي؛ 3. علم جويي؛ 4. رعايت مصالح عامه؛ 5. کارشناسي ، تدبير و دور انديشي؛ 6. آموزه ها و ارزشهاي ديني.
و متغير وابسته تحقيق حاضر” کارآمدي سياسي” است. كارآمدي سياسي عبارت است از “موفقيت نظام سياسي در تحقق اهداف با توجه به امكانات و موانع ” مهمترين شاخص‏هاي کارآمدي سياسي از منظر تکليف گرايي عبارتند از؛ الف . در مرحله تشخيص تکليف: 1. اهميت دادن به اطلاعات؛ 2. اهتمام به کارشناسي و توانايي هاي علمي و تجربي جامعه؛ 3. تدوين استراتژي کلان؛ 4. اهتمام به برنامه ريزي و مقتضيات زمان و مکان؛ 4. ايجاد نظام تصميم سازي و تصميم گيري عقلاني؛ 5. رعايت دو اصل واقع بيني و آرمانگرايي؛ و … .
ب . در مرحله انجام تکليف: 1. ايجاد ساختارها و سامان دهي مناسب؛ 2.قانون گرايي؛ 3. شايسته سالاري؛ 4. مشورت و کارشناسي؛ 5. مشارکت مردمي؛ 6.نظارت و پاسخگوئي؛ و … .
5 .سابقه پژوهش
بر اساس بررسي هاي مفصل و طولاني مدتي که انجام شد، چنين تحقيق جامعي- که به بر اساس مدلي نظري و علمي، به بررسي کارآمدي سياسي و تکليف گرايي از منظر بنيانگذار جمهوري اسلامي و رابطه ميان اين دو پرداخته باشد- در قالب کتاب، پايان نامه و مقاله انجام نشده، هرچند تحقيقات مفيدي پيرامون متغيرهاي پژوهش و برخي بخشهاي تشکيل دهنده آن در منابع ذيل قابل استفاده و دستيابي است:
1. 5. انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي:
1. موسوي خميني، سيدروح الله، 1383، صحيفة نور، تهران: انتشارات سازمان مدارك فرهنگي؛ 2. موسوي خميني، سيدروح الله، صحيفة امام، 1387، تهران: مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خميني؛ 3. موسوي خميني، سيدروح الله، ولايت فقيه، 1357، تهران: انتشارات اميركبير؛ 4. موسوي خميني، سيدروح الله، وصيتنامه سياسي الهي رهبر کبير انقلاب اسلامي، 1369، تهران: اسوه؛ 5. قاضي زاده، کاظم، انديشه هاي فقهي- سياسي امام خميني، 1377، تهران: مرکز تحقيقات استراتژيک رياست جمهوري؛ 6. دهشيري، محمدرضا، درآمدي بر نظريه سياسي امام خميني، 1379، تهران : مرکز اسناد انقلاب اسلامي؛ 7. عبدالحسين، ضميري، حکمراني مطلوب در انديشه سياسي امام خميني، 1388، تهران: دفتر گسترش توليد علم؛ 8. جهان بزرگي، احمد، انديشه سياسي امام خميني، 1381، تهران: دانش و انديشه معاصر؛ 9. نرم افزار روح الله(2)؛ و… ، در اين منابع مي توان به ديدگاههاي بنيانگذار جمهوري اسلامي پيرامون مباحث و موضوعات سياسي دست يافت.
2. 5. مباحث نظري پيرامون کارآمدي سياسي
1. آلموند و پاول، چارچوبي نظري براي بررسي سياست تطبيقي، ترجمه طيب، عليرضا، 1381 تهران: مرکز آموزش مديريت دولتي؛ 2. ژان بلاندل، حكومت مقايسه اي، ترجمه مرشدي زاده، علي، 1378 ، تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامي؛ 3. قوام، عبدالعلي، سياست هاي مقايسه اي، 1373، تهران: سمت؛ 4. چيلكوت، رونالد، نظريه هاي سياست مقايسه اي، ترجمه بزرگي، وحيد، طيب، عليرضا، 1377، تهران: خدمات فرهنگي رسا؛ 5 . سيف زاده، حسين، مدرنيته و نظريه هاي جديد علم سياست، 1379، تهران: نشر دادگستر؛ 6. لوسين پاي و ديگران، بحران ها و توالي ها در توسعه سياسي، ترجمه خواجه سروي، غلامرضا،1380، تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي؛ 7. ابوالحمد، عبدالحميد، مباني علم سياست، 1376، تهران: توس؛ 8. لاريجاني، محمدجواد، حکومت مباحثي در مشروعيت و كارآمدي، 1373، تهران: سروش.
به غير از کتاب اخير که بخشهاي اصلي آن پيرامون کارآمدي و نظريه هاي آن است، ساير منابع مذکور تنها بخش کمي به بيان کارآمدي، اهميت آن و کارويژه هاي نظام سياسي و چگونگي تحقق آن اختصاص يافته است.
3. 5. کارآمدي از منظر اسلام و بنيانگذار جمهوري اسلامي
منابعي که کارآمدي را از منظر اسلام يا بنيانگذار جمهوري اسلامي مورد بررسي قرار داده اند؛
1. 3. 5 .کتاب ها:
1. صنيعي منفرد، محمدعلي، رساله‌اي در تثبيت و کارآمدي نظام سياسي جمهوري اسلامي ايران از ديدگاه مهندسي سيستم‌ها و علم مديريت، 1380، تهران: دانشگاه الزهراء؛ در اين كتاب نظام‌ سياسي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ به‌ عنوان‌ يك‌ سيستم‌ ديناميكي‌ و يك‌ سازمان‌ بزرگ‌ از ديدگاه‌ مهندسي‌ سيستم‌ها و علم‌ مديريت‌ مورد مطالعه‌ و بررسي‌ قرار گرفته‌ است‌. در اين بررسي، ابتدا طبقه بندي چالش‌هاي‌ عملي‌ و تجربه‌ شده‌ در طول‌ بيش‌ از بيست‌ سال‌ اداره‌ كشور و ارتباط‌ اين‌ چالش‌هاي‌ مديريتي‌ و عملياتي‌ با چالش‌هاي‌ نظري‌ و مفهومي صورت گرفته‌ و سپس‌ تلاش‌ شده‌ است‌ در چارچوب‌ نظرهاي‌ بنيان‌گذار جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ و قانون‌ اساسي‌ نظريه‌ پردازي‌هاي‌ جديدي‌ براي‌ افزايش‌ توانمندي‌هاي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ كه‌ مي‌تواند ثبات‌ و كارآمدي‌ حداكثري‌ نظام‌ سياسي‌ را به‌ ارمغان‌ آورد، مورد توجه‌ قرار داده‌ شود.
2. فتحعلي، محمود، مباحثي در باب کارآمدي، 1382، قم: موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني؛ در اين کتاب مباحثي پيرامون مفهوم شناسي کارآمدي در علوم مختلف، چگونگي سنجش و ارزيابي کارآمدي در نظام هاي مختلف و عوامل و موانع کارآمدي از منظر اسلام ارائه گرديده است.
3. درآمدي بر کارآمدي نظام سياسي اسلام، بهرام، اخوان کاظمي، تهران: دانش و انديشه معاصر، 1383؛
اين کتاب ضمن بررسي مفهوم و جايگاه کارآمدي در علم مديريت و علم سياست و نظريات توسعه، به تبيين کارآمدي در انديشه امام علي (ع) پرداخته و شاخصه هاي کارآمدي در نهج البلاغه را بيان مي نمايد. در ادامه نويسنده ديدگاهها و راهکارهايي جهت افزايش کارامدي در نظام جمهوري اسلامي ارائه مي نمايد.
4. تجربه کارآمدي حکومت ولايي، علي ذوعلم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1385؛ اين کتاب به مباحث نظري مقوله کارآمدي، نظريه ها و شاخص هاي آن براي سنجش ميزان کارآمدي عنصر ولايت فقيه در نظام جمهوري اسلامي پرداخته و برخي راهكارها و پيشنهادها را براي ارتقاي كمي و كيفي كارآمدي رهبر ولايي بيان كرده است.
2. 3. 5. مقالات مرتبط:
1. صدرا، عليرضا و كرم زادي، مسلم، بررسي كارآمدي حكومت از ديدگاه امام خميني، فصلنامه حكومت اسلامي ،ش 53 ، پائيز 1388؛ 2. ابوطالبي، مهدي، مفهوم کارآمدي سياسي در انديشه متفکران اسلامي، ماهنامه زمانه، ش 59، مرداد 1386؛ 3. رضواني، محسن، كارآمدي دولت در انديشه سياسي امام خميني، مجله علوم سياسي، سال پنجم، ش19،1381؛ 4. ظهيري، سيد مجيد، ساختار سياسي کارآمد در فرهنگ اسلامي، انديشه حوزه، ش29، 1380؛ 5. قائدي، محمدرضا، مشروعيت و كارآمدي نظام سياسي، مجلة راهبرد، ش31 ، 1383 ؛ 6. اخوان كاظمي، بهرام، پاسخگويي و كارآمدي، فصلنامه حكومت اسلامي، ش 34 ،1383؛ 7. مرتضوي، سيد رضا، کارآمدي نظام جمهوي اسلامي ايران، فصلنامه حکومت اسلامي، شماره ??؛ 8. محمد جواد لاريجاني، حکومت و مباني کارآمدي، مجلس و پژوهش، ش??؛ 9. ليپست، سيمور، م، مشروعيت و کارآمدي، ترجمه رضا زبيب، فرهنگ توسعه، سال چهارم، شماره ??، 1374؛ 10. عابديني، آرش، بررسي شاخصه هاي کارآمدي و کارآيي نظام جمهوري اسلامي ايران در انديشه امام خميني (ره)، 1389، تهران: مرکز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي؛ اين نوشتار که به عنوان گزارشي از سوي دفتر مطالعات فرهنگي اين مرکز تدوين يافته پس از بررسي مفاهيم و نظريات مربوطه پيرامون کارآمدي نظام سياسي به توضيح شاخصه هاي کارآمدي نظام از ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي مي پردازد.
در اين منابع افزون بر طرح مباحث نظري پيرامون کارآمدي و نظريه هاي آن، کارآمدي از منظر اسلام يا بنيانگذار جمهوري اسلامي مورد بررسي قرار گرفته است.
4. 5. پايان نامه
پايان نامه هاي مرتبط نيز بر اساس جستجوهاي نگارنده عبارتند از:
1. جلالي، کاظم، کارآمدي نظام جمهوري اسلامي (مطالعه موردي: مجلس شوراي اسلامي ايران)، دانشگاه امام صادق عليه اسلام، مقطع تحصيلي دكترا، 1380.
2. ربيعي، حسين، معيارهاي مقبوليت حکومت ديني با تأکيد بر تفاوت هاي مکاني، دانشگاه تربيت مدرس، مقطع تحصيلي کارشناسي ارشد، 1383.
3. ارديزي، فرج الله، تحرک اجتماعي و کارآمدي دولت در جمهوري اسلامي ايران، مقطع تحصيلي کارشناسي ارشد علوم سياسي، دانشگاه تهران، 1387.
4. ابراهيم‌پور، ميرصمد، مولفه هاي كارآمدي نظام سياسي، دانشگاه آزاد اسلامي – واحد تهران مركز، مقطع تحصيلي کارشناسي ارشد علوم سياسي، 1387.
در اين پايان نامه ها دانشجويان گرامي هر کدام در بخشي از پايان نامه خويش به بررسي مفهوم کارآمدي و عوامل موثر بر کارآمدي نظام سياسي يا نظام جمهوري اسلامي، يا نهادهاي آن پرداخته اند.
6. روش پژوهش
اين پژوهش از نوع تحقيقات اسنادي و توصيفي- تحليلي است. ابتدا با مطالعه کتابخانه‌اي اطلاعات لازم پيرامون ابعاد مختلف کارآمدي سياسي و انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي از منابع معتبر استخراج شده و سپس با استفاده از روش تحقيق کيفي تحليل محتوا، به بررسي و تحليل آراء و انديشه هاي بنيانگذار جمهوري اسلامي پرداخته و فرضيه پژوهش را مي آزمائيم.
7. سازمان دهي پژوهش
تحقيق حاضر شامل مقدمه و پنج بخش است؛
در مقدمه ضمن طرح مساله، هدف و ضرورت آن، فرضيه ها، مفاهيم و متغيرها، سابقه، روش و سازمان دهي پژوهش ارائه مي شود.
بخش اول: در کنار بررسي مفاهيم و کليات تحقيق پيرامون کارآمدي و بيان جامع اهميت آن در ارتباط با مسائلي نظير مشروعيت، اعتماد، توسعه و… ، به بيان نظريات پيرامون کارآمدي سياسي و شاخصه هاي آن مي پردازد.
بخش دوم: ضمن مروري گذرا بر زندگينامه بنيانگذار جمهوري اسلامي و ابعاد شخصيتي، معرفتي، علمي، مديريتي و آثار ايشان، اصول انديشه سياسي بنيانگذار جمهوري اسلامي در زمينه حکومت اسلامي مورد بررسي قرار مي گيرد.
بخش سوم: به بررسي کارآمدي سياسي و تکليف گرايي به عنوان دو متغير اصلي تحقيق از منظر بنيانگذار جمهوري اسلامي مي پردازد.
بخش چهارم: کارآمدي سياسي با رويکرد تکليف گرايانه در انديشه بنيانگذار جمهوري اسلامي با ساير نظريات کارآمدي، مورد مقايسه و ارزيابي قرار مي گيرد.
بخش پنجم: نتيجه گيري است؛ به بيان تأثيرات تکليف گرايي بر کارآمدي سياسي و ارائه راهکارهاي پيشنهادي در جهت کارآمدي نظام سياسي کشورمان اختصاص مي يابد.
در پايان منابع تحقيق ارائه مي شود.
بخش يکم
مفاهيم و کليات
بخش يکم : مفاهيم و کليات
فصل اول. بررسي مفهوم کارآمدي
تبيين علمي کارآمدي نظام هاي سياسي و عوامل تأثيرگذار برآن از منظر بنيانگذار جمهوري اسلامي، در گام آغازين نيازمند ارائه تعريفي دقيق و شفاف از واژگان و مفاهيم کليدي اين پژوهش است. از اين رهگذر متغيرهاي تحقيق و مفاهيم مرتبط با آن مورد بحث و تحقيق قرار گرفته و حدود و ثغور آن نيز روشن مي گردد. تلاش بر اين است تا اين تعاريف از منظر فلسفه سياسي و جامعه شناسي سياسي ارائه گردد، هرچند در پاره اي از توضيحات بر حسب نياز و اقتضاي موضوع پژوهش از انديشه اسلامي و فقهي نيز بهره مي جوئيم. علت اتخاذ چنين گرايشي از آن روست که اصطلاح فلسفي و جامعه شناختي را براي بيان مقصود خود در راستاي تأمين هدف اصلي پژوهش که ارائه ديدگاه بنيانگذار جمهوري اسلامي است، کافي نمي دانيم. ايشان الزاماً در نظام معنايي و چارچوب اصطلاحات فلسفه سياسي و جامعه شناختي سياسي آکادميک سخن نگفته اند، بلکه انديشه سياسي و ديدگاههاي ايشان پيرامون حکومت داري از مباني، آموزه ها و اصطلاحات اسلامي و فقهي نيز تأثيري عمده پذيرفته است. در عين حال براي ارائه و تدوين ديدگاههاي ايشان در قالب تحقيقي علمي و نظام مند، تلاش مي شود تا حد ممکن از اصطلاحات، نظريه ها و متد علمي کمک گرفته و ساماندهي تحقيق را بر اين اصل استوار سازيم.
با در نظر گرفتن موضوع اين پژوهش، محوري ترين مفهوم که در ابتدا بايد مورد بررسي قرار گيرد مفهوم کارآمدي است. در گام دوم جهت شناخت دقيق تر و اهميت آن به جايگاه کارآمدي در نظام هاي سياسي و ارتباط آن با موضوعاتي مهم نظير؛ مشروعيت و اعتماد سياسي مي پردازيم. و در سومين گام متغير ديگر اين تحقيق يعني تکليف گرايي- در بخشي مستقل- مورد بررسي قرار مي گيرد.
1. معناي لغوي و اصطلاحي کارآمدي
واژه کارآمدي داراي تعاريف و کاربردهاي متعددي – خصوصاً در سه حوزه اقتصاد، مديريت و سياست – است که ابتدا به بررسي اين واژه از منظر لغوي در ادبيات فارسي و لاتين پرداخته و سپس مفهوم آن در سه حوزه فوق بررسي مي شود.
1 . 1. کارآمدي در ادبيات فارسي:
کاربرد اين واژه در ادبيات ما داراي پيشينه اي طولاني است و حتي در شاهنامه فردوسي، تاريخ بيهقي، طيبات سعدي، آثار نظامي و …، به صورت هاي مختلفي نظير “کارآمد”، “کارآمدگي”، “کارآمدن”، “کارآمدني” و “کارآمده” به کار رفته است (دهخدا،1341، ش51: 117). علامه دهخدا پس از کاربرد شواهد منظوم و منثور، واژگان پيشگفته را اين گونه معنا مي کند: کارآمد: “آن که کارها را به نيکويي انجام دهد، آن که کارداند.” کارآمدي: “در خور بودن، به کار آمدن، مفيد بودن، خدمت کردن.” کارآمدني: “مفيد و با فايده و سودمند.” کارآمده: “لايق، مجرب، ورزيده”(همان). در فرهنگ عميد، کلمه کارآمد به معناي کارآزموده، شايسته، کامل و سودمند آمده است (عميد،1362، ج ?: 807). در فرهنگ معين به معناي کارداني، کارآموزگي، شايستگي و آنچه که سودمند باشد به کار رفته است (معين، 1357،ج 3 :2797). اين اصطلاح در زبان فارسي به تأثير، سودمندي، اثر بخشي، كارآيي و فايده ترجمه شده است ( جعفري، 1377 : 96).
2. 1. کارآمدي در ادبيات لاتين:
در زبان انگليسي کارآمدي معادل واژه “Effectiveness” است که با كلماتي مانند کارايي، کارآمدي، تأثير، تأثيرگذاري، اثر بخشي مترادف مي باشد (حق شناس؛ سامعي و انتخابي، 1379، ج 1: 477). همچنين واژه هاي “Effect” به معناي اثر، تاثير نتيجه و “Efficinency ” به معناي لايق ، با کفايت و کارآمد و “Effective ” به معناي موثر، کارآمد و ثمر بخش مورد استفاده است(Oxford Elementary Learner’s Dictionary, 2000:107). براي کارآيي از واژه “Efficiency” استفاده مي شود. برخي نيز از واژه “Competence” به معناي صلاحيت و سزاواري، استفاده مي کنند (نوروزي خياباني، 1374: 91-90). در يک جمع بندي فرهنگ هاي علوم انساني فارسي براي چهار واژه انگليسي معطوف به مفهوم کارآمدي، معاني زير را پيشنهاد داده اند (آشوري،1384 :113؛نوروزي، 1374: 91؛ گلريز، 1368 : 171).
1. Effective : کارآمد، کارگر، اثرگر، اثرمند، مؤثر، ثمربخش، کارا.
2. Effecticeness : کارآيي، کارآمدي، اثر گذاري، تأثيربخشي.
3. Efficiency : کارآيي، کفايت، لياقت، بازدهي.
4. Efficient : کارآمد، لايق، مؤثر، سودمند (اخوان کاظمي، 1383: 23 ).
3. 1. کارآمدي درعلم اقتصاد:


پاسخی بگذارید