چکيده
صنعت گردشگري در بسياري از کشورها، به عنوان منبع اصلي درآمد، اشتغال، رشد اقتصادي و توسعه ساختارهاي زيربنايي مطرح است، لذا توجه يه اين صنعت و برنامه ريزي دقيق براي توسعه آن امري غير قابل انکار بوده و اهميت آن روز به روز بيشتر احساس مي شود. در اين راستا برنامه ريزي راهبردي، که شيوه اي نظام يافته به منظور تصميم گيري و اجراي فعاليت ها جهت دست يابي به اهداف با حداکثر کارايي مي باشد مي تواند شيوه مناسبي براي کمک به توسعه صنعت گردشگري به حساب آيد.
اين پژوهش با هدف شناسايي و اولويت بندي راهبردهاي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب صورت گرفت. نوع تحقيق کاربردي و روش تحقيق توصيفي- دلفي مي باشد. مدل استفاده شده در پژوهش، مدل جامع مديريت راهبردي ديويد بوده و از تکنيک SWOT براي تدوين راهبردها و از ماتريس QSPM براي اولويت بندي راهبردهاي انتخابي استفاده شده است. داده هاي تحقيق در 4 مرحله پرسش نامه با استفاده از تکنيک دلفي، از 16 نفر از خبرگان، مسئولين و مديران حوزه گردشگري شهرستان تکاب جمع آوري و تجزيه و تحليل شده است.
نتايج حاصل به شناسايي و تعيين مأموريت، چشم انداز، 3 هدف کمي، 3 هدف کيفي، 7 فرصت، 8 تهديد، 7 نقطه قوت، 10 نقطه ضعف و 10 راهبرد براي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب انجاميد. همچنين نتايج حاصل از ارزيابي عوامل داخلي و خارجي صنعت گردشگري شهرستان بيانگر اين بود که صنعت گردشگري اين شهرستان دچار ضعف نسبي بوده و واکنش مناسبي نسبت به عوامل خارجي نداشته است. همچنين پس از شناسايي و اولويت بندي راهبردها به وسيله ماتريس QSPM مشخص شد ايجاد سايت هاي اينترنتي به منظور بازاريابي جاذبه هاي گردشگري شهرستان بالاترين اولويت را بين راهبردهاي انتخابي داشته و راهبردهاي توسعه محصول نيز بيشترين تعداد راهبردهاي انتخابي را شامل مي شوند.
واژگان کليدي:
گردشگري1، برنامه ريزي راهبردي2، راهبردهاي توسعه صنعت گردشگري3، شهرستان تکاب4، ماتريس 5SWOT، ماتريس برنامه ريزي استراتژيک کمي (QSPM)6
Email: [email protected]

فهرست مطالب
فصل اول: طرح و کليات تحقيق
1-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..2
2-1 بيان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..3
3-1 اهميت و ضرورت موضوع……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….5
4-1 اهداف تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….6
5-1 سوالات تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….7
6-1 روش شناسي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………7
1-6-1 نوع و روش کلي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..7
2-6-1 روش هاي گردآوري داده ها و ابزار مورد استفاده براي آن………………………………………………………………………………………………………………….7
3-6-1 روش نمونه گيري و تخمين حجم جامعه…………………………………………………………………………………………………………………………………………….7
1-3-6-1 روش نمونه گيري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….7
2-3-6-1 تخمين حجم جامعه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………8
4-6-1 روش هاي تحليل داده ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..8
7-1 قلمرو تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..9
1-7-1 قلمرو مکاني-جامعه تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….9
2-7-1 قلمرو زماني تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………9
8-1 چارچوب کلان نظري تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………9
1-8-1 مرحله شروع……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….10
2-8-1 مرحله ورودي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..11
3-8-1 مرحله مقايسه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….11
4-8-1 مرحله تصميم گيري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….12
9-1 موانع و محدوديتهاي تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………….12
10-1 پيشينه تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..13
11-1 شرح واژه ها و اصطلاحات تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………….13
فصل دوم: مباني نظري تحقيق
1-2 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………16
2-2 گردشگري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….17
1-2-2 تعاريف گردشگري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………17
2-2-2 بررسي اثرات گردشگري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….18
1-2-2-2 اثرات اقتصادي توسعه گردشگري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………18
2-2-2-2 اثرات اجتماعي توسعه گردشگري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………19
3-2-2-2 اثرات محيطي توسعه گردشگري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..20
3-2 برنامه ريزي گردشگري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..22
1-3-2 اهداف برنامه ريزي گردشگري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..22
2-3-2 اهميت برنامه ريزي گردشگري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….22
3-3-2 رويکردهاي برنامه ريزي گردشگري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..24
1-3-3-2 رويکرد سيستمي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..24
2-3-3-2 رويکرد توسعه پايدار………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………25
3-3-3-2 رويکرد برنامه ريزي جامع……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..25
4-3-3-2 رويکرد راهبردي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….26
5-3-3-2 رويکرد جامعه محور………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………26
4-2 برنامه ريزي راهبردي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..27
1-4-2 تعاريف………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..27
1-1-4-2 راهبرد…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….27
2-1-4-2 مديريت راهبردي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..27
3-1-4-2 برنامه ريزي راهبردي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….27
2-4-2 پارادايم ها و مکاتب مديريت راهبردي………………………………………………………………………………………………………………………………………………28
1-2-4-2 مکتب پيش تدبيري (تجويزي)…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….28
2-2-4-2 مکتب تجربي انطباقي (توصيفي)………………………………………………………………………………………………………………………………………………….29
3-2-4-2 مکتب تلفيقي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..30
4-2-4-2 مکاتب 10 گانه مينتزبرگ…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….31
3-4-2 برنامه ريزي راهبردي گردشگري……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….33
1-3-4-2 مفاهيم برنامه ريزي راهبردي گردشگري……………………………………………………………………………………………………………………………………..33
4-4-2 مفهوم و تاريخچه ي کاربرد برنامه ريزي راهبردي……………………………………………………………………………………………………………………………35
5-4-2 : روش ها، مدل ها و تکنيک هاي برنامه ريزي راهبردي………………………………………………………………………………………………………………….37
1-5-4-2 مدل فرآيند برنامه ريزي راهبردي استونر و فريمن……………………………………………………………………………………………………………………..38
2-5-4-2 مدل برنامه ريزي راهبردي برايسون……………………………………………………………………………………………………………………………………………..39
3-5-4-2 مدل فرايند برنامه ريزي راهبردي کاتلر……………………………………………………………………………………………………………………………………….40
4-5-4-2 مدل تعديل شده از کاتلر با سياست مختلف بازيگران………………………………………………………………………………………………………………….41
5-5-4-2 مدل فرآيند برنامه ريزي استراتژيک ون دن بروک………………………………………………………………………………………………………………………42
6-5-4-2 پنج گام فرآيند مديريت راهبردي از ديدگاه تامپسون………………………………………………………………………………………………………………….44
7-5-4-2 الگوي جامع مديريت راهبردي ديويد……………………………………………………………………………………………………………………………………………44
6-4-2 مقايسه بين مدل ها و انتخاب مدل پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………….45
5-2 تحليل محيط خارجي و داخلي سازمان………………………………………………………………………………………………………………………………46
1-5-2 بررسي عوامل خارجي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..46
1-1-5-2 تحليل محيط کلان خارجي(PESTEL )………………………………………………………………………………………………………………………………………49
2-1-5-2 الگوي مبتني بر پنج نيروي رقابتي پورتر……………………………………………………………………………………………………………………………………..50
2-5-2 بررسي عوامل داخلي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….51
1-2-5-2 مدل زنجيره ارزش پورتر……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….53
2-2-5-2 تحليل وظيفه اي ديويد…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..55
6-2 گام هاي تدوين استراتژي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….56
1-6-2 تدوين چشم انداز……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….56
2-6-2 بيانيه ماموريت……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………57
3-6-2 تجزيه و تحليل محيطي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..57
4-6-2 تعيين اهداف بلند مدت……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..57
5-6-2 اهداف عملياتي يا کوتاه مدت…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….58
6-6-2 تدوين و طراحي استراتژي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………58
7-2 بررسي اجمالي وضع موجود شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………………………59
1-7-2 موقعيت جغرافيايي شهرستان تکاب………………………………………………………………………………………………………………………………………………….59
2-7-2 ويژگي هاي جغرافيايي شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………………………………….60
3-7-2 موقعيت طبيعي و تاريخي شهر تکاب………………………………………………………………………………………………………………………………………………..61
4-7-2 بررسي ويژگي هاي اجتماعي شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………………………62
1-4-7-2 ويژگي هاي جمعيتي شهرستان تکاب………………………………………………………………………………………………………………………………………….62
2-4-7-2 دين و فرهنگ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..65
3-4-7-2 زبان و گويش…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………65
4-4-7-2 بررسي نرخ باسوادي و برخورداري از خدمات……………………………………………………………………………………………………………………………….65
5-7-2 بررسي ويژگي هاي اقتصادي شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………………………..66
1-5-7-2 معادن و صنايع دستي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..67
6-7-2 بررسي انواع جاذبه هاي گردشگري……………………………………………………………………………………………………………………………………………………68
1-6-7-2 جاذبه هاي طبيعي که بر اساس ويژگي هاي محيط طبيعي هستند……………………………………………………………………………………………69
2-6-7-2 جاذبه هاي فرهنگي که بر مبناي فعاليت انساني هستند……………………………………………………………………………………………………………..69
3-6-7-2 جاذبه هاي انسان ساخت که بصورت مصنوعي خلق شده اند………………………………………………………………………………………………………70
7-7-2 بررسي وضعيت موجود زير ساختها – امکانات و تاسيسات موجود در شهرستان تکاب………………………………………………………………….74
1-7-7-2 هتل ومهمانپذير…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..74
2-7-7-2 رستوران و مراکز پذيرايي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………74
3-7-7-2 وضعيت جاده ها ، حمل ونقل عمومي و تجهيزات و تاسيسات حمل ونقل…………………………………………………………………………………75
4-7-7-2 وضعيت دسترسي هاي محلي و راه هاي روستايي شهرستان………………………………………………………………………………………………………75
5-7-7-2پمپ بنزين – مراکز CNG و مراکز تعمير اتومبيل………………………………………………………………………………………………………………………76
6-7-7-2 پايانه مسافربري……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..76
7-7-7-2 وضعيت بهداشت و درمان وتجهيزات پزشکي……………………………………………………………………………………………………………………………..77
8-7-7-2 تأسيسات مخابرات – برق و آب……………………………………………………………………………………………………………………………………………………77
9-7-7-2 وضعيت امنيت و خدمات انتظامي………………………………………………………………………………………………………………………………………………..77
10-7-7-2 بانک و امور بانکي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….78
8-7-2 اقتصاد گردشگري شهرستان تکاب……………………………………………………………………………………………………………………………………………………78
8-2 پيشينه تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..85
فصل سوم : روش شناسي تحقيق
1-3 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..88
2-3 نوع و روش انجام تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..88
3-3 مدل مفهومي تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………88
1-3-3 مراحل برنامه ريزي استراتژيک………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….89
1-1-3-3 مرحله صفر (شروع)……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….90
2-1-3-3 مرحله ورودي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..91
3-1-3-3 مرحله مقايسه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..94
4-1-3-3 مرحله تصميم گيري……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..97
4-3 روش دلفي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………99
1-4-3 موارد کاربرد روش دلفي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….99
2-4-3 ويژگي هاي روش دلفي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..100
3-4-3 مراحل اجراي تکنيک دلفي…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….100
4-4-3 مراحل اجراي روش دلفي در پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………..101
5-3 قلمرو تحقيق……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..102
1-5-3 قلمرو مکاني-جامعه تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….102
2-5-3 قلمرو زماني تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..103
6-3 روش نمونه گيري و تخمين حجم جامعه…………………………………………………………………………………………………………………………103
1-6-3 روش نمونه گيري…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….103
2-6-3 تخمين حجم جامعه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..103
3-6-3 جامعه آماري……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………104
7-3 روش هاي گردآوري داده ها و ابزار مورد استفاده براي آن………………………………………………………………………………………………104
8-3 روش هاي تحليل داده ها………………………………………………………………………………………………………………………………………………….104
9-3 روايي و پايايي ابزار گردآوري داده ها……………………………………………………………………………………………………………………………….105
1-9-3 روايي………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..105
2-9-3 پايايي……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….105
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها
1-4 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..107
2-4 تجزيه و تحليل توصيفي داده ها……………………………………………………………………………………………………………………………………….107
1-2-4 جنسيت……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………108
2-2-4 ميزات تحصيلات……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..109
3-2-4 سابقه کار…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………110

3-4 تجزيه و تحليل استنباطي داده ها…………………………………………………………………………………………………………………………………….111
1-3-4 بيانيه مأموريت توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………….111
2-3-4 چشم انداز توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب……………………………………………………………………………………………………………………112
3-3-4 اهداف کمي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………112
4-3-4 اهداف کيفي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………………………………………………………..113
5-3-4 فرصت ها………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….114
6-3-4 تهديدها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………115
7-3-4 نقاط قوت…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………116
8-3-4 نقاط ضعف……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….117
9-3-4 راهبرد ها………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….118
4-4 ارزيابي عوامل داخلي و خارجي…………………………………………………………………………………………………………………………………………119
5-4 اولويت بندي راهبردهاي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب……………………………………………………………………………….122
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
1-5 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..127
2-5 برنامه ريزي راهبردي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب……………………………………………………………………………………127
1-2-5 بيانيه ماموريت توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………….127
2-2-5 چشم انداز توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب……………………………………………………………………………………………………………………128
3-2-5 اهداف کمي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………128
4-2-5 اهداف کيفي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………………………………………………………..128
5-2-5 فرصت هاي خارجي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………….128
6-2-5 تهديدهاي خارجي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………………………………………………129
7-2-5 نقاط قوت داخلي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………129
8-2-5 نقاط ضعف داخلي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب……………………………………………………………………………………………………….130
3-5 تحليل SWOT صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………………………………………………..131
1-3-5 تحليل نقاط قوت و فرصت هاي شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………………..131
2-3-5 تحليل نقاط ضعف و فرصت هاي شهرستان تکاب…………………………………………………………………………………………………………………………132
3-3-5 تحليل نقاط قوت و تهديدهاي شهرستان تکاب……………………………………………………………………………………………………………………………..133
4-3-5 تحليل نقاط ضعف و تهديدهاي شهرستان تکاب……………………………………………………………………………………………………………………………134
4-5 راهبردهاي توسعه ي صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………………………………………..135
5-5 جمع بندي و نتيجه گيري………………………………………………………………………………………………………………………………………………..139
6-5 موانع و محدوديت هاي تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………………………………139
7-5 پيشنهاداتي براي مطالعات و تحقيقات آتي………………………………………………………………………………………………………………………140
فهرست اشکال، جداول و نمودارها
جدول 1-1: مراحل برنامه ريزي راهبردي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………………………………………9
جدول 1-2: تأثيرات منفي گردشگري بر روي محيط شهري……………………………………………………………………………………………………..21
جدول 2-2 تکامل برنامه ريزي گردشگري………………………………………………………………………………………………………………………………….37
نمودار 1-2: مدل برنامه ريزي راهبردي استونر و فريمن……………………………………………………………………………………………………………39
نمودار 2-2: مدل فرآيند برنامه ريزي راهبردي برايسون…………………………………………………………………………………………………………….40
نمودار 3-2: مدل فرايند برنامه ريزي استراتژيک کاتلر……………………………………………………………………………………………………………….41
نمودار 4-2:مدل تعديل شده کاتلر با سياست مختلف بازيگران…………………………………………………………………………………………………42
نمودار 5-2: مدل فرايند برنامه ريزي استراتژيک ون دن بروک……………………………………………………………………………………………….. 43
نمودار 6-2: فرآيند ايجاد و اجراي استراتژي از ديدگاه تامپسون و استريکلند…………………………………………………………………………..44
نمودار7-2 :الگوي جامع مديريت استراتژيک ديويد……………………………………………………………………………………………………………………45
نمودار 8-2: الگوي مبتني بر پنج نيروي رقابتي پورتر………………………………………………………………………………………………………………..51
نمودار 9-2: مدل زنجيره ارزش مايکل پورتر………………………………………………………………………………………………………………………………54
شکل1-2: نقشه ايران و موقعيت شهرستان تکاب و تخت سليمان………………………………………………………………………………………….59
جدول3-2: وضعيت جمعيت شهرستان تکاب و دهستان هاي تابعه آن بر اساس آخرين سرشماري 1385 …………………………..63
جدول4-2: مقايسه شاخص هاي جمعيت در سالهاي 1375 و 1385…………………………………………………………………………………….. 64
جدول5-2: وضعيت شاخص هاي آموزشي و بهداشتي شهرستان تکاب با استان………………………………………………………………………66
جدول6-2: فهرست معادن فعال در محدوده شهرستان………………………………………………………………………………………………………………67
نمودار10-2: انواع جاذبه هاي گردشگري……………………………………………………………………………………………………………………………………71
جدول 7-2: انواع گردشگري………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..72
جدول8-2 : وضعيت دسترسي هاي محلي و راه هاي روستايي شهرستان…………………………………………………………………………………76
جدول 9-2: تعداد گردشگران داخلي و درآمد ماهيانه حاصل از فروش بليط در سال 1392( درآمد به ريال)………………………..80
نمودار 11-2: تعداد گردشگران داخلي شهرستان تکاب در سال 1392 …………………………………………………………………………………..80
جدول 10-2: تعداد گردشگران خارجي و درآمد ماهيانه حاصل از فروش بليط در سال 1392( درآمد به ريال)…………………….81
نمودار 12-2: تعداد گردشگران خارجي شهرستان تکاب در سال 1392…………………………………………………………………………………..81
جدول11-2: مجموع تعداد گردشگران داخلي و خارجي شهرستان تکاب و درآمد ماهيانه حاصل از فروش بليط در سال 1392 ……………82
نمودار13-2: وضعيت تعداد گردشگران داخلي و خارجي شهرستان تکاب و مجموع آن ها در سال 1392 ……………………………82
جدول 12-2: تعداد گردشگران داخلي و خارجي شهرستان تکاب در سال هاي 1374 تا 1392 …………………………………………..83
نمودار 14-2: وضعيت تعداد گردشگران شهرستان تکاب در سال هاي 1374 تا 1392 …………………………………………………………84
جدول 13-2 : مقايسه ماهيانه تعداد گردشگران شهرستان تکاب در سال هاي 1391 و 1392……………………………………………. 84
نمودار 15-2 : مقايسه ماهيانه تعداد گردشگران شهرستان تکاب در سال هاي 1391 و 1392 …………………………………………….85
نمودار 1-3 الگوي جامع مديريت استراتژيک ديويد ………………………………………………………………………………………………………………… 89
جدول 1-3: مراحل برنامه ريزي راهبردي…………………………………………………………………………………………………………………………………..89
نمودار2-3: الگوي عوامل موثر بر تدوين راهبردهاي توسعه مقصد گردشگري …………………………………………………………………………91
جدول 2-3: ماتريس ارزيابي عوامل خارجي (EFE) ………………………………………………………………………………………………………………….93
جدول 3-3: ماتريس ارزيابي عوامل داخلي (IFE)………………………………………………………………………………………………………………………94
جدول 4-3: ماتريس فرصت ها، تهديد ها، نقاط قوت و نقاط ضعف (SWOT)…………………………………………………………………….. 96
جدول 5-3: ماتريس برنامه ريزي استراتژيک کمي (QSPM)………………………………………………………………………………………………… 98
جدول1-4: جدول توزيع فراواني نمونه مورد مطالعه بر حسب جنسيت……………………………………………………………………………….. 108
نمودار1-4: نمودار ميله اي توزيع درصد فراواني نمونه مورد مطالعه بر حسب جنسيت……………………………………………………….. 108
جدول 2-4: جدول توزيع فراواني نمونه مورد مطالعه بر حسب ميزان تحصيلات…………………………………………………………………. 109
نمودار 2-4: نمودار ميله اي توزيع درصد فراواني نمونه مورد مطالعه بر حسب ميزان تحصيلات…………………………………………..109
جدول3-4: جدول توزيع فراواني نمونه مورد مطالعه بر حسب سابقه کار………………………………………………………………………………..110
نمودار3-4: نمودار ميله اي توزيع درصد فراواني نمونه مورد مطالعه بر حسب سابقه کار……………………………………………………….110
جدول 4-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به بيانيه ماموريت توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………111
جدول 5-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به چشم انداز توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب……………………………………..112
جدول 6-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به اهداف کمي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب…………………………………. 112
جدول 7-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به اهداف کيفي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب ………………………………..113
جدول 8-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به فرصت هاي خارجي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب……………………. 114
جدول 9-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به تهديدهاي خارجي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………..115
جدول 10-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به نقاط قوت داخلي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………..116
جدول 11-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به نقاط ضعف داخلي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………117
جدول 12-4: شاخص هاي توصيفي مربوط به راهبرد هاي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………..118
جدول 13-4: ماتريس ارزيابي عوامل خارجي توسعه گردشگري شهرستان تکاب (EFE)………………………………………………………120
جدول 14-4: ماتريس ارزيابي عوامل داخلي توسعه گردشگري شهرستان تکاب (IFE)…………………………………………………………121
جدول 15-4: ماتريس برنامه ريزي استراتژيک کمي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب (QSPM)…………………………123
جدول 1-5: راهبردهاي تهاجمي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………………….131
جدول 2-5: راهبردهاي محافظه کارانه توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………..132
جدول 3-5: راهبردهاي رقابتي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب ……………………………………………………………………………133
جدول 4-5: راهبردهاي تدافعي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب………………………………………………………………………….. 134
فصل اول:
طرح و کليات تحقيق
1-1 مقدمه
امروزه توسعه گردشگري در تمام عرصه ها، چه در سطح ملي و منطقه اي و چه در سطح بين المللي مورد توجه برنامه ريزان دولتي و شرکت هاي خصوصي قرار گرفته است. بسياري از کشورها به صورت فزاينده به اين حقيقت پي برده اند که به منظور بهبود وضعيت اقتصادي خود بايد ابتکار عمل به خرج دهند و در صدد راه هاي تازه اي برآيند (لطفي، 1384). آگاهي جوامع از اين که گردشگري منبع درآمد ارزي بسيار مناسب و قابل ملاحظه اي در اختيار اقتصاد يک کشور قرار مي دهد، باعث شده که گردشگري مفهوم بسيار گسترده در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي پيدا کند و به عنوان يک صنعت تلقي شود(طهماسبي پاشا و مجيدي، 1384). بسياري از اين کشورها اين صنعت پويا را به عنوان منبع اصلي درآمد، اشتغال، رشد اقتصادي و توسعه ساختار زير بنايي مي دانند. اگر چه در مناطق مختلف، شرايط متفاوت است، گردشگري همواره عامل مهمي براي توسعه اقتصادي به حساب مي آيد (ابراهيمي و خسرويان، 1384).
توسعه صنعت گردشگري، به ويژه براي کشورهاي در حال توسعه که با معضلاتي همچون ميزان بيکاري بالا، محدوديت منابع ارزي و اقتصاد تک محصولي مواجه هستند، از اهميت فراواني برخودار است. اقتصاد ايران نيز اتکاي شديدي به درآمدهاي حاصل از صادرات نفت دارد و متغيرهاي کلان اقتصادي آن با پيروي از قيمت جهاني نفت در طول زمان دچار نوسانات شديدي مي شود. روند حاکم بر متغيرهايي مانند توليد ناخالص ملي، سرمايه گذاري ناخالص، درآمد سرانه و غيره در سه دهه اخير ايران، به روشني نشان دهنده ي اين موضوع است. از اين رو به منظور تنوع بخشيدن به منابع رشد اقتصادي و درآمدهاي ارزي و همچنين ايجاد فرصت هاي جديد شغلي در کشور، توسعه صنعت گردشگري از اهميت فراواني برخوردار است؛ چرا که ايران ازنظر جاذبه هاي گردشگري جزء ده کشور اول جهان قرار دارد و از پتانسيل بسيار زيادي براي جهانگردي و گردشگري بين المللي برخوردار است (صباغ کرماني و اميريان، 1384).
بر اين اساس علي رغم اينکه ايران از نظر منابع طبيعي و جاذبه هاي گردشگري يکي از ده کشور نخست جهان محسوب مي گردد، متأسفانه آمار سازمان جهاني جهانگردي در تمام طول سال هاي گذشته حکايت از روند بسيار کند ورود جهانگران به کشور و بالطبع سهم ناچيز صنعت مذکور در درآمد ناخالص ملي دارد (کارگر، 1386: 168).
در اين راستا، شهرستان تکاب نيز به عنوان يكي از مناطق مستعد گردشگري در ايران، به دليل برخورداري از ويژگي هاي منحصر به فرد تاريخي، فرهنگي، طبيعي و درماني از توانمندي هاي بالايي براي جذب گردشگران برخوردار است اما از لحاظ شكوفايي اين كاركردها اين شهر نيز به تبعيت از ايران، نتوانسته جايگاه درخور توجهي را كسب كند. اين شهر با وجود قابليت ها و جاذبه هاي گردشگري فراوان، همچنان براي گردشگران داخلي و خارجي نا آشنا مي باشد. هدف اصلي پژوهش حاضر آن است كه با بكارگيري فرآيند برنامه ريزي راهبردي، ضمن پيجويي توانمندي ها گردشگري شهرستان تکاب و توسعه اين توانمندي ها، اقدام به ارائه ي راهكارها و تدوين راهبردهاي كاربردي در جهت توسعه گردشگري اين شهر نمايد. بنابراين با هدف بررسي ساختار گردشگري و شناسايي نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهديدهاي توسعه گردشگري، اميد است بتوان به رفع و چاره جويي نقاط ضعف و تهديد و افزايش و بهره مندي از قوت ها و فرصت هاي توسعه گردشگري شهرستان تکاب اقدام كرد.
2-1 بيان مسئله
برنامه ريزان و سياست گذاران توسعه از فعاليت هاي گردشگري به عنوان رکن اصلي توسعه در کشورهاي مختلف ياد مي کنند. امروزه گردشگري مي تواند سبب ايجاد اشتغال، افزايش درآمد و در نهايت رفاه و بهبود وضعيت معيشتي مردم شود ( مطيعي لنگرودي، 81:1382). زماني که شرايط ملي يا بين المللي اجازه گسترش و توسعه گردشگري بين المللي را بدهد، توسعه داخلي به ويژه در مناطق توسعه نيافته و محروم مي تواند نقش مهمي در توسعه مناطق مختلف داشته باشد (جمعه پور، 87:1378).
با توجه به عدم موفقيت برنامه ها و طرح هاي توسعه در جوامع کمتر توسعه يافته و همچنين بروز مشکلات در اين جوامع، توسعه و گسترش گردشگري، يکي از راهبردهاي اساسي محسوب مي شود. بسياري از فعاليت هاي اساسي و به تبع آن سطح در آمد، طي دهه هاي اخير دچار افول شديدي شده و افزايش نرخ بيکاري و در نتيجه خروج نسل جوان و افراد داراي تحصيلات بالا، توسعه اين مناطق را به مخاطره انداخته است. از اين رو، ضرورت تنوع بخشيدن به اقتصاد در اين جوامع، امري مهم تلقي مي شود. اگر به طور کامل توسعه ي گردشگري طرح ريزي شود، مي توان تا حدودي اين جوامع را از رکود و انزوا خارج کرد و موجب تنوع فرهنگي و گسترش توسعه شد ( مطيعي لنگرودي و نصرتي، 70:1390).
توسعه گردشگري جهت فقر زدايي و کاهش مهاجرت، ايجاد رفاه اجتماعي، حفظ ويژگي هاي فرهنگي سنتي، حفظ بافت سنتي، ارتباطات فرهنگي، حفظ منابع طبيعي و فرهنگي، تقويت غرور ملي و ايجاد فرصت شغلي در کنار فعاليت هاي کشاورزي و دامداري، عنصري اساسي و ضروري محسوب مي شود. بنابراين، براي توسعه نواحي کمتر توسعه يافته، بايد بر روي توسعه گردشگري در اين مناطق برنامه ريزي کرد ( قادري، 16:1383). در کشورهاي کمتر توسعه يافته، دسترسي به منابع قابل حصول اندک و نيروي کار غير ماهر و ارزان زياد است. در نتيجه، گردشگري مي تواند به عنوان هدف اصلي توسعه محسوب شود ( اسليهان7، 2005: 43).
هر فعاليت برنامه ريزي، به يک تفکر مبنا، نظريه و رويکرد برنامه ريزي مدون و مشخص با چارچوب قوي علمي نياز دارد. رويکردهاي برنامه ريزي از جمله ارکان اساسي نظام برنامه ريزي و در واقع جنبه فکري فعاليت برنامه ريزي به شمار مي روند. به همان اندازه که برنامه ريزي براي يک پارچه کردن نظام گردشگري داراي اهميت است، برنامه ريزي براي گنجاندن موضوع گردشگري در سياست هاي توسعه کلان، طرح ها و الگوهاي يک منطقه نيز حائز اهميت مي باشد. بنابراين برنامه ريزي گردشگري بايد به عنوان يک روند دائمي و انعطاف پذير شناخته شود و در چارچوب سياست ها و پيشنهادها، انعطاف وجود داشته باشد تا امکان سازش با تغيير شرايط، حاصل شود. يک برنامه ريزي انعطاف ناپذير اجازه نخواهد داد که توسعه پذيراي تغييرات باشد. از آنجايي که رويکردهاي برنامه ريزي براي توسعه گردشگري هر کدام پيشنهادهايي را ارائه مي دهند که خلاق و ابداعي و قابل اجرا مي باشد. البته رويکردهاي برنامه ريزي، با وجود اينکه نسبت به سال هاي پيشين خود تکامل يافته اند، اما برخي از آن ها بيش از حد سخت و غير قابل انعطاف اند و تغييرات و پيشرفت هاي تکنولوژي در آن ها نقشي ندارند و از اين رو براي اجرا در دوره اي بلند مدت عملي نيستند. به طور کلي برنامه ريزي يک فرآيند مداوم بوده و بايد متناسب با تغيير شرايط، قابليت انعطاف داشته باشد و در عين حال به اهداف توسعه دست يابد. از اين رو برنامه ريزي راهبردي به دنبال برقراري تناسب مطلوب بين سيستم و محيط آن است و تمرکز آن بيشتر در مورد شناسايي و حل مشکلات فوري است. رويکرد برنامه ريزي راهبردي بيشتر به دنبال تغيير سريع شرايط مقصد گردشگري در آينده است (برنامه محيط زيست ملل متحد UNEP8؛ 2009).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پژوهش حاضر با تاکيد بر رويکرد برنامه ريزي راهبردي، در صدد تدوين راهبرد هاي اجرايي و مؤثر به منظور توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب مي باشد. چنانچه رويکرد برنامه ريزي راهبردي را به تنهايي در نظر بگيريم مي توان گفت که خرد تر از رويکردهاي ديگر برنامه ريزي مثل رويکرد فراگير بلند مدت است. ولي به دليل اينکه بر موضوعات ضروري تاکيد دارد و اگر برنامه ريزي راهبردي در چارچوب يک برنامه بلندمدت تدوين و به کار گرفته شود، مي تواند بسيار مؤثر باشد. لذا تدوين چارچوب روش شناختي براي تدوين برنامه ها تا تحقق توسعه گردشگري شهرستان تکاب، اقدامي پايه در برنامه ريزي براي رسيدن به برنامه عملياتي – اجرايي در مرحله برنامه ريزي محسوب مي شود. تفاوت عمده اين چارچوب با روش شناسي هاي متدول برنامه ريزي توسعه، به طور عمده بر تحليل کيفي عوامل مؤثر بر مکان و فعاليت استوار است (UNEP؛ 2009). در نتيجه منطقه مورد نظر نيازمند رويکردي راهبردي براي توسعه گردشگري مي باشد، که بايد همه جنبه ها و عوامل تاثيرگذار در چارچوب مفاهيم، و نيز روش ها، مدل ها و تکنيک هاي مناسب در برنامه ريزي توسعه گردشگري در آن لحاظ شود.
با توجه به اينکه شهرستان تکاب از لحاظ قدمت تاريخي به دليل وجود آثار باستاني متعددي از قبيل تخت سليمان، داراي جاذبه هاي تاريخي فراواني بوده و همچنين برخورداري از آب و هواي معتدل در ماه هاي گرم سال و وجود مناظر و جاذبه هاي طبيعي زيبا و بکر، توجه به پتانسيل هاي موجود در منطقه و يک برنامه ريزي صحيح و راهبردي مي تواند اين شهر را به يکي از مقصد هاي مهم گردشگري در کشور تبديل کند. اما عدم زيرساخت هاي مناسب و نگاه نامناسب برنامه ريزان و متوليان توسعه منطقه و همچنين استفاده نامطلوب از منابع منطقه، اين شهرستان را تبديل به يک منطقه محروم کرده است. وليکن مساله اين است که عليرغم وجود چنين پتانسيل هايي، چرا تاکنون نسبت به بهره گيري از قابليت ها و امکانات منطقه، در زمينه توسعه گردشگري اقدامي صورت نگرفته و اساسا، چگونه مي توان با استفاده از مزيت هاي آن تقويت زمينه توسعه گردشگري را در اين شهرستان فراهم نمود؟
با توجه به کاستي هاي موجود ضرورت تحليل و تدوين راهبردهايي براي توسعه ي گردشگري منطقه احساس مي شود. در اين راستا نقش کارشناسان و خبرگان حوزه گردشگري براي هر کدام از مراحل برنامه ريزي راهبردي توسعه گردشگري شهرستان تکاب داراي اهميت مي باشد چرا که اين فرايند مستلزم بکار بردن تمهيدات و تکنيک هايي است که راهبردهاي توسعه اي را تبديل به برنامه هاي عملياتي و قابل اجرا نمايد. مي توان با همکاري متوليان توسعه گردشگري شهرستان تکاب و کارشناسان و خبرگان حوزه گردشگري و با استفاده از راهبردهاي ارائه شده، اين شهرستان را به يکي از مناطق گردشگر پذير کشور تبديل و کمک فراواني به اقتصاد و اشتغال و توسعه شهرستان نمود..
3-1 اهميت و ضرورت موضوع
برنامه ريزي يک فعاليت بسيار منظم و رسمي است که موجب تغييراتي در جامعه شده و اين هدف هدايت تصميم گيري است. بنابراين برنامه ريزي شامل توانايي پيش بيني حوادث آينده و تجزيه و تحليل و ارزيابي شرايط و ظرفيتي براي تفکر ابتکاري به منظور استخراج راه حل هاي رضايت بخش مي باشد (گودال9، 1987).
به طور کلي برنامه ريزي براي توسعه گردشگري به همان اندازه ضرورت دارد که برنامه ريزي براي هر توسعه ديگر لازم است. از آنجايي که گردشگري مي تواند به طور مستقيم و غير مستقيم منافع اقتصادي، مزاياي مختلف اجتماعي و فرهنگي را ايجاد کند، بنابراين برنامه ريزي براي تعيين نوع و سطح بهينه از گردشگري که تاثيرات منفي را نداشته باشد، لازم است. برنامه ريزي براي تجديد حيات و يا توسعه مناطق گردشگري به شدت ضروري مي باشد. و همچنين پايه اي منطقي را براي شروع عمليات توسعه فراهم مي کند، و براي سرمايه گذاري هاي بخش خصوصي و دولتي مهم است (اينسکيپ10، 1991).
اين تحقيق با تاکيد بر رويکرد برنامه ريزي راهبردي مي تواند منابع گردشگري، سازمان ها، بازارها و برنامه هاي مقصد گردشگري را مورد بررسي قرار دهد. در واقع بيشتر جنبه راهبردي دارد و بر روي شناخت، تطبيق و تحليل موضوعات ضروري و اضطراري تاکيد دارد، اهميت آن از اين جهت است که جنبه هاي اقتصادي، زيست محيطي، اجتماعي و سازماني را مورد بررسي قرار مي دهد. هدف اساسي در استفاده از رويکرد برنامه ريزي راهبردي، تطبيق منابع منطقه با تهديدها و فرصت هاي محيط و در کنار آن شناخت نقاط قوت و ضعف خواهد بود، به طوري که ماندگاري و پايداري دراز مدت منابع حاصل شود. تجزيه تحليل وضع موجود اين امکان را به فرايند برنامه ريزي توسعه گردشگري شهرستان تکاب مي دهد تا بر مبناي واقعيت هاي موجود و حاکم بر وضع موجود عوامل را شناسايي نموده و پايه اي عيني براي برنامه ريزي راهبردي، ساختاري و عملياتي تعيين کرد. برنامه ريزي راهبردي در مقايسه با ساير رويکرد ها، قابليت انعطاف بيشتري با شرايط بحراني دارد. اين قابليت از آنجا ناشي مي شود که اين برنامه ريزي دغدغه يافتن نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهديدها را دارد و دائما در حال بررسي موضوعات مهم و راهبردي سيستم و محيط سيستم است.
شهرستان تکاب با توجه به تنوع جادبه هاي طبيعي، فرهنگي و تاريخي، يکي از نقاط کليدي و پهنه هاي قابل اتکا در توسعه صنعت گردشگري کشور به شمار مي آيد. اما عدم زيرساخت هاي مناسب و نگاه نامناسب برنامه ريزان و متوليان توسعه منطقه و همچنين استفاده نامطلوب از منابع منطقه، اين شهرستان را تبديل به يک منطقه محروم کرده است. پرداختن به توسعه صنعت گردشگري منطقه در چارچوب مفاهيم توسعه پايدار گردشگري نيز نيازمند به کار بردن تمهيدات و تکنيک هايي است که چشم اندازها و راهبرد هاي توسعه اي را تبديل به برنامه هاي عملياتي و اقدامات قابل اجرا و منطبق با محيط ( طبيعي و اجنماعي ) بنمايد.
در نهايت به منظور به حداقل رساندن مشکلات ناشي از گردشگري و پايداري صنعت گردشگري منطقه و منابع استفاده شده آن توسط ساير بخش هاي گردشگري، افزايش توجه به يک چارچوب برنامه ريزي راهبردي گردشگري و ضرورت اجراي آن براي توسعه گردشگري منطقه حائز اهميت است.
پژوهش حاضر با تعيين ماموريت و چشم انداز منطقه جهت توسعه گردشگري و نيز تحليل محيط داخل و خارج منطقه و نهايتا با ارائه راهکارها و استراتژي هايي که مفيد حال برنامه ريزان منطقه و مجريان برنامه هاي توسعه گردشگري خواهد بود، برنامه ريزي استراتژيک اين حوزه مطالعاتي را انجام خواهد داد. لذا وجود چنين برنامه اجرايي جهت تقويت توسعه گردشگري شهرستان تکاب با توجه به پتانسيل هاي منطقه امري ضروري بنظر مي رسد.
4-1 اهداف تحقيق
هدف اصلي اين تحقيق دستيابي به مجموعه راهبردهاي هاي مطلوب در راستاي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب مي باشد که دستيابي به آن مستلزم تحليل نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهديد هاي حوزه مطالعاتي مي باشد.
1. تعيين چشم انداز، مأموريت و اهداف راهبردي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب
2. شناسايي فرصت ها و تهديدهاي خارجي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب
3. شناسايي نقاط قوت و نقاط ضعف داخلي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب
4. شناسايي و تدوين راهبردهاي مناسب توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب
5. اولويت بندي راهبردهاي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب
5-1 سوالات تحقيق:
پرسش هاي اصلي و فرعي:
1. چشم انداز، مأموريت و اهداف موجود توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب چيست؟
2. نقاط قوت و ضعف شهرستان تکاب در زمينه توسعه صنعت گردشگري کدامند؟
3. فرصت ها و تهديدات توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب کدامند؟
4. راهبردهاي مناسب توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب کدامند؟
6-1 روش شناسي تحقيق:
1-6-1 نوع و روش کلي تحقيق:
نوع تحقيق حاضر به لحاظ هدف کاربردي و به لحاظ روش توصيفي- دلفي مي باشد. پژوهش در قالب يک مطالعه ميداني، در محل مورد بررسي به شناسايي و اولويت بندي راهبردهاي توسعه صنعت گردشگري در شهرستان تکاب مي پردازد. نتايج اين پژوهش ميتواند مورد استفاده ادارات و نهادهاي متوّلي گردشگري (به طور مشخص اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري شهرستان تکاب) قرار گيرد.
2-6-1 روش هاي گردآوري داده ها و ابزار مورد استفاده براي آن:
روش گردآوري اطلاعات شامل:
الف: مطالعات کتابخانه اي: که شامل: کتب، مقالات، مجلات، گزارشات تحقيقي، مدارک و اسناد موجود و نيز استفاده از اينترنت مي باشد.
ب: مطالعه ميداني از طريق روش دلفي: مصاحبه اوليه با مديران، خبرگان و کارشناسان مطلع در حوزه گردشگري و متوليان گردشگري شهرستان تکاب، و پس از مصاحبه اوليه استفاده از پرسش نامه باز و سپس بسته از طريق پيمايش نهايي
3-6-1 روش نمونه گيري و تخمين حجم جامعه:
1-3-6-1 روش نمونه گيري:
تعيين نمونه به روش گلوله برفي انجام خواهد شد. بديهي است که جمع آوري اطلاعات در خصوص تمامي جامعه آماري پژوهش (خبرگان گردشگري شامل کارشناسان، مسئولين و مديران سازمان ها)، زمان بر و غير اقتصادي است. لذا دليل انتخاب روش نمونه گيري گلوله برفي که يکي از روشهاي نمونه گيري تحقيق کيفي است، مسائل مربوز به دشواري هاي دسترسي به مسئولين و مديران سازمان ها به لحاظ محدوديت مکاني و زماني مي باشد. بنابراين روش تخمين حجم نمونه بصورت زير است:
در بين روش هاي متنوع در تحقيق کيفي، طبق نظر جانسون11 1989 و ميريام12 1998، نمونه گيري شبکه اي/ زنجيره اي يا معيار محور بهترين و مناسب ترين راهبرد براي تحقيق کيفي است. در اين شيوه محقق بر اساس موضوع، اهداف يا ابعاد تحقيق، افرادي را براي مصاحبه انتخاب مي کند. محقق بعد از انتخاب اولين فرد و اجراي مصاحبه، فرد بعدي را به پيشنهاد وي جهت مصاحبه پيدا مي کند. اين جريان به همين شکل ادامه پيدا مي کند تا زماني که تعداد نمونه ها کافي به نظر برسد.
2-3-6-1 تخمين حجم جامعه:
در اين تحقيق، محقق مصاحبه شوندگان را مشخص نمي کند، زيرا در نمونه گيري شبکه اي/ زنجيره اي يا معيار محور، تعداد افراد مورد مصاحبه يا حجم نمونه به اشباع نظري سوال هاي تحقيق بستگي دارد. بنا به نظر کوربين13 و اشتراوس14 (2008)، به اين ترتيب که هر گاه محقق دريابد که پاسخ هاي داده شده يا مصاحبه هاي انجام شده با افراد (خبرگان گردشگري) به اندازه اي به هم شباهت دارند که منجر به تکراري شدن پاسخ ها و يا مصاحبه ها شده و داده ي جديدي در آن وجود ندارد، تعداد مصاحبه ها را کافي دانسته و دست از انجام مصاحبه مي کشد. اين مرحله از گردآوري داده ها را اشباع نظري مي خوانند.
در روش دلفي با توجه به روش نمونه گيري شبکه اي/ زنجيره اي، خبرگان گردشگري که شامل نخبگان و اساتيد دانشگاهي و کارشناسان، مسئولان و مديران سازمان ها و متوليان گردشگري در شهرستان تکاب هستند در اين طريق 16 نفر براي ارائه پرسشنامه طي دو مرحله در نظر گرفته شده اند.
4-6-1 روش هاي تحليل داده ها:
در مراحل تحقيق، تحليل داده ها بوسيله آمار توصيفي (فراواني، فراواني تجمعي، درصد فراواني تجمعي و نمودار ميله اي) و آمار استنباطي (پارامترهاي مرکزي و آزمون t تک نمونه اي) صورت مي پذيرد. سپس با استفاده از تکنيک SWOT که يک جهت گيري راهبردي است، داده ها و اطلاعات تحليل مي شوند، و در نهايت با استفاده از ماتريس برنامه ريزي استراتژيک کمي (QSPM) راهبردهاي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب طبقه بندي و اولويت بندي مي شوند.
7-1 قلمرو تحقيق:
1-7-1 قلمرو مکاني-جامعه تحقيق:
قلمرو مکاني تحقيق در شهرستان تکاب با مشاهده منطقه مورد مطالعه و مصاحبه و نظرخواهي از متوليان برنامه ريزي و توسعه گردشگري و خبرگان علمي و دانشگاهي شهرستان در زمينه گردشگري و پيگيري انجام فرآيند پژوهش از طريق گردآوري اطلاعات کتابخانه اي و منابع علمي اينترنتي در شهر تهران، و در نهايت جمع بندي و نتيجه گيري نهايي مي باشد.
2-7-1 قلمرو زماني تحقيق:
اين پژوهش از بهمن ماه 1392 آغاز شده و مراحل انجام آن تا خرداد ماه 1394 به طول انجامد.
8-1 چارچوب کلان نظري تحقيق:
تمرکز اين پژوهش بر روي شناسايي و اولويت بندي راهبردهاي مناسب توسعه گردشگري شهرستان تکاب مي باشد، لذا متغيرهاي مستقل، وابسته، تعديلي و يا مداخله گر در اين پژوهش مد نظر قرار ندارند بلکه با استفاده از نظريه ديويد استراتژي ها و راهبردهاي مختلف را بررسي و با استفاده از نظر صاحب نظران عملياتي و نظريه پردازان علمي، راهبردهاي مناسب براي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب شناسايي و اولويت بندي خواهند شد.
مراحل برنامه ربزي راهبردي در نظر گرفته شده براي اين تحقيق به شکل چارچوب زير مي باشد.
جدول 1-1: مراحل برنامه ريزي راهبردي توسعه صنعت گردشگري شهرستان تکاب
رديفسطوح استراتژيمرحلهتوضيح فعاليت ها
1

استراتژي هاي کلانمرحله شروع- تعيين چشم انداز و ماموريت
– شناسايي و تعيين اهداف کمي و کيفيمرحله ورودي- بررسي عوامل داخلي و تشکيل ماتريس (IFE) با ضرايب و رتبه بندي
– بررسي عوامل خارجي و تشکيل ماتريس(EFE) با ضرايب و رتبه بنديمرحله مقايسه- تشکيل ماتريس تهديدات، فرصت ها، نقاط قوت و ضعف (SWOT)مرحله تصميم گيري- اولويت بندي استراتژي هاي استخراج شده بر اساس ماتريس QSPMمآخذ: ديويد؛ 1379
1-8-1 مرحله شروع:
الف: تعيين چشم انداز:
تعيين چشم انداز از جمله ضرورياتي است که که بايد در يک مقصد گردشگري بدان توجه لازم شود. در سند مربوط به چشم انداز يک مقصد گردشگري به اين گرسش پاسخ داده خواهد شد: مقصد گردشگري مي خواهد در آينده چه بشود؟
ب: تعيين و شناسايي مأموريت، ويژگي ها و اجزاء آن
در اين مرحله ويزگي ها و اجزا مأموريت يک مقصد گردشگري مورد بحث قرار مي گيرد. در اين ارتباط پيتر دراکر پدر مأموريت نوين دنيا معتقد است که طرح پرسش: فعاليت ما چيست؟ مترادف با اين پرسش است که ماموريت ما چيست؟ بيانيه ماموريت مقصد گردشگري جمله يا عبارتي است که بدان وسيله مقصود يک مقصد گردشگري از مقصود مقاصد گردشگري مشابه متمايز مي شود و بيان کننده علت وجودي مقصد گردشگري بشمار مي آيد. در تدوين ماموريت قبل از هر اقدامي بايد منطقه اي که توسعه گردشگري آن مدنظر است از لحاظ بررسي عوامل خارجي و عوامل داخلي مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. بررسي فرصت ها، تهديدات، نقاط قوت و ضعف باعث مي شود که ماموريت به صورت واقع گرايانه تدوين شود، همچنين با داشتن يک مأموريت روشن مي توان استراتژي هاي قابل اجرا را تدوين نمود، بنابراين تعيين مأموريت و عوامل خارجي و عوامل داخلي با يکديگر مرتبط هستند.
پ: تعيين و شناسايي اهداف
در ابتداي فرآيند برنامه ريزي گردشگري هيچ موضوعي ضروري تر از تدوين اهداف به نظر نمي رسد. تعيين اهداف از آن جهت با اهميت به شمار مي رود که نتايج مورد انتظار و دلخواه را از توسعه گردشگري در يک منطقه بيان مي کنند (سازمان جهاني گردشگري 1379: 32). هدف در برنامه ريزي، نهايتي است که برنامه ريزي به سو و سمت آن جهت گرفته و منظوري است که براي آن سيستم برنامه ريزي سازمان يافته است.
در تدوين اهداف قبل از هر اقدامي بايد منطقه اي که توسعه گردشگري آن مدنظر است از ابعاد مختلف مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. اين تجزيه و تحليل موجب مي شود که اهداف به صورت واقه گرايانه تدوين شده و قابليت دست يابي آن ها امکان پذير باشد.
2-8-1 مرحله ورودي:
الف: ارزيابي عوامل داخلي و خارجي مؤثر بر تدوين استراتژي
اين مرحله شامل ارزيابي محيط خارجي و ارزيابي محيط داخلي است. در اين مرحله عوامل خارجي و عوامل داخلي مؤثر بر مقصد گردشگري با استفاده از دو تکنيک ماتريس ارزيابي عوامل خارجي (EFE) و ماتريس ارزيابي عوامل داخلي (IFE) شناسايي شده و مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد.
ب: ماتريس ارزيابي عوامل خارجي (EFE):
برنامه ريزان راهبردي با استفاده از ماتريس ارزيابي عوامل خارجي مي توانند عوامل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، بوم شناسي، زيست محيطي، سياسي، دولتي، قانوني، فناوري و رقابتي را مورد ارزيابي قرار دهند. اين عوامل موجب خلق فرصت ها و تهديداتي براي يک مقصد گردشگري مي شوند.


پاسخی بگذارید