2-9-4- M. longifolia
يكي از گونههاي متعلق به جنس نعناع بوده و داراي 24 = n2 کروموزوم ميباشد. بوتههاي اين گونه پايا بوده و اکثراً به صورت وحشي در اطراف مزارع يا جويبارها مشاهده ميشوند و در قسمت زيرزميني واجد ريشههاي قوي ميباشند. ساقهها در اين گونه به صورت انبوه ديده ميشود و سطح خارجي ساقه خاکستري مايل به سبز بوده و هر دو نوع کرک ترشحي و غيرترشحي را دارا ميباشد. به ندرت غده ترشحي در سطح ساقه ديده ميشود. عطر اين گونه مانند ساير گونههاي نعناع زياد نيست. ارتفاع ساقه معمولاً بين 50 تا 100 سانتيمتر ميباشد. برگها تخم مرغي شکل بوده و عرض آنها از ساير گونهها کمتر است. طول برگها 5 تا 10 سانتيمتر و پهناي آنها 5/1 تا 3 سانتيمتر است و به ندرت برگهاي نوک تيز در آنها مشاهده ميشود. سطح رويي برگها صاف و براق و سطح زيرين آنها خاکستري تا متمايل به سفيد و کرکدار ميباشد [245]. گلها در اين گونه به صورت دستهاي در سرشاخهها تجمع يافته و به رنگ بنفش تيره ميباشند و گاهي پهناي آنها به يک سانتيمتر ميرسد. طول گلبرگها نيز 3 تا 5 ميليمتر است [58].
اسانس در برگهاي اين گونه بين 86/0 و 46/2 و به طور متوسط 79/1 ميليليتر در 100 گرم برگ گزارش شده است [17]. ترکيب اصلي اسانس شامل پيپريتون ميباشد که از انواع ترکيبات شيميايي اين ماده منتون-پيپريتون اکسيداز31، پيپريتون اکسيداز-کارواکول-تيمول32 و پيپريتون اکسيد-منتون-پولگون33 ميباشند. ميزان اين ترکيبات به ترتيب 3/47، 2/16 درصد و ترکيب سوم کاملاٌ متغير بوده و در برخي ژنوتيپها ديده نشده است. از ديگر ترکيبات اصلي اسانس در اين گونه ميتوان به لينالول، لينالول-ايزومنتون و لينالول-پيپريتون اکسيد اشاره کرد [17]. همچنين گزارش شده است که اجزاء اصلي تشکيل دهنده اسانس در اين گونه که خاصيت ضد قارچي و ضد باکتريايي دارد شامل ترنس-دهيدروکاروون (6/23 درصد) و پيپريتون (3/17 درصد) ميباشد [87].

2-9-5- M. pulegium
نام ديگر اين گونه در زبان فارسي پونه ميباشد و داراي 40، 30، 20 = n2 کروموزوم ميباشد. ارتفاع اين گونه 10 تا 55 سانتيمتر است و بوتههاي آن به صورت علفي و دائمي بوده و به صورت خود رو در نواحي مديترانه، نواحي مرطوب در جنوب اسپانيا و کوههاي مراکش ميرويند [50 و 178]. در ايران بوتههاي خودرو و وحشي آن در مناطق مرطوب و حاشيه نهرهاي آب وجود دارند. برگها بيضوي يا تخم مرغي شکل و نوک تيز بوده و دندانههاي کمي دارند [4].

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

گلها در تيرماه ظاهر ميشوند و رنگ آنها صورتي کمرنگ تا مايل به بنفش است [3 و 5]. محبوبي و حقي [178] محتواي اسانس ژنوتيپهاي ايراني را 27/0 درصد گزارش کردهاند. در حالي که بناياد [41] محتواي اسانس در اين گونه را 33/2 درصد گزارش کرد. اما در منابع ديگر اين ميزان حدود 90/0 تا 0/1 درصد گزارش شده است. طي مطالعهاي دست کم 45 ترکيب در اسانس اين گونه به دست آمده که 24 جزء آن شناسايي شده است [50]. از جمله اجزاء آن پولگون 9/65 تا 1/83 درصد، منتون 8/7 تا 3/8 درصد، ايزومنتون34 8/3 تا 0/4 درصد، نئومنتول35 7/0 تا 3/1 درصد، پولگولاستات36 1/0 تا 2/1 درصد، پيپريتون37 3/1 تا 2/3 درصد، ترپينن38 9/0 تا 2/1 درصد، بتاکريوفيلن39 1/0 تا 9/0 درصد و تباکريوفيلناکسيد40 3/0 تا 9/1 درصد ميباشد [50].
2-10- نيازهاي اکولوژيکي
نعناع گياهي است مقاوم و سازگار که ميتواند در آب و هواي معتدل و مرطوب و حتي در نقاط مرطوب با آب و هواي استپي به راحتي برويد و خود را با تغييرات آن به خوبي تطبيق دهد. از اين رو، نعناع را در اکثر نقاط دنيا ميتوان کشت کرد، اما مناطق خيلي سرد براي کشت اين گياه مناسب نميباشد. محل رويش و انتشار آن در ايران، در اکثر نقاط و به خصوص دامنههاي البرز، شمال و شمال شرقي ميباشد .اين گياه در دماي 2 تا 3 درجه سانتيگراد شروع به رشد ميکند اما درجه حرارت مطلوب براي شروع رويش آن 10 درجه سانتيگراد است [7]. همچنين درجه حرارت مناسب براي تسريع در رشد و نمو و افزايش توليد اسانس بين 18 تا 20 درجه سانتيگراد است [4 و 9]. دماي روزانه در طول فصل رشد بر رشد و نمو و كيفيت اسانس مؤثر است. بعضي از محققين معتقدند درجه حرارتهاي بالا مقدار توليد اسانس را افزايش داده، اما محتواي منتول اسانس در ترکيب کاهش مييابد [67 و 68]. در مطالعهاي توسط کلارک و مناري [68] بازده اسانس هنگامي که دماي شب 20 درجه بود بالاتر از هنگامي بود که دماي شب به 10 درجه ميرسيد. دماي بالا در طول شب باعث تغيير در ترکيبات اسانس، رشد بيشتر، مقدار بيشتر منتوفوران و پولگون ميشود. در مقابل، رشد گياهان در دماي پايين شب باعث افزايش مقدار سينئول و منتون ميشود. دما همچنين بر روي مورفولوژي گياه نيز موثر بوده و به نوبه خود مقدار و کيفيت اسانس را تحت تأثير قرار ميدهد. نوسانات دمايي مطلوب به منظور افزايش کيفيت و مقدار اسانس سطحي بين 4/29 تا 2/32 درجه سانتيگراد در طول روز و 8/12 تا 6/15 در طول شب ميباشد [80].
نعناع گياهي روز بلند بوده و کشت آن در اين شرايط سبب افزايش محصول شده و در سنتز اسانس آن نيز تأثير مثبت دارد که اين امر به دليل تأمين نور کافي در زمان رشد ميباشد. از اين رو همواره توصيه ميشود که اين گياه در دامنه جنوبي تپهها کشت شود تا نور مورد نياز آن تأمين گردد [58 و 98]. همچنين تفاوت در موقعيتهاي روز بلند و روز کوتاه باعث تفاوت در صفات مورفولوژيکي گياه ميشود، به طوري که گياهان روز بلند اغلب برگهاي درازتر، بزرگتر و بيشتر و ظاهر راست و قائم و استولونهاي کمتري دارند. اين تفاوتهاي مورفولوژيکي ممکن است مقدار اسانس را تحت تأثير قرار دهد. گزارش شده است که رشد نعناع در شرايط روز بلند باعث توليد منتون بيشتر و منتول و منتوفوران کمتر نسبت به شرايط روز کوتاه ميشود [174]. شدت نور هم عامل مهمي براي رشد و نمو نعناع محسوب ميشود. در طول فصل رشد با افزايش شدت نور تعداد برگها در گياه افزايش يافته و در نتيجه محتواي اسانس نيز افزايش مييابد [98 و 161].
اين گياه داراي ريشههاي سطحي است که قادر به جذب رطوبت از اعماق زمين نميباشند، بنابراين آبياري مناسب در طول رويش گياه ضروري است. گياهان از 3 تا 4 هفته پس از رويش تا قبل از گلدهي به مقادير مناسبي آب نياز دارند و بايد تحت آبياريهاي منظم قرار گيرند [163].
از نظر شرايط خاک، ريشههاي نابجاي نعناع در خاکهاي مرطوب وحاصلخيز هوموسي بهترتشکيل ميشوند وگياه در چنين شرايطي بهتر رشد کرده و تکثير مييابد و برگهاي آن نيز لطيفتر شده و حالت خشبي پيدا نميکنند. رطوبت خاک در طول دوره رويش بايد معادل 80 درصد شرايط زراعي باشد. علاوه بر آب و نور کافي، مواد و عناصر غذايي کافي در خاک براي کشت نعناع ضروري بوده و سبب افزايش عملکرد آن ميشوند. در نقاطي که رطوبت خاک کمتر است، عطر و طعم گياه تندتر ميباشد [9 و 163].
خاک مناسب براي رشد اين گياه، خاک لومي شني حاوي مقادير زيادي مواد و ترکيبات هوموسي است. خاکهاي چرنوزيوم (خاک سياه) و پيت با ساختمان مناسب و حاوي عناصر غذايي کافي براي کشت نعناع مناسب ميباشند. pH مناسب خاک براي رشد اين گياه 5 تا 8 است. خاکهاي اسيدي و زهکشي شده خاکهاي مناسبي براي کشت نعناع ميباشند [163 و 164].
کشت وتکثير نعناع از طريق اندامهاي زيرزميني را مي توان در پائيز يا در بهار انجام داد. به دليل اينکه خاک در فصل پائيز از رطوبت کافي برخوردار است و تقريباً احتياجي به آبياري ندارد اوايل پائيز را زمان مناسبي براي کشت نعناع ميدانند. علاوه بر آن، گياه پس از گذراندن دوره سرما، در اوايل بهار از رشد و نمو سريعي برخوردار ميشود [163].
فاصله رديف مناسب براي کشت اين گياه بين 50 تا 60 سانتيمتر و عمق مناسب کاشت ريزومها نيز 10 تا 12 سانتيمتر ميباشد. پس از کاشت، به منظور ايجاد تراکم در خاک انجام غلتک مناسبي توصيه ميگردد. اگر زمين خشک باشد بايد بلافاصله زمين را آبياري نمود براي هر هکتار زمين به 4/1 تا 6/1 تن ريشهرست (ريشههايي که پتانسيل توليد گياه جديد را دارند) نياز است [163].
تکثير از طريق قلمههاي ساقه، روش چندان مناسبي نيست و تنها در سطوح کوچک کشت مورد استفاده قرار مي گيرد. در اين روش فاصله رديفها از يکديگر بين 50 تا 70 سانتي متر مناسب ميباشند. در تکثير از طريق پاجوش که در فصل بهار صورت ميگيرد، پس از آبياري گياهان، پاجوشهايي که ارتفاع آنها بين 8 تا 10 سانتيمتر است را از پايههاي مادري جدا کرده و به زمين مورد نظر انتقال ميدهند. اين عمل با دست (در سطوح کم) و يا به وسيله ماشين نشاءکار (در سطوح انبوه) انجام ميگيرد. براي هر هکتار زمين به 112 تا 134 هزار پاجوش نياز است. پاجوشها در رديفهايي با فواصل 60 سانتيمتر کشت ميشوند و فاصله مناسب دو بوته در طول رديف نيز 20 تا 30 سانتيمتر ميباشد [163].


پاسخی بگذارید